Van tijdelijk bos naar permanent bos - · PDF fileVan tijdelijk bos naar permanent bos...

Click here to load reader

  • date post

    04-Jul-2018
  • Category

    Documents

  • view

    217
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Van tijdelijk bos naar permanent bos - · PDF fileVan tijdelijk bos naar permanent bos...

  • Van tijdelijk bos naar permanent bos Patrick A.G. Jansen

    Wageningen, april 2004

  • Jansen, P.A.G. Van tijdelijk naar permanent bos / P.A.G. Jansen Wageningen, Stichting Bos en Hout Trefwoord: tijdelijk bos / permanent bos / bosinstandhouding / subsidieregelingen Stichting Bos en Hout, Wageningen 2003 Postbus 253, 6700 AG Wageningen, tel. 0317-466555, fax 0317-410247 email: info@sbh.nl; internet: www.sbh.nl

  • VOORWOORD

    In de periode vanaf 1986 zijn veel tijdelijke (populieren)bossen aangelegd met overheidsubsidies. De eerste contracten voor deze bossen lopen binnenkort af. Verschillende eigenaren beraden zich nu op de vraag hoe zij verder moeten. Voor een deel van de boseigenaren is het handhaven van bos een belangrijke optie, omdat zij bijvoorbeeld geen landbouwbedrijf meer hebben of opzien tegen de hoge kosten van het verwijderen van de stobben. In deze studie, die is gefinancierd door de provincie Drenthe en de Regio Noord van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, is onderzocht of het mogelijk is om deze bossen in stand te houden onder financieel aantrekkelijke omstandigheden. Naast de financiers wil ik graag de Vereniging van Houttelers van de NLTO bedanken voor hun medewerking aan de enqute die in het kader van deze studie is gehouden onder haar leden.

  • INHOUD SAMENVATTING i 1 INLEIDING 1 2 REGELTECHNISCHE MOGELIJKHEDEN 3 2.1 Set-aside regeling 3 2.2 Regeling bijdragen snelgroeiend bos 4 2.3 Stimuleringsregeling bosaanleg op landbouwgronden 6 2.4 Regeling vrijstelling meldings- en herplantplicht 6 2.5 Regeling Natuurbeheer 7 2.6 Boscertificaten 9 3 PLANOLOGISCHE KNELPUNTEN 11 3.1 Inleiding 11 3.2 Planologisch bosbeleid per provincie 11 3.3 Conclusies 17 4 INTERESSE VOOR DE OMSCHAKELING NAAR PERMANENT BOS 19 5 CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 21 5.1 Conclusies 21 5.2 Aanbevelingen 22 BIJLAGE 1 BIJLAGE 2

  • 1

    1 INLEIDING

    In de periode vanaf 1986 zijn veel tijdelijke bossen aangelegd met subsidies van onder andere de set-aside regeling en de SBL-regeling. Op grond van sommige van de gebruikte regelingen zijn de boseigenaren verplicht om deze bossen te kappen, maar, belangrijker nog, zij moeten deze bossen kappen om de bestemming landbouwgrond in stand te houden. De eerste contracten voor de populierenbossen lopen binnenkort af. Verschillende eigenaren beraden zich nu op de vraag hoe zij verder moeten nu hun contracten aflopen. Voor een deel van de boseigenaren is het handhaven van bos een belangrijke optie, omdat zij bijvoorbeeld geen landbouwbedrijf (in de directe omgeving) meer hebben of opzien tegen de hoge kosten van het verwijderen van de stobben. Vanuit de overheden wordt onderkend dat het handhaven van deze bossen op bepaalde plaatsten een maatschappelijk nut heeft. Voor de eigenaren moet dit dan wel zowel regeltechnisch als financieel aantrekkelijk zijn. Doel van deze studie is het onderzoeken van de behoefte aan en de mogelijkheden voor de (niet-beheertechnische) omvorming van tijdelijke bossen in permanente bossen. De resultaten zijn enerzijds bedoeld voor agrarirs met tijdelijke bossen en anderzijds voor personen die de randvoorwaarden voor de omvorming van tijdelijke bossen kunnen waarborgen (m.n. ambtenaren op rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau). Of tijdelijke bossen daadwerkelijk omgezet worden in permanente bossen is afhankelijk van drie factoren:

    1 De regeltechnische mogelijkheden

    Allereerst wordt in dit rapport aandacht besteed aan de vraag in hoeverre de relevante subsidieregelingen de omvorming tot permanente bossen toe staan. Het gaat hierbij niet alleen om de regelingen die gebruikt zijn voor de aanleg van het tijdelijke bos, maar ook om financile regelingen die gebruikt kunnen worden voor het financieren van de omvorming en de bestemmingswijziging. Hierbij zijn de volgende opties onderzocht: De verplichte termijn van de huidige subsidieregelingen niet volmaken, maar

    eerder omschakelen naar permanent bos. Tussentijds overstappen stuit op veel regeltechnische knelpunten (tabel 1.1). Deze optie is in de praktijk daarom alleen mogelijk door de huidige contracten te beindigen en alle subsidiebedragen (vermeerderd met rente) terug te betalen.

    De verplichte termijn volmaken, het bos vellen en vervolgens een aanvraag voor permanent bos indienen in het kader van de SN. Deze optie is zondermeer mogelijk, omdat aan alle voorwaarden van de gebruikte subsidieregelingen wordt voldaan. Uiteraard moet dan ook worden voldaan aan de eisen van de nieuwe subsidieregelingen, maar het feit dat er eerst tijdelijk bos heeft gestaan heeft hierop geen invloed. De stobben hoeven niet pers verwijderd te worden.

    De verplichte termijn volmaken en dan overschakelen via omvorming naar permanent bos. Ook deze optie is in principe mogelijk en wordt verder uitgewerkt in dit rapport (hoofdstuk 2). Hiervoor zijn de voorwaarden van de relevante

  • 2

    subsidieregelingen geanalyseerd en zijn contactpersonen bij de subsidieverstrekkers genterviewd.

    Tabel 1.1 Knelpunten per relevante regeling voor de overstap van tijdelijk bos naar permanent bos vr afloop van de contractperiode Regeling Knelpunten Set-aside regeling In beginsel moeten bij het niet nakomen van de voorwaarden alle

    bedragen, vermeerderd met de wettelijke rente, worden terugbetaald

    Gedurende contractperiode minimaal stamtal 200, evenredig verdeeld over perceel

    Bijplanten niet toegestaan Regeling bijdragen snelgroeiend bos Velling gehele perceel verplicht tussen jaar 15 en 25 SBL-regeling Als de beplanting voor het einde van de periode gekapt wordt, dan

    wordt zowel de gehele beplantingssubsidie als (een deel van) de reeds uitbetaalde inkomenscompensatie teruggevorderd (incl. wettelijke rente)

    Dunnen alleen toegestaan indien bosbouwkundig verantwoord Regeling vrijstelling meldings- en herplantplicht Geen Regeling natuurbeheer Regeling natuurbeheer niet van toepassing als er nog andere

    verplichtingen op het betreffende perceel rusten Boscertificaten Onzeker of vergoeding verkregen kan worden

    2 Het verkrijgen van vergunningen

    Voor het omvormen van tijdelijke bossen in permanente bossen is toestemming nodig van de gemeente en soms van de provincie. Provincies en gemeenten toetsen de plannen aan het ruimtelijke beleid. Voor de belangrijkste provincies is het relevante ruimtelijke beleid onderzocht en zijn enkele algemene knelpunten genventariseerd (hoofdstuk 3).

    3 De interesse van boseigenaren

    Via een enqute onder eigenaren van tijdelijk bos is ingeschat hoe groot de interesse is voor omschakeling van tijdelijk bos naar permanent bos en onder welke condities (hoofdstuk 4).

  • 3

    2 REGELTECHNISCHE MOGELIJKHEDEN 2.1 Set-aside regeling

    Regeling in het kort

    De set-aside regeling was een steunregeling van de Europese Unie ter bevordering van het uit productie nemen van landbouwgrond. Dit met het oog op de overproductie van bepaalde landbouwproducten. De regeling is van kracht geweest tussen augustus 1988 en september 1992. De uit productie genomen grond kon worden bebost met hoog productieve boomsoorten (hoofddoel: houtproductie). De maximale contractperiode was oorspronkelijk15 jaar, maar is later op 40 jaar gesteld. Zowel natuurlijke personen als rechtspersonen kwamen in aanmerking voor de jaarlijkse inkomenscompensatie van de set-aside regeling. Het subsidiebedrag was oorspronkelijk 1.588,- per hectare per jaar. Eind 1989 is dit bedrag verhoogd naar 1.853,-. Begin 1991 is het subsidiebedrag wederom aangepast naar 1.500,- voor de eerste helft van het uit productie genomen areaal en 1.300,- voor het tweede deel. Bij het niet nakomen van de voorwaarden moeten in beginsel alle bedragen, vermeerderd met rente, worden terugbetaald. Later is een uitzondering gemaakt voor een afwijking van het werkelijke met het aangevraagde areaal. Bij een maximale afwijking van 10%, wordt de bijdrage berekend op basis van het werkelijke areaal. Teveel ontvangen subsidie in de voorgaande jaren wordt teruggevorderd. De set-aside regeling stelt geen eisen ten aanzien van oogst. Dunnen is toegestaan, mits er gedurende de gehele contractperiode minimaal 200 bomen op het perceel blijven staan, evenredig verdeeld over het perceel (overmacht uitgezonderd). Bijplanten is niet toegestaan gedurende de contractperiode. De set-aside rechten kunnen aan iedereen overgedragen worden, behalve publiekrechtelijke organen. Verkoop van tijdelijke bossen is dan ook relatief gemakkelijk. Veel set-aside bossen zijn opgekocht voor de productierechten en de Minas regeling, waardoor versnippering is ontstaan. Oorspronkelijk waren er ongeveer 85 aanvragers, nu zijn er ongeveer 120 contractpartners. Bij de SBL-regeling is dit minder het geval, omdat de rechten alleen tegen hetzelfde tarief overgedragen mogen worden aan landbouwbedrijfshoofden. Aan niet-landbouwbedrijfshoofden kan het worden overgedragen tegen een lagere bijdrage. Het gehele areaal set-aside bossen in Nederland is meegenomen in de aanvraag oppervlakten (MacSharry). Dit wil zeggen dat voor het gehele areaal de braakleggingsregeling kan gelden, ook na afloop van het huidige contract. In totaal is momenteel nog 1596 hectare set-aside bos aanwezig. In tabel 2.1 is een overzicht gegeven per einddatum van de contracten. Een overzicht per provincie is niet aanwezig, maar ongeveer 900 hectare ligt in de provincie Groningen, 500 ha in Drenthe en de rest is verdeeld over vrijwel alle andere provincies.

    De set-aside regeling werd over het algemeen gecombineerd met de BLB regeling voor de vergoeding van de aanplantkosten. Deze regeling stelde als eis dat het bos tenminste 10 jaar in stand zou worden gehouden.

    Knelpunten De set-aside regeling werpt geen knel