TNO Kwaliteit van · PDF fileTNO rapport | Agressie Afgerekend 3 Voorwoord Om paal en perk te...

Click here to load reader

  • date post

    26-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    214
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of TNO Kwaliteit van · PDF fileTNO rapport | Agressie Afgerekend 3 Voorwoord Om paal en perk te...

TNO Kwaliteit van Leven

Arbeid Polarisavenue 151 Postbus 718 2130 AS Hoofddorp www.tno.nl/arbeid T 023 554 93 93 F 023 554 93 94

TNO-rapport 031.20533/01.01

Agressie AfgerekendEen onderzoek naar de kosten en baten van maatregelen tegen agressie en geweld in de publieke taak Datum 31 augustus 2010 Auteurs Maartje Bakhuys Roozeboom

Ernst Koningsveld Seth van den Bossche

Met medewerking van: Birgitte Blatter Anja Dijkman Sanne Heesmans Frans Bal

In opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit rapport mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van TNO. Indien dit rapport in opdracht werd uitgebracht, wordt voor de rechten en verplichtingen van opdrachtgever en opdrachtnemer verwezen naar de Algemene Voorwaarden voor Onderzoeksopdrachten aan TNO, dan wel de betreffende terzake tussen partijen gesloten overeenkomst. Het ter inzage geven van het TNO-rapport aan direct belanghebbenden is toegestaan. 2010 TNO

TNO rapport | Agressie Afgerekend 2

Inhoudsopgave

Voorwoord...................................................................................................................................... 3

Managementsamenvatting ............................................................................................................ 5

1 Inleiding ......................................................................................................................... 7

2 Methode ....................................................................................................................... 11 2.1 Literatuurscan ............................................................................................................... 11 2.2 Data-analyse Nationale Enqute Arbeidsomstandigheden ........................................... 15 2.3 Interviews en verzamelen van maatregelen .................................................................. 17 2.4 Focusgroep.................................................................................................................... 19 2.5 Praktijktest .................................................................................................................... 19

3 Resultaten .................................................................................................................... 21 3.1 Prevalentie van agressie en geweld............................................................................... 21 3.2 Gevolgen van agressie en geweld ................................................................................. 24 3.3 Interventies ................................................................................................................... 28 3.4 Effectiviteit van interventies ......................................................................................... 30

4 Kosten-baten instrument............................................................................................ 33 4.1 Kosten-baten instrument in het kort.............................................................................. 33 4.2 Van input tot kosten-baten instrument .......................................................................... 34 4.3 Het kosten-baten instrument: stap voor stap ................................................................. 35

5 Business cases .............................................................................................................. 39 5.1 Waarom rekenen? ......................................................................................................... 39 5.2 Het nut van relatieve waarden als maatregelen niet kostendekkend zijn...................... 39 5.3 Businesscase 1: Groot ziekenhuis, Afdeling Spoedeisende Hulp (SEH)...................... 40 5.4 Businesscase 2: Ambulancezorg 1 ............................................................................... 48 5.5 Businesscase 3: Ambulancezorg 2................................................................................ 56

6 Conclusie, discussieen aanbevelingen....................................................................... 63

Literatuurlijst ............................................................................................................................... 67

Bijlage 1. Betrokkenen in het onderzoek ................................................................................... 71

Bijlage 2. Berekeningen verzuim en verloop ............................................................................. 73

Bijlage 3. Tabel A Gevolgen van agressie en geweld................................................................. 77

Bijlage 4. Tabel B Interventies.................................................................................................... 81

Bijlage 5. Verantwoording rekenregels kosten-baten instrument ........................................... 85

TNO rapport | Agressie Afgerekend 3

Voorwoord

Om paal en perk te stellen aan agressie tegen werknemers met een publieke taak is het van groot belang dat werkgevers gestimuleerd worden tot het treffen van maatregelen. En van de manieren om dat doel te bereiken is het inzichtelijk maken van de werke-lijke kosten van agressie en van de kosten en baten van beleidsmaatregelen. Tegen deze achtergrond heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties TNO verzocht een onderzoek uit te voeren naar deze kosten en baten. Ook is TNO gevraagd de onderzoeksresultaten te verwerken tot een handzaam kosten-baten instru-ment voor werkgevers. Het kosten-baten instrument is getest in de praktijk, wat geresulteerd heeft in een drie-tal business cases. Deze konden niet tot stand komen zonder de intensieve samenwer-king met vertegenwoordigers uit beleid en de praktijk. Onze dank gaat dan ook uit naar alle medewerkers die hun kennis en kritische visie met ons wilden delen. Hiernaast bedanken we de begeleidingscommissie voor de constructieve samenwer-king en reflectie. Vanuit het ministerie waren dit Terry Lamboo (voorzitter), Sjaak Krombeen (programmaleider Veilige Publieke Taak), Merel de Groot en Martin Bot-tema. Ook Peter van der Velden (Instituut voor Psychotrauma) en Ben Vollaard (Uni-versiteit Tilburg) maakten deel uit van de commissie. We hopen met de ontwikkeling van het kosten-baten instrument en bijbehorende busi-ness cases een waardevol en eenvoudig toe te passen hulpmiddel te bieden aan werk-gevers die op het punt staan agressie-interventies te implementeren of te evalueren. Ernst Koningsveld Projectleider Agressie Afgerekend

TNO rapport | Agressie Afgerekend 4

TNO rapport | Agressie Afgerekend 5

Managementsamenvatting

Om paal en perk te stellen aan agressie tegen werknemers met een publieke taak is het van groot belang dat werkgevers gestimuleerd worden tot het treffen van maatregelen. En van de manieren om dat doel te bereiken is het inzichtelijk maken van de werke-lijke kosten van agressie en van de kosten en baten van beleidsmaatregelen. Tegen deze achtergrond heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties TNO verzocht een onderzoek uit te voeren naar deze kosten en baten. Ook is TNO gevraagd de onderzoeksresultaten te verwerken tot een handzaam kosten-baten instru-ment voor werkgevers. In de projectopzet is aan de hand van de volgende deelvragen toegewerkt naar het einddoel: 1. Wat is de omvang van het probleem? Ofwel: wat is de prevalentie van agressie

en geweld binnen de organisaties waar we ons op richten? 2. Welke gevolgen heeft blootstelling aan verschillende vormen van agressie en

geweld op het werk in termen van ziekteverzuim, verloop, productiviteitsverlies etc?

3. Wat zijn de kosten van deze gevolgen? 4. In hoeverre is er sprake van een reductie van die kosten als de blootstelling aan

verschillende vormen van agressie en geweld op het werk vermindert? 5. Welke maatregelen zijn geschikt voor, dan wel gangbaar in, welke sectoren? 6. Wat zijn de implementatiekosten van die maatregelen? 7. Wat is de kosteneffectiviteit van de verschillende maatregelen? Om deze vragen te beantwoorden en het instrument te ontwikkelen is in eerste instantie een literatuurscan uitgevoerd. Vervolgens zijn analyses uitgevoerd op basis van de Nederlandse Enqute Arbeidsomstandigheden. Interviews met de belangrijkste aanbie-ders van interventies en met een aantal organisaties binnen de ambulancezorg en de ziekenhuizen hebben geleid tot inzicht in maatregelen die in de branches getroffen worden en de kosten van deze interventies. De resultaten van de literatuurscan, de NEA-analyses en de interviewronde zijn ver-volgens uitgewerkt tot een kosten-baten instrument. Dit is een rekenmodel in Excel, waarmee organisaties zelfstandig in staat zijn zowel hun gevolgkosten van agressie- en geweldsincidenten te berekenen, als de kosteneffectiviteit van maatregelen vast te stel-len. Het instrument en de handleiding die erbij gaat, zijn als business cases getest in drie organisaties: een groot ziekenhuis, waarbij de focus op de spoedeisende hulp was gericht, en twee ambulancediensten. De toepasbaarheid van het instrument in de pilot-organisaties bleek goed. Het gebruiksgemak en de aansluiting op beschikbare informa-tie, maar ook de mogelijkheden tot maatwerk die het instrument biedt, zijn positief beoordeeld door de testgroep. Bovenal bleek bij betrokkenen een duidelijke behoefte aan een gedifferentieerd inzicht in kosten en baten. Belangrijke kostenposten als gevolg van agressie- en geweldsincidenten zijn verloren werktijd, verzuim en verloop