Uitzicht 7-2013

of 32 /32
7 Jaargang 40 Augustus 2013 Uitgave van MMV Voeding speelt werkelijk essentiële rol • Marjolein Dubbers werkt aan bewustwording 40+ vrouwen • Nico Hoffer: ‘Ik ben bewuster gaan leven’ • Nieuw inloophuis aan rand van Zevenaar

Embed Size (px)

Transcript of Uitzicht 7-2013

  • 7Jaargang 40

    Augustus 2013Uitgave van MMV

    Voeding speelt werkelijk essentile rol Marjolein Dubbers werkt aan bewustwording 40+ vrouwen Nico Hoffer: Ik ben bewuster gaan leven Nieuw

    inloophuis aan rand van Zevenaar

  • Sport Serie

    Lamberts Performance is een brede serie producten van protene shakes, repen tot een energiedrank, om je alles te geven t.b.v. een goede ondersteuning bij sport & training. Of je nu

    simpelweg je tnessniveau wilt onderhouden of voor intensieve atletische training. Daarnaast, zoals met alle Lamberts producten, heb je de zekerheid dat de producten geproduceerd zijn volgens

    onze strikte hoge standaarden. En, misschien het belangrijkste, al onze product formules zijn gebaseerd op de laatste wetenschappelijk inzichten, per slot van rekening geloven we in

    Sports Science en niet in Science ction!

    BIJ SPORT EN TRAINING | UITSTEKENDE SMAAK

    Kijk op www.NZVT.nl voor aangemelde producten

    Hoge dosis, lage prijs

    Alfa-liponzuur 250mg, 90 tabletten,

    E 25,45

    Vitamine D 1000ie, 180 tabletten,

    E 18,95

    Informatie via www.hb08.nl tel 088-0075700 mail [email protected]

    Ook verkrijgbaar

    Lamberts adv Sport A5.indd 1 04-07-13 16:38

    Informatie via www.hb08.nl tel 088-0075700 mail [email protected]

    Visolie voor kinderen dat smaakt naar meer!Door op de capsules te kauwen ervaar je de heerlijke bessensmaak en ondertussen krijg je het belangrijke Omega 3 en verschillende vitamines (A, C, D en E) binnen. Speciaal ontwikkelt voor kinderen vanaf 3 jaar. Omega 3 for Kids: optimaal de winter door.

    Ook verkrijgbaar Pure Visolie 1100mg 60c, 120c of 180c

    en OracOmega Pure Visolie met 2500 ORAC eenheden

    Ook verkrijgbaar Ook verkrijgbaar

    NZVT

    Het vegetarische alternatief voor visLijnzaadolie 1000mg Koud geperst

    Waarom zijn capsules beter

    Lijnzaadolie degradeert snel als het in contact komt met lucht en krijgt dan een wat ranzige industrile olie smaak. Daarom levert Lamberts lijnzaadolie in een donker gecoate capsule die oxidatie van de olie voorkomt. Een simpele smaaktest geeft aan of de olie goed is. De lijnzaadolie voor het behoud van een gezonde huid hoort een milde notensmaak te hebben.

    Lamberts adv Visolie A5.indd 1 21-12-12 10:45

  • Prachtig om uitbehandelde patint stabiel te krijgen

    Dr. H.C. van Prooijen (68) werkte jarenlang als hematoloog in het Academisch Ziekenhuis Utrecht (nu UMC Utrecht). Na zijn pensionering zette hij een opmerkelijke stap: hij startte een orthomoleculaire praktijk. Zijn ervaringen onderstrepen wat hij eigenlijk al wist, namelijk dat voeding werkelijk een essentile rol speelt. Het is prachtig om een uitbehandelde patint stabiel te krijgen, zegt hij.

    Risico op blaaskanker neemt toe met de leeftijd

    Blaaskanker, de meeste patinten die er mee te maken krijgen zijn 55+. Het risico erop de meest voorkomende vorm van kanker van de urinewegen neemt toe met de leeftijd. Dr. Hans Stoop vertelt in een bijdrage dat roken, chemica-lin en ontstekingen het risico blaaskanker kun-nen verhogen. En hij onderstreept het grote belang van een optimale conditie van blaaskankerpatinten.

    Gezondheidsactiviste Marjolein Dubbers: ongekend succesvol

    Ze noemt zichzelf gezondheidsactiviste, timmert stevig aan de weg en is met 7400 volgers ongekend succesvol op Face-boek. Marjolein Dubbers werkt met een heldere boodschap aan de bewustwording van 40+ vrouwen: Kom op meiden, we hebben nog prachtige jaren voor de boeg.

    Kleine Aarde opende de ogen van Jacq Cuypers

    Gezondheid en voeding waren niet echt themas die de belangstelling hadden van Jacq Cuypers. Dat veranderde ingrijpend toen hij via een televisie-uitzending kennismaakte met alternatieve geneeswijzen en de betekenis van goede voeding. Een bezoek aan De Kleine Aarde in Boxtel deed de rest.

    Werken aan je weerstand

    Natuurlijk weten we dat een goede weerstand voor iedereen belangrijk is. Maar om die te krijgen n te behouden moet er wel wat gedaan worden. Petra Pronk zette enkele belangrijke voorwaarden op een rijtje.

    4

    15

    19

    10

    6

    Sport Serie

    Lamberts Performance is een brede serie producten van protene shakes, repen tot een energiedrank, om je alles te geven t.b.v. een goede ondersteuning bij sport & training. Of je nu

    simpelweg je tnessniveau wilt onderhouden of voor intensieve atletische training. Daarnaast, zoals met alle Lamberts producten, heb je de zekerheid dat de producten geproduceerd zijn volgens

    onze strikte hoge standaarden. En, misschien het belangrijkste, al onze product formules zijn gebaseerd op de laatste wetenschappelijk inzichten, per slot van rekening geloven we in

    Sports Science en niet in Science ction!

    BIJ SPORT EN TRAINING | UITSTEKENDE SMAAK

    Kijk op www.NZVT.nl voor aangemelde producten

    Hoge dosis, lage prijs

    Alfa-liponzuur 250mg, 90 tabletten,

    E 25,45

    Vitamine D 1000ie, 180 tabletten,

    E 18,95

    Informatie via www.hb08.nl tel 088-0075700 mail [email protected]

    Ook verkrijgbaar

    Lamberts adv Sport A5.indd 1 04-07-13 16:38

    3

    Moerman

    Op 27 augustus is het 25 jaar geleden dat de arts Cornelis Moerman uit Vlaar-dingen, grondlegger van de naar hem genoemde therapie, op 95-jarige leeftijd overleed. Zijn doodsbericht zorgde des-tijds, in weerwil van zijn hoge leeftijd, toch voor een schokeffect. Zijn verbazing-wekkende vitaliteit had hem tot op zeer hoge leeftijd schijnbaar iets onaantast-baars gegeven. Met een golf van publica-ties over de kankerdokter werd afscheid genomen van de man wiens leven met de aanduiding veelbewogen zwak is omschreven. In een herdenkingstoespraak bij Moer-mans begrafenis zei bestuurslid en arts Albert Ronhaar namens de vereniging onder meer dit: De grootheid van dokter Moerman komt niet zozeer tot uiting in zijn conclusies, maar veel meer in de consequenties die hij trok uit zijn opvat-tingen. Hij ontwierp een dieet, waarin hij nota bene dingen durfde te verbieden die sedert eeuwen tot het dagelijks menu behoorden. Daar is moed voor nodig en de rotsvaste overtuiging dat alleen z kanker kan worden overwonnen. Dokter Moerman heeft de mensheid iets nagela-ten dat waarde zal behouden.

    Wat een kwart eeuw geleden door velen nog als een discutabele conclusie werd opgevat, is intussen onweerlegbaar aan-getoond namelijk de cruciale rol van voe-ding bij gezondheid en ziekte. Wat tijdens het leven van Moerman door maar weini-gen werd (h)erkend, is thans in talloze wetenschappelijke onderzoeken bevestigd. In 2014, als MMV veertig jaar bestaat, zullen we daar uitgebreid op ingaan. Nu volsta ik met het citeren van dr. H.C. van Prooijen, met wie op de paginas 4 en 5 een interview staat: Wel wordt steeds duidelijker dat voeding werkelijk een zeer essentile rol speelt bij het beheersen van chronische ziekten.

    Cor van Groningeneindredacteur Uitzicht

  • 4

    Op zijn bureau in het academisch ziekenhuis in Utrecht

    lagen altijd richtlijnen voor de behandeling van patin-

    ten met chemokuren en andere synthetische middelen.

    Nu ligt op zijn bureau in zijn behandelkamer aan huis,

    een boek over gezonde voeding. Hematoloog dr. H.C.

    van Prooijen (68) maakte na zijn pensionering een

    opmerkelijke switch en ziet nog steeds net als voor-

    heen verbazingwekkende resultaten. Voeding speelt

    werkelijk een essentile rol, concludeert hij.

    Tekst en foto: Jan van Klinken

    Z ijn proefschrift was gewijd aan chemokuren bij leukemie. Het was in de jaren zeventig en net als veel andere hematologen vroeg Van Prooijen zich af waar-om het cytostaticum bij de ene patint wel werkte en bij de andere niet. Hij achterhaalde dat het verschil in werkzaam-heid vooral te maken heeft met de concentratie in het bloed van het cytostaticum. Simpel gezegd: hoe hoger de concen-tratie van de chemo, hoe meer kwade cellen worden gedood.Dat inzicht was baanbrekend. Sindsdien krijgen leukemie-patinten het cytostaticum via het infuus toegediend en niet meer met een injectie. Dat gebeurt wereldwijd. Leukemie is nu een ziekte geworden waarbij 25 procent van de patinten blijvend geneest. Eerst worden met che-mokuren de kwade cellen zodanig be-teugeld dat vervolgens genezing met be-hulp van stamcellen in zicht komt.

    StamceltransplantatiesOok nadat hij was benoemd als hemato-loog bij het AZU (nu UMC Utrecht) was hij direct bij innovaties betrokken. Sa-men met anderen zette hij stamcel-transplantaties op. Dat gebeurde in die tijd alleen nog in Seattle in de VS en op kleine schaal in Leiden. Het was al snel duidelijk dat er goede resultaten mee te behalen waren. Nu is het een standaardbehandeling geworden waarbij met name stamcellen van donoren worden gebruikt. Bij voorkeur zijn dat familieleden. Bekende voorbeelden van mensen die op

    die manier van leukemie zijn genezen, zijn de politicus en vroegere voorman van Bouwend Nederland Elco Brinkman en de Olympische medaillewinnaar Guido Weijers.Het is een zware behandeling maar de resultaten zijn mooi, zegt Van Prooijen in de sfeervolle spreekkamer van zijn voor-oorlogse woning in Utrecht. De behandeling met stamcellen werd naderhand uitgebreid naar de ziekte van Kahler en naar lymfeklierkanker. We hebben deze methode ook uitgetest bij solide tumoren zoals borst- en darmkanker, maar daar slaat stamceltransplantatie niet aan, vertelt hij.

    Gezond etenPatinten die hij genezen naar huis kon sturen, vroegen hem vaak: Dokter, wat kan ik zelf nog doen? Dat was een lastige. Ik denk, zei hij dan, dat het verstandig is om gezond te eten. Maar eerlijk gezegd wist hij daar weinig van. Om die reden ben ik me daarop gaan orinteren. Ik kwam bij een orthomo-leculaire opleiding terecht.Zoals bekend streeft de orthomoleculaire geneeskunde naar optimale concentraties van voedingsstoffen, zoals vitamines, mineralen, aminozuren en essentile vetzuren. Doel is de stofwisseling zodanig te laten functioneren dat chronische ziekten worden voorkomen dan wel genezen. Het inzicht dat een niet goed werkende stofwisseling debet is aan chronische ziekten, is een inzicht dat tegenwoordig breed wordt gedeeld. In die zin was de orthomoleculaire geneeskunde haar tijd vooruit. Je zou verwachten dat Van Prooijen zijn verworven inzichten meteen in het ziekenhuis ging toepassen, maar zo werkt het niet, legt hij uit. Zeker in een academisch ziekenhuis moet je dan echt over stapels onderzoeksgegevens beschikken. Veel meer dan er nu beschikbaar is.

    Wat er aan wetenschappelijk onderzoek is gedaan, vond hij zelf wel zo overtuigend dat hij zes jaar geleden, na zijn pen-sionering, meteen een eigen praktijk begon. Daar behandelt hij allerhande patinten, verreweg de meeste met kanker. Ik

    had ook gehoopt om de orthomolecu-laire geneeskunde wat verder te helpen ontwikkelen. Ik had bijvoorbeeld graag aan de slag gegaan met een stof als kurkuma. We weten dat die de deling van kankercellen tegengaat. Maar wel-ke dosering is de beste? In mijn proef-schrift zit dat element ook. Hoe werkt een toegediende stof optimaal?Tot zijn teleurstelling kwam dat onder-zoek niet goed van de grond. Probleem is dat orthomoleculaire genezers elk een eigen schema aanhouden. Een

    ander probleem is dat je soms wel tien stoffen geeft aan kankerpatinten en je dan moeilijk kunt vaststellen wat de rol is van dat ene stofje waarnaar je onderzoek doet. Ik blijf nog wel proberen het in gang te zetten.

    Prachtig om een

    uitbehandelde patint

    stabiel te krijgen

    Dr. H.C. van Prooijen: orthomoleculaire praktijk na academische carrire

    Voeding speelt werkelijk essentile rol

  • 5

    GalwegkankerOver zijn werk als orthomoleculair behandelaar is hij ronduit enthousiast. Wat ik in de praktijk zie, is dat het lukt om kankerpatinten te stabiliseren. Ook lukt het bij patinten om te voorkomen dat er uitzaaiingen plaatsvinden. Zo heb ik meegemaakt dat een man met een galwegtumor, voor wie de reguliere geneeskunde niets meer te bieden had, goed rea-geerde op mijn behandeling. Als je zon patint dan langere tijd stabiel kunt krijgen, is dat natuurlijk prachtig. De patint kon zelfs weer halve dagen aan het werk. Het is wel de bedoeling dat mensen zijn behandeling combi-neren met een reguliere. Van Prooijen: Dat is voor mij een voorwaarde, behalve uiteraard als mensen zijn uitbehandeld.Wat hij voorschrijft, zijn stoffen zoals kurkuma, selenium, vitamine C, D en magnesium. Wat voeding betreft houdt hij zich ongeveer aan het boek van David Khayat: Het echte antikankerdieet. Deze vooraanstaande Franse oncoloog heeft veel epidemiologische studies over de effecten van voedings-stoffen bij kanker in kaart gebracht. Zijn boek bevat een uit-

    gebreide lijst van voedingsmiddelen waarbij Khayat aangeeft wat er in zit en hoe goed of slecht dat is. Van Prooijen: Hij heeft het goed uitgezocht en in grote lijnen kun je wel op hem afgaan.

    OntsporingDat hij mooie resultaten ziet van zijn behandeling, is voor hem zelf geen verrassing. Als je er goed over nadenkt, is het niet zo gek. Alles wijst erop dat kanker een ontsporing is van het genetisch materiaal van onze cellen, veroorzaakt door onze stofwisseling. De uitdaging is om door middel van bio-actieve stoffen de stofwisseling te benvloeden waardoor het genetisch materiaal wordt hersteld.Andere mogelijkheden zijn stoffen toe te dienen die voor ge-programmeerde celdood zorgen dan wel voor het stopzetten van de toevoer van bloed naar de kankercel (apoptose en angiogenese).

    Dr. H.C. van Prooijen: orthomoleculaire praktijk na academische carrire

    Voeding speelt werkelijk essentile rol

    Lees verder op pagina 14 >

  • 6

    deel 5

    Ontstaan van tumoren & mogelijke

    behandel ingen

    Eerder blaaskanker door roken, chemicalin en ontstekingen

    Het risico op blaaskanker neemt toe met de leeftijd. De meeste patinten zijn

    55+. Een bekende oorzaak is roken. Ook omgaan met chemicalin verhoogt

    het risico net als een chronische ontsteking. Toch is er vaak meer nodig om

    de ziekte te krijgen en dat maakt een complementaire aanpak extra belang-

    wekkend. Tekst: Dr. Hans Stoop

    B laaskanker is de meest voorko-mende vorm van kanker van de urinewegen. Het komt drie tot vier keer zo vaak voor bij mannen als bij vrouwen. De helft van de patinten heeft een blaastumor die vanuit het slijmvlies is doorgegroeid in de onderliggende spierlaag.

    FlexibelDe blaas is een holle, flexibele zak met een spierwand. Stoffen die we niet meer nodig hebben, waaronder ook allerlei afvalstoffen, worden via het bloed vervoerd naar de nieren. Daar worden ze uit het bloed gefilterd en via de urineleiders (ureters) met de urine in de blaas gedumpt. Een krachtige sluitspier tussen de blaas en de plas-buis zorgt ervoor dat we de urine op kunnen houden en willekeurig kunnen lozen.De wand van de blaas is van binnen naar buiten opgebouwd uit een slijm-vlieslaag (urotheel), een bindweefsel-laag, verschillende spierlagen en aan de

    buitenkant een laag die bestaat uit vet-weefsel, bindweefsel, bloed- en enkele lymfevaten.

    Niet alle tumoren van de blaas zijn kwaadaardig. In ongeveer tien procent van de gevallen is sprake van goedaar-dige poliepen die ook wel benigne papil-lomen worden genoemd. De overige 90 procent kwaadaardige tumoren wordt onderverdeeld in drie soorten: het urotheelcarcinoom

    (overgangs epitheelcelcarcinoom) plaveiselcelcarcinoom adenocarcinoom In dit artikel gaat het alleen over de meest voorkomende vorm van blaas-kanker, namelijk het urotheelcarcinoom.

    Risico op terugkeerMeestal geven tumoren van de blaas geen klachten. De eerste aanwijzingen zijn doorgaans bloedverlies en vaker plassen dan normaal, maar dit kunnen ook symptomen zijn van onschuldige aandoeningen zoals ontstekingen van de

    urinewegen en de prostaat, of van een passerende niersteen. De hoeveelheid bloed in de urine levert evenmin een harde aanwijzing op voor blaaskanker. Het is wel zo dat bloed in de urine bij mensen boven de 40 jaar verdacht is als er verder geen verklaring is. Als er bij blaaskanker sprake is van pijn, is die in de meeste gevallen het gevolg van een gevorderde tumor of van uitzaaiingen.

    Een vaak toegepaste reguliere behande-ling die genezing moet brengen, is transurethrale resectie (TUR). Hierbij worden de tumoren operatief verwij-derd via de plasbuis door middel van een dunne, metalen draad van enkele millimeters. Met behulp van een elek-trische stroom door de draad wordt het tumorweefsel laagje voor laagje wegge-sneden. Deze ingreep levert vaak geen blijvende genezing op. De kans dat de tumor binnen een jaar terugkeert, is 60 tot 70 procent. Het risico op een recidief is in vergelij-king met alle andere vormen van kanker

    A: tumor die beperkt is tot het slijmvliesB: tumor die doorgegroeid is tot in het omgevende vetweefsel

    Slijmvlies

    Bindweefsel

    Spierlaag

    Vetweefsel

  • 77

    Eerder blaaskanker door roken, chemicalin en ontstekingenbij blaaskanker het grootst. Om dit risico te verminderen, wordt soms een aanvul-lende behandeling gegeven, zoals een biologische therapie. Daarbij worden verzwakte bacterin ingezet, waarbij het hierdoor gestimuleerde eigen afweersy-steem de kankercellen in de blaas doodt. Meestal bestaat zon behandeling uit een of meer blaasspoelingen.Zon blaasspoeling kan gegeven worden met een oplossing van levend verzwakte tuberculosebacterin. De werkzaamheid van deze bacterin bij blaaskanker is bij toeval ontdekt. Een volgende optie bij het voorkomen van recidief is immuno-cyanine. Ook hierbij wordt het immuun-systeem in het blaasslijmvlies geacti-veerd. Net als de vorige behandelingen is immunocyanine een vorm van immu-notherapie. Een blaasspoeling met het cytostaticum mitomycine-C behoort ook tot de mogelijkheden. Het cytostaticum belemmert het vermenigvuldigen van de kwaadaardige cellen, maar ook van de gezonde cellen.Laserbehandeling vindt alleen plaats wanneer er telkens kleine nieuwe tumoren gevonden worden. Bij een laserbehandeling worden laserstralen op de tumor gericht die ervoor zorgen dat de kwaadaardige cellen als het ware verdampen.

    VerwijderingOok als de tumor is doorgegroeid in de spieren kunnen behandelingen ge-nezend zijn, maar dan moeten er geen uitzaaiingen zijn. Een operatie heeft hierbij de voorkeur, maar dit is wel een grote belasting. Blaaskanker komt zoals vermeld vaak voor bij ouderen. Het is om die reden van belang na te gaan of de conditie van de patint goed genoeg is om een behandeling te ondergaan. Als er geen kankercellen in de klieren aan-wezig zijn, wordt de blaas samen met de

    omliggende lymfklieren verwijderd. Bij uitzondering hoeft niet de gehele blaas maar slechts een deel te worden verwij-derd. Als de blaas is verwijderd, kan de urine niet meer worden opgeslagen. Een nieuwe (orthotope) blaas kan als ver-vanging dienen. Als dit niet mogelijk is, blijft een urinestoma de enige optie.Uit- en inwendige bestraling is een al-ternatief voor opereren. Ook dan moeten er geen uitzaaiingen zijn. Een bijwerking van bestraling is echter dat ook de ge-zonde cellen in het bestraalde gebied beschadigd worden. Dat kan blaarvor-

    ming geven met als gevolg pijn bij het plassen, vaker moeten plassen, bloed in de urine, buikkrampen met diarree, blaaskramp of spontaan urineverlies.Chemotherapie wordt bij blaaskanker vrijwel alleen toegepast als palliatieve (onderdrukkende, niet genezende) be-handeling.

    ZoetstoffenHet risico op blaaskanker neemt toe met de leeftijd. Bij het overgrote deel van de patinten treden de symptomen pas op na 65-jarige leeftijd. Over de oorzaken van blaaskanker is nog weinig bekend. Wel zijn er een paar risicofactoren be-kend waardoor sommige mensen een groter risico op blaaskanker hebben.Als de belangrijkste risicofactor wordt roken gezien. Rokers hebben ongeveer drie keer zoveel kans op blaaskanker als niet-rokers. Riskant is ook het omgaan

    Optimale conditie bij

    blaaskankerpatint van

    extra groot belang

  • 8

    > Vervolg van pagina 6-7

    met chemicalin zoals aromatische ami-nen en nitrosamines, door langdurige werkzaamheden in onder andere de verf-, leder-, auto-, metaal-, rubber-, chemicalin-, textiel-, papier- en leer-industrie. Chemische toevoegingen zoals kunstmatige zoetstoffen zijn eveneens in relatie gebracht met het ontstaan van blaaskanker. Ook patinten die eerder voor een andere vorm van kanker zijn behandeld hebben een verhoogde kans.Een andere risicofactor is een chroni-sche ontsteking. Recent zijn er aanwij-zingen gevonden dat een tekort aan vitamine D en het eten van weinig fruit en groenten en veel vet de kans op het krijgen van blaaskanker doen toenemen.Blaaskanker als gevolg van een afwij-king aan het erfelijk materiaal is zeer zeldzaam. Een familiair voorkomen vindt vaak de aanleiding in leefstijl-gewoonten.

    LeidingwaterOmdat veel mensen die blaaskanker krijgen nit blootgesteld zijn aan een of meerdere van de genoemde risicofac-toren en mensen die er wl aan blootge-steld zijn geen blaaskanker krijgen, is het erg aannemelijk dat er meer voor nodig is om blaaskanker te krijgen. Ook hier geldt, zoals bij alle vormen van kanker, dat het afweersysteem en het herstelmechanisme een grote rol spelen bij het ontstaan van blaaskanker. Een volwaardig dieet en een leefstijl zoals MMV propageert, hebben zeer zeker invloed op verkleining van de kans op kanker.

    In ons leidingwater kunnen relatief hoge concentraties chemicalin en af-braakproducten van chloor voorkomen. Uit enkele onderzoeken is gebleken dat het langdurige gebruik van dit leiding-water het risico op blaaskanker kan ver-hogen. De bewijzen zijn overigens niet zo helder. Moerman adviseerde geen water maar sappen van verse vruchten en groenten te drinken. Wanneer u water drinkt, gebruik dan in ieder geval zuiver water. Verder is bekend dat stof-fen die de blaaswand irriteren, kunnen leiden tot afwijkingen aan het blaas-slijmvlies. Daarom is het verstandig om veel te drinken en vervolgens veel en vaak te urineren.

    Complementaire geneeskundeOppervlakkige blaastumoren kunnen gaan groeien in de spierlaag. Let wel: knnen! Om deze doorgroei in de die-pere lagen van de blaas te helpen voor-komen en de kans op recidive te verklei-nen, is het raadzaam het lichaam in optimale conditie te brengen en te hou-den. U begrijpt dat voedingstherapien (metabole) zoals de Moerman- en de Gersontherapie een zeer belangrijk on-derdeel zijn van de behandeling van blaaskanker in alle stadia. Ook de Beard-Kelley-Gonzalez therapie en het Dr. Budwig protocol horen hier bij. Het dieet kan hierbij aangevuld worden met de bekende stoffen die Moerman gevon-den heeft (vitaminen A, B, C, D, E, ijzer, jodium, citroenzuur, zwavel/selenium). Het Moermandieet bevat ook karnemelk waarin de aanwezige melkzure bacterin

    een duidelijk therapeutisch effect heb-ben op blaaskanker. Voor rauwe broccoli geldt eenzelfde therapeutisch effect.

    Aanvullend op de Moermantherapie kan er nog gebruik gemaakt worden van onderstaande preparaten en behande-lingen. Overleg dit met uw behandelaar. Oncovite,een multivitamine preparaat

    met zink. Extra inname van vitamines en zink bij spoelingen van de blaas met tuberculosebacterin (BCG) ver-mindert de kans dat opnieuw blaas-tumoren ontstaan.

    Zhuling. Dit Chinese kruidenmedicijn kan gebruikt worden om de blaas te spoelen. Het heeft net als BCG een profylactische werking, maar is goed-koper en makkelijker in gebruik en heeft geen bijwerkingen

    Saw Palmetto (Serenoa repens/Sabal serrulata). Dit wordt vooral aanbevo-len bij aandoeningen van de prostaat, maar kan ook ingezet worden bij blaasaandoeningen.

    Rhodiola. De wortels van de Rhodiola rosea worden traditioneel gebruikt om de weerstand tegen lichamelijke stress te verhogen, vermoeidheid tegen te gaan en het fysieke en mentale pres-tatievermogen te verbeteren. De plant normaliseert de celwerking en bevor-dert genezing. Het kan een gunstige werking hebben bij blaaskanker en longaandoeningen.

    Hyperthermie. Deze therapie is geba-seerd op het gegeven dat kankercellen minder goed tegen hogere temperatu-ren kunnen. Tevens wordt de gevoelig-heid van de kankercellen voor de re-guliere behandeling verhoogd.

    Thymusextracten. Iscador. Blaaskanker reageert vaak

    goed op Iscador, de heilige plant van de Druden.

    Lactobaciilus casei samen met epiru-bicine kan de terugkeer van blaaskan-ker voorkomen na transurethrale re-sectie van blaaskanker.

    Op de website www.mmv.nl vindt u onder /kanker/kankersoorten bij blaaskanker een uitgebreide versie van dit artikel.

    Geen genezings- maar overlevingspercentages

    Het is moeilijk te zeggen wanneer iemand echt genezen is. Vandaar dat er niet gesproken wordt van genezings- maar van overlevingspercentages. Bij niet-spierinvasieve blaas-tumoren keert na de behandeling bij 20 tot 70 procent van de patinten een blaastumor terug. De vijfjaarsoverleving is ongeveer 70 tot 90 procent. Wanneer na een behande-ling een tumor terugkomt die in de spier doorgroeit, zijn de vooruitzichten slechter.Bij spierinvasieve blaastumoren lopen de overlevingspercentages uiteen. Zijn er uitzaai-ingen, dan kan de overlevingskans teruglopen tot slechts 10 procent.Bepaalde medicijnen die bij chemotherapie gebruikt worden zoals cyclophosphamide, kunnen de kans op blaaskanker later aanzienlijk vergroten. Ook bestraling (radio-therapie of ioniserende straling) van de buik of het bekken verhogen het risico.

  • Informatie: Marry Foelkel Tekst: Petra Pronk

    Kruiden natuurlijke heelmeesters

    ReceptVerse muntsaus

    Ingredienten: water munt bloem ui knoflook zout en peper

    Fruit de ui fijn en bak deze met de knoflook in wat olie. Kook intussen wat water in de pan met een paar stengels verse munt erin. Laat het even trekken en giet het water daarna over een schaaltje met bloem heen. Even goed roeren met de garde tot de klontjes eruit zijn. Voeg ui, knoflook, zout en peper toe en u hebt een heerlijke saus voor over bloemkool of broccoli.

    Frisse munt multi-inzetbaar

    N u het zomer is, wordt er weer veel muntthee gedronken. Deze heerlijk verkoelende drank is niet alleen lekker, maar ook gezond. Die wijsheid is al heel oud. In de Middel-eeuwen was munt een vast onderdeel van de kruidentuin. Dit frisse kruid is multi-inzetbaar, van jeukklachten tot migraine en van darmkrampen tot mis-selijkheid.

    Munt is een geslacht van meerjarige planten uit de lipbloemenfamilie (Lami-aceae). Ze hebben sterk geurende stof-fen (menthol) die gebruikt worden in diverse producten als smaak- en geur-stof, bijvoorbeeld in snoep, thee en tandpasta. De muntolie wordt met name gewonnen uit pepermunt en aarmunt. Munt was al bekend bij de oude Egypte-naren en ook bij de Grieken. Volgens de Griekse mythologie dankt deze plant zijn naam aan de jaloezie van Pluto, de god van de onderwereld. De godin Per-sephone, de vrouw van Pluto, had een goede vriendin met de naam Mintha. Pluto was jaloers dat zijn vrouw zoveel tijd met haar vriendin doorbracht en veranderde Mintha in een plant.In de Oudheid werd het onder andere gebruikt bij slijmvliesontstekingen van-wege zijn antibacterile werking. De menthol die van munt wordt gemaakt werd gebruikt in een zogenaamde mi-grainestift, waarmee je menthol op je hoofd kon aanbrengen waarna de hoofdpijn verdween. Ook werd er pe-permuntolie van gemaakt, die werd in-

    gezet bij huidziekten die gepaard gingen met jeuk.

    Goede spijsverteringMunt is ook goed voor de spijsvertering. Dat begint al in de mond, omdat het de werking van de speekselklier bevordert. Hierdoor worden enzymen geactiveerd die een rol spelen bij de spijsvertering. Verderop in het lichaam verricht munt een ander wondertje: het heeft een rust-gevende werking op de darmen. Daar-door wordt het trouwens ook wel inge-zet bij buikkrampen. De frisse geur maakt munt ook een probaat middel tegen misselijkheid. De antibacterile werking maakt het ook goed bruikbaar voor natuurlijke mondhygine.

    In de keukenWat de culinaire kwaliteiten betreft: munt heeft een heerlijke frisse smaak, die zowel geschikt is voor een koele zomerthee als voor zomerse gerechten. Het is niet voor niets een geliefd ingredint in de mediterrane, Noord-Afrikaanse en oosterse keuken. Heerlijk in de pasta of een aardappelgerecht. Voeg munt altijd zo laat mogelijk toe, pas vlak voor het opdienen. Zo blijft de geneeskrachtige werking het grootst. Als je thee zet van gedroogde munt heb je minder nodig, omdat gedroogde blaadjes veel sterker hun smaak afge-ven aan water dan verse munt.

    Inhoud: Marry FoelkelTekst: Petra Pronk

    9

  • 10

    Ze had een drukke baan. Haar laatste job was bij een non-profit organisatie, daarvoor zat ze bij een beurs-genoteerde onderneming. Het werd zwaar, te zwaar. Vier jaar lang liep ze op haar tenen. Van s ochtends zes tot s avonds acht was ze de deur uit. Ze kreeg priv en werk niet langer gecombineerd. Bovendien onderging ze op haar werk nogal wat teleurstellingen. De onvermijdelijke burn-out liet niet meer op zich wachten. Het kaarsje was op, zegt ze zelf. Marjolein was compleet uitgeput. Zelfs fietsen en hardlopen, haar favoriete fitnessactiviteiten, lukten niet meer. Eerst dacht ze nog dat ze na een paar weekjes wel weer zou opkrabbelen maar daarin vergiste ze zich.

    HormonenZe was wel altijd met gezondheid bezig geweest. Als sport-vrouw moest ze immers goed voor zichzelf zorgen. Gezond-heid was voor mij een basisvoorwaarde om goed te kunnen functioneren, ook in mijn werk. Zeker na mijn veertigste. Tot je veertigste zorgt je lichaam voor jou, daarna moet jij voor je lichaam gaan zorgen. De uitputting en de futloosheid maakten haar nieuwsgierig. Wat was er met haar aan de hand? Vanwege haar leeftijd, inmiddels 50+, had ze een vermoeden dat het met haar hor-monen te maken had. Ze verdiepte zich in dat onderwerp en kwam er al snel achter hoe belangrijk het is dat onze hormo-nen in balans zijn. Een burn-out is vaak het gevolg van bij-nieruitputting. Dan maken je bijnieren te weinig cortisol aan, waardoor je je totaal uitgeput kunt blijven voelen, ondanks

    dat je al weken aan het uitrusten bent.Ze dacht dat ze best wel aardig wat van voeding afwist, maar ze ontdekte al snel dat er nog heel wat kennis te vergaren viel. Zo stuitte ze op onderzoek over de kwalijke resten van plastic verpakking in ons eten en drinken, maar ook over de schadelijkheid van deodorant. Ik heb alles de deur uit ge-daan. Er zijn prima alternatieven. Wrijf iedere ochtend met een schijfje citroen onder je oksels. Werkt uitstekend.

    EnergieOm haar heen zag ze hoeveel vrouwen van haar leeftijd aan het tobben waren. Langzaam maar zeker groeide het idee om haar inzichten aan die groep over te dragen. Eerst volgde ze de bekende hormooncursus bij Ralph Moorman. Daarna hield ze een peiling onder leeftijdsgenoten, die uitwees dat de meeste vrouwen na de overgang de energie missen die ze voorheen hadden. Zo ontstond het idee van het internetblog Energieke Vrouwen Academie (EVA). Die bestaat nu ruim een jaar en loopt als een tierelier.

    Haar voedingsadviezen wijken nauwelijks af van die van MMV. Wel tekent ze aan dat ze er soepel mee omgaat. Veel vrouwen zijn streng in de leer. Ik zeg op mijn beurt: Neem gerust een keer dat heerlijke appelgebakje dat je vriendin speciaal voor jou heeft gemaakt, maar bedank voor zon neptaartje van de Hema.Ze krijgt veel mailtjes: Mag ik dit of mag ik dat? Maar daar gaat het mij niet in de eerste plaats om. Veel belangrijker is

    Kom op meiden, we hebben nog prachtige jaren voor de boegMarjolein Dubbers werkt met EVA aan bewustwording 40+ vrouwen

    Een gezondheidsactiviste, zo

    noemt Marjolein Dubbers uit

    Zoelmond zich bij voorkeur.

    Met haar 7400 volgers op

    Facebook is ze ongekend

    succesvol met haar missie-

    werk onder 40+-vrouwen.

    Maar voordat ze zover was,

    moest ze eerst zelf door een

    diep dal.

    Tekst: Jan van KlinkenFoto: Laura de Haan

  • 11

    een stuk bewustwording, niet zozeer een verzameling regel-tjes wat wel en niet mag. De kern van mijn verhaal is dat we een zelfhelend vermogen hebben. Daarbij gaat het bepaald niet alleen om de vraag of we wel gezond eten en of we vol-doende bewegen. Het moet ook tussen de oren goed zitten. Als je de hele dag denkt dat je waardeloos bent en alles ver-keerd doet, moet je ook daar aan werken. Anders schiet het niet op.

    HongerDat gezegd hebbend wil ze het belang van gezonde voeding ook weer niet bagatelliseren. Ga er maar vanuit, zegt ze, dat 80 procent van wat we in de supermarkt kopen, niet gezond is. Vroeger zouden mensen je raar hebben aangekeken, maar je merkt dat er nu steeds meer behoefte is aan goede infor-matie. Vrouwen boven de 40 hebben een honger naar gezond-heid. Iedere vrouw kent immers wel iemand met borstkanker. Opvallend is ook het hogere medicijngebruik onder deze groep. Dat verklaart mede waarom veel vrouwen hun kennis willen delen. De Facebookgroep die ik ben begonnen, is heel actief. Ik kan het soms niet eens bijhouden.Uiteraard moet ook Marjoleins schoorsteen wel roken. Behal-ve dat ze een gratis e-book ter beschikking stelt, heeft ze er

    ook twee in de verkoop. Naast haar eigen praktijk aan huis heeft ze een programma in ontwikkeling waarvan ze hoopt dat het ook inkomsten gaat genereren via haar site. Tegelijk wil ze waken voor een t commercieel geurtje. Zo zou ze makkelijk advertenties op haar site kunnen plaatsen maar daar begint ze niet aan. Ik ga voor betekenis, niet voor euros. Je ziet bij de voedingsindustrie wat voor ellende dat teweeg brengt: winstmaximalisatie ten koste van onze gezond-heid. Ik wil juist handen en voeten geven aan de tegenbewe-ging. De ommekeer op voedselgebied is niet van bovenaf te verwachten, maar moet door de mensen zelf gebeuren. We kunnen stemmen met ons mes en vork en met onze porte-monnee. Wat dat betreft leven we in een spannend tijdsge-wricht dat heel veel kansen biedt.

    Kom op meidenVan tv moet ze niets hebben. Haar toestel heeft ze lang gele-den al de deur uitgedaan. Al die commercie met stereotype beelden van 40+ vrouwen, haalt ze uit. Maar internet kan ze niet genoeg bejubelen. Dat kan stem geven aan de beweging van onderop. Veel informatie wordt gecontroleerd door de voedingsindustrie. Daar moet tegenwicht aangeboden worden en internet biedt die mogelijkheid.

    Haar boodschap aan de vrouwen van 40+ vat ze zo samen: Kom op meiden, we hebben nog prachtige jaren voor de boeg. Ze neemt zichzelf als voorbeeld. Ik ben nu 54. Ik voel me zoveel energieker dan toen ik 30 was.

    Kom op meiden, we hebben nog prachtige jaren voor de boeg

    Het zelfhelend vermogen versterken

    Als je je een beetje verdiept in kanker dan weet je dat kanker in je lichaam komt en gaat. We kunnen allemaal ongemerkt rondlopen met cellen in ons lichaam die aan het woekeren zijn, maar als ons zelfhelend vermogen groot genoeg is en de gezonde cellen de overhand krijgen, dan verdwijnt de kanker zonder dat we ooit hebben geweten dat we kanker hadden. Het versterken van het zelfhelend vermogen lijkt mij een veel betere oplossing dan het bestrijden met heel grof geschut van iets wat waarschijnlijk niet eens kanker is.Sinds kort komt er gelukkig vanuit de medische wereld een tegenbeweging op gang tegen de behandeling van gezonde mensen. Er is al een internatio-nale lijst samengesteld met 40 overbodig geachte behandelingen of testen. In Nederland wordt zoiets georganiseerd door de organisatie ZonMW. (Bron: Medisch Dossier april 2013)

    Gezond in n dag is echt mogelijk. Misschien niet altijd en overal en voor iedereen. Maar uiteindelijk bepaal je ten slotte altijd nog zelf of je gezond bent ja of nee. Hoe ziek je lichaam misschien ook is. Geef deze verantwoor-delijkheid niet uit handen.(Uit: Marjoleins blog: Gezond in n dag)

    Met 7400 volgers op Facebook ongekend succesvol

  • 12

    Ik ben wel bewuster gaan leven

    De vorige aflevering van Nico Hoffers verhaal besloot met de lastige keuze waarvoor hij zich gesteld

    zag, omdat de bloedvatremmer die hij gebruikte voor de bestrijding van zijn nierkanker voorlopig

    uitgewerkt is. Hoe hak je zon knoop door? Nico Hoffer besloot tot een onorthodoxe daad. Hij zette

    zijn talent voor verbinden in om een brug te slaan tussen de reguliere en de complementaire wereld

    in de vorm van dezelfde mail aan zijn oncoloog en zijn natuurarts: Wat zou het fijn zijn als jullie met

    elkaar zouden willen overleggen over de casus Hoffer Tekst: Petra Pronk Foto: Yke Ruessink

    H et mailtje is net de deur uit en hij is er zelf nog een beetje confuus van, maar in minder dan geen tijd lieten beiden weten dat ze dat wel wilden. Fantas-tisch, vindt Nico. Ik weet niet wat hieruit voortkomt en hoe het voor mij afloopt, maar ik wil wel het gevoel hebben dat ik alles gedaan heb wat binnen mijn vermogen ligt. Ik sta open voor de reguliere geneeskunst. Die heeft grote ver-diensten. Maar ik voel ook veel verwantschap met dat an-dere spoor, de natuurlijke aanpak. Door beiden te verbinden wordt de behandeling sterker. Ik heb bewust gekozen voor operatie en bestraling, maar daarnaast geloof ik ook sterk in de natuurlijke aanpak. Ik slik nog elke ochtend zon acht supplementen, van vitamine C en D tot kurkuma, waterkers, knoflook en visolie capsules, en ik ben bezig met beweging en gezond ademhalen.

    VerbindenZo blijft hij ook tijdens zijn ziekte bezig me wat hij het liefste doet en het beste kan: verbinden. Ik heb altijd geprobeerd om iets van cohesie aan te brengen. Ik ben geen zeer begenadigd schrijver of een excellente strateeg, maar wel iemand die mensen bij elkaar kan brengen en een bepaalde sfeer kan creren waardoor mensen meegaan in het positieve. Dat probeerde ik altijd te doen in ons gezin of op de redacties. Nu doe ik dat ook in de medische wereld. Eigenlijk probeer ik nu de twee stromen bij elkaar te brengen. De grote reguliere stroom (laten we hem de Rijn noemen) en de kleine complementaire stroom, laten we die de Berkel noemen. Ik probeer de Berkel naar de Rijn te leiden en de Rijn zich te laten openen voor de toevloed, omdat ik denk dat dat een sterkere, krachtiger stroom oplevert waar beide partijen voordeel van kunnen hebben.

    De hele mensAls journalist kent hij natuurlijk de verhalen over alterna-tieve affaires la Sylvia Millecam. Maar complementaire ge-neeskunde is niet hetzelfde als kwakzalverij, benadrukt hij.

    Ik kijk kritisch naar wie ik toe ga. Mijn natuurarts is geen kwakzalver, maar iemand die naast zijn bewezen medische kwaliteiten als arts, ook beschikt over iets extras. In de regu-liere geneeskunde kijkt men naar het zieke orgaan en behan-delt men de ziekte, terwijl de complementaire geneeskunde naar de hele mens kijkt en diens natuurlijke vermogen tot ge-nezen activeert. Dat spreekt mij aan. Ik respecteer de grote verdiensten van de reguliere geneeskunde, maar ik geloof dat er ook aanvullende behandelingen zijn die een steentje kun-nen bijdragen aan herstel, dus ik probeer beide stromingen bij elkaar te brengen en onderling begrip te kweken. Ik wil op mijn eigen niveau de stroom een beetje verleggen. Misschien zal dat niks uitmaken in mijn individuele geval, maar voor de gezondheidszorg in de volle breedte is het wel belangrijk om vanuit wederzijds respect dat gesprek te voeren en te kijken wat je van elkaar kunt leren.

    PositiefHij koestert zijn positieve instelling. Elke dag is er een. Als ik

    s morgen wakker wordt bal ik mijn vuisten en zeg ik: God, wat fijn, ik ben er weer. Als ik s avonds in mijn bed lig, zeg ik dank voor deze dag. Natuurlijk zijn er mindere dagen, maar ik heb een sterke inslag om het positieve te benoe-men, wat iets anders is dan het nega-tieve te vermijden. Dat is de kwestie van het halfvolle glas. Kijken naar wat je nog kunt, in plaats van wat je niet meer kunt. Elke ochtend voordat ik de deur

    uitga kijk ik naar de plank met fotos van mijn dierbaren en zeg ik: Dag pa, dag moe: We maken er weer wat van vandaag. Dat optimisme is belangrijk voor mij en ik ben ervan over-tuigd dat dat bijdraagt aan mijn gezondheid. Dat kan ik niet bewijzen, maar het lijkt me logisch dat het een positieve uit-werking heeft als je met een tevreden glimlach probeert in te slapen. Ik kan geen twintig kilometer meer hardlopen zoals vroeger, maar ik kan nog wel fietsen, een goed gesprek voe-ren, op een terras zitten. En daar denk ik dan liever aan dan aan situaties waardoor ik me niet goed voel. Ik distantieer me

    Ik heb altijd

    geprobeerd om iets

    van cohesie aan

    te brengen

  • 13

    tegenwoordig bewust van mensen en situaties die niet goed voelen voor mij.

    Warme zielenHet is een weg met pieken en dalen. De schaduw op de ach-tergrond is altijd aanwezig en die went nooit, maar je kunt je er wel op instellen. Toen hij onlangs in het ziekenhuis van de zuster hoorde dat de dokter hem voortijdig wilde spreken, ver-moedde hij het ergste. Als je naar de deur loopt wapen je je-zelf, je mobiliseert de krachten in jezelf. Je houdt rekening met een zwaar scenario. Dat helpt al een beetje. Toen ik hoorde dat mijn medicijn Sutent was uitgewerkt en dat de tumoren in mijn longen weer groeiden, had ik het de eerste seconden even erg koud, maar dat duurt bij mij niet langer dan een mi-nuutje. Dan steekt dat onverwoestbare optimisme toch weer de kop op. Na een doorwaakte nacht ben ik mentaal en licha-melijk geradbraakt, maar na een douche en een kop koffie

    voel ik dan toch de krachten weer terugkomen. Ik neem mijn voedingssupplementen en denk: Nu hoef ik geen Sutent meer te slikken, dus ook geen vervelende bijwerkingen meer. Voor-deeltje! Dan voel ik dat de energietank en motivatietank lang-zaam maar zeker worden gevuld. Er blijft een soort grauwslui-er over de dingen liggen, maar dwars daardoorheen zie ik toch weer licht schijnen. Dat komt vaak door gewoon de dingen van de dag te doen die mij blije energie geven. Even naar de haven lopen, boten kijken, in de natuur zijn en voelen: de ziekte is er, maar dit is er ook! Levenskracht. Natuurlijk heb ik mijn nos-talgische buien, maar het positieve wint het vrijwel altijd. Dat heeft ook veel te maken met de aanwezigheid van de mensen van wie hij houdt. Een kring van 'warme zielen' om je heen is onontbeerlijk. In mijn geval zijn dat onze kinderen die mij in hoop en wanhoop door dik en dun steunen en zeker ook Felicia, mijn liefdevolle partner sinds tien jaar. Haar naam betekent: 'Zij die geluk brengt. Zij brengt niet alleen geluk maar vooral ook wijsheid, dicht bij jezelf blijven, geduld, ver-trouwen op je intutie. Haar en mijn kinderen ben ik heel dankbaar.''

    VeranderdDe ziekte heeft hem veranderd. Niet dat hij een compleet an-der mens is geworden. Het zit hem er meer in dat hij geniet van de kleine dingen van alledag. Het is niet zo dat ik dank-baar ben dat ik kanker heb gekregen. Ik had het niet erg ge-vonden als deze beker aan mij voorbijgegaan was. Maar ik ben wel bewuster gaan leven. Als journalist in de stress van elke dag dronk ik tien bekers in plastic verpakte koffie uit de automaat. Dat doe ik niet meer. Nu drink ik heel bewust n kop per dag en daar maak ik een klein feestje van. Als ik tijd heb pak ik de krant erbij om een puzzeltje op te lossen. Ik hoef niet meer per se alles van Syri te weten. De hoofdlijn is genoeg. Daarna ga ik wandelen of een verhaal schrijven. Zo hangt de dag aan elkaar van kleine positieve dingen. Het klei-ne en het fijne is steeds grootser geworden in mijn leven. De ziekte heeft hem niet alleen stilgezet, maar ook geleerd om zijn eigen leed te relativeren. Op de dagbehandeling oncologie in het Radboudziekenhuis heb ik doodzieke kinderen gezien met een slangetje in hun neus en kale koppies. Dat is erger. Dat helpt om je eigen bestaan in perspectief te plaatsen. Wat mij ook overkomt, ik heb in elk geval een rijk gevuld leven achter de rug. Ik was geen n of tien jaar toen ik kanker kreeg, maar 58. Nu ben ik 63, dus dat is al vijf jaar winst. Misschien komen er nog vijf of meer jaar bij of misschien vijftig dagen, maar laat ik van elke dag een feestje maken. En ik mag zeggen: dat lukt verdraaid aardig!

    Interview met journalist Nico Hoffer (2 en slot)

    Ik ben wel bewuster gaan leven

    Een kring van 'warme zielen' om je heen is onontbeerlijk

    De oude zult u niet meer worden

    Ooit sprak ik met professor dr. Berthold Gersons, befaamd traumatoloog en emeritus-hoogleraar psychiatrie. Veel men-sen die een trauma oplopen, vragen mij: Ik wil zo graag weer de oude zijn. Lieve mevrouw, lieve mijnheer, luidt dan stee-vast mijn antwoord: de oude zult u niet meer worden. Alles is veranderd. U kunt alleen nog de nieuwe worden, een nieuwe mens. Ga voor dat avontuur.

    (Citaat uit het artikel: Loflied op de hoop van Nico Hoffer in De Gelderlander van 30 maart 2013)

  • Je moet je bukken om een kruid te plukken. Auteur: A.G.M. de Laat

    Dit boek bevat zowel eeuwenoude als nieuwe

    inzichten over het ontstaan van ziekten. Het geeft je

    de kennis, gereedschap en technieken voor het

    bereiken van de totale mens op spiritueel,

    psychologisch en fysiek/Aards niveau om deze drie

    in balans kunt krijgen. Op diepgaande wijze, doch in

    eenvoudige taal wordt in dit boek beschreven hoe

    een mens zich via natuurlijke inzichten kan

    beschermen en genezen.

    ISBN: 978-90-8161-331-6

    Bestellen: www.santeproducts.nl Prijs 48,75 incl. BTW

    Een holistische praktijk met een veelvoud aan therapien, zoals

    atlascorrectie, kinesiologie, orthomoleculaire voedingsadviezen,

    magneetveldtherapie, frequenties van Rife, Lymetherapie o.l.v.

    Natuurgeneeskundig Therapeut A.G.M. de Laat RTAG.

    www.natuurgeneeskundebudel.nl Telefoon: 0495-49.35.52

    Hoogwaardig, biologische,

    hooggedoseerde vitamines,

    kruiden en mineralen.

    Kijk voor meer informatie op: www.santeproducts.nl

    www.vitortho.nl

    Vier mooie producten voor extra ondersteuning in herfst en winter

    Vlierbes-Zink FormuleVoedingssupplementBestelcode 7282Adviesverkoopprijs 14,9530 zuigtabletten Orthomoleculaire ondersteuning van de luchtwegen

    Weerstand Formule VoedingssupplementBestelcode 7271Adviesverkoopprijs 19,9560 vegetarische capsulesOrthomoleculaire ondersteuning van de weerstand

    Ester-C PlusVoedingssupplement Bestelcode 4480Adviesverkoopprijs 30,50120 tabletten500 mg maagvriendelijke vitamine C per tabletTot vier keer langer actief in vergelijking met ascorbinezuur

    Ascorbaat Mineraal C-1000Voedingssupplement Bestelcode 4261Adviesverkoopprijs 25,6590 tabletten1000 mg maagvriendelijke vitamine C per tablet

    Advertenties

    14

    Kurkuma staat erom bekend dat het apoptose en de angiogenese bevordert. Het zal duidelijk zijn dat de werkzaamheid van kurkuma toeneemt naarmate de concentratie van deze stof in het bloed hoger is. Van Prooijen: Behandeling op maat is nodig. Daar zal het ook steeds meer naartoe gaan. Het is net als met leukemie. Toen ik begon, onderscheidden we vier soorten. Nu zitten we al op veertig. Dat is allemaal gebaseerd op genanalyses. We begrijpen veel beter welke processen er gaande zijn. Zo zal het ook gaan met de toediening van voedingstoffen.

    Schade reparerenHet wetenschappelijk onderzoek op dit gebied staat nog in de kinderschoenen, maar wat er aan resultaten is, wijst er zonder meer op dat bioactieve stoffen in onze voeding helpen eventuele DNA-schade in ons lichaam te repareren.

    Zo voorkomen deze stoffen dat er kanker of een andere ziekte ontstaat. De nutrogenomica bestudeert hoe dit mechanisme precies werkt. Van Prooijen vindt het een fascinerende ontwikkeling. Dat geldt trouwens ook voor eerdergenoemde prof. Khayat. De ontwikkelingen op het gebied van nutrogenomica inspireerden hem om zijn boek over het echte antikankerdieet te schrijven.

    Essentile rol voedingEen recente ontwikkeling is de biochemische route-kaart. Die streeft ernaar ieders stofwisseling in kaart te brengen. In de ideale situatie zou er een test be-schikbaar zijn aan de hand waarvan iedereen kan achterhalen hoe zijn (of haar) stofwisseling werkt en welke voedingsstoffen hij (extra) moet nemen of juist moet laten staan om chronische ziekten en kanker voor te zijn. Het zou mooi zijn als dat lukt, zegt Van Prooijen, maar ik vrees dat we rekening moeten hou-den met veel vluchtroutes. Dan slaat een ziekte niet linksom toe maar rechtsom. Er zijn veel mechanismen die een rol spelen.

    Wel wordt steeds duidelijker, concludeert hij als hij het hele veld overziet, dat voeding werkelijk een zeer essentile rol speelt bij het beheersen van chronische ziekten.

    Vervolg van pagina 5 >

    Mooie resultaten

    voor hem

    geen verrassing

  • 15

    Lijf & LedenLeden van MMV vertellen hoe ze persoonlijk invulling geven aan het thema gezond eten gezond leven.

    M et gezonde voeding had hij zich nooit beziggehouden, maar dat veranderde op slag nadat hij een bezoek had gebracht aan De Kleine Aarde in Boxtel. Op dit eco logisch centrum met zijn biologische tuinen ging een wereld voor Jacq Cuypers open.Een van de kinderen Cuypers was aller-gisch en toen hij een tv-uitzending zag over alternatieve geneeswijzen was met-een zijn belangstelling gewekt. Aan de orde kwam het verband tussen gezond-heid en voeding. Allergie kon het gevolg zijn van het drinken van melk en het eten van kaas. In de tv-uitzending kwamen ook men-sen van De Kleine Aarde aan het woord. Jacq vroeg een gesprek met hen aan en leerde niet alleen hoe hij de allergie van zijn zoon moest aanpakken, maar vond er ook de inspiratie om zijn leven een andere wending te geven.

    ReformwinkelReformwinkels moesten in die tijd be-gin jaren zeventig nog met een lampje gezocht worden. In heel Limburg was er niet een te vinden. Nadat Jacq eerst een biologische stand op een huishoudbeurs in zijn woonplaats Weert had gehuurd en daar veel positieve reacties op had gekregen, zette hij in zes weken tijd een winkel op. De toenemende verontrusting over indu-strile voeding veroorzaakte een stijgen-de lijn in de omzet van Jacqs natuurvoe-dingswinkel. Op dit moment heb ik zelfs het gevoel dat de trend doorschiet. Te veel producten willen lijken op die in de supermarkt. Dat geldt vooral voor maal-tijdingredinten zoals sauzen en soepen, maar bijvoorbeeld ook voor brood. Het wordt verdedigd met het argument dat er zo een ander publiek te bereiken valt.

    Maar moet dat door producten te kopi-ren? Ik kon destijds zeggen: Alles wat je hier ziet, is zonder suiker. Dat is nu heel anders.

    Onbegrijpelijk Wat hem echt teleurgesteld heeft, is dat hij nooit aansluiting heeft kunnen vinden bij artsen. Hij benaderde huisartsen om kennis te maken met zijn winkel maar kreeg nul op het rekest. Artsen geven soms onbegrijpelijke adviezen. Mensen met lage bloeddruk moeten meer zout eten en wie een slechte stoelgang heeft, krijgt de raad om zemelen te gebruiken. Dan zeg ik: Stimuleer ze om over te stap-pen op een volwaardig voedingspatroon.

    Al vrij snel na het opstarten van zijn winkel had hij contact met de Moer-manvereniging. Hij verkocht de boeken van de vereniging en zelfs Uitzicht. In 1980 lukte het hem Moerman zelf naar Weert te halen.Jacq: Ik heb me altijd wel verdiept in kanker en krijg er veel vragen over. Dan denk ik met mensen mee om hun voe-dingswijze niet te moeilijk en niet te kostbaar te maken. Het is wel jammer dat de meeste mensen te laat komen. Dan hebben ze alles al gehad en komen ze met hoge verwachtingen naar me toe.Aan de andere kant ziet hij ook mooie dingen. De opzienbarende genezing van borstkankerpatinte Jeannette Moors bijvoorbeeld (zie mmm.nl/ervaringen). Ze had wel het geluk, tekent hij aan, dat haar omgeving haar steunde in haar keuze. Dat maak ik ook wel wat anders mee. Jij eet van dat konijnenvoer, zeggen ze dan.

    DarmspoelingHij was al vrij gauw op de darmen gefo-cust. Als het daar goed zit, gaat het

    verder ook goed met je, is zijn ervaring. Twaalf jaar geleden besloot hij een oplei-ding te volgen voor het geven van hoge-darmspoelingen. Jarenlang paste hij die met veel succes toe. Anders dan bij een klysma kom je tot de dunne darm. Als je het goed doet, is het vrijwel pijnloos. In Nederland zijn er zon 70 therapeuten die het toepassen. Artsen hebben als kritiek dat de darmflora wordt vernietigd. Dat is onzin. Als die goed is, herstelt die zich binnen enkele dagen. Is de darm-flora niet goed, dan is probiotica een probaat middel.

    Het voornemen van MMV om een buddy-systeem op te zetten, kan op zijn warme steun rekenen. Een keer per week komt een groep van zon tien mensen bij hem thuis bijeen. Het gaat om kankerpatinten die elk iemand meenemen uit hun omge-ving. Voeding is een vast onderdeel en daarnaast hebben we het bijvoorbeeld over visualisaties, ademhalingsoefenin-gen, voedingssupplementen of meditatie.Via flyers in winkels geeft hij er bekend-heid aan. Jammer dat het Toon Her-mans Huis hier in Weert er niet voor openstaat. Alleen informatie van het KWF is er kennelijk welkom.

    Op Kleine Aarde ging een wereld voor Jacq open

    Naam: Jacq CuypersWoonplaats: WeertLeeftijd: 67

  • 16

    Lekker eten met Ritte JanssenRecepten voor 4 personen

    Rode gemalen kracht

    Ingredinten: 2 rauwe rode bieten, gewassen in blokken 2 appels zonder steel en kroontje, in blok-ken 100 g druiven zonder steeltjes 1 ci-troen geperst, zonder pitjes 1 glas water 2 el vers gemalen lijnzaad 1 el olijfolie 1 tl vitamine C poeder 1 tl kurkuma mes-punt zwarte peper 1 tl rode paprikapoeder 1 tl kaneel tl gemberpoeder of verse gember 1 cm 1 tl spirulina 1 tl chlorella 8 el zevenblad, weegbree, citroenmelisse, majoraan, peterselie, vogelmuur, roomse kervel, paardenbloemblad, winterpostelein of veldsla. Kies wat vers voorhanden is kiemen

    Bereidingswijze: Was de bieten gron-dig met een borstel en verwijder alleen het wortelgedeelte. Citroen uitpersen (of met schil gebruiken en grof snijden); pitten eruit halen die geven een bittere smaak als ze gemalen worden. Was de druiven en pluk ze van de steeltjes. Was het bladgroen grondig en snijd grof in stukken. Spoel de kiemen. Doe alle in-gredinten in de keukenmachine en

    maal ze zo fijn als je lekker vindt. Eet dit goed kauwend op.

    Groene gemalen kracht

    Ingredinten:1 rijpe avocado (halveren en uit de schil scheppen) 1 rijpe banana, mango of nec-tarine 4 stelen bleekselderij (grof snijden) 100 g spinazie of: andijvie, raapsteeltjes, winterpostelein sap van 1 sinaasappel 200 g bessen of: druiven, frambozen, ana-nas 1 tl kurkuma mespunt zwarte peper 1 tl rode paprikapoeder 1 tl kaneel tl gemberpoeder of verse gember 1 cm 1 tl spirulina 1 tl chlorella 1 glas water 2 el versgemalen lijnzaad

    Bereidingswijze: Zie recept Rode gemalen kracht.

    Zomerse salade met pittige kwarksaus

    Ingredinten: krop gewone sla komkommer in schijfjes 1 gele paprika in blokjes gesneden 2 zomerbietjes fijngeraspt bos radijsjes

    in schijfjes 5 fijngehakte paardenbloem-blaadjes 2 el pompoenpitten 2 el fijnge-hakte peterselie paar bloemen: borage, malve, madeliefjes, Oost-Indische kers

    Ingredinten pittige kwarksaus:1 eidooier 1 el versgeraspte mierikswortel of verse gember 1 fijngesneden teen knoflook 2 el olijfolie 100 g kwark sap van citroen tl honing

    Bereidingswijze: Maak eerst de saus. Schil een stukje mierikswortel of gem-ber en rasp dat zeer fijn. Vermeng dat met de eidooier, olie, kwark, citroensap, knoflook en honing.Schep de komkommerschijfjes, bietjes, radijsjes en blokjes paprika erdoor en laat dit even in de koelkast intrekken. Was en droog de sla en scheur deze. Was de paardenbloemblaadjes goed en snijd ze fijn. Meng vlak voor het opdienen de sla en blaadjes door de rest van de groente en garneer met de pompoenpit-ten, peterselie en bloemen.

    Spelt met groene erwten met bramen of vlierbessensaus

    Ingredinten:250 g spelt, 12 uur geweekt 150 g groene volle erwten, 24 uur geweekt 1 el bouil-lonpoeder in 9 dl water 1 takje bonen-kruid 1 takje lavas 2 fijngehakte uien 2 el kokosolie 4 el fijngehakte verse citroen-melisse

    Bereidingswijze: Breng 9 dl bouillon aan de kook met het bonenkruid en de lava. Giet de geweekte erwten af en doe ze in de bouillon. Giet daarna de ge-weekte spelt af en voeg die er ook bij. Laat dit zachtjes koken, 60 min. Haal het bonenkruid en de lavas eruit. Smoor de uien in de kokosolie. Schep de gare erwten en de spelt door de uien met de citroenmelisse. Geef er bramensaus bij.

    Ingredinten bramen of vlierbessensaus:30 g roomboter 30 g tarwemeel 200 g bramen of vlierbessen 2 kruidnagels 1 laurierblaadje stukje foelie 1 gekneusd kardemom zaad 2,5 dl bouillon van 1 tl kruidenbouillonpoeder

    Bereidingswijze saus: Breng de bouil-lon met de kruiden aan de kook. Was de bramen of ris de vlierbessen van de steeltjes. Doe de bessen in de bouillon en laat zachtjes 10 minuten koken.

    Super gemalen rauwe groente en fruit Sommige mensen reageren op een smoothie van groente, fruit en allerlei super food heftig met hun darmen. Door het vocht te verminderen en de ingredinten matig fijn te malen in een keukenmachine ontstaat er een dikke massa die heel smakelijk is. Goed kauwen en met speeksel vermengen, dan worden de inhoudstoffen nog beter opgenomen en reageren de darmen kalmer.

  • 17

    Lekker eten met Ritte JanssenHet is mogelijk dat recepten en ingredinten niet in overeenstemming zijn met uw persoonlijke dieet. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts.

    Recepten insturen Heeft u een lekker recept dat past binnen de Moerman-keuken? Kok Ritte Janssen ontvangt het graag van u. Zij wil deze recepten in deze rubriek gebruiken, zodat anderen ook kunnen meegenieten. Stuur uw recepten per mail naar [email protected]

    wortel, courgette en de kool toe en laat 10 minuten koken. Proef en maak op smaak met peper en bio-shoyu. Strooi op ieder bord verse peterselie.

    Pruimenvlaai (30 cm doorsnee)

    Ingredinten deeg:300 g volkoren meel (waarvan 150 g ge-zeefd) 25 g roomboter 1 dl melk of sojamelk 1 el honing 15 g verse gist 1 afgestreken tl zout

    Ingredinten vulling: 1000 g verse bakpruimen (zonder pit) tl kaneel 1 el honing

    Bereidingswijze: Zeef 150 g volkoren meel en doe dit samen met de andere 150 g volkoren meel in een kom. Strooi het zout langs de rand zodat dit niet met het gist in contact komt. Verwarm de melk totdat deze lauw is en los hierin de gist, honing en boter op. Voeg dit aan het meel toe en kneed het goed door totdat het een stevige elastische bal is. Laat het deeg 2 uur op een warme plek afgedekt rijzen. Kneed het daarna nog eens goed

    door en laat het weer uur rijzen. Hal-veer de pruimen en wip de pit eruit, be-strooi ze met kaneel en roer de honing erdoor. Vet een vlaaiblik met een diame-ter van 30 cm in en verwarm de oven voor op 200 C hete lucht. Rol het deeg uit tot een ronde lap van cm dik. Prik in de bodem enkele gaatjes met een vork. Zet de gehalveerde pruimen van buiten naar binnen als bloemblaadjes rechtop in een spiraal. Rol met de deegrol over de rand om het deeg mooi af te snijden. Bak de vlaai 20 min. op 200 C. Bestrijk na 19 min. de rand met water. Haal de vlaai uit de oven en uit het bakblik en leg op een rooster om af te koelen.

    Variatie: Appelvlaai met deksel van 22 cmDeeg: Zie recept pruimen vlaaiIngredinten vulling: 100 g rozijnen 2 tl kaneel 800 g appels (goudreinetten)

    Bereidingswijze: Maak eerste het deeg en laat dit rijzen. Schil de appels, snijd ze in stukjes en strooi de kaneel erover. Vermaal de rozijnen tot pulp en voeg hier 1 appel aan toe zodat het een stevige smeerbare pasta wordt. Voeg dit toe aan de appels.Wanneer het deeg in het bakblik is aan-gebracht hierin het appelmengsel doen. Rol van de rest van het deeg een deksel. Leg deze erop en rol met de deegrol langs de rand voor een mooie afwerking. Knip hierin enkele V Vs met een schaar. Bak de vlaai 20 min. op 200 C. Bestrijk na 19 min. de bovenzijde met water. Haal de vlaai uit de oven en uit het bakblik en leg op een rooster om af te koelen.

    Verwarm de boter goudgeel en roer het meel er in een keer door. Neem een grofmazige zeef en giet de bessenbouil-lon erdoor bij de boter met meel. Druk de bessen goed uit, zodat de pitjes van de vlier en de kruiden achterblijven. Roer er een gladde dikke saus van. Proef en maak op smaak met Keltisch zeezout.

    Minestrone soep

    Ingredinten:200 g witte bonen of volle erwten (24 uur geweekt) 1 tl Keltisch zeezout 2 takjes bonenkruid 2 blaadjes lava 1 takje roze-marijn 2 uien in ringen gesneden 3 fijn-gehakte bospeen 1 in blokjes gesneden courgette 2 fijngesneden tenen knoflook 1 pond ontvelde grof gesneden tomaten 300 g groene kool in reepjes zwarte peper el kurkuma 1 tl rode paprika bio-shoyu 2 el olijfolie handvol fijngesneden peterselie

    Bereidingswijze: Was de bonen en week ze 24 uur, giet het weekwater weg. Breng de bonen met 1 liter water aan de kook met Keltisch zeezout, lava, bonen-kruid en rozemarijn. Proef na een uur of ze gaar zijn. Giet de bonen af en vang het vocht op, vul het aan tot 1 liter. Pureer de helft van de bonen. Fruit in de olijfolie de ui en knoflook met kur-kuma, peper en paprikapoeder. Voeg de gepureerde bonen en het vocht toe en breng aan de kook. Voeg de tomaten,

  • 18

    Tek

    st: A

    rjan

    van

    Laa

    r

    In demedia

    O vergewicht is een serieuze zaak en dat rechtvaardigt media-aandacht. Hollandse Zaken, de opvolger van NCRVs Rondom Tien bij omroep Max, wijd-de er onlangs een aflevering aan. Consumentenprogrammas waar-schuwen met enige regelmaat voor misleidende dikmakers en ook de gevolgen van langdurige overcon-sumptie kunnen ons niet ontgaan. Begin deze zomer zond de KRO XXL twee jaar later uit. Waarin een graatmagere Sofie van Enk de hoofd-personen uit de eerste editie opzoekt om te kijken of ze al dunner zijn.

    Desgevraagd zouden de makers van S.O.S. Sonja (woensdagavond Rtl4) en Obese (zondagavond Rtl4) ont-kennen dat ze voorzien in de mor-bide behoefte om obesitaspatinten te begluren. Dat ze de kijkers eigen-tijdse variaties voorschotelen op de dubieuze kermisattracties van vroe-ger. Dat extremiteiten scoren. De af-valshow van gewezen dieetgoeroe Sonja Bakker scoorde in het eerste seizoen volgens Rtl gemiddeld meer dan 800.000 kijkers. Haar deelne-mers wegen plusminus 130 kilo. Wendy van Dijk bekend van Ushi werkt in Obese meest met patin-ten van rond de 200 kilo en trok op de top 1,8 miljoen kijkers.

    Hopelijk is een minder cynisch oor-deel op zn plaats en gaat er tenmin-ste nog een preventieve werking uit van extreem zwaarlijvige mensen die

    Gevaarlijk vet

    Veel mensen houden van voetbal dus er is veel voetbal op de te televisie. Langs die redenering houden we ook van obesitas, want ook dat komt rijkelijk aan bod. Maar terwijl de kijkers smullen van de morbide obese medemens, zien zij hun eigen pondjes overgewicht ten onrechte als een verwaarloosbaar probleem.

    zoals Wilma (128,9 kg) snikken: Hoe heb ik het zover kunnen laten komen?! Maar het tegenovergestelde lijkt waar-schijnlijker: Vergeleken met deze vrouw ben ik nog slank te noemen! Terwijl dit een fatale vergissing kan blij-ken. Want slechts een paar kilo overge-wicht kan de voorbode zijn van naderend onheil. Op internet is de uitstekende documentaire Eat, fast and live longer te bekijken. Waarin Michael Mosley voor de BBC op onderhoudende wijze ver-banden legt tussen calorierestrictie en antiveroudering. De inzichten die de arts en filmmaker Mosley gaandeweg opdoet, inspireren hem tot de creatie van een geheel eigen dieet. Het 5:2- dieet.

    Mosley is tijdens de opnamen 55 jaar oud, 1,83 meter lang en weegt 85 kilo. Gezien de BMI van 25,4 is dat slechts 2 kilo te veel. Maar een MRI-scan wijst uit dat zijn buik voor dertig procent uit vet bestaat. Zijn bloed stelt evenmin gerust: te hoge suikerwaarden, te hoog ldl-cho-lesterol en ook het Igf-1 is hoog. Opge-teld bij het feit dat Mosleys vader op zijn zeventigste overleed aan de gevol-gen van diabetes, is er alle reden tot zorg.

    Dat calorierestrictie levensverlengend kan werken, was al bekend sinds de voedselschaarste ten tijde van de Grote Depressie. Toen nam de gemiddelde levensverwachting in Amerika met zes jaar toe. Calorierestrictie is overigens ook de point van Kris Verburghs best-seller De Voedselzandloper. Onderzoek

    in muizen, zo leren we van Mosley, suggereert een belangrijke rol voor Igf-1 (insuline-like grow factor-1) dat de celdeling stimuleert. Minder calorien betekent minder Igf-1, wat een tragere celdeling tot gevolg heeft en er toe leidt dat het lichaam meer tijd besteedt aan het onderhoud van de cellen die er al zijn: Bingo!Bij muizen lokt honger bovendien het ontstaan van extra hersencellen uit. Glucose door het drinkwater daarentegen heeft vroege dementie tot gevolg. Halvering van de dage-lijkse calorie-inname resulteert bij muizen tot met gemak in 50 procent langer leven. De ratten van Kris Ver-burgh leven zelfs 80 procent langer.

    Omdat Mosley het niet ziet zitten de rest van zijn leven op een houtje te bijten, probeert hij het met een soort vastenkuur light: vijf dagen eten zoals altijd, gevolgd door twee dagen van maximaal 600 calorien. Met succes. Mosley verliest in een paar maanden tijd bijna negen kilo. Be-langrijker nog, zijn bloedsuiker en cholesterol zijn in orde en het Igf-1 bleek zelfs met de helft gedaald.

    Eat, fast and live longer:http://vimeo.com/54089463http://hetvastendieet.nl/

    Tips, suggesties: [email protected]

  • 19

    Tek

    st: A

    rjan

    van

    Laa

    r

    1 Zorg voor voldoende ontspanningBeweging en ontspanning houden het weerstandsvermogen in topvorm. Vooral het belang van ontspanning wordt vaak onderschat. Door stress kan het immuunsysteem onder druk komen te staan en de afweer tegen infecties afnemen. Steeds meer onderzoek toont aan dat stress leidt tot meer adrenaline en cortisol in het lichaam. Deze stresshormonen zouden de activiteit kunnen remmen van de witte bloedlichaampjes, die zo belangrijk zijn voor de afweer. Ook zou een teveel aan cortisol de thymus, een klier die een belangrijke rol speelt binnen het immuunsysteem, ondermijnen.

    Werken aan je weerstandEen goede weerstand is voor iedereen belangrijk. Maar voor wie chronisch ziek is, mantelzorger is

    of binnenkort geopereerd moet worden, telt een goede weerstand dubbel. Daarom een paar tips om uw

    natuurlijke afweer te verhogen en op een zo goed mogelijk plan te brengen. Tekst: Petra Pronk

    5 Denk aan voldoende vitaminenVitaminen zijn onmisbaar om de weerstand op te peppen. Dat begint met vitamine C en met vitamine D als goede tweede. Vitamine C stimuleert de aanmaak van vele typen immuuncellen, antistoffen en interferonen (antivirus-stoffen). Vitamine D stimuleert de immuuncellen (en mogelijk alle cellen) tot de aanmaak van een eigen antibioticum (cathelicidine). Ook andere vitaminen en mineralen dragen bij aan een effectieve afweer. Vitamine B3, vitamine B5, vitamine B6, magnesium en zink bevorderen de productie van immuuncellen. Ook omega 3-vetzuren ondersteunen het immuunsysteem. Deze laatste groep behoort tot de probiotica. Deze bevorderen het immuunsysteem in de darmwand. Hoewel iedereen weet hoe belangrijk gezond eten is, blijkt dat slechts een klein deel van de Nederlanders dat ook daadwerkelijk doet. Dit betekent dat een heel groot deel van de bevolking onvoldoende vitaminen en mineralen binnenkrijgt. Bewuster eten en leven is dus het devies.

    4 Gebruik de natuurDe natuur heeft heel wat in huis als het gaat om het bevorderen van de afweer. Achinacea verhoogt de lichaamsweerstand tegen infecties door bacterin en virussen, bevordert de activiteit van de witte bloedlichaampjes en voorkomt dat infecties zich uitbreiden.

    3 Eet gezondEet gezond, gevarieerd en vaker groente en fruit, want die bevatten allerlei stoffen die de weerstand verhogen. Zo is van champignons en bessen bekend dat ze het immuunsysteem stimuleren en bevatten peulvruchten zoals erwten, bonen, linzen en sojaproducten proteaseremmers die de vermenigvuldiging van griepvirussen tegengaan.

    2 Lekker vroeg in bedZorg voor voldoende slaap. Tijdens perioden van diepe slaap komen chemische stoffen vrij die de afweer versterken. Hoewel slapen een van de meest eenvoudige dingen is die we zelf kunnen doen voor een goede weerstand, hebben veel Nederlanders een slaaptekort. Tien procent zegt nooit uitgerust wakker te worden. Lekker vroeg je bed in kruipen is dus een aanrader.

  • In deze rubriek gaat arts drs. Bob Hornstra in op de meest uiteenlopende

    medische vragen. Schriftelijk gestelde vragen worden uitsluitend in deze rubriek

    beantwoord en niet in een persoonlijk schrijven. Vragen met een algemene strekking

    zijn altijd welkom. Voor dringende persoonlijke vragen: bel met Patintenvoor-

    lichting 088-2424240.

    Vraag Antwoord

    20

    Kraanwater of niet?Kan ik onbeperkt kraanwater blijven drinken of kan ik dat beter doen in de vorm van water uit de fles of anderszins. Dit houdt me al heel lang bezig en hoor dan ook graag van u.

    De mevrouw die deze vraag stelt, schrijft: Ik ben al jaren lid van de Moermanvereniging en heb deze vraag nog niet voorbij zien komen in de rubriek Vraag en Antwoord. Aanbeveling is vaak om per dag zo n twee liter vocht in de vorm van water, thee enz. te drinken. Ik kom een heel eind, maar ben me steeds meer bewust van het feit dat kraanwater misschien toch niet zo goed is als altijd beschreven wordt. Dit in verband met sporen, residuen van allerlei afvalstoffen, zoals bijvoorbeeld die van medicijnen, die toch niet allemaal uit het water gehaald kunnen worden. Wat raadt u mij aan?

    Voldoende drinken (en daar bedoel ik geen alcohol mee) is essentieel voor een goede gezondheid. Water wordt al sedert mensenheugenis gebruikt door mens en dier om de dorst van onze lichaamscellen te les-sen. Maar u stelt een goede vraag: is ons drinkwater nog wel zo zuiver? Voorheen werd chloor gebruikt om drinkwater te zuiveren van bacterin met alle gevolgen van dien. Tegenwoordig reinigt de Amster-damse Waterleiding gelukkig het leidingwater met het veilige ozon en dat is een grote verbetering. Dokter H.C. Moolenburgh gaat over het belang van zuiver drinkwater uitgebreid in in zijn boek Op je gezondheid! (2005, Ankh-Hermes).In ons land is de kwaliteit van het leidingwater vergeleken met bijvoorbeeld India en Afrikaanse landen zeer acceptabel. Dat neemt niet weg dat spo-ren van zware metalen (kwik, lood, cadmium e.a.), antibiotica en andere geneesmiddelen of chemische verbindingen nog aantoonbaar aanwezig zijn.Een van de methodes om leidingwater te zuiveren is het gebruik van reverse osmosis. Bij deze omgekeer-de osmosis wordt onder druk het leidingwater door een semipermeabel membraan geperst; daarbij

    wordt onder andere het grootste deel van de zware metalen verwijderd. Controle op de kwaliteit van drinkwater zoals de redoxpotentiaal, de weerstand en pH, kan bijvoorbeeld met de Vincentse methode gebeuren. Een van de artsen die van deze meetme-thode gebruik maakt is dokter Bertil de Klyn in Ellecom. Ooit was er een begin van fluorideren van ons drinkwater, maar onder andere door de inspan-ningen van dokter Moolenburgh hebben de autori-teiten zich bedacht. In Amerika werd fluorideren van het drinkwater bij de wet verboden toen eenmaal was aangetoond dat daardoor het kankerpercentage vergeleken met niet gefluorideerd drinkwater steeg.Voor mensen die de aanschaf van een reverse osmo-seapparaat te kostbaar vinden, is het drinken van Spa blauw een goed alternatief. Hoe minder mineralen er in het drinkwater zitten, hoe beter. Water is tenslotte geen voeding in strikte zin, maar heeft een belang-rijke taak in het lichaam bij het zuiveren en ontdoen van afval. Een merkwaardig fenomeen is het feit dat als iemand jarenlang te weinig drinkt het lichaam geen seintjes van dorst meer doorgeeft. Als deze per-soon bewust meer gaat drinken, 6 glazen water dage-lijks is een goede richtlijn, dan zal, bij terugvallen op het oude geringe drinkpatroon, het lichaam, als waar-schuwing wel degelijk dorstsymptomen gaan ontwik-kelen. Samengevat: voldoende drinken van water is belangrijk, ons leidingwater is kwalitatief nog accep-tabel, hoewel dit ook afhankelijk is van waar in het land de waterzuivering plaatsvindt. Reverse osmose zuivering en Spa blauw zijn een goed alternatief.

    SupplementenAls trouw lezer van Uitzicht lees ik altijd met veel belangstelling uw rubriek. Ik word ik echter niet goed wijs uit de beantwoording van een onlangs gestelde vraag inzake supplementen. Mijn inziens beantwoordt het antwoord niet de gestelde vraag. Althans, ik heb nog steeds geen duidelijkheid over de juiste keuze in het ontzettend grote aanbod! Mag ik vragen om een verduidelijking?

  • Vraag Antwoord

    21

    U schreef dat u moeite heeft om uit het grote aanbod aan supplementen de juiste keuze te maken. En u vroeg zich af of er zoiets is als een kwaliteitscertifi-caat. Mijn antwoord was: kwaliteitscertificaten zijn er nog niet, maar zullen er te zijner tijd zeker komen. En: uit de grote hoeveelheid supplementen, bijvoor-beeld de talloze vitamine B-complex preparaten kies ik bij voorkeur die welke een biologische achter-grond hebben en als zodanig betrouwbaar worden opgenomen in het lichaam. Ik noemde u als voor-beeld het merk New Chapter met Coenzym B Food complex, dat is bereid via een vergistingsmethode waardoor de biologische beschikbaarheid toeneemt. In Amerika (via internet) nog wel verkrijgbaar, via de Roode Roos helaas niet meer. Van New Chapter is echter nog wel verkrijgbaar de Every Man en Every Woman die op dezelfde wijze zijn bereid.

    Het is, zoals u begrijpt, ondoenlijk een opsomming te geven van alle supplementen die in omloop zijn, maar ik kan u wel wat richtlijnen geven voor een wat meer gerichte keuze. Voorop gesteld dat een orthomoleculaire therapeut is opgeleid om de juiste keuze voor u te maken (wat komt u tekort, wat heeft u voor klachten etc.). Zo zal bij langdurige stress een multipreparaat nodig zijn met een hoger gehalte aan B1, B2 etc. zoals de Soft Multi van Orthica, Plantina Multi van Plantina en de Multi Basis van AOV. Bij zware lichamelijke inspanning zoals bij intensief sporten kan tijdelijk Multi Max van Orthica in aan-merking komen. Bij ouderen kan Multi Vital Exten-sis (Bonusan) met een hogere dosis aan vitamine D3, calcium en magnesium een goede werking hebben. Persoonlijk houd ik de dosering middels een Multi laag bij kankerpatinten, zeker als het gaat om leukemie; er ligt, mijns inziens, een smalle marge tussen een stimulerende werking op de nog gezonde cellen en stimulatie van de groei van kankercellen. In het laatste geval beperk ik mij tot het voorschrij-ven van de Multi (Gold) van Sanopharm met onder andere 200 mcg selenium. Ik hoop dat ik u hiermee een kleine kapstok heb gegeven voor een keuze uit de talloze multipreparaten die er in de handel zijn.

    Het beste kunt u zich wenden tot een arts voor niet-toxische tumortherapie of orthomoleculaire therapeut die terdege opgeleid is op dit gebied!

    GraviolaboomIk wil als jarenlang lezer van uw blad u graag op het volgende wijzen. Ik heb op de internetsite van Gewoon nieuws een artikel gelezen over de graviola-boom. De vruchten van deze boom, aldus die schrijver, zouden een hele goede werking hebben voor kanker-patinten en dat zonder bijwerkingen als haaruitval en misselijkheid. Ik zou u willen vragen dit artikel te lezen en ik hoop dat uw vereniging daar iets mee kan. Het laat mij namelijk niet los, want als dit verhaal juist is kan er heel veel leed voorkomen worden.

    Dank voor uw brief. De graviolaboom met zijn vruchten, bladeren en wortels schijnt inderdaad een geneeskrachtige werking te hebben zoals men in enkele laboratoria heeft bevestigd. Echter, om de graviola als antikanker medicijn aan te prijzen gaat mij te ver. Bovendien zijn er ook bijwerkingen beschreven. Het trof mij in een reactie van een lezer die zelf jarenlang zuurzak had gebruikt in Suriname, maar toch kanker kreeg. Bovendien was haar moe-der, ondanks uitgebreid gebruik van het graviolasap, toch overleden aan alvleesklierkanker.Volgens mijn informatie wordt in Brazili bijvoor-beeld wel het graviolasap gedronken, maar omdat het zo goed smaakt en het gewoon gezond is zoals het gebruik van zoveel vruchten. Wij hebben in ons land bijvoorbeeld de anthocyanen (antioxidanten-bommen) in de bramen, frambozen en blauwe bessen en de waterkers die een superreiniger van de lever is! Dat zijn aangetoonde feiten; reden waar-om ik mijn patinten met klem adviseer gebruik te maken van deze mogelijkheden, zolang- en zoveel mogelijk. Mochten er lezers zijn die ervaring hebben met het gebruik van de graviola, dan verneem ik graag uw reactie!

  • 22

    A ls je bij het Braamhuis uit het raam kijkt zie je aan de overkant van het grasveld het plaatselijke ziekenhuis. Er is een sterke link tussen beide gebouwen, want het Braamhuis is ontstaan door toedoen van een van de internis-ten, dokter Braam. Toen hij tien jaar geleden met pensioen ging, wilde hij geen cadeau, maar iets voor patinten. Samen met twee andere internisten zette hij de Braamstichting op. Het doel: het leven van kankerpatinten in De Liemers beter en mooier maken. Aanvankelijk waren de ambities beschei-den. Er werd een huiskamer ingericht in het ziekenhuis waar mensen hun chemokuur konden volgen. Maar zijn grote droom was: een inloophuis.

    Een heleboel tijd en lobbywerk verder kreeg de stichting van de gemeente voor een symbolisch bedrag een antikraakpand aangeboden. Een flinke uitdaging om daar een mooi inloop-huis van te maken. Dat prikkelde de creativiteit van de vrij-willigers en er werden allerlei plannen bedacht. Zo werd er een deal gesloten met opleidingsbedrijven in de bouw: het Braamhuis werd een leerwerkplaats onder leiding van vrij-willigers. Een bijzondere kruisbestuiving. Met behulp van een binnenhuisarchitecte, twee gepensioneerden die de kar trok-ken, veel vrijwilligers en een heleboel goodwill van bedrijven onderging het oude pand een metamorfose. Eind 2012 konden de deuren open.

    Echt zinvolAp Dieker is via zijn werk als manager personeelszaken in het naastgelegen ziekenhuis betrokken geraakt bij het

    Nieuw inloophuis aan de rand van Zevenaar

    Het Braamhuis: Er hoeft hier niets

    Aan de rand van Zevenaar staat in de weilanden een

    huis. Een heel gewoon huis. Tenminste, dat lijkt zo

    van de buitenkant. Maar bij binnenkomst blijkt het

    Braamhuis juist heel bijzonder. Hier kunnen mensen

    met kanker hun verhaal doen, op verhaal komen of

    dat verhaal juist even helemaal vergeten. Er hoeft

    hier niets. Tekst: Petra Pronk Fotos: Fotic, Walter Verwaal

    Braamhuis en werd geraakt door het enthousiasme en de warmte van de vele vrijwilligers. Ik ben als vrijwilliger actief bij de voetbalvereniging en de schutterij en dat is heel erg leuk. Maar ik wilde ook wel eens iets anders doen. Dit werk is echt zinvol en geeft me energie. Naast een drukke baan die me energie kost, zorgt dit voor balans. Ik hou ervan om dingen te regelen en voor elkaar te krijgen. Het geeft me vol-doening als ik hoor dat activiteiten gevuld zijn en aanslaan. Daar doe ik het voor.

    Iedereen is verschillend. Daarom verschilt ook het aanbod in activiteiten. Zo zijn er diverse activiteiten die gericht zijn op rust, zoals mindfulness, yoga of tai chi. Er is ook een prachtige stiltekamer waar bezoekers en medewerkers zich kunnen terugtrekken. Mensen die graag creatief aan de slag gaan, kunnen deelnemen aan allerlei workshop, van vilten of mood-boards maken tot een fotoworkshop of kerststukjes maken.Creatieve activiteiten kunnen heel heilzaam zijn omdat ze mensen helpen hun emoties te uiten en een plek te geven. Al pratend ontstaat er wat, en het praat makkelijker als je bezig bent, dan wanneer je zomaar aan tafel zit met elkaar. Schilde-ren of tekenen kan een mooie manier zijn om dingen te ver-werken.

    Dat blijkt. In een kleine ruimte onder het schuine dak zijn een paar gasten aan het schilderen. Het is duidelijk gezellig. Iedereen hanteert met volle aandacht het penseel, en intus-sen wordt er volop gekletst. Als ik hier ben geweest kan ik er weer een week op teren, zegt een van de dames. Kanker

  • 23

    Het Braamhuis: Er hoeft hier nietshebben is vrij intensief. Het prettige hier is dat je geen hele verhalen hoeft te houden, omdat iedereen in hetzelfde schuit-je zit en dus weet wat je bedoelt. Dat is prettig. Het praten gaat vanzelf als je zo bezigbent. Ik zet er alles voor opzij!

    In de nabije toekomst wil het Braamhuis ook meer gaan doen voor kinderen met kanker of kinderen van wie de ouders of andere familieleden kanker hebben. Ook bestaat de wens om kookcursussen te geven. Dit kan in de prachtige open keuken van het Braamhuis.

    Plek met warmteBehalve deelnemen aan activiteiten kun je ook gewoon bin-nenlopen. Er zijn altijd twee gastvrouwen aanwezig om gas-ten op te vangen en een gesprek te voeren. Wat mensen hier kunnen vinden is warmte, een plek waar ze hun verhaal kwijt kunnen en echt zichzelf kunnen zijn. Je hoeft hier niets, maar als je er behoefte aan hebt is er altijd een luisterend oor. Hier kun je praten of zwijgen, dingen van je afschrijven en lotge-noten vinden. Dat is voor de meeste patinten heel belangrijk. Er is hier nog veel noaborschap: mensen kijken echt naar el-kaar om. Maar toch, als iemand die ziekte heeft, is de kring van vrienden en kennissen vaak ineens niet zo groot meer. Juist daarom is het zo belangrijk dat er plekken zijn waar je mensen ontmoet die snappen waar je doorheen gaat. Die ook snappen dat je soms helemaal geen behoefte hebt om je ver-haal te vertellen, maar gewoon even afleiding wilt. Als je kan-ker krijgt, kom je in een carrousel terecht. Je rent maar door. Als mensen hier binnenstappen komen ze eindelijk tot rust.

    Praktische informatie

    OpeningstijdenDinsdag: 10.00-16.00 uurDonderdag: 10.00-16.00 uurInloopcaf: Maandag 19.30-21.30 uur(niet elke week!)

    AdresReisenakker 12, 6903 ZJ Zevenaar (schuin tegenover de uitrit van het ziekenhuis in Zevenaar), tel. 0316 - 332 111 of 06 - 83 109 358.

    www.braamhuis.nl

    Ook dat kan hier: even loskomen van je ziekte en tijd hebben voor andere dingen. Daarna kijk je weer op een hele andere manier naar je eigen leven.

    Gewoon gezelligIn de gezellige woonkamer staat een mooi kookeiland. Aan de grote tafel zitten een paar mannen van de fotoclub en op de bank praat een nieuwe gast met een van de gastvrouwen. Gastvrouw Grace Timmerman is een van de ongeveer vijftig vrijwilligers in het Braamhuis. Ze is enthousiast geraakt door haar man die hier penningmeester is. Als je ziet hoeveel mensen belangeloos hulp of geld geven, dan word je zelf ook enthousiast, vertelt ze. Haar werk bevalt goed. Het gaat echt niet altijd over problemen. Er wordt hier ook veel gelachen. Het is gewoon gezellig.Ze heeft echt het gevoel dat ze hier iets betekent voor mensen. Mensen ervaren vaak een hoge drempel. Eerst durven ze niet binnen te komen, maar als ze eenmaal zijn geweest, komen ze eigenlijk altijd terug. Dat betekent dat we echt in een behoefte voorzien. Ze vinden hier lotgenoten en hebben een stukje da-ginvulling als werken niet meer gaat. Als je al geruime tijd ziek bent, heb je op een gegeven moment het gevoel dat je je om-geving niet meer met jouw verhalen kunt belasten, terwijl je zelf misschien nog wel de behoefte hebt om je verhaal te doen. Hier kunnen mensen hun verhaal kwijt, zo lang het nodig is. Ik ben altijd tevreden als ik ze terug zie komen, want dan weet ik dat hun verwachtingen zijn uitgekomen. Dat ze gevonden hebben wat ze zochten of wat verder gekomen zijn, zodat ze weer een volgende stap kunnen zetten.

  • Tek

    st e

    n fo

    tos

    : Jan

    van

    Kli

    nken

    24

    Circa 56.000 mensen hebben op 22 en 23 juni een bezoek gebracht aan een biolo-gische boerderij. Het weer was niet al te goed waardoor in sommige regios de bezoekcijfers achterbleven bij de verwachtingen. Er waren fietsroutes van de stad naar de boer in de buurt, proeverijen, diverse kinderactiviteiten en rondleidingen over het erf, waarbij uitleg werd gegeven over de biologische veehouderij of tuinderij. Deze ontmoetingen tussen boer en burger zijn volgens organisator Bionext zeer waardevol, omdat deze bijdragen aan de bewustwording over de herkomst en de productie van de dagelijkse (biologische) boodschappen.

    T oen Sjaak en zijn vrouw Bea ruim twintig jaar geleden neerstreken in de Bommelerwaard, stond voor hem vast dat hij nog eens biologisch zou gaan boeren. Voor die tijd boerde hij in Schipluiden bij Delft en waren allerlei ontwikkelingen in het boerenbedrijf hem gaan tegenstaan. Vooral het gebruik van pesticiden was hem een doorn in het oog, net als van kunstmest. Kalvermesters fokten hun vee op met hormonen. Dat onbeperkt werken met gif en medicijnen moest een keer fout gaan, zei zijn intutie. Het spul komt vroeg of laat toch in de voedselketen, meende hij.

    VoldoeningHij moest wijken voor de aanleg van de A4 en vond in de buurt van Zuilichem een geschikt alternatief. Vijf jaar na zijn verhuizing schakelde hij over naar biologisch. Dat mocht toen nog in n jaar (nu twee jaar). Voortaan kreeg hij zes (gulden)cent extra voor de melk en op een jaarlijkse produc-tie van 330.000 liter scheelde dat meer dan een slok op een borrel. Maar dat heb je ook nodig, legt hij uit. Je mag de koeien alleen biologisch voer geven en dat is in de loop der jaren stukken duurder geworden.Behalve dat hij een hogere melkprijs kreeg, geeft het biolo-gisch boeren hem ook veel meer voldoening. Moest hij voor-heen de koeien voortdurend antibiotica toedienen uit voor-zorg tegen uierontsteking, tegenwoordig heeft hij dat spul niet of nauwelijks meer nodig. Ik mag het per koe twee keer per jaar toedienen, maar daar kom ik niet aan. Ik heb de koeien gekruist met een sterk ras. Hun immuniteit is heel hoog, mede dankzij de gezonde voeding.

    Biologisch boeren geeft een heel goed gevoel

    ZorgboerderijOm financieel sterker te staan, runt zijn vrouw Bea nu een zorgboerderij. Elke maandag en zaterdag vangt ze een vijftal bewoners van een gezinsvervangend tehuis uit Zaltbommel op. Ze begeleidt hen bij het verzorgen van de konijnen, de kippen, de paarden en het verzamelen van biologische eieren. Woensdag maken vijf kinderen in de leeftijd van 8 tot 12 jaar hun opwachting. Allen hebben een zogeheten rugzakje. Dat wil niet zeggen dat ze achterlopen, glimlacht Sjaak. Een van hen scoorde bij de CITO-toets ongekend hoog. Hij is hier vanwege adhd.Zowel het biologisch boeren als het opvangen van zorgbehoe-venden bevalt Sjaak en Bea prima. Het geeft gewoon een heel goed gevoel.

    Boer Sjaak (rechts) geeft een bezoeker tekst en uitleg.

    Hij behoort tot de voorhoede van de biologische koeienboeren. Al meer dan vijftien jaar gebruikt Sjaak van t Hoog geen korrel kunstmest meer en antibiotica mijdt hij als de builenpest. Hij is nooit bang geweest om nieuwe wegen in te slaan. Zo betrekt hij tegenwoordig al zijn elektriciteit van de zon en heeft zijn bedrijf nu ook de functie van zorgboerderij.

  • www.ortho.nl

    25

    Vitamine C, patent antivirusmiddel

    Dr. Margaret Chan, directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), noemde op 28 mei het op het SARS-virus lijkende MERS-virus een bedreiging voor de hele wereld.

    De reguliere wapens tegen virusinfectieziekten zijn antibiotica, antivirusmiddelen (Tamiflu) en vaccins. Met twijfelachtig resultaat. Feitelijk staat de geneeskunde uiteindelijk machteloos en is genoodzaakt achter de feiten aan te lopen, zodra ergens in de wereld zon epidemie dreigt uit te breken. Daarom is het des te vreemder dat over immuunversterking nooit gesproken wordt. Terwijl dit nu juist n logisch is n de oorzaak aanpakt n als bonus de algehele gezondheid ten goede komt, dus niet alleen betere weerstand tegen virussen.

    Vreemd. Commercile belangen? Problematiek van te patenteren of niet te patenteren? De Nederlandse viroloog Ab Osterhaus en een van zijn collegas van het Erasmus MC patenteerden het MERS-virus onmiddellijk.

    Het niet te patenteren vitamine C vindt Osterhaus maar niets. 14 juli 2005 serveerde hij in het Reformatorisch Dagblad vitamine C nog af als controversieel. Naar al het onderzoek dat er is, weigert Osterhaus serieus te kijken. Zoals naar onderzoek dat is gedaan met ortho-moleculaire middelen, zoals met vlierbessenextract, Kan Jang, Echinacea purpurea, zoethout, lactoferrine, diverse flavonoden, Siberische ginseng en diverse paddenstoelen, waaronder de Reishi (ganoderma lucidum) en de Coriol