vakbekwaamheid in de branche personeel in de branche. de vraag is of dat niet een rol van werkgevers

download vakbekwaamheid in de branche personeel in de branche. de vraag is of dat niet een rol van werkgevers

of 94

  • date post

    29-May-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of vakbekwaamheid in de branche personeel in de branche. de vraag is of dat niet een rol van werkgevers

  • vakbekwaamheid in de branche EEn palEt aan mogElijkhEdEn

  • vakbekwaamheid in de branche

    EEn palEt aan mogElijkhEdEn

    Cinop, ’s‑hertogenbosch

  • colofon

    Titel: Vakbekwaamheid in de branche: Een palet aan mogelijkheden

    auteurs: margriet Snellen en Barbara marcelis (Cinop)

    eindredactie: anne‑Bregtje Schelfhout

    Ontwerp: Van Riet ontwerpers

    vormgeving: Evert van de Biezen

    bestelnummer: a00699

    Uitgave: Cinop, ’s‑hertogenbosch

    mei 2012

    © Cinop 2012

    niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, of op welke andere wijze dan

    ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

    iSBn 978‑90‑5003‑563‑7

    postbus 1585

    5200 Bp ’s‑hertogenbosch

    073‑6800800

    www.cinop.nl a0 06

    99 /1

    20 51

    4

  • inhoudsopgave

    voorwoord 5

    inleiding 7

    1 de brancheorganisaties 12 1.1 inleiding 12

    1.2 de rol van de brancheorganisatie in vakbekwaamheid 12

    1.3 Selectie voorbeelden brancheorganisaties 13

    2 vakbekwaamheid 18 2.1 inleiding 18

    2.2 Wat is vakbekwaamheid? 18

    2.3 Bevoegd versus bekwaam 19

    2.4 invloed op vakbekwaamheid 19

    3 Opleiden: beroepsonderwijs en brancheopleidingen 24 3.1 inleiding 24

    3.2 andere en specifiekere opleidingseisen 24

    3.3 Beroepsonderwijs versus brancheopleidingen 27

    3.4 Breed versus specifiek opleiden 35

    4 voldoende vakbekwaam personeel in de branche 42 4.1 inleiding 42

    4.2 de huidige arbeidsmarkt 42

    4.3 instroombevordering op meerdere vlakken 45

    4.4 personeelsplanning op brancheniveau 47

    4.5 inzetbaar blijven 50

  • 4

    5 Stimuleren, aantonen en borgen van vakbekwaamheid 56 5.1 inleiding 56

    5.2 aantonen en borgen van vakbekwaamheid: registers 56

    5.3 Stimuleren van vakbekwaamheid: de hoogte van de lat bepalen 62

    5.4 kwaliteit van brancheopleiders 65

    6 implementatie van innovaties op het gebied van vakbekwaamheid 70 6.1 inleiding 70

    6.2 innovaties in brancheorganisaties 71

    7 en nu…? 78

    contactpersonen 84

    bronnen 88

  • 5

    duurzame inzetbaarheid is hét thema in het huidige arbeidsmarktbeleid. mensen moeten langer doorwerken en langer investeren in hun werkvermogen. Werkgevers en werknemers krijgen een grotere eigen verantwoordelijkheid voor duurzame inzetbaarheid. dat betekent energie blijven steken in vakbekwaamheid.

    Voor steeds meer beroepen geldt het principe ‘eenmaal bevoegd is voor het leven bekwaam’ niet meer. Vakbekwaamheid kan alleen worden bereikt als mensen hun vak actief bijhouden door het oefenen van vaardigheden, het opdoen en toepassen van nieuwe kennis en het leren over nieuwe productieprocessen en dienstverlening. Blijvende vakbekwaamheid kan ook worden bereikt door een optimale samenwerking tussen organisaties. het appèl vanuit het beleid is groot, maar uiteindelijk moet het op de werkvloer gebeuren in de arbeidsrelatie van werkgever en werknemer.

    ook Cinop zet zich op verschillende fronten in voor duurzame inzetbaarheid. Van bijdragen aan sectoraal beleid van cao‑ partijen tot het adviseren van branches en bedrijven over het inrichten en vormgeven van blijvende vakbekwaamheid.

    met deze publicatie geeft Cinop een doorkijkje hoe branche organisaties daarin een faciliterende en stimulerende rol kunnen vervullen. Zij zijn overigens niet alleen gedreven door duurzame inzetbaarheid, maar ook door overwegingen van kwaliteit, imago, economische prestatie, innovatie en sectorale personeelsvoorziening.

    de auteurs Barbara marcelis en margriet Snellen laten een palet aan mogelijkheden zien en bieden branches en sectoren met deze publicatie een kleurrijke inspiratiebron.

    herman van holt directeur Cinop

    vOOrwOOrd

  • 66

    Eenmaal bevoegd is nieT voor het leven VakBEkWaam

  • 7

    in de top 5 van kennis‑ en diensten‑ economieën ter wereld staan, is sinds 2000 de doelstelling van nederland. het is sindsdien een kwestie van snelle omslagen maken voor scholing en arbeidsmarkt: • van investeren in mensen omdat het

    arbeidspotentieel nodig is, naar fi kse bezuinigingen en weer terug naar human capital investering, om te overleven;

    • van aandacht voor loopbaanbeleid vanuit goed en sociaal werkgeverschap naar noodzaak van loopbaanbeleid vanuit duurzame inzetbaarheid;

    • van aandacht voor competentiegericht onderwijs en brede beroepsopleidingen naar vakscholen en beroepsgericht onderwijs.

    Steeds meer brancheorganisaties komen in beweging om vakbekwaamheid in de branche te behouden en te verbeteren. daarin lopen zij tegen dezelfde dilemma’s en knelpunten aan. of zij hebben vragen over hoe en welke acties het beste te ondernemen: • Wat werkt wel en wat werkt niet?

    • En hoe zorg je dat het voor de branche en haar leden behapbaar en betaalbaar blijft?

    • Wat hoort bij de werkgevers en werknemers zelf en wat kan je beter collectief regelen?

    • Hoe zorg je voor kwaliteit?

    Sommige brancheorganisaties zijn bezig met visieontwikkeling en hebben al mooie voorzieningen neergezet, andere zoeken naar ideeën en inspiratie of zijn juist niet bezig met het human capital in hun branche.

    in onze zoektocht naar publicaties over vakbekwaamheid en personeelsvraagstukken op brancheniveau blijken er veel boeken en artikelen te bestaan over verenigings‑ management, draagvlak creëren, strategieën uitzetten, lobbyen enzovoort, maar niet over kwaliteit van personeel in de branche en hoe de brancheorganisatie daarin een rol kan spelen. dat bracht ons op het idee om een publicatie te maken met goede voorbeelden van enkele brancheorganisaties over hoe zij omgaan met vakbekwaamheid en waarom zij welke aanpak kiezen: vakbekwaamheid in de branche.

    inLeiding

  • 8

    met als doel het inspireren van andere branche‑ organisaties en om elkaar te vinden in dilemma’s en vraagstukken, hebben wij het afgelopen jaar interviews gehouden met verschillende mensen uit diverse brancheorganisaties over dit thema. opvallend voor ons was het enthousiasme en de bereidwilligheid van de mensen uit branche‑ organisaties om mee te werken aan deze interviews en de visies die er zijn op vakbekwaamheid. Zij zijn zeer geïnteresseerd in voorbeelden van andere branches over hoe zij op dit thema inspelen. niet alleen in ‘hoe doen zij dat?’, maar ook in ‘waarom besteden zij aandacht aan vakbekwaamheid?’ en ‘wat levert dat op voor de leden en de branche?’ ook het ‘nieuwe denken’ in branches spreekt tot de verbeelding. Waar het enkele jaren geleden nog vaak ging over voornamelijk geldzaken, is er nu een verschuiving te zien die wel degelijk gevolgen heeft voor de strategische agenda’s: budget is nodig om de branche gezond te houden, human capital evenzogoed. Want goede medewerkers zijn een belangrijke en niet oneindig aanwezige component in de branche.

    met deze publicatie laten wij een kleurrijk palet van mogelijkheden van brancheorganisaties zien gericht op vakbekwaamheid van medewerkers in de branche.

    Wij bedanken alle brancheorganisaties die hebben meegewerkt aan de totstandkoming van deze publicatie.

    Leeswijzer in het eerste hoofdstuk geven wij aan wat in onze ogen de rol van de branche organisatie is in vakbekwaamheid en welke branches zijn geïnterviewd. Vervolgens zetten wij in het tweede hoofd stuk uiteen wat wij verstaan onder vakbekwaamheid. in de volgende hoofd‑ stukken laten wij verschillende aanpakken zien van branche organisaties aan de hand van vier verschillende onderwerpen:

    1 Scholing en opleiding (hoofdstuk 3). dit zijn belangrijke elementen in vakbekwaamheid. met voorbeelden zetten wij uiteen hoe branches omgaan met opleiding en hoe zij branche‑ opleidingen gebruiken en positioneren naast of met het reguliere beroeps onderwijs.

    2 hoe brancheorganisaties een rol pakken in instroom van nieuwe medewerkers, personeels‑ planning en het inzetbaar houden van medewerkers (hoofdstuk 4). dit alles om te zorgen voor voldoende vakbekwaam personeel in de branche.

    3 Stimuleren, borgen en aantonen van vakbekwaamheid (hoofdstuk 5). hiervoor bestaan kwaliteits registers of beroeps‑ registers. Bij het aantonen en stimuleren van vakbekwaamheid, hoort eveneens het bepalen waar en hoe hoog de lat wordt neergelegd waaraan te voldoen. daarnaast beschrijven wij hoe een branche kijkt naar kwaliteit van opleiders die zorgen voor vakbekwaamheid van de medewerkers.

    4 implementatie van innovatie (hoofdstuk 6). Voorbeelden van hoe de aanpak van een

  • 9

    brancheorganisatie voor vakbekwaamheid in de branche, vrijwel altijd ook aandacht besteedt aan implementatie van innovatie.

    ten slotte besluiten wij met een model dat u kunt gebruiken als kapstok om uw eigen ideeën en plannen over vakbekwaamheid te bepalen. Wij gaan graag met u in gesprek over dit thema.

  • 10

    human capital komt steeds hoger op de strategische agenda

  • 11

    nvZ

    de nVZ is de organisatie van nederlandse ziekenhuizen. Speerpunt van de nVZ is de collectieve behartiging van zorginhoudelijke, sociale en economische belangen van de leden. tot de leden behoren vrijwel alle algemene ziekenhuizen en categorale instellingen i