Stedelijk Metabolism

download Stedelijk Metabolism

If you can't read please download the document

  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    216
  • download

    1

Embed Size (px)

Transcript of Stedelijk Metabolism

  • I

    Ste de

    lIjk Me

    tabo lISMe

    Gem

    eent

    e R

    otte

    rdam

    Ia

    bR

    Fa

    bR

    IC

    jC

    Fo

    tN

    o

    duurzame ontwikkeling van Rotterdam

  • Hoe functioneren de stromen van goede-ren, mensen, afval, biota, energie, voedsel, zoet water, zand en lucht in Rotterdam? Hoe benvloeden deze stromen de kwaliteit van leven en welke relatie bestaat er met de ruimtelijke ontwikkelingen in de stad? kan inzicht in de stofwisseling van Rotterdam ons helpen bij de ontwikkeling naar een duurzame regio? en welke kansen zijn er voor een circulaire economie?

    deze publicatie toont de resultaten van het IabRPRojeCtatelIeR RotteRdaM. de analyses, ontwikkelde strategien en concrete ontwerpvoorstellen die worden getoond bieden antwoorden op de eerder genoemde vragen. de resultaten bieden niet alleen de gemeente maar ook andere partijen in de stad concrete handvaten om aan het metabolisme te (blijven) sleutelen.

    Het IabRPRojeCtatelIeR RotteRdaM is een samenwerking van de IabR en de gemeente Rotterdam, en vormt n van de ankerpunten van IabR2014URbaN bY NatURe.

    Met IabR2014URbaN bY NatURe zet de Internationale architectuur biennale Rotterdam (IabR) haar in 2003 gestarte onderzoek naar onze stedelijke toekomst voort. We weten dat de verstedelijking mondiaal een enorme groeispurt door-maakt en dat de manier waarop wij steden maken daarmee geen gelijke tred houdt. We hebben dringend behoefte aan nieuwe ideen, nieuwe kennis, nieuwe modellen en een nieuw paradigma van wat de stad eigenlijk is. aan nieuwe technieken en nieuwe werkwijzen, nieuwe vormen van ontwikkeling, financiering, organisatie en bestuur. aan een agenda voor de stad.

    aan die agenda voor de stad wil de IabR als culturele organisatie een bescheiden maar eigenzinnige, bijdrage leveren. daarom zet zij voor elke editie een aantal IabRPRojeCtatelIeRS op. Met de

    atelierswordt ontwerpkracht ingezet om te werken aan urgente lokale en regionale opgaven en meerwaarde toe te voegen aan ruimtelijke beleidsvorming. Ieder atelier is een vrije ruimte die de IabR als culturele organisatie biedt aan met name overheden om de eigen opgave tijdelijk te onderwer-pen aan een intensief en gezamenlijk traject van ontwerpend onderzoek: de culturele ruimte als kraamkamer voor innovatie.

    anders denken moet ook leiden tot anders doen, de kracht van het ontwerp moet kunnen worden ingezet voor werkelijke innovatie in de praktijk. de IabRateliers, al jaren succesvolle katalysatoren voor innovatie in de ontwerppraktijk van onder meer So Paulo en Istanbul, en door de IabR nu ook ingezet in Nederland, leveren niet alleen nieuwe visies en plannen op. Het doel van ieder IabRProjectatelier is om te komen tot concrete projectvoorstel-len gekoppeld aan een toolbox for gover-nance: beleidsinstrumenten waarmee overheid en stakeholders in de praktijk verder kunnen.

    de resultaten van een atelier vormen steeds n van de ankerpunten van de hoofdtentoonstelling van een biennale editie. daarna volgt de belangrijkste stap, wanneer de lokale en regionale overheden daadwerkelijk met de uitkomsten aan de slag gaan.

    de IabRPRojeCtatelIeRS worden door de IabR uitgevoerd als leadpartner in het rijksprogramma Regionale en lokale ontwerpdialoog van de actie agenda architectuur en Ruimtelijk ontwerp (aaaRo) van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. de opdracht daarbij is het stimuleren van de vroegtijdi-ge inzet van ontwerp en ontwerpend onder-zoek op lokale en regionale opgaven.

    StedelIjk MetabolISMe

    II

  • Ste de

    lIjk Me

    tabo lISMeduurzame ontwikkeling van Rotterdam

    Gem

    eent

    e R

    otte

    rdam

    Ia

    bR

    Fa

    bR

    IC

    jC

    Fo

    tN

    o

    Ste

    delij

    k M

    etab

    olis

    me

  • Steeds meer mensen leven in steeds verder uitdijende stadslandschappen. Gebieden waar stad en landschap gaandeweg in elkaar overvloeien. ook Rotterdam ligt in zon ste-delijk landschap, de Rijn-Schelde-Maas delta. dat landschap strekt zich uit van amsterdam tot brussel tot keulen. Rotterdam is hierin met haar haven ecologisch n eco-nomisch een centraal knooppunt. Net als alle andere deltas in de wereld is onze delta in

    transitie. de deltas huisvesten het grootste deel van de wereldbevolking en zijn de be-langrijkste voedselproducenten. Maar zij zijn uitermate kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering. Zij staan voor een grote uitdaging: hoe kan verdere economische groei duurzaam worden gemaakt?de zesde editie van de Internationale architectuur biennale Rotterdam, IabR2014URbaN bY NatURe, waarvan dirk Sijmons de curator is, vertrekt vanuit het standpunt dat we de globale milieuproble-men kunnen oplossen als we de problemen van de stad oplossen. als we de structuur en de stofwisseling van de stad analyseren, begrijpen en leren gebruiken, kunnen we concreet werken aan een veerkrachtigere stad, en daarmee aan een duurzamere toe-komst. We moeten leren de stad te beschou-wen als onze natuurlijke ecologie en daarom zet IabR2014 de relatie tussen stad en natuur op de agenda. Hoe meer we van die relatie weten, hoe meer houvast we hebben bij het ontwerpen, plannen en besturen van onze complexe stedelijk landschappen. Samen met de gemeente Rotterdam zette de IabR daarom het IabRProjectatelier Rotterdam op, waarmee het onderzoek naar

    het metabolisme van de havenstad van start ging. Naast Stadsontwikkeling en de IabR waren het Planbureau voor de leefomgeving, het Havenbedrijf Rotterdam en het Rotterdam Climate Initiative vanaf het begin actief betrokken bij het ontwerpend onder-zoek dat in het atelier plaatsvond. Het onder-zoek werd uitgevoerd door FabRIC, james Corner Field operations en tNo. dit boek presenteert de resultaten van dat ontwer-

    pend onderzoek, zowel de ontwikkelde stra-tegien als de concrete projectvoorstellen.Het biedt daarmee een stevige aanzet voor een duurzamere stedelijke ontwikkeling van Rotterdam, gebaseerd op haar metabolisme.de resultaten van het Projectatelier vormen een van de ankerpunten van de hoofd-tentoonstelling van de IabR-2014-URbaN bY NatURe, die van 29 mei tot 24 augustus 2014 te zien is in de kunsthal en het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. daarna volgt de belangrijkste stap. dan moeten de ontwikkelstrategien, die het Projectatelier heeft geproduceerd, daad-werkelijk ingezet worden. ook moet de nieuwe benadering van stedenbouw, zoals door het Projectatelier voorgesteld, worden getest door middel van implementatie van de projecten. dus in de stad zelf en samen met alle stakeholders.

    astrid Sanson,directeur Stedelijke kwaliteit / binnenstad Gemeente Rotterdam

    VooRWooRd

    George brugmans,algemeen directeurIabR

    Ste

    delij

    k M

    etab

    olis

    me

  • IabRProjectatelier Rotterdamp. 9

    Hoofdstuk 1Stedelijke stromen voor een duurzaam stadslandschap

    p. 13

    Hoofdstuk 2Negen stofstromen in beeld

    p. 21

    Hoofdstuk 3Vier strategien om stromen beter

    te benuttenp. 79

    Hoofdstuk 4acties, kansen, coalities en vervolg

    p. 129

    Colofonp. 143

    INHoUd

    Ste

    delij

    k M

    etab

    olis

    me

  • de Internationale architectuur biennale Rotterdam is met recht een Rotterdamse traditie. IabR2014URbaN bY NatURe is de zesde editie in de reeks. de biennale is een innovatief podium van en voor Rotterdam waar ontwerpend onderzoek nieuwe perspec-tieven en kansen voor de stad schetst. eerdere themas zoals the Flood in 2005 en Making City in 2012 hebben bewezen dat de IabR aan de basis stond van een vernieu-wende visie op de wateropgave (Waterstad

    2030) en de verdichtingsmogelijkheden van de stad (Rotterdammers maken stad). de binnale is een inspiratie voor beleidsmakers die op hun beurt de opgedane kennis verta-len naar nieuwe plannen voor de stad.

    We know so little about what it really takes, how urbanization actually works. dit citaat van Pierre blanger, landschapsarchitect en verbonden aan Harvard Universitys Graduate School of design, vat de urgentie van deze biennale pakkend samen de stad wordt steeds meer de thuishaven voor de meerderheid van de wereldbevolking. die ontwikkeling zien we ook in Nederland en in de Rotterdamse regio.

    Het IABRProjectatelier Rotterdam, Urban Metabolism, over Stedelijk Metabolismeis een van de drie ateliers in het kader van IabR2014. de complexiteit van de stad

    wordt blootgelegd en onderzocht. er worden nieuwe, onverwachte relaties in de stad verkend die nieuwe relevante opgaven en kansen voor Rotterdam en omgeving bieden. dit heeft geresulteerd in een aansprekende analyse van ons unieke stedelijke metabolis-me, uitmondend in een verzameling ruimte-lijk-economische toekomstbeelden, ideen en inzichten die ons inspireren vorm te ge-ven aan een duurzame en sterke toekomst van de Rotterdamse regio.

    Stedelijk Metabolism speelt in op mondiale trends. trends die ook voor Rotterdam voel-baar zijn en kansen bieden. Wereldwijd zijn dichtbevolkte gebieden, niet toevallig vaak gelegen in deltas zoals de onze, op zoek naar oplossingen om hun economie toekomstbe-stendig te maken, onder druk van mondiale vraagstukken over schaarste van grondstof-fen, energie en voedsel, milieuproblematiek en klimaatverandering. deltas zijn boven-dien sterk concurrerend als aantrekkelijke leefgebieden, met modieuze labels als Eco City, Smart City, Sustainable City of Climate Proof City. Voor het aantrekken en behouden van talent en bedrijvigheid is het cruciaal om een stedelijk ecosysteem te creren waarin overheden, kennisinstellingen, bedrijven n burgers elkaar moeiteloos weten te vinden.

    de mondiale trends sturen aan op een circu-laire economie. dat betekent een

    URbaN MetabolISMIabRPRojeCtatelIeR

    RotteRdaM

    9S