Rémy Bonnaffé Bestuursrecht aj 2012-2013 I. Ter inleiding ... · Bestuursrecht aj 2012-2013! I....

of 64/64
Rémy Bonnaffé Bestuursrecht aj 2012-2013 I. Ter inleiding op het bestuursrecht 1. “Bestuur” en “besturen” 1.1. Algemeen Bestuursrecht = - Geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels - Met betrekking tot De organisatie, de bevoegdheden, werking en het optreden van de bestuursoverheden De rechtsbescherming van de bestuurde tegen de overheid Bestuur tweevoudige betekenis = - De activiteit zelf (besturen) - Het geheel van instellingen met overheidstaken geen officiële algemene codificatie Situering binnen het publiekrecht: - Institutioneel Scheiding der machten Organiek criterium (de ‘besturen’) Functioneel criterium (het ‘besturen’) - Rechtsdomein Grondwettelijk + Administratief recht - Aard en begrenzing van bestuursrecht 1.2. De leer van de machtenscheiding/organiek criterium Grondwet onderscheidt WM, UM, RM (ongeschreven ARB) Bestuursrecht vooral betrekking op UM (kwantitatief criterium) - kwalitatief: hiërarchie der rechtsnormen - M.b.t regeling van staatstaak na optreden van WM en RM UM bevat: - UM sensu stricto - UM sensu lato: Federale overheidsdiensten (FOD): justitie, financiën Autonome overheidsbedrijven: Belgacom, BPost Provincies en gemeenten Gemeentebedrijven 1.3. Een functioneel criterium Nuttiger criterium, toch ook ontoereikend = uitgegaan dat elke overheidsactiviteit in 2 fasen verloopt: - Doel- en taakstelling (beslissingsmacht) - Doelverwezenlijking en taakvervulling (uitvoering) Criterium is onvolledig - Vb. Kenmerk voor RvS en Cass.: derdenbindende bevoegdheid bestuursoverheid - - 1
  • date post

    30-Jun-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Rémy Bonnaffé Bestuursrecht aj 2012-2013 I. Ter inleiding ... · Bestuursrecht aj 2012-2013! I....

  • Rémy Bonnaffé

    Bestuursrecht aj 2012-2013!

    I. Ter inleiding op het bestuursrecht!1. “Bestuur” en “besturen”!1.1. Algemeen!Bestuursrecht =!

    - Geheel van geschreven en ongeschreven rechtsregels!- Met betrekking tot!

    ‣ De organisatie, de bevoegdheden, werking en het optreden van de bestuursoverheden!

    ‣ De rechtsbescherming van de bestuurde tegen de overheid!Bestuur → tweevoudige betekenis =!

    - De activiteit zelf (besturen)!- Het geheel van instellingen met overheidstaken!

    → geen officiële algemene codificatie!Situering binnen het publiekrecht:!

    - Institutioneel!‣ Scheiding der machten!‣ Organiek criterium (de ‘besturen’)!‣ Functioneel criterium (het ‘besturen’)!

    - Rechtsdomein!‣ Grondwettelijk + Administratief recht!

    - Aard en begrenzing van bestuursrecht!1.2. De leer van de machtenscheiding/organiek criterium!Grondwet onderscheidt WM, UM, RM (ongeschreven ARB)!Bestuursrecht vooral betrekking op UM (kwantitatief criterium)!

    - ↔ kwalitatief: hiërarchie der rechtsnormen!- M.b.t regeling van staatstaak na optreden van WM en RM!

    UM bevat:!- UM sensu stricto!- UM sensu lato:!

    ‣ Federale overheidsdiensten (FOD): justitie, financiën!‣ Autonome overheidsbedrijven: Belgacom, BPost!‣ Provincies en gemeenten!‣ Gemeentebedrijven!

    1.3. Een functioneel criterium!Nuttiger criterium, toch ook ontoereikend = uitgegaan dat elke overheidsactiviteit in 2 fasen verloopt:!

    - Doel- en taakstelling (beslissingsmacht)!- Doelverwezenlijking en taakvervulling (uitvoering)!

    Criterium is onvolledig!- Vb. Kenmerk voor RvS en Cass.: derdenbindende bevoegdheid → bestuursoverheid!!

    - ! -1

  • Rémy Bonnaffé

    2. Begrenzing van het bestuursrecht!2.1. Eenheid van rechtsorde!Flandria-Arrest → overheid onderworpen aan rechtsregels !Ondanks die onderwerping → toch sporen van eigen bestuurlijke rechtsorde:!

    - Vb: unilateraal handelen overheid, Privilège du préalable en het privilège d’exécution d’office"2.2. Bestuursrecht: uitzonderingsrecht of ius commune van de openbare diensten?!“Gemeen recht” geldt ook voor de overheid → toch regels die sterk afwijken van burgerlijk recht:!

    - Verschil tussen dominale eigendom en privé-eigendom!- Uitzonderingen inzake beslag op de goederen vd overheid!- Contractuele tewerkstelling in particuliere sector en statutaire aanwerving bij overheid!- Eenzijdig optreden vd overheid vs contractuele rechtsgronden bij particulieren!

    Rechtvaardiging = ‘algemeen belang’!2.3. Het fragmentarisch karakter van het bestuursrecht!Geen/weinige onderlinge verbanden: ontstaan door verschillende overheden als uitzondering!Tendens naar veralgemening: wetten, beginselen van behoorlijk bestuur, … !2.4. Belang van de rechtspraak!Belangrijk want: fragmentarisch, ontbreken van rechtsgrond!Controle door RvS op “machtsoverschrijding”!

    II. Formele rechtsbronnen van het bestuursrecht!1. Opsomming:!

    - Internationaal (niet rechtstreeks) en supranationaal recht!- De grondwet: bv 105, 108, 41 en 162 GW!- Wetten, decreten en ordonnantiën!- Samenwerkingsakkoorden!- Koninklijke besluiten en besluiten van Gewest- en Gemeenschapsregeringen!- Ministeriële besluiten!- Provinciale en gemeentelijke reglementen!- Ministeriële omzendbrieven, directieven, dienstnota’s (pseudo-wetgeving)!- Rechtspraak!- Algemene rechtsbeginselen en beginselen van behoorlijk bestuur!- De gewoonte!- De rechtsleer!

    2. Een veelheid van regelgevers !12.1. Internationaal en supranationaal recht!= hoogste formele rechtsbronnen!Verordeningen en richtlijnen van EU: !

    - Publicatieblad van de Europese Gemeenschap!- In werking 20 dagen na publicatie of anders vermeld!- Cass. (smeerkaasarrest): als directe werking → voorrang interne rechtsregels!

    - ! -2 Geen rechtstreekse vragen - verworven kennis1

  • Rémy Bonnaffé- Directe werking:!

    ‣ Constitutioneel tot stand gekomen!‣ Volkenrechtelijk van kracht!‣ Voldoende en nauwkeur!

    Belangrijke verdragsbepalingen:!- EG-Verdrag: art. 39 (vrij verkeer van werknemers)!

    ‣ Uitzondering voor overheden!‣ Maar: limitatieve interpretatie door HvJ: ‘overheid’ strikt geïnterpreteerd!‣ De facto: wel vrij verkeer in ambtenarij!

    - Nieuw Europees Sociaal Handvest (ESH): art. 5 en 6 (stakingsrecht ambtenaren)!‣ Kan wel minimale dienstverlening (ziekenhuis)!

    2.2. De grondwet!= hoogste federale rechtsbron!

    - Relativeren:!‣ Onschendbaarheid van de wet/decreet → bestuurlijke/justitiële rechtscolleges

    mogen formele wetgeving niet toetsen aan de grondwet!GwH wel bevoegd wetten toetsen aan:!

    - Titel II (Belgen en hun rechten)!- Art. 170 en 172 (belastingen)!- Art. 191 (vreemdelingen)!- Artikelen gelinkt aan art. 10 en 11 (gelijkheid en non-discriminatie)!

    Heel klein dat GwH aan bod komt op examen bij rechtsbescherming → formele wetgeving. Enkel voor genummerde KB’s van belang"2.3. Wetten, decreten en ordonnanties!a. Formele wetten!= algemeen verbindende voorschriften door kamer(s) w’ goedgekeurd en door de Koning w’ bekrachtigd en afgekondigd!

    - Publicatie BS → Frans/Nederlands authentiek → inwerking 10 dagen na publicatie!Belangrijke wetten voor bestuurlijk optreden:!

    - Wet van 16 maart 1954 op de instellingen van openbaar nut!- Wet van 11 april 1994/Decreet 26 maart 2004 betreffende de openbaarheid van bestuur!- Artikelen uit de Nieuwe Gemeentewet inzake gemeentelijke administratieve sancties!

    ‣ 119, 199bis, 134, 134ter, 134quater en 135, §2 !b. Decreten en ordonnanties!Kracht van wet / onschendbaarheid van de wet !c. De besluitwetten uit de oorlogsperiodes!= besluitwetten uitgevaardigd!

    - door Koning Albert 1 in ’14-’18 (uitoefening vd wetgevende functie door het Staatshoofd) !

    - Belgische regering in ballingschap te Londen in ’40-’44!→ geldig bevonden door HvC en zijn formele wetten: !

    - Kunnen niet aan 159 GW w’ getoetst !d. Wetsbesluiten en koninklijke besluiten genomen op grond van wetten tot toekenning vn

    buitengewone of van bijzondere machten!= genomen op grond van wetten tot toekenning van buitengewone machten aan de koning!

    - ! -3

  • Rémy Bonnaffé- Hebben kracht van wet!- W’ door rechtbanken getoetst aan GW en machtigingswet!- Buiten periode van bijzondere machten: enkel door WM wijzigen!- Ontsnappen aan rechtsmacht RvS!

    2.4. Samenwerkingsakkorden!- tussen staat, gemeenschappen en gewesten (“interne verdragen”)!- Over gezamenlijke oprichting en beheer van gemeenschappelijke diensten/instellingen!

    2.5. Koninklijke besluiten en besluiten van de deelregering!e. Koninklijke besluiten!= alle handelingen van de Koning die door een minister (eender welke) mede ondertekend zijn!

    - Is niet altijd voldoende: wetgever vrij om bijkomende formaliteiten op te leggen!2 categorieën:!

    - Reglementaire besluiten: houden rechtsregels in!- Besluiten met individuele strekking: in concreet geval!

    b. Besluiten van de deelregering(en)!Vlaamse gemeenschap en gewest → Vlaamse regering !Brussels Hoofdstedelijk Gewest!

    - Gewestelijke aangelegenheid → Brussels Hoofdstedelijke Regering!- Bi-persoonsgebonden aangelegenheid → Verenigd College van de Gemeenschappelijke

    Gemeenschapscommissie!2.6. Ministeriële besluiten!GW: enkel Koning, mag niet overdragen!De facto: individuele ministers maken verordeningen!2.7. Provinciale en gemeentelijke reglementen!c. Provinciale verordeningen!Twee soorten:!

    - Provinciale politieverordeningen = openbare orde handhaven!- Provinciale reglementen van inwendig bestuur = interne organisatie van provincie of

    provinciale instelling !Provincieraad bevoegd om deze te stellen!

    - Beperkingen!‣ Wetten zijn hoger: niet indien al geregeld of later geregeld w’ door wet!‣ Wetten kunnen aspecten overdragen aan gemeentes!

    Publicatie in Bestuursmemoriaal van de provincie, eventueel aanplakking → bindend 8e dag!b. Gemeentelijke verordeningen!Twee soorten!

    - Gemeentelijke politieverordeningen!‣ Mag niet in strijd met hogere wetten of provinciale verordeningen!‣ Rechtstreeks en onmiddellijk verband met het gemeentelijk belang!

    - Gemeentelijke reglementen van inwendig bestuur!‣ Moet in gemeentelijk belang!‣ Enkel als uitdrukkelijk bevoegd door WG!

    Publicatie door aanplakking ↔ spoedeisend + plattenlandsgemeente: kiezen hoe → 5 dag na publicatie!

    - ! -4

  • Rémy BonnafféRechtsgrond:!

    - Art. 41 en 162 GW!- Art. 112, 119 en 119bis N. Gem. Wet en art. 85 Prov. Wet!- GAS BLIJFT FEDERALE EN GEEN VLAAMSE BEVOEGDHEID!

    2.8. De rechtspraak!= geheel van uitspraken door hoven, rechtbanken en rechtscolleges!Belangrijke rol voor:!

    - Algemene beginselen van behoorlijk bestuur!- Vernietigingsgronden van RvS!

    ‣ Werken erga omnes: rechtshandeling verdwijnt ↔ gewone rechter: inter partes"Instellingen:!

    - GwH: vernietigingsrechter voor wetgevende akten!- Hoven en rechtbanken:!

    ‣ Principe: afhankelijk van soort rechten (eenvoudig)!• Burgerlijke rechten → H&Rb (ook overheid)!• Politieke rechten → H&Rb!

    ✓ Tenzij WM bestuurlijk rechtscollege (RvS) bevoegd heeft gemaakt!‣ Principe: afhankelijk van aard van geschil (ingewikkeld!

    • Subjectief contentieux + politieke rechten → H&Rb!2• Objectief contentieux + politieke rechten → RvS!3• Vb: recht op vreedzaam en ongewapend vergaderen op openbare weg moet je aanvragen

    aan burgemeester
Objectief aanvechten? Vb. Geen hoorplicht → RvS 
Subjectief recht miskent? → 1e aanleg"

    - Raad van State!‣ Vernietigingsrechter voor bestuurshandeling!‣ RvS werkt erga omnes!

    2.9. De gewoonte!In bestuursrecht = weinig belangrijk !

    - Algemene instemming is vereist voor gewoonte → moeilijk te controleren tov overheid!- Bestuur doorgaans eenzijdig → zou gewoonte en onwettig bevelen kunnen creëren !

    Art. 105 GW (legaliteitsbeginsel): slechts uitdrukkelijk toegewezen bevoegdheid!Kan wel verduidelijken of aanvullen!Gewoonte ≠ algemene beginselen van behoorlijk bestuur!

    - A.B.B.B. → door rechter afgeleid uit geschreven recht!2.10. Rechtsleer!Onrechtstreekse bron van recht, niet bindend!

    3. Twee bijzondere formele rechtsbronnen in het bestuursrecht!3.1. Ter herinnering: de klassieke formele rechtsbronnen!

    - De wet!- Internationaal en supranationaal recht!- Rechtspraak + Gewoonte!

    - ! -5

    geschillen over subjectieve rechten: burgerlijke en politieke2

    geschillen over legaliteit van overheidshandelen3

  • Rémy Bonnaffé3.2. Twee bijzondere formele rechtsbronnen van het bestuursrecht!a. Pseudo-wetgeving!= geheel van omzendbrieven, circulaires, richtlijnen, instructies of dienstnota’s!Zijn niet bindend voor rechtsonderhorigen, kunnen dat wel zijn voor ambtenaren!

    - Uitzonderlijk wel: verordende omzendbrieven!b. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (vanaf hier tot Hoofdstuk III sowieso vraag)!1. Begripsomschrijving en situering in het overheidsoptreden!Algemene rechtsbeginselen = ongeschreven grondstellingen die rechters in het proces van rechtsvinding en controle afleiden uit het geldende recht!

    - Vb: verbod non-retroactiviteit bestuursbeslissingen, bestendigheid van de openbare dienst, “patere legem quam ipse facisti”, onpartijdigheidsbeginsel"

    - Opgenomen in GW of specifieke wetten!- Doel: rechtsbescherming voor de burgers!- Bijzondere categorie: algemene beginselen van behoorlijk bestuur!

    Algemene beginselen van behoorlijk bestuur = criteria waaraan behoorlijk - discretionair - overheidshandelen moet beantwoorden en getoetst !

    - ‘Echte’ rechtsregels!‣ Vullen bestaande recht aan, kunnen in beginsel niet tegen geschreven of hogere wet

    ingaan!• Recente rechtspraak GwH: regelgever kan bestuur niet opleggen tegen recht -

    een ABBB - in te gaan !- Geen gewoonte: want praetoriaanse criteria!- Ongeschreven recht !4

    ‣ Wel gecodificeerd? → geen ABBB meer, maar vormvereiste!• Verschil: van vormvereiste kan je nooit afwijken!

    ✓ ↔ ABBB: soms wel afwijken (hoogdringendheid voor veiligheid)!• Vb: hoorplicht (ABBB) is soms voorgeschreven"

    - Algemeen karakter: Gelden ongeacht domein!- Enkel in niet-betwiste zaken!

    ‣ Dus wanneer overheid als bestuurlijke overheid/orgaan actief bestuur optreed!• Niet als bestuurlijke rechtscollege !

    ‣ Vb deputatie mbt bezwaar tegen gemeentebelasting"• Als rechtscollege → betwiste zaak → geen ABBB"

    ‣ Ombudsman bij examenbetwsisting"• Bestuursorgaan van unief → geen rechtscollege → wel ABBB"

    ‣ Onpartijdigheid bij rechtscollege"• Niet volgens ABBB, maar wraking"

    - Enkel bij discretionaire bevoegdheid (essentieel!!!): overheid heeft beleidsvrijheid!‣ Overheidsoptreden → marginale toetsing = controle door rechter!

    • Wettigheidscomponent!• Opportuniteitscomponent (algemeen belang)!

    ‣ Discretionair ≠ willekeur!• Materiële of formele motivering!• Marginale toetsing!

    Opsomming: moeilijk → wel onderscheid tussen procedure en inhoudelijke beginseln 


    - ! -6 op examen vind je ze dus niet spontaan in regelgeving4

  • Rémy Bonnafféc. Procedurele beginselen!Spelen in bij het besluitvormingsproces !Niet-naleving beïnvloedt niet noodzakelijk de inhoud → na vernietiging kan betrokken overheid met respect voor aanvankelijk miskende beginsel inhoudelijk zelfde bestuurshandeling uitvaardigen!1. Hoorplicht!“recht van verdediging” → RvS gaat verder: “audi et alterem partem”!

    - T.a.v alle maatregelen die persoon zwaar in zijn belangen treffen (intrekken subsidie, niet aanhouden van offerte, onbewoonbaarverklaring woning, …) !

    3 aspecten:!- Betrokkene moet standpunt kenbaar maken!- Aan betrokkene moet w’ medegedeeld welke tekortkomingen hem ten laste w’ gelegd of

    welke feiten tot de maatregel leiden!- Betrokkene moet redelijke termijn hebben om standpunt voor te bereiden!

    Geen absoluut beginsel → kan van worden afgeweken:!- Dringende zaak of geen lokalisatie betrokkene binnen redelijke termijn!- Horen leidt ertoe dat de noodzakelijke courante gezagsuitoefening binnen de dienst

    onmogelijk w’!- De feiten zijn duidelijk of slecht 1 besluit is mogelijk (niet discretionair) !- Bestuurde reeds gehoord maar beslissing wegens procedurefouten w’ ingetrokken,

    vernietigd of geschorst en vervolgens w’ overgedaan!- De bestuurde op een andere wijze zijn argumenten heeft (kunnen) doen gelden!

    Recht in tuchtzaken is absoluut en moet altijd w’ nageleefd!2. Onpartijdigheid!Art. 6 EVRM enkel voor rechtscolleges en zover burgerlijke rechten/verplichtingen in geding!→ w’ toch erkend bij gewone overheidsoptreden van organen actief bestuur en (quasi) jurisdictionele procedures!Niemand mag tezelfdertijd “rechter en partij” zijn (nemo judex in causa sua)!

    - Of persoon rechtstreeks belang of waarin bloed-/aanverwanten zijn betrokken!Heeft dus betrekking op zowel persoon als op samenstelling en de werking v bestuursorgaan!Zowel objectieve als subjectieve onpartijdigheid !Geen onbegrensde toepassing:!

    - Tuchtprocedure mag niet onmogelijk worden!‣ Noe-arrest: hoofdonderwijzer in school lasterlijk aantijgingen tegen meerderheid in

    gemeenteraad!• Tuchtorgaan: gemeenteraad → rechter en partij!• Mag als rechter blijven!

    3. Motiveringsplicht!Materiële motivering = elke bestuurshandeling op rechtsgeldige motieven gesteund!

    - Moet niet altijd tot uitdrukking komen!- A.B.B.B.!

    Formele motivering = motiveren in besluit zelf!- Vormvereiste!

    4. Fair play!Overheid mag burgers niet unfair behandelen, vaak geen expliciete vernietigingsnorm!

    - ! -7

  • Rémy BonnafféVb: achterhouden belangrijke gegegevens, bewuste vertragingsmanoeuvres, niet bekendmaken voordelige regelgeving, laattijdig behandelen, … "Slechts indien moedwilligheid, opzet of kwade trouw!5. Behoorlijke belangenafweging (zowel inhoudelijk als procedureel) != zorgvuldig zijn bij vaststelling en waardering van feiten waarop besluit berust (enkel voorbereiding)!

    - ↔ materiële zorgvuldigheidsnorm !Dus!

    - Een bestuursoverheid de te nemen beslissing zorgvuldig voorbereiden!‣ Rekening houden met nieuwe regelgeving die in de nabije toekomst in werking

    treedt!- Een bestuursbelissing op een correcte (feiten)vinding steunen!- advies van deskundigen voor de technische aspecten van een beslissing inwinnen !- Overheidsbestuur elke handeling als een zorgvuldig persoon stellen!

    d. Inhoudelijke beginselen!1. Gelijkheidsbeginsel!Grondwettelijke grondslag = art. 10 en 11!= Burgers in gelijke omstandigheden, moeten gelijk behandeld worden!Verschil in behandeling kan, op voorwaarde dat:!

    - Objectief, verifieerbare en pertinente verschillen!- Door ongelijke behandeling overheid wettig doel nastreven!- Proportionaliteit: verschil niet meer dan nodig!

    Strijdigheid gelijkheidsbeginsel, niet automatisch GwH!- Bestuursrechtshandelingen → RvS (art. 14, §1, R.v.St.-Wet); verbod willekeur of geval

    van machtsafwending!2. Rechtszekerheid en gewekte verwachtingen (vertrouwensbeginsel)!= burgers vertrouwen dat overheid en medeburgers volgens recht handelen!Toepassingsgevallen: opheffing en intrekking van bestuurlijke rechtshandeling !3. Motivering!Materiële motivering altijd vereist (inhoud) !4. Redelijkheidbeginsel!= overheid moet bij uitoefenen discretionaire bevoegdheid hetzij een redelijke keuze maken, hetzij een redelijke maatregel opleggen!→ begrenst de discretionaire bevoegdheid van de optredende overheid!Marginale toetsing!

    - Slechts wanneer kennelijk onredelijk!‣ Wettigheidscontrole!‣ Opportuniteitscontrole!

    - Door toezichthoudende overheid of geadieerde rechter!Evenredigheids- of proportionaliteisbeginsel (bijzondere toepassing in tuchtzaken)!

    - Tuchtzaken: discretionair ivm feiten en strafmaat!- Twee moeten in redelijke verhouding zijn!

    5. Beginselen van behoorlijk burgerschap!= burger moet ook behoorlijk handelen in relatie met bestuur: voldoende nauwkeurig, … 


    - ! -8

  • Rémy Bonnaffé

    4. Het legaliteitsbeginsel!2 aspecten:!

    - Wettigheid = overheidsoptreden mag niet strijdig zijn met een wet!- Rechtmatigheid = ?!

    ‣ Belangrijkst!Gevolgen: !

    - Hiërarchie der rechtsregels!- Toegewezen bevoegdheid!- Patere legem (waarde en naleving van eigen rechtsregels)!- Onwettigheid van delegatie!

    4.1. Hiërarchie der rechtsregels!Rechtsregels van bestuursoverheden even bindend als formele wetten, niet dezelfde rechtswaarde!Slechts regelmatig ingeval zij overeenstemt met hogere rechtsregels!Art. 108 GW: Koning mag besluiten maken om wet uit te voeren, zonder wetten te mogen schorsen of vrijstelling van uitvoering te krijgen !

    - Koning → rechtstreekse uitvoeringsbevoegdheid !‣ Wettelijke machtiging overbodig!

    - Verplichting uitvoeren binnen redelijke termijn !- Controle door rechter:!

    ‣ Vordering tot schadeloosstelling!‣ Annulatieberoep tegen impliciet afwijzende beslissing!

    - Vb: Post-ontvangerarrest: wet over taalgebruik bestuurszaken: tweetalige ambtenaren krijgen opslag → hoeveel opslag niet in wet bepaald. Koning voert niet uit → cass.: schadevergoeding"

    Art. 159 GW: exceptie van onwettigheid:!- Besluiten buiten beschouwing indien in strijd met wet!- Door H&Rb en bestuurscolleges!

    Zowel!- Externe onwettigheid: onbevoegdheid, niet-naleven vormvereisten!- Interne onwettigheid: machtsoverschrijding!

    → zie schema HB p. 41!4.2. Aard vd bevoegdheden van de overheidsbesturen: toegewezen bevoegdheden!(federale) wetgevende macht → volheid van bevoegdheid = residu nationale soevereiniteit!

    - Bevoegdheid UM bepaald in W of GW!‣ Opm.: zelfstandig verordenende bevoegdheid (infra)!

    • Aanvaard, ondanks geen rechtsgrond!• Maatregeling inzake interne inrichting rijksbestuur (oprichting FOD,

    personeelsformatie)!• Maatregeling inzake openbare veiligheid, 3 vereisten:!

    ✓ Geen absolute politiemaatregel!✓ Politiemaatregel is noodzakelijk!✓ Evenredig met doel!

    4.3. Patere legem quam ipse fecisti!= bestuursoverheden eveneens gebonden aan eigen rechtsregels!Enkel voor organen actief bestuur niet bestuurlijke rechtscolleges (raad vreemdelingenbetw.)!

    - ! -9

  • Rémy BonnafféArrest François (RvS): nooit afwijken eigen regels, ook indien onwettig → art. 159 enkel voor rechter !

    - Koning bevoegd voor vastleggen en benoemen van ambtenaren!- UM benoemde François, leeft eigen reglement niet na!- Reglement niet aanpassen voor 1 geval, reglement altijd van toepassing op alle!

    4.4. Verbod van delegatie!Delegatie (van bevoegdheden) = overdragen van beslissingsmacht!

    - Verboden, GW bepaald bevoegdheden!- ≠ toewijzing van bevoegdheden = toekennen van bevoegdheden door hogere overheid

    aan (ondergeschikte) bestuursorgaan !‣ Verschil: WM heeft mogelijkheid zelf opengelaten!

    - Relativeren: wel voor secundaire beslissing/detailmaatregelen!‣ Vb koning benoemd enkel hoge ambtenaren!

    - ≠ delegatie van handtekening = ambtenaar krijgt toelating te tekenen in naam van !

    III. De organisatie van het overheidsbestuur !51. De substatelijke gezagsorganisatie!1.1. Centralisatie, deconcentratie en decentralisatie!Centralisatie (als bestuursvorm) = de gezamenlijke overheidstaken rust bij 1 orgaan en het centraal overheidsbestuur is 1 hiërarchische structuur!

    - Hogere overheid kan dus beslissen over lager niveau!- Voordeel: eenheid!- Nadelen: machtsconcentratie, plaatselijk belang ondergeschikt, … !

    → noodzaak aan gezagsspreiding = een deel van soevereiniteit w’ aan andere, specifiek opgerichte overheden overgedragen!

    - Belgische GW erkent de gemeentelijke en provinciale instellingen!- Federale/deelstatelijke overheid → zelfstandig optredende openbare instellingen!

    Vormen van gezagsspreiding:!- Varianten van centralisatie!

    ‣ Toewijzing van bevoegdheid en delegatie!‣ Gedepersonaliseerd bestuur!‣ Tweeledige functie!‣ Deconcentratie !

    - Verscheidenheid van rechtspersonen!‣ Decentralisatie!

    e. Het gecentraliseerd bestuur!Centralisatie = bestuursvorm, gezamenlijke verordenende en bestuurlijke (overheids)taken in handen van organen van centrale overheid!Administratie als een geheel van gecentraliseerde diensten!

    - Diensten als bestuursorganen in hiërarchisch verband !- Vb: FOS of Vlaams ministerie"

    Hiërarchische structuur tot gevolg:!- Hoger bestuursorgaan: bevelen en richtlijnen aan ondergeschikte ambtenaar geven!- Meerdere kan zich in de plaats van ondergeschikte stellen!

    - ! -10 Geen rechtstreekse vragen maat kennis over instellingen wel nodig voor andere vragen5

  • Rémy Bonnafféb. Het gepersonaliseerd bestuur of overheidsdiensten met technische zelfstandigheid!Gepersonaliseerd bestuur = staat onder hiërarchisch gezag, maar toch enige autonomie op bestuurlijk, financieel en boekhoudkundig vlak!2 vormen van technische zelfstandigheid:!

    - Met rechtspersoonlijkheid!‣ Blijft onder hiërarchisch gezag!‣ Flexibeler begrotings- en personeelsbeleid!

    - Zonder rechtspersoonlijkheid!Vb: Regies:"

    - Regie der Gebouwen"‣ Eigen rechtspersoonlijkheid → Instelling zelf dagvaarden"

    - Regie van Gevangeniswezen"‣ Geen eigen RP → Belgische Staat dagvaarden in hoofde van RP"

    • Je kan regering, ministerie niet dagvaarden"c. Rechtstreekse toewijzing van bevoegdheid!Rechtstreekse toewijzing van bevoegdheid = WG wijst bevoegdheid rechtstreeks aan ambtenaar, die in beginsel onder hiërarchisch gezag van minister staat!Vb: provinciale directeur van belastingen: oordeelt over bezwaren tegen personenbelasting"

    - Minister kan beslissing niet naar zich toetrekken"- ↔ hiërarchie bij centralisatie!

    d. De tweevoudige bevoegdheid!= bestuursorgaan treedt eens op onder hiërarchisch gezag van centrale overheid, dan eens als orgaan van gecentraliseerd bestuur!Vb: provinciegouverneur"

    - Commissaris van federale of deelstatelijke overheid"- Voorzitter van deputatie"- Belang bij dagvaarden: “gouverneur in hoofde van …”"

    e. Deconcentratie en decentralisatie (2 belangrijkste)!1. Deconcentratie!= beheersvorm van (gecentraliseerde) overheidsdienst waarbij gedeelte van overheidsgezag en het nemen van bepaalde, dwingende en verbindende rechtshandelingen aan “ondergeschikte” organen of ambtenaren is opgedragen!

    - “Ondergeschikt” → eigenlijk geen hiërarchie tussen gemeente-provincie-centrale ov. !Hiërarchisch toezicht blijft!

    - Geen aparte rechtspersoon!- Verdeling binnen rechtspersoon!

    Voordelen:!- Ontlasting centrale overheid!- Onaantastbaarheid van eenheid van gezag!- Beslissingsmacht op nauwer niveau bij bestuurde!

    Beperking: art. 33, lid 2 GW: GW bepaalt wijze uitoefening macht!- In beperkt aantal gevallen mogelijk!

    ‣ → rechtspraak: bevoegdheden die aan overheid w’ toegekend in beginsel onoverdraagbaar en onvervreembaar zijn!

    - Delegatie uitzonderlijk toelaatbaar (zeker kennen):!‣ Aan een onder toezicht staand orgaan!

    - ! -11

    -!-!-

  • Rémy Bonnaffé‣ Delegatie kan w’ herroepen!‣ Gedelegeerde beslissingen onderworpen aan uitdrukkelijke/stilzwijgende

    goedkeuring van delegataris!‣ Betrekking op bijkomstige of aanvullende detailmaatregelen!

    Vb in les gezien: Arrest: "- Art. In Decreet houdende de Vlaamse wooncode: Vla.Reg. Moet erkenningsvootwaarden opleggen"- Art. In Besluit Vl.Reg.: één van de erkkenningsvoorwaarden is het aannemen van een

    modelstatuut"- Probleem: modelstatuur w’ opgesteld door Vlaamse Huisvestingmaatschappij"- Gevolg: Vla.Reg. Gaat te ver in zijn delegatie aangezien het modelstatuut op zich ook

    erkenningsvoorwaarden kan bevatten en dus de VHM zelf in staat is om erkenningsvoorwaarden op te leggen"

    Voorbeelden:"- DAB’s (dienst met afzonderlijk beheer)"

    ‣ Geen RP"‣ Opgericht bij wet, decreet, ordonnantie"‣ Autonomie: begrotingstechnisch"‣ Vb: Vlaamse Gewestelijke luchthaven van Deurne"

    - IVA’s (Intern verzelfstandigde agentschappen, met of zonder RP) → Vlaams Kaderdecreet Bestuurlijk Beleid van 18 juli 2003"

    - “Gewone” gemeente- en provinciebedrijven"‣ Geen RP"‣ ↔ autonoom gemeentebedrijf: wel RP, geen deel meer van gemeente/provincie"

    Twee vormen!- Interne deconcentratie = delegatie of toewijzing van bevoegdheden aan een orgaan

    binnen de centrale dienst!‣ Dus: opdracht uitvoeren in Brussel!‣ Vb: directeur-Generaal van een FOD"

    - Externe deconcentratie = beslissingsbevoegdheid opgedragen of toegewezen aan organen van een buitendienst!‣ Dus: opdracht uitvoeren in provincie!‣ Vb: gewestelijke directeur envan de RVA (Rijksdienst Voor Arbeidsvoorzieningen)"

    - Opmerking: beide vormen zijn binnen de rechtspersoon (want deconcentratie)!2. Decentralisatie!= aan bepaalde overheidsbesturen (met RP) w’ eigen beslissingsmacht toevertrouwd, hetzij voor 1 bepaalde materie (functioneel), hetzij voor meerdere aangelegenheden (territoriaal)!

    - Verdeling tussen eigen RP (↔ deconcentratie)!Voordelen:!

    - Plaatselijke beslissingsmacht bij mandatarissen die met lokale vertrouwd zijn!- Vermindering wantrouwen t.o.v centrale overheid!- Vermindering van centrale bureaucratie!

    Nadeel: versnippering van beslissingsmacht!3 vormen:!

    - Territoriale decentralisatie = zelfstandige lokale besturen hebben algemeen plaatselijk beleid binnen territorium!‣ Vb gemeente en provincie → kenmerk:"

    • Lokale/bovenlokale belangen uitgoefend door representatieve, rechtstreeks verkozen beraadslagende vergadering of verantwoording verschuldigde bestuurscolleges"

    - ! -12

  • Rémy Bonnaffé- Functionele of dienstgewijze decentralisatie = zelfstandige dienst, belast met beleid

    van één specifiek domein over het ganse federale of deelstatelijke territorium!‣ Vb federale parastatalen (Federaal Agentschap voor opvang van Asielzoekers) en Vlaamse

    IVA’s en EVA’s"• Extern Verzelfstandigd Agentschap: BLOSO, UGent"

    ‣ Autonome overheidsbedrijven (Bpost, VRT, …)"- Mengvorm!

    ‣ Vb: OCMW"Daarnaast zijn intergemeentelijke verenigingen ook mogelijk !Kenmerken: !

    - Eigen beslissingsmacht!- Eigen rechtspersoonlijkheid met oog op het doel van gedecentraliseerde dienst!

    3. Vergelijking deconcentratie en decentralisatie (toezicht)!Deconcentratie:!

    - Binnen eenzelfde rechtspersoon!- Hiërarhisch toezicht!

    ‣ Richtlijnen van hogere overheid (via interpretatieve omzendbrieven)!‣ In de plaats stelling mogelijk!

    Decentralisatie:!- Tussen en naar daartoe opgerichte “ondergeschikte” rechtspersonen!- Bestuurlijk toezicht:!

    ‣ Gedeconcentreerd bestuur volledig autonomie → geen in plaats stelling!• Uitz: Dwangtoezicht!

    ‣ Wel controle van wettigheid en opportuniteit!1.2. Omtrent publiekrechtelijke rechtspersonen!f. Algemeen!Rechtspersoon = abstract wezen die als sociaal geheel een bepaald doel beogen en daartoe een eigen juridisch bestaan leiden!

    - Specialiteitbeginsel = RP slechts ter verwezenlijking van welbepaald maatschappelijk doel!

    - Krachtens wet, decreet of ordonnantie (behalve de Belgische Staat, provincies & gem.)!Vereniging = twee of meer RS brengen nieuwe RS tot stand!

    - Intergemeentelijke verenigingen en bepaalde publiekrechtelijke verenigingen!Stichting = een vermogen bij authentieke akte of testament als RS met filantropisch, godsdienstig, wetenschappelijk, artistiek of pedagogisch doel!

    - Openbare diensten in stichtings-vorm:!‣ Gepersonaliseerde besturen!

    • Onder gezag van minister, eigen afzonderlijke RS voor financieel en bestuurlijk vlak!

    • Vb: Regie der Gebouwen!‣ Openbare instellingen!

    • Vb: OCMW!‣ Publiekrechtelijke beroepscorporaties!

    • RP waar beogenaars van bepaalde vrije beroepen moeten toetreden, tuchtrechtelijke bevoegdheden, adviesorgaan van overheid!

    • Vb: Orde van Advocaten!‣ Openbare adviesorganen!

    - ! -13

  • Rémy Bonnaffé• Adviserende bevoegdheid, RS en financiële autonomie!• Vb: Nationale Arbeidsraad"

    b. De indeling van de rechtspersonen!Onderscheid tussen privaatrechtelijke en publiekrechtelijke rechtspersonen!1. Privaatrechtelijke rechtspersonen!Door particulier initiatief!Meestal economisch, industrieel of commercieel doel (uitz. VZW en ION)!Geen openbaar gezag, geen openbare dienst!2. Publiekrechtelijke rechtspersonen!Doel: algemeen belang, collectieve nood of sociale voorziening!Gedeeltelijke met staatsgezag bekleed!Bijzonder prerogatieven (vb eenzijdige gezagshandeling, onteigening…)!Indeling!

    - Territoriale publiekrechtelijke RS: één territorium !‣ Staat, Gem., Gew., provincie, agglomeratie, gemeenten, … !

    - Openbare instellingen: één materie!‣ Vb: Instellingen van openbaar nut, OCMW, intergemeentelijke verenigingen, autonome

    overheidsbedrijven, NV naar publiekrecht"Andere onderverdeling naar oprichtingswijze: stichting of vereniging!1.3. Het labyrint van de functioneel gedecentraliseerde diensten (slides Brecht)!Enkel de belangrijkste w’ weergegeven, niet uitputtend !a. De federale functioneel gedecentraliseerde diensten!Overheid wilt eenheid brengen in verscheidenheid!1. Harmonisatiewet van 16 maart 1954 betreffende de controle op sommige instellingen van

    openbaar nut!(Toepassingsgebied van een wet → altijd 1ste artikel: op examen kijken of instelling hier in staat) !Poging tot harmonisatie van RP!Beperkte draagwijdte:!

    - Geen sluitend geheel van controlemaatregelen!‣ Voornamelijk betrekking op financieel en bestuurlijk toezicht!‣ Beperkt aantal aspecten van het statuut geharmoniseerd!‣ Andere aspecten: nog andere wet voor nodig!

    - Niet alle publieke rechtspersonen: opgesomd in art. 1!- Geen éénvormig statuut: 4 regimes (A, B, C en D) !

    Toepassingsgebied ruimer dan enkel federale overheidsondernemingen!- Ook heel wat overheidsondernemingen van gem. en gew.!

    ‣ Degene die overgedragen zijn!‣ Degene die zelf in categorie geplaatst zijn!

    - Ook andere RP dan art. 1: ‘voorbeeldfunctie’!2. De Harmonisatiewet van 21 maart 1991 houdende hervorming van sommige economische

    overheidsbedrijven: regime van autonome overheidsbedrijven!Doel: 4 grote federale overheidsbedrijven organiseren dat ze meer ‘marktconform’ zouden kunnen werken (te vinden in art. 1, §4) !

    - ! -14

  • Rémy BonnafféWet omvat voor die personen nog twee verschillende regimes:!

    - De “gewone” autonome overheidsbedrijven: enkel Belgocontrol!- Aut. Overh. Bedr. Als NV van publiekrecht (art. 37): vb BPost"

    3. De overige federale functioneel gedecentraliseerde overheden!Ad hoc- of sui generis statuut: Paleiscoor Schone Kunsten, Astrid, Nationale Loterij"b. De deelstatelijke functioneel gedecentraliseerde overheden!1. Gewestelijke gedecentraliseerde overheden onderworpen aan de wet van 16 maart 1954!Zie federale overheid!2. Het Kaderdecreet Bestuurlijk Beleid van 18 juli 2003!1) Homogene beleidsdomeinen en een één op één-relatie!Inhoudelijk homogeen maken per onderneming!Vroeger: ≠ aspecten, dus ≠ ministers → nu: 1 administratie bij 1 ministerie!Nog niet volledig gerealiseerd !Zie schema p. 68, 69 en 70!2) Homogeen beleidsdomein en zijn instellingen!Elk homogeen beleidsdomein → 1 Vlaams ministerie!Vlaams Ministerie: twee delen zonder RP, gezag van minister!

    - Departement!‣ Taken!

    • Uitwerken beleid van minister (voorbereiden en evalueren)!• Aansturing en opvolging van beleid van agentschappen!

    - (1 of meerdere) IVA’s!Per beleidsdomein ook EVA’s mogelijk!

    - Eigen RP!- Onder raad van bestuur!- Redenen oprichting:!

    ‣ Autonomie en onafhankelijkheid van uitvoering!‣ Partnerschap bij de uitvoering!

    3) Indeling van verzelfstandigde agentschappen!Voorrang van oprichting: IVA → publiekrechtelijke EVA → privaatrechtelijke EVA!Aantal mogelijke vormen van verzelfstandiging beperkt tot 4 generieke basisvormen:!

    - De Intern verzelfstandigde agentschappen (IVA) zonder rechtspersoonlijkheid!‣ Opgericht door de Vlaamse regering → onder RP Vlaamse Gemeenschap!

    • Blijft onder hiërarchisch gezag!‣ Enveloppenfinanciering: bedrag krijgen en vrij beleid → autonomie!‣ W’ geleid door personeelslid dat hiertoe door Vlaamse regering w’ aangesteld!

    • Hiërarchisch gezag vd regering → beschikt over operationele autonomie!- IVA met rechtspersoonlijkheid!

    ‣ Onder hiërarchische gezag Vlaamse Regering !‣ Wel eigen RP !

    - De publiekrechtelijke vormgegeven externe verzelfstandiging (EVA)!‣ Opgericht bij decreet!‣ Raad van Bestuur!

    • Bestuurders persoonlijk aansprakelijk voor fouten!• Legislatuur vaak = met termijn regering!

    - ! -15

  • Rémy Bonnaffé‣ Beheersovereenkomst!‣ Publiekrechtelijke prerogatieven en verplichtingen!

    - Privaatrechtelijke vormgegeven EVA !‣ Minst voorkomend!‣ Oprichting bij decreet → moet dwingende bepalingen van het private

    vennootschapsrecht volgen!• Indien wil afwijken van die regels → publiekrechtelijk vormgegeven EVA!

    ‣ Kan slechts w’ besloten indien:!• Minimale voorwaarden voor verzelfstandiging van beleidsuitvoerende taken!• Doelstellingen niet mogelijk via interne verzelfstandigingen!• Doelstellingen niet mogelijk via publiekrechtelijke instanties !

    ‣ Voordelen:!• betere samenwerking met particulieren!• meer onafhankelijkheid!• Commercieel beleid mogelijk!

    3. De overige Vlaamse functioneel gedecentraliseerde overheden!Instelling met ad-hoc statuut!Redenen!

    - Uitdrukkelijk uitgesloten van kaderdecreet: inrichtende macht van het Gemeenschapsonderwijs en de onderwijsinstellingen"

    - Stilzwijgend uit toepassingsgebied van kaderdecreet geleden: Vlaamse VZW’s"c. De lokale functioneel gedecentraliseerde overheden!1. De intergemeentelijke samenwerkingsverbanden (decreet van 6 juli 2001)!Door twee of meer gemeenten van het Vlaamse Gewest!Niet mogelijk voor provincies!2. De autonome gemeente- en provinciebedrijven (art. 232-244 Gem.D. En Art. 238-240 Prov.D.)!Enkel functioneel gedecentraliseerde overheden met RP: Gentse Parkeerbedrijf"3. Overige lokale functioneel gedecentraliseerde overheden!Vb haven van Zeebrugge"

    2. Het begrip “de openbare dienst” !62.1. Begripsbepaling en -omschrijving!Moeilijk om sluitende definitie te vinden → doordat dit geen juridisch begrip is!

    - Oorsprong: !‣ GW-gever van 1830 wilde geen RvS!

    • Wantrouwen in UM, vertrouwen in WM (en RM)!• RvS komt er pas in interbellum!

    ‣ In GW geen bevoegdheidsafbakening justitiële en bestuurlijke rechter!• Vraag niet nodig want geen RvS!• ↔ Fra: bevoegdheidsafbakening RvS via begrip ‘openbare dienst’!

    Onderscheid organieke en functionele openbare dienst:!- Oorsprong: Frankrijk!

    - ! -16

    Tot Hoofdstuk 4 grondig kennen: Sowieso een vraag bij Lust over of een instelling al dan niet tot het 6organiek bestuur behoort

  • Rémy Bonnaffé‣ Overgang nachtwakersstaat naar sociale verzorgingsstaat → overheid meer in

    dienstverlening!‣ ‘privatelijke verstatelijkt initiatief’: overheid gaat private RP subsidiëren ipv zelf

    openbare dienstverlening (vrij onderwijs)!‣ Vraag: welke bevoegdheid RvS tov private RP?!

    • Antwoord: onderscheid organiek en functioneel!- Organieke openbare dienst = bestuurlijke overheidsdienst of een instelling naar

    publiekrecht uitgaand van federale of deelstatelijke overheid ofwel lokaal of provinciaal bestuur:!‣ RVA, De lijn, UGent, autonome provinciebedrijven"

    - Functionele openbare dienst = eender welke instelling met taken ter behartiging van een collectieve behoefte of met opdrachten van algemeen belang!‣ Vrij onderwijs, concessie"‣ Opm.: functionele decentralisatie niets te maken met functionele openbare dienst!

    • Vrij onderwijs is wel functioneel openbare dienst, maar geen functioneel gedecentraliseerd bestuur: inrichtende macht is geen publiekrechtelijk, wel privaatrechtelijk (rechts)persoon"

    ‣ Opm.: private RP meer onafhankelijk van overheid (enkel subsidies)!Ontstaan RvS: interbellum: H&Rb verklaring zich telkens onbevoegd als over overheidsoptreden (scheiding der machten)!

    - Cass.: Flandria-arrest (20 nov. 1920): H&Rb bevoegd voor schade van overheid aan 3e!‣ Enkel over fouten in uitvoering van de beslissing!‣ Evolutie: overheid ook aansprakelijk als over gezaghebbende handeling zelf!

    - Vraag: niet beter Rvs opricht? Hoe die RvS-bevoegdheden afbakenen? Openbare dienst? Ander begrip?!‣ Art. 14 RvS-wet : begrip “administratieve of bestuurlijke overheid”!7

    2.2. Het rechtsregime van de openbare dienst!Kenmerkend voor organieke, mindere mate functionele, openbare dienst is de toepasselijkheid van een bijzonder (bestuurlijk) rechtsregime:!

    - Het gezagsoptreden: optreden d.m.v eenzijdig bestuurlijke rechtshandeling!‣ Vb: bindende rechtskracht!‣ “Privilège du préalable” = vermoeden van wettigheid van overheidshandeling!‣ “privilège de l’exécution d’office” = mogelijkheid tot uitvoering van

    bestuursbeslissing zonder voorafgaande tussenkomt van de rechter!‣ Opm.: schenking is niet eenzijdig, moet aanvaard w’!‣ Opm.: elke beslissing genomen obv overeenkomst sluit rechtsmacht RvS uit!

    - Het bijzonder goederenregime!‣ Verwerving van goederen door de overheid!

    • Vb: concessieovereenkomst, bestuurlijke contractren, opeising en onteigening, … "‣ Regime van domeingoederen !8

    - Het financieel regime: het begrotingsrecht!‣ = verwerven en besteden van financiële middelen!

    - Statutaire rechtstoestand van het personeel!‣ Voordeel ambtenaarstatuut: door geen onderhandelingen misschien goedkoper!

    - ! -17

    Enige artikel uit de cursus die écht te kennen is (inhoud) 7

    zie hoofdstuk 68

  • Rémy Bonnaffé‣ Indien vordering van statutair ambtenaar een subjectief recht bevestigd = RvS niet

    bevoegd (enkel voor objectief contentieux): loongeschil, schade ambtenaar door overheid en schadevergoeding"

    - Het taalgebruik!‣ Één van de enige aspecten die wetgeving van o.o is!

    • Rechter moet ambtshalve opwerpen!• Afwijking op ultra-petita: rechter mag geen middelen dan die van partijen !

    - Het bestuurlijk toezicht!‣ Autonomie van openbare instellingen → altijd gepaard met toezicht !‣ Decentralisatie → bestuurlijk toezicht !‣ Wettigheid- en opportuniteitscontrole !‣ Eventueel dwangtoezicht mogelijk !‣ Opm.: gemeenten: decentralisatie → bestuurlijk toezicht → onderschikking !

    • gemeenschappen: geen decentralisatie → nevenschikking → gerechtelijk toezicht !- De beginselen van de openbare dienst !9

    2.3. De beginselen van de openbare dienst!Niet in WG, dus vanbuiten kennen → 3 beginselen!a. De veranderlijkheid!Overheid moet noden van maatschappij vaststellen en dienstverlening in functie van die noden laten evolueren!

    - Toename, inkrimping én afschaffing van dienst of dienstverlening!Institutioneel:!

    - Wegen slippen dicht → uitbreiden openbaar vervoer"- Sinds oorlog daalt vraag naar opera → minder subsidies voor opera"

    Personeel!- Ambtenaar: vastheid van tewerkstelling, geen vastheid van betrekking!- Overheid kan statutaire regeling aanpassen aan situaties!

    b. Continuïteit!Dienstverlening: zolang dienst aan bepaalde nood beantwoordt, moet de overheid die blijven bieden!

    - Opleiding aan unief → aantal leerlingen daalt → mag je afschaffen (veranderlijkheid) maar ook continuïteit: mensen die ingeschreven zijn moeten kunnen beëindigen + niet alle uniefs mogen afschaffen (laatste mag niet afschaffen)"

    - Vernietiging gemeentereaadsverkiezingen in bepaalde gemeenten → installatie nieuwe gemeenteraad of uittredende gemeenteraad langer"

    - Regering van lopende zaken tot nieuwe regering"- Ontslag ambtenaar pas wanneer het aanvaard wordt en een bepaalde ambtenaren het

    stakingsrecht w’ ontzegd (militairen)"Bijzondere toepassing:!

    - Rechtsonderhorigen moeten bestuurlijke rechtshandeling naleven zolang onwettigheid ervan niet is vastgesteld!‣ Tenzij manifest onwettig!

    Feitelijke of noodambtenaar!- Gevolgakte = uit de impliciete beslissing tot vernietiging t.b.v. een andere beslissing tot

    vernietiging !

    - ! -18 hoofdstuk 109

  • Rémy Bonnaffé‣ Gemeentelijke bouwvergunning gekregen op grond van gemeentelijke bouwverordening,

    maar laatste akte w’ vernietigd → ook vernietiging individuele "- Feitelijke of noodambtenaar = vernietiging van benoeming brengt niet mee dat al zijn

    handelingen nietig zijn!‣ Brengt rechtszekerheid!‣ Steunt op theorie van de schijnleer: schijn dat persoon rechtmatig is aangesteld!‣ Burgemeester benoemd tot ambtenaar van burgerlijke stand en trouwt u, maar benoeming w’

    vernietigd → huwelijk blijft dus geldig"c. De benuttinggelijkheid!Voor gebruikers:!

    - Elke gebruiker heeft evenveel recht de openbare dienst te benuttigen!- Inschrijving van student niet weigeren als ze aan voorwaarden voldoen"- Onderscheiden behandeling mag mits verantwoording!

    Voor ambtenaren:!- Art. 10 GW: alle(en) Belgische onderdanen !

    d. Aard van de betrekking tussen de openbare dienst en de gebruikers!Van reglementaire aard → eenzijdig door overheid kan w’ gewijzigd: geldende wetgeving moet w’ gerespecteerd !e. Kosteloze karakter?!Geen beginsel, want kan niet verplicht zijn!

    3. Het begrip “bestuursoverheid” of “bestuurlijke overheid”!3.1. Situering!Art. 14 R.v.St.-wet bevat geen definitie!Criteria afleiden uit parlementaire voorbereidingen → onvoldoende duidelijk!Vorm gereken door rechtspraak van de RvS!3.2. Begripsomschrijving!Geen algemenen geldende definitie, wel volgens criteria!a. Negatieve criteria!1. Algemeen!Oorspronkelijk: enkel UM, niet WM en RM!Probleem: ontwerp van wet/bekrachtigingswet → vorm van K.B.!

    - Koning als tak van WM → onbevoegd!2. Criteria ter afbakening van het begrip!Geen organen van de WM en RM!

    - Geen organen die algemene rechtsregels kunnen uitvaardigen!- Geen bestuurlijk rechtscollege, want geen bestuurlijke overheid!

    ‣ Kan wel dezelfde instantie zijn!- Geen organen van WM!

    ‣ Rekenhof, ombudsman"- Geen andere handelingen van rechters!

    ‣ Over interne werkverdeling, tuchtmaatregelen tov ander personeel"- Uitzondering: !

    ‣ Personeelsbeslissing!

    - ! -19

  • Rémy Bonnaffé• Benoeming van overheid aan 3e → RvS


    Maar: iemand bij Brussels parlement → RvS bevoegd? Want WM
Prejudiciële vraag aan GwH: geen reden tot onbevoegdheid 
→ WG: art. 14 RvSt-wet wijzigen: twee uitzonderingen!

    ‣ Beslissingen inzake overheidsopdrachten!Enkel Belgische overheidsbesturen!

    - Probleem 1: is RvS bevoegd voor bestuurlijke overheden in Belgisch Congo → neen !- RvS bevoegd als Bel bevoegdheden afstaat aan inter- of supranationale instellingen?!

    ‣ → neen!‣ Opm.: sinds ’88 veel meer arresten door vreemdelingencontentieux!

    • Belgische Commissaris voor Vluchtelingen (Wel RvS)!3. Het nieuwe artikel 14 RvSt-Wet!Uitbreiding bevoegdheid: twee uitzonderingen: zie supra!b. Positieve criteria!1. De oprichting door de overheid (oprichtingscriterium) !Oorspronkelijk: determinerend criterium want WG wilde geen private RP !

    - ↔ openbare dienst !Later: ruimer ingevuld → erkenning ook!

    - Dus ook private RP mogelijk !Bepaalde gevallen nog ruimer: geen erkenning of oprichting, voldoende indien persoon een taak van algemeen belang werd toevertrouwd en daarbij gezagshandelingen stelde !

    - Nuance Cass.: cumulatieve vereisten indien niet opgericht door overheid!‣ Erkenning!‣ Overheid bepaalt werking!‣ Overheid controleert !‣ Kunnen éénzijdige beslissingen nemen!

    2. Het vervullen van taken van algemeen belang (doelmatigheidscriterium)!‘taken van algemeen belang’: overstijgen particuliere belangen!Belang: Autonome Overheidsbedrijven-wet!

    - Onderscheid: taken van openbare dienst en overige opdrachten van openbare instellingen en ondernemingen!‣ Enkel bestuursoverheid bij uitvoering van taken van openbare dienst!‣ Post!

    - Vraag: wat als gedeeltelijk openbare dienst en gedeeltelijk overig? !‣ Twee mogelijkheden!

    • Deel betrekking openbare dienst → bestuursoverheid!• Afweging → bestuursoverheid als dit overheersend is!

    Recent arrest kiest RvS voor de eerste optie!3. Een eenzijdige beslissingsbevoegdheid (handelingscriterium)!Bepaalde overheidsbedrijven geen enkele gezagsbevoegdheid!

    - NV Aquafin, openbare verveoersondernemingen… "- Vraag: is bij huisvestingsmaatschappij controle door RvS mogelijk?!

    ‣ Antwoord: ja, oprichting, algemeen nut én toezicht voldoende!Wel verplicht bij private RP: Gimvindus-arrest (Cass.)!

    - Cass.: private RP zijn enkel bestuurlijke overheid indien ze gezagshandelingen kunnen stellen!

    - ! -20

  • Rémy Bonnaffé4. Controle door de overheid (toezichtscriterium)!Sensu lato: beheersing, meester zijn van!Sensu stricto: functionele controle, toezicht!c. Evolutie van het begrip!Vb: Quid de functionele openbare dienst van het (vrij) onderwijs? !

    - Studenten + examen: RvS bevoegd!- Personeel en studenten + tucht: RvS onbevoegd !

    IV. De actiemiddelen van de overheid!1. Ter inleiding !101.1. Algemeen!Bestuursoverheden!

    - Rechts- en handelingsbekwaam!- Kunnen alle RH stellen met het oog op verwezenlijking van hun maatschappelijk doel!

    ‣ Behoudens wettelijke bepalingen!Privaatrecht vertrekt van vrijheid en gelijkheid van contractanten!

    - ↔ niet altijd bij overheid: éénzijdige bestuursbeslissing !‣ Dwangmatige actiemiddelen: eenzijdig en binden optreden!‣ In beginsel uitsluitend voor de overheid!

    • Ook privaatrechtelijke personen kunnen éénzijdig handelen!‣ Voor zover de wet- of decreetgever dat handelen niet uitdrukkelijk verbonden

    heeft!1.2. Bijzondere gezagsuitoefening!a. Plaatsvervanging!= tijdelijk vervanging van de titularis van een functie of van een mandaat!

    - Mogelijk bij de 3 machten!- Vb regent ipv koning, vervangend parlementslid, plaatsvervangende rechters"

    Geregeld bij !- Wet (eventueel GW)!- Buiten de wet!

    ‣ Oog op continuïteit vd openbare dienst!b. Delegatie van bevoegdheid!= overdracht van de uitoefening van een bevoegdheid door een orgaan dat die bevoegdheid op regelmatige wijze toegewezen gekregen heeft aan een ander - meestal ondergeschikt - orgaan !

    - Wetgever → burgemeester → politieagent "Rechtmatigheidbeginsel: elke delegatie van bevoegdheid in beginsel verboden ↔ praktijk!1. Delegatie binnen de WM!Grondwet: geen algemene regeling!RS/RL: in uitzonderlijke omstandigheden aanvaard!

    - Noodtoestand (besluitwetten door Cass in WO)"!

    - ! -21 onderscheid delegatie vs toewijzing goed kennen10

  • Rémy Bonnaffé2. Delegatie binnen de UM!Rechtmatigheidbeginsel ook in specialiteitbeginsel!Elke bevoegdheidsregeling raakt de OO!Praktijk en RS: delegatie mogelijk binnen bepaalde grenzen!

    - Indien aanvullend karakter of louter uitvoeringsmaatregel!- Kan geen definitieve afstand doen: precair en altijd herroepbaar!

    c. Toewijzing van bevoegdheid!= handeling waarbij de overheid een door de regelgever als mogelijk verder over te dragen bevoegdheid, effectief aan een ander overheidsbestuur of -orgaan toewijst !Handelende overheid staat geen eigen bevoegdheid af,!

    - Kent bevoegdheid toe aan een orgaan dat er aldus definitief mee w’ bekleed!Toegewezen orgaan kan geen afstand van doen!Toewijzend orgaan kan niet in de plaats treden!VB toezichtambtenaren door Vlaamse regering voor handhaving ruimtelijke ordening"d. Gezagsuitoefening in noodtoestand!Noodtoestand = als normale werking van instellingen onmogelijk is!Geen algemene regeling voor!

    - Uitz: politionele verordeningbevoegdheid van de burgermeester in uitzonderlijke en dringende omstandigheden!

    Soms gelegitimeerd door RS/RL!

    2. De tweewegenleer !11In Ned, geleidelijk aan in België!= keuze tussen privaatrechtelijke/contractuele of publiekrechtelijke/eenzijdige procédés!2.1. Redenen vr (het gebruik en het succes van het) contractuele overheidsoptreden!Ontbreken van publiekrechtelijk alternatief!

    - Publiekrecht eigenlijk uitzonderingsrecht op privaatrecht (gegroeid)!- Vb. voor de Wet van 29 maar 1962: regeling bouw en verkavelingsvergunningen vooral via

    privaatrecht"Bijkomende flexibiliteit of efficiëntie!

    - Soms enkel louter psychologisch: “publiekrecht = bureaucratie”!- Publiekrecht echt trager!

    ‣ Controlemechanisme!‣ Taalwetgeving!‣ Wetgeving overheidsopdrachten!‣ Budgettaire verplichtingen!‣ Statutaire tewerkstelling!

    2.2. Beperkingen aan het contractuele overheidsoptreden!Overheid kiest het efficiëntste tussen twee wegen: publiekrechtelijke en privaatrechtelijke weg!Voorwaarden gebruikt privaatrecht:!

    - Niet strijd mag zijn met dwingend positiefrechtelijk regeling!‣ In privaatrecht geen openbaarheid, rechtsbescherming !

    - Verenigbaar moet zijn bet ARB’s!

    - ! -22 grondig kennen11

  • Rémy Bonnaffé‣ Vooral: gelijkheidsbeginsel, ABB, veranderlijkheid en continuïteit!

    - Geen miskenning van de bevoegdheid van andere overheid!- Geen miskenning van eigen bevoegdheid!

    ‣ Verboden delegatie of ongeoorloofde beperking van eigen bevoegdheid!‣ Kan onder strikte vw!

    3. Tot besluit!Actiemiddelen van de overheid → w’ in volgende hoofdstukken op ingegaan!

    - Bestuursbeslissing of bestuurlijke rechtshandeling!- Goederen van de overheid!- Personeel!- Taalgebruik bij de overheid!

    V. Het gezagsoptreden of de bestuurlijke rechtshandeling!1. De bestuursbeslissing of eenzijde bestuurlijke rechtshandeling!1.1. Begripsbepaling!a. Omschrijving!Bestuurlijke rechtshandeling = uitvoerbare bestuursbeslissing, eenzijdig genomen door een bestuursoverheid met het oog op het teweegbrengen van !

    - Toekennen of intrekken van rechten!- Opleggen van verplichtingen!- Beletten van bepaalde rechtsgevolgen!

    En is bekleed met het vermoeden van wettigheid!4 kenmerken!

    - Rechtshandeling (geen voorbereidende of uitvoerende handeling) !- Door bestuurlijke (administratieve) overheid!- Uitvoerbaarheid (meest essentiële)!- Eenzijdig karakter!

    Terminologie!- Synoniemen in de praktijk: bestuurlijke rechtshandeling, (bestuurs)beslissing, besluit,

    verordening, reglement, bevel, vergunning!‣ KB of bevel grondgebied te verlaten"

    - Bestuurlijke Rechtshandeling niet in art. 14 W. RvS, praetoriaans en doctrinaal begrip!b. Typologie van bestuurshandelingen!Bestuursoverheden kunnen ≠ soorten eenzijdige bestuurlijke rechtshandelingen uitvaardigen:!1. Inhoudelijk!Reglementaire rechtshandeling!

    - Bevat abstracte, algemene, onpersoonlijke en afdwingbare regels (materiële wet)!- Op onbepaald aantal gevallen van toepassing!

    ‣ Vb. besluiten, verordeningen of reglementen"Beschikkende of individuele rechtshandeling!

    - Individuele strekking!- Beïnvloed individuele rechtspositie (vestigen of wijzigen)!- Vb. toekenning subsidie aan vzw"- Kan ook aan andere publiekrechtelijke persoon!

    - ! -23

  • Rémy Bonnaffé‣ Vb. Gew: gemeente moet fietspad leggen!

    Organieke bestuursbeslissing!- Een overheidsbestuur richt een dienst op!- Vb. oprichting autonoom parkeerbedrijf, orde van geneesheren (via KB)"

    Acte-condition!- Breidt het toepassingsgebied van reeds bestaande rechtsregel uit, door haar toepasselijk

    te maken op een bestuurde of nieuwe rechtssituatie!- Impliciet rechtsgevolg bij het stellen van bepaalde RH!- Vb. benoeming ambtenaar"

    ‣ Geen overeenkomst!‣ Benoemingsbesluit → ‘KB over bestuurlijke en geldelijke rechtspositie’ van

    toepassing!‣ Vb. loon niet expliciet vermeld!

    Jurisdictionele handeling!- Beslecht geschil volgens regels van het gerechtelijk recht (volgens vaste procedure)!- Gesteld door bestuurlijk rechtscollege!

    ‣ Probleem: vaak ingekapseld in overheid!‣ Vb. Raad voor examenbetwisting"

    - Gevolg!‣ Moet niet gemotiveerd w’ op basis van bestuurlijke motivering (formele

    motiveringswet), maar volgens vonnis en arresten (art. 149 GW) → uitgebreider!‣ In laatste aanleg → geen hoger beroep, wel bestuurlijke cassatie!

    • Voorziening in cassatie bij RvS (art. 14, par 2 W. RvS)!• Let op: Raad voor verkiezingbetwisting → 1ste aanleg → beroep bij RvS (art. 16)

    (hier geen cassatie)!‣ Quasi-jurisdictionele handeling!

    • Vb. tuchthandeling → wel BRH, dus aanvechten via art. 14, 1!✓ Zie Cass.-arrest tegen KUL (27 september 2007): gesteund op formele

    motiveringswet!‣ Geen enkel rechtscollege dan bij wet!

    • Opzoeken in oprichtingswet: eerste of laatste aanleg?!‣ Opmerking: art. 10 BWHI (impliciete bevoegdheden)!

    • Raad voor examenbetwisting (Gem) en Raad voor verkiezingbetwisting (Gew) !• Via art. 10 bevoegd verklaring: want rechtscolleges nodig om onderwijs en 


    verkiezingen te organiseren !‣ Vb. student fraude bij examen → wordt uitgesloten!

    • Interne beroepsprocedure!• Raad voor examenbetwisting!• Raad van State: niet meer over de feiten (Cass.)!

    ‣ Vb. fraude in gemeenteverkiezingen!• Raad voor verkiezingsbetwisting!• Raad van State: wel over feiten (hoger beroep)!

    2. Vormelijk!= naar de wijze van tot stand komen!Eenzijdige rechtshandelingen!

    - RH die uitgaat van één (rechts)persoon!‣ Voorwaarde: dat die over dit prerogatief beschikt!‣ Vb bestuurlijke overheid"

    - ! -24

  • Rémy Bonnaffé- Aanvechten!

    ‣ Via art. 14 W. R.vS (wegens onwettigheid)!• Objectief vernietigings- of schorsingscontentieux!

    ‣ Kan voorwerp zijn van subjectief contententieux!‣ Voorwerp vormen van bestuurlijk beroep en toezicht!

    - Individuele strekking: verplichting expliciete motivering!Meerzijdige rechtshandeling!

    - Tot stand door samenloop van wederzijdse en overeenstemmende wil(suitingen) van meerdere (rechts)personen !

    - Geen voorwerp van annulatie/schorsingsberoep bij RvS!c. Belang vh onderscheid tussen reglementaire en individuele bestuurlijke rechtshandelingen!Hiërarchie: individueel < reglementair!

    - Individueel niet afwijken van reglementaire!Formele motiverinsplicht!

    - Reglementaire Bestuurlijke rechtshandeling → enkel materieel!- Individuele BRH → formeel en materieel!

    ‣ = substantiële vormvereiste!Advies!

    - Reglementaire besluiten → verplicht advies RvS, afd. wetgeving (art. 3 RvS-W)!- Substantiële vormvereiste!

    ‣ Uitz: hoogdringendheid!Schorsing en vernietiging, en instandhouding na vernietiging!

    - Reglementaire BRH: probleem gevolgakte → onmiddellijke schorsing!- Individuele BRH: RvS kan schorsen, moet niet!

    Bekendmaking en tegenstelbaarheid!- Reglementaire/organieke BRH → bekendmakingsvereiste!- Individuele BRH → moeten worden betekend!- Tegenstelbaarheid vanaf kennisgeving (bekendmaking/betekening)!

    ‣ Belang: start termijn 60d!- Specifieke regels kunnen afwijken van bovenstaande algemene regel!

    d. Complexe rechtshandeling: een voorbeeld!Complexe rechtshandeling = hele reeks handelingen waarbij mogelijk is dat maar 1 handeling een bestuurlijke rechtshandeling is!Voorbeeld: een benoemingsbesluit van ambtenaren"

    ! "

    - ! -25

  • Rémy BonnafféUitleg bij stappen!

    - (1) kwantitatieve (organiek besluit) en kwalitatieve betrekkingen die je nodig hebt!‣ Taalkader: fac. gem. en BH, personeelsformatie opdelen in taalkaders!

    - (2) vb. Niveau A (academisch diploma vereist)!‣ Discretionair bevoegdheid: keuze hoe!

    • Extern aanwerven!• Vacant verklaren voor mutatie (een andere ambtenaar van gelijk niveau, maar

    andere dienst)!• Bevordering: ambtenaar in dienst (ondanks geen diploma) van B of C!

    - (3) vb max 100 naar 1e selectie!- (4) vb 50% per onderdeel / 60% in totaal!

    Vraag: wanneer kun je naar RvS? (! Maar 1 stap kan RH, hangt af van concrete situatie)!- (1) taalkader aanvechten (voorwaarde: belang en nadelig)!

    ‣ Vb 30% nl/70% Fr → minder kans om benoemd te w’ als Nederlandstalige!- (2) kan geen invloed op rechtspositie van externe (voorbereidende handeling)!

    ‣ Wel eventueel op ambtenaar in dienst!‣ Vb extern aanwerving → ambtenaren in dienst geen kans!

    - (3) voor wie geselecteerd: voorbereidende handeling!‣ Andere: RH want sluit hen uit van benoeming!

    - (4) voor wie door alles geraakt en dus kans maakt → benoemingsbesluit is RH, kunnen niet voor naar RvS!‣ Probleem: stel voorgaande stap RH!

    • Je hoort niet dat je niet bij selectie zat!• 60 dagen verstreken!• Hoort pas bij benoemingsbesluit dat je niet bij was!• Annulatie termijn pas vanaf kennis benoemingsbesluit!

    1.2. Bestuurlijke rechtshandelingen (gezagshandelingen)!a. Constitutieve elementen !12

    Doorwegend element om dit te bepalen = eenzijdigheid!1. Een bestuursbeslissing moet een rechtshandeling zijn!RH: wijzigingen in bestaande rechtsregel of in bepaalde rechtstoestand!

    - ↔ materiële handeling!Voorwerp van objectief contentieux → ontvankelijkheidsvoorwaarde voor RvS (art. 14 Jo. 17 W. RvS)!Verschillende definitieve (complexe) bestuursbeslissingen → niet allemaal beantwoorden ze aan vereiste van art. 14 R.v.St.-Wet!Hier volt overzicht van mogelijke handelingen die overheid kan nemen in kader van definitieve (complexe) bestuursbeslissing!1) Voorbereidende handelingen!Algemene voorbereidende maatregelen!

    - Vb opmaken van dossiers"- Kunnen nooit grievend zijn, nooit nadelig want werkt niet in op RP!

    Het advies (voorafgaand)!- Bestuurlijk toezicht: verplicht advies in winnen!- Vb burgemeester benoemen buiten gemeenteraad → advies aan deputatie!

    - ! -26 Zie pagina 23 → kenmerken12

  • Rémy Bonnaffé- Niet bindend, wel substantiële vormvereiste!

    ‣ Dus: kan niet inwerken op RP!- Opm.: fouten bij advies → blijft voorbereidende handeling!

    ‣ Wel: definitieve beslissing laten vernietigen!‣ Procedure opnieuw starten bij advies!

    - Uitzondering: WG maakt advies Bindend!‣ grijpt wel in rechtspositie dus kan wel een beroep w’ gemaakt bij RvS!

    De schorsing en de machtiging!- Schorsing!

    ‣ Algemeen bestuurlijk toezicht!‣ 3 mogelijkheden binnen termijn als besluit geschorst w’!

    • Handhaven → toezicht kan vernietigen!• Intrekken → zelf uit rechtsorde!• Handhaven en motiveren!

    ‣ Dus: schorsing nooit definitief (want termijn) → nooit RP beïnvloeden!- Machtiging!

    ‣ Specifiek bestuurlijk toezicht!‣ Vb gemeente krijgt legaat"‣ Niet omdat gemeente machtiging krijgt dat je die moet volgen!‣ Wel definitief:!

    • Voor andere erfgename → weet niet wat gemeente gaat doen!• Voor gemeente → weigering machtiging!

    2) Loutere inlichtingen!Waarschuwing, informatie, …"= nooit RH!3) Niet-definitieve beslissingen (goedkeuring - georganiseerd bestuurlijk beroep)!Kunnen RH zijn, maar niet in zin van art. 14 R.v.St.-Wet !

    - Want niet bindend!Goedkeuring!

    - Ambtenaar w’ ontslaan maar zolang toezicht houdende overheid geen goedkeuring geeft, is dat afzettingbesluit niet uitvoerbaar en grijpt het dus niet in in de ambtenaar → kan dus ook geen annulatieberoep indienen "

    Georganiseerd bestuurlijk beroep!- Commissie inzake leerlingen-rechten:"

    ‣ Weigeren ll in school → niet definitief want beroep mogelijk!‣ Beroep beslissing verwerpt → nieuwe beslissing!‣ Weer weigering → RvS!

    - Leerkracht tuchtrechtelijk ontslaan:"‣ Beroep: Kamer van beroep van gesubsidieerd onderwijs!‣ Beroep is in de plaats → direct naar RvS!‣ !!!! Leerkracht vrij onderwijs niet naar RvS want privaat contract!

    4) Bevestigende en bevestigde beslissing!Hernemen vroegere bestuurshandeling!Termijn: vanaf bevestigde (niet bevestigende) beslissing!

    - Anders: termijn geen zijn, gewoon nieuw besluit uitlokken!- Bevestigende beslissing niet vatbaar voor vernietiging!

    - ! -27

  • Rémy BonnafféOnderscheid bevestigende en bevestigde!

    - Gelijk voorwerp en motieven!- Gelijk feitelijke en juridische elementen!- Kan verschillend bestuursorgaan !

    Geen sprake van bevestigende beslissing indien!- Nieuw onderzoek!- Andere feitelijke of juridische elementen !- Dan de eerste beslissing!

    Bevestigende beslissing di egeen wijziging meer aanbrengt → geen voor vernietiging vatbare rechtshandeling!5) Loutere uitvoeringshandelingen!Maken uitvoering van BRH mogelijk!

    - Bekendmaking in BS, eed na benoemingsbesluit"= geen materiële handeling (uitvoeringsmodaliteit) en geen rechtshandeling!6) Maatregelen van inwendige orde en ordemaatregelen!Maatregelen van inwendige orde!

    - Door overheid met oog op organisatie en werking van bestuur!- Kan impact op persoon, maar niet grievend!- Houdt geen dienstfout in!- Vb overplaatsing ambtenaar want privéruzie met andere ambtenaar"

    Niet verwarren met ordemaatregel !- Wel fout ten grondslag!- Vb ambtenaar steelt van overheid → straf- en tuchtsanctie!

    ‣ Opm.: ook strafr. → tuchtprocedure kan geschorst w’ tot einde strafprocedure!‣ In tussenperiode niet meer gewenst: overplaatsing in belang van dienst of schorsen!

    - Wel beroep bij RvS want grievende maatregel!7) Rechtserkennende handeling!Wel RH, niet in zin van art. 14 RvSW!Domein subjectief contentieux → H&Rb!Vb ambtenaarloon + 6 jaar gewerkt → hoger loon: schaal 6 → gebonden bevoegdheid"

    - Overheid geeft maar schaal 1"- → subjectief recht"- ↔ “6 jaar nuttige ervaring” → geen subjectief recht → RvS"

    Vb: als toekennen subsidie een gebonden bevoegdheid is en staat doet dat niet → H&Rb"8) Afwijzende bestuursbeslissing!Overheid die, na aanmaning, na 4 maanden blijft stilzitten en negeert bestuursbeslissing te nemen (art. 14, §4 RvSW)!

    - Na 4 maand: naar RvS!= niet het (negatief) optreden maar het stilzitten ervan ≠ impliciete weigeringsbelissing !Vb. Aanvraag leefloon bij OCMW → neemt geen beslissing!

    - OCMW in gebreke volgens art. 14"- Termijn 4 maand"- Blijven stilzitten = afwijzend bestuursbeslissing → RvS"

    9) Impliciete weigeringsbeslissing!Stilzitten van overheid als zij (wettelijk) moeten optreden (ev. termijn)!

    - ! -28

  • Rémy BonnafféVb benoeming van minder gunstige kandidaat na vergelijkend examen"

    - Impliciet: weigering van 1e kandidaat"- Beslissing RvS is benoeming"

    ‣ Anders kan overheid blijven 2e benoemen → dus men vernietigd ook beslissing om 1ste NIET te benoemen"

    → enkel mogelijk bij gebonden bevoegdheid!10) Regeringsdaden!Handeling van de UM!

    - Dus: geen toezicht bestuursrechter!Vb. Ontwerp van wet is in vorm van een KB"11) Pseudo-wetgeving: circulaires, omzendbrieven en dienstnota’s!2. Een bestuurlijke overheid!Zie p. 19 begrip ‘bestuurlijke overheid’!3. Een eenzijdige rechtshandeling!Bestuursoverheid kan rechtstoestand tot stand brengen of wijzigen, zonder tussenkomst of toestemming van bestuurde!Tweewegenleer!RvS NOOIT bevoegd voor meerzijdige rechtshandeling (arbeidsovereenkomst, huurovereenkomst, concessie(overeenkomst) … !4. Een uitvoerbare rechtshandeling!Bestuursoverheid kan zelf gaar bestuurshandelingen uitvoeren!Bestuurlijk toezicht (infra)!

    - Algemeen: belet onmiddellijke uitvoering niet!- Bijzonder: o.a. De goedkeuring → beslissing niet uitvoerbaar!- !!! Ander onderscheid dan bij Vande Lanotte!

    Georganiseerd bestuurlijk beroep!- Moet je uitputten voor RvS!- Niet onmiddellijk uitvoerbaar in de zin van RvS!

    ‣ Kan wel anders uitvoerbaar: rechtseffecten onmiddellijk sorteren!‣ Art. 35 openbaarheidsdecreet: beroepsmogelijkheid moet w’ medegedeeld!

    Kan ook niet uitvoerbaar zijn (infra)!b. Declaratieve en constitutieve bestuursbeslissingen of bestuurshandelingen op grond van

    discretionair en gebonden bevoegdheid!1. Situering van de rechtsfiguren!Soorten bevoegdheid van de overheid!Discretionaire bevoegdheid!

    - Vrije beleids- en boordelingsruimte → constitutieve beslissing!- Nooit zuiver discretionair (moet zich altijd wel houden aan bepaalde dingen)!- ≠ willekeurig → mag niet kennelijk onredelijk!

    Gebonden bevoegdheid!- Geen beleidsruimte (cfr. rechtmatigheidbeginsel) → declaratieve beslissing!- Praktijk: vaak zuiver!

    2. Rechtsgevolgen van het onderscheid!Rechterlijke bevoegdheid !

    - ! -29

  • Rémy Bonnaffé- Gebonden bevoegdheid/declaratieve bestuursbeslissing!

    ‣ In beginsel justitiële kennis !‣ Meestal subjectief recht → H&Rb (art. 144/145 GW)!

    - Discretionaire bevoegdheid/constitutieve beslissing + politiek recht!‣ → bestuursrechter (RvS)!‣ Behoudens andersluidende wettelijke bepaling!

    Voor draagwijdte van rechterlijke controle:!- Marginale toetsing = rechter oordeelt of de genomen beslissing niet kennelijk

    onredelijk is!‣ Niet bij zuiver gebonden!

    Handelen door rechter!- Zuiver gebonden bevoegdheid: volledige rechterlijke controle!

    ‣ Kan overheid bevelen of handeling in de plaats !- Annulatieberoep (RvS): enkel vernietiging!

    ‣ Bevoegde overheid zelf opnieuw nieuwe beslissing (moeten) nemen!c. Kenmerken van de bestuurshandeling!Bestuurshandeling krijgt bepaalde voorrechten: in beginsel wettig, onmiddellijk uitvoerbaar en jegens alle belanghebbende bindend en verbindend is!1. De bindende en verbindende kracht!Bindend = zonder instemming van burger rechten wijzigen, verplichtingen opleggen, rechtstoestand tegenhouden!

    - Overheid is gebonden door beslissing, geen betekening/bekendmaking nog!- Examencommissie geeft graad"- Gemeenteraad vaardigt besluit uit"- Als uitvoerbaar, dan ook bindend!

    Verbindend = tegenstelbaar, tegenwerpelijk; wanneer beslissing bekend gemaakt of betekend!- Dan pas verbindend!

    Vb arrest Pêche (RvS) school sluit ll uit op basis van niet-bekend gemaakt MB"- Bind voor school"- Niet verbindend voor ll"

    Bewijslast tijdstip betekening → bij overheid!- Vaste datum!

    ‣ Aangetekende brief: ophalingsdag of als je niet ophaalt, dag na verzending!‣ Verzending tegen ontvangstbewijs: tekenen dat je brief ontvangen hebt!‣ Laten betekenen met gerechtsdeurwaardersexploot!

    - Anders: geen vaste datum!‣ Vb gewone brief: 4-5 dagen termijn mogelijk"

    2. Het wettigheidsvermoeden!“privilège du préalable” = elke bestuurshandeling geacht gelijkvormig met wet (voorrecht) !

    - Vermoeden juris tantum!Aanvechtbaarheid van de bestuursbelissing:!

    - Bestuurlijk beroep!‣ Oog op vernietiging, niet-goedkeuring, hervorming of inrekking!‣ Vb niet akkoord met examenbeslissing → ombudsman"

    - Bestuurlijk toezicht!‣ ≠ met beroep: w’ niet aangewend door rechtsonderhorige!

    - ! -30

  • Rémy Bonnaffé‣ Vb Gouverneur kan niet alle beslissingen controleren → hem op de hoogte brengen van jou

    beslissing"- Exceptie van onwettigheid (art. 159 GW)!

    ‣ Rechter besluit van administratieve overheid buiten beschouwing want strijd met hogere rechtsnorm!

    ‣ Door: justitiële en bestuurlijke rechter!‣ Opmerkingen!

    • Leidt niet tot vernietiging!• Niet aan termijn gebonden!• Overheid moet blijvend toepassen!• Bindt geen andere rechter!

    - Het annulatieberoep (RvS)!‣ Meestal (infra)!

    - Het kortgeding!‣ Bij hoogdringendheid!‣ Bij vz van 1e aanleg of bestuurlijk kortgeding (bij RvS, schorsingsprocedure)!‣ Probleem: RvS enkel schorsing als ook vernietigingsbevoegd!

    • 1e aanleg verklaart zich dan niet altijd onbevoegd!• Beslissing onwettig → RvS!• Subjectief recht → 1ste aanleg!

    ‣ Vb toelating voor manifestatie op openbare weg"• Burgemeester weigert → kort geding"• Naar RvS: beslissing onwettig want burgemeester weiger omdat hij denkt dat wij

    dezelfde organisatie zijn als vorig jaar die amok maakte"• Naar 1e aanleg: schending art. 26 en 27 (gewoon anders geformuleerd)"• Je kan beiden!"

    3. De uitvoerbare kracht (privilège de l’exécution d’office)!Beginsel: BRH uit zichzelf uitvoerbaar, geen rechter nodig!

    - Vb. overheid vraagt extra personenbelasting!Dwanguitvoering: als bestuurde niet vrijwillig nakomt!

    - Wet: voorwaarden voor dwanguitvoering!- Anders: meerderheid: ja, tenzij strafsanctie voorzien!

    d. De werking ratione remportis van bestuurshandelingen!1. Probleemstelling!Algemene regel!

    - BRH voor toekomst!‣ Geen retroactiviteit!

    - BRH dooft nooit (stilzwijgend) uit!‣ Wel door wettelijke bepaling of maar van toep op 1 dossier!‣ Ook door rechter!

    Vb. subsidiereglement in werking op 1 jan!- Dec: vernietiging door RvS wegens procedurefout!- Feb: zelfde beslissing maar andere procedure!- Wel terugwerkende kracht!- !!! Niet mogelijk bij politiereglement!

    2. De opheffing van een bestuurlijke rechtshandeling!Opheffing = BRH die ander BRH vr toekomst geheel/gedeeltelijk uit rechtsorde doet verdw.!

    - ! -31

  • Rémy Bonnaffé- Impliciet of uitdrukkelijk, rechtstreeks of onrechtstreeks!

    Kenmerken:!- Rechtshandeling (RvS-controle)!- Opheffing is Ex nunc (voor de toekoemst)!- Opheffing gaat uit van bevoegde bestuursoverheid!

    ‣ Ook als door ander (onbevoegde) overheid uitgevaardigd!Opm.: gewone wijziging brengt opheffing van oude mee!Mogelijkheden!

    - Reglementaire handelingen (meestal): geen beletsel!‣ Toepassing van veranderlijkheidbeginsel!

    - Individuele bestuursbeslissingen: onder strikte legaliteitsvereisten (in wet)!‣ Bescherming van subjectieve rechten!‣ Analoog als intrekkingen!‣ Vb. wijziging examenbeslissing van 10 jaar geleden → absurd!

    3. Intrekking van bestuurshandelingen!Intrekking = het bestuur verwijdert RH voor verleden, heden en toekomst uit rechtsorde!

    - Ab initio!Kenmerken:!

    - Rechtshandeling (RvS-controle)!- Ex tunc (retroactief)!- Gaat uit van bevoegde bestuursoverheid!

    Mogelijkheden!- Regelmatige of onregelmatige BRH die geen rechten creëert!

    ‣ Geen verandering rechtspositie bestuurde!‣ Te allen tijde intrekken!

    - Regelmatige BRH die rechten creëert!‣ Alles correct, niet zomaar intrekken (↔ rechtszekerheid)!‣ Enkel als specifiek in wet!

    - Onregelmatige BRH die rechten creëert!‣ Onrechtmatig: geen reden tot bestaan ↔ rechten: burger heeft voordeel !‣ Oplossing !

    • Slecht intrekken gedurende termijn van vernietiging bij RvS (60d)!✓ Termijn overheid: vanaf tot stand gekomen!✓ Termijn 3en: vanaf kennis of uitgevoerd !✓ Laatste termijn wordt gebruikt!

    • Indien wel annulatieberoep: tot aan sluiting debatten (in limini litis)!✓ Moreel niet vernietigd!✓ Praktijk: afwachten verslag auditeur → zien of in nadeel van overheid is!

    Beperkingen:!- BRH maar gedeeltelijk aangevochten bij RvS → gedeeltelijke intrekking 


    Annulatieberoep niet ontvankelijk → geen intrekking!

    Intrekking? Onregelmatig Regelmatig

    Geen rechten JA JA

    Wel rechten Soms Neen, uitzondering: bedrog

    - ! -32

  • Rémy Bonnaffé- Intrekking niet verder dan uitvoering van vernietigingsarrest!

    ‣ Enkel: rechtmatigheidbezwaar of regel van openbare orde !e. Omtrent termijnen in het overheidsoptreden!1. Probleemstelling!Regelgeving (wet, decreet, …) legt overheidsbesturen vaak termijnen op waarbinnen ze moeten handelen!Wat als ze niet doen?!Als geen termijn vastgesteld: enkele regels!

    - Verplichting nodige uitvoeringsmaatregelen uit te vaardigen!- Theorie van de afwijzende impliciete besluiten!- Fair-play beginsel!

    Berekening termijnen!- Beginsel: de dies a quo, de dies a quem!

    ‣ Eerste dag betekening niet inbegrepen, laatste dag wel!- Terminologie:!

    ‣ Kalenderdag = dag!‣ Werkdag = niet zon- en feestdagen, wel zaterdag!

    - Verlenging termijn volgens art. 53 Ger. W of art. 88 Procedurereglement RvS!‣ Niets als begint op zon- en feestdag!‣ Wel als eindigt op zon en feestdag → 1 dag verschoven!‣ !!! Geldt niet voor bestuursoverheid!

    • Wel voor rechterlijke procedure etc… !Al bovenstaande geldt, behoudens andersluidend wettelijk beding!2. Soorten termijnen!Termijnen opgelegd aan bestuur!

    - Termijnen van orde: bij het overschrijden geen bepaalde (rechts)gevolgen!‣ Enkel om overheid aan te manen !‣ Wel aanvechtbaar: !

    • Kort geding: uitvaardiging van bevelschrift tot handelen !• Annulatieberoep tegen afwijzende beslissing !

    - Termijnen met bepaalde rechtsgevolgen!‣ Vervaltermijnen (meestal)!

    • Kunnen niet worden geschorst/gestuit!• Na termijn: 3 mogelijkheden !

    ✓ Overheid mag niet meer beslissen!✓ Impliciete goedkeuring!✓ Regelgeving creëert zelf nieuwe rechtssituatie !

    ‣ Andere termijnen!• Vb. openbaarheidswet: niet geven van advies, geen rekening mee houden "

    Termijnen opgelegd aan de burger!- Meestal met rechtsgevolgen !

    f. De formele motivering van bestuursbeslissingen !13

    1. Situering!Rechtshistorische evolutie!

    - ! -33 Elk jaar op het examen, nooit letterlijk vermeld. Altijd afleiden uit vraag dat het probleem = motivering13

  • Rémy Bonnaffé- Voor 1 jan ’92: geen algemene verplichting tot formele motivering!

    ‣ Enkel verplicht als in regelgeving!‣ ↔ burger weet van niets!

    • Naar Rb om meer te weten: overheid maakt dossier over aan Rb!- Wet van 29 juli 1991 betreffende uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen!

    ‣ Alle individuele bestuurshandelingen → formele motiveringsplicht!2. Ratio en doelstellingen van de motiveringswet!Ratio: bestuurde moet redenen kennen!Doelstellingen!

    - T.a.v. bestuurde: inzicht in de redenen → makkelijker beslissen om naar Rb. te gaan!- T.a.v. bestuur: minder willekeur!- T.a.v. toezicht (rechter en toezichthoudende overheid): makkelijker rechtmatigheid- en

    eventueel opportuniteitcontrole!3. Materieel vs formeel!Formeel = veruitwendiging van materiële!

    - Op in rechte en in feite aanvaardbare motieven gesteund!- Enkel bij eenzijdige individuele beslissingen verplicht!

    Nooit miskenning van materiële en formele motivering tegelijk → contradictorisch!- Form.: ik ken de redenen niet!- Mat.: de redenen die men aanhaalt, zijn niet correct!

    4. Toepassingsgebied!Institutionele werkingssfeer!

    - Alle (federale/deelstatelijke/gedecentraliseerde) bestuurlijke overheden !- Eenzijdige rechtshandelingen met individuele strekking!

    Materiële werkingssfeer!- Alle eenzijdige en uitvoerbare bestuurshandelingen!- Met individuele strekking !- Ook bepaalde handelingen van privaatrechtelijke rechtspersonen !

    ‣ Vb klassenraad- of examenbeslissingen van vrije school- of universiteitsbesturen"- Niet: inlichtingen, reglementen, impliciete beschikkingen, overeenkomsten, …!

    5. Draagwijdte van de (formele) motiveringsplicht!Art. 2 en 3 Formele Motiveringswet → tweevoudig aspect!

    - Feitelijke en juridische gronden van een beslissing!- Het veruitwendigen van die motieven!

    Uitdrukkelijke motiveringsplicht!- Art. 2 motiveringswet!- Substantiële vormvereiste!

    ‣ Zelfstandige vernietigingsgrond naast onbevoegdheid, machtsafwending, machtsoverschrijding!

    ‣ Enkel nuttig als argument, als je ook ander hebt!• Want na vernietiging gaat overheid motiveren, maar beslissing behouden!

    ‣ Niet ambtshalve: raakt niet aan de openbare orde!- Betekenis - draagwijdte!

    ‣ Verplichting van kennisgeving!• Ook zeggen waarom niet gemotiveerd (reden in art. 4 motiveringswet)!• Feitenrelaas geven!

    - ! -34

  • Rémy Bonnaffé• Enkele woorden waarom beslissing!• Kan kort bij gebonden bevoegdheid!

    ‣ Niet-medegedeelde motieven!• Als je 5 van 10 motieven gebruikt → 5 andere kun je niet oproepen voor RvS!• Overheid kan dus enkel verantwoorden bij betwisting met de in de betekende

    akte bekendgemaakte motieven!‣ Motivering door verwijzing!

    • Naar voorafgaand advies of enig ander bestuursstuk!• Voorwaarde: belanghebbende moet daarvan ook kennis kunnen nemen!• Overheid maakt motiveren van advies de hare!• Vb levering van helikopters, leverancier voldoet niet aan levering dan kan ze een andere

    leverancier zoeken en bij haar motivatie verwijzen naar die offerte"Afdoende motivering!

    - Art. 3 motiveringswet!- “Evenredigheidsbeginsel”!

    ‣ Evenredigheid tussen ernst van beslissing en motieven!‣ Aangevoerde motieven moeten voldoende en in alle redelijkheid beslissing

    rechtvaardigen!- Discretionaire vs gebonden bevoegdheid!

    ‣ Gebonden!• vb: offerte: Aan de beste!

    ‣ Discretionair → gewichtiger!• Vb: aanbesteding: aan de beste → gedetailleerder motiveren"

    - Draagkrachtvereiste!‣ Niet vaag, duister, onduidelijk…!‣ Niet gestandaardiseerd, stereotiep!

    - Vereist niet dat op alle argumenten w’ geantwoord!Positief motiveren!

    - Verduidelijken van reden waarom en niet waarom niet voor andere beslissing!‣ Soms kan men toch vragen dat de keuze van ‘niet’ w’ verduidelijkt!

    6. Uitzonderingen op de formele motiverinsverplichting!Lex specialis-regeling!

    - Lex specialis derogat generali"‣ Geldt enkel wanneer lex specialis even zware of zwaardere motivering!

    - Opm. Art. 149 GW (motivering vonnissen en arresten)!‣ Zware motivering!‣ Van toepassing op bestuurlijke rechtscolleges, niet op organen van actief bestuur!

    - Artikel 4 motiveringswet (limitatief):!‣ Uitwendige veiligheid van de staat!‣ Openbare orde in gedrang zou brengen!‣ Eerbied voor het privéleven !

    • Niet strikt interpreteren!• Privéleven enkel niet toegankelijk voor 3en!• Vb. afgewezen om medische redenen → moet andere kandidaat niet weten !

    ‣ Zwijgplicht !7. Enkele knelpunten!Quid dringende noodzakelijkheid?!

    - Ontslaat niet van motivering, kan wel summier!- ! -35

  • Rémy Bonnaffé- Vb preventieve schorsing = voorbereidende maatregel maar wel grievend → moet dus

    gemotiveerd w’ ondanks spoedeisend"Geheime beraadslaging!

    - Neemt motivering niet weg!8. Toezicht op en sanctie van de miskenning van de formele motiveringsplicht!Toezicht van de naleving:!

    - Door bestuurlijk toezicht in geval van gedecentraliseerde bestuursoverheden!- In het raam van een georganiseerd bestuurlijk beroep!- In het geval van een jurisdictioneel beroep bij wege van de exceptie van onwettigheid

    of in het kader van een schorsings- en annulatieberoep bij de RvS!- Door een burgerlijke rechtbank bij toepassing art. 1382!

    g. De openbaarheid van bestuursdocumenten !14

    1. Een grondrecht met directe werking!Art. 32 GW = elk bestuursdocument te raadplegen en ervan een afschrift te krijgen!

    - Directe werking → burger direct op beroepen!- Uitzonderingen zijn mogelijk !

    Uitvoeringsmodaliteiten en uitzonderingsgevallen: door federale wetgever of deelstatelijke decreet- en ordonnantiegevers: daarom niet uniform (itt formele motivering)!Ook wijzen op internationale regelgeving!Belangrijkste Nederlandse taalgebied geldende openbaarheidsregelingen:!

    - Federale Openbaarheidwet van 11 april 1994!- Vlaamse Openbaarheiddecreet van 26 maart 2004!

    2. Actieve openbaarheid van bestuur!Niet door GW opgelegd (art. 32 is enkel voor passieve openbaarheid)!Kenmerk: overheid neemt initiatief tot openbaarheid, zonder vraag tot inzage!4 elementen: !

    - Informatie- en communicatiebeleid: burger regelmatig informeren met beleid, beslissingen en de toekomst!‣ Stelt inlichtengendienst op (art. 2 openbaarheidswet)!‣ Voeren specifiek beleid (art. 4 Vl. Openb.wet) !‣ Bepaalde Vlaamse overheidsbesturen stellen communicatieambtenaar aan (34 VOD)!‣ Vlaamse openbaarheidsregeling verplicht jaarlijk een globaal, gecoördineerd

    verslag op te maken met gevoerde communicatiebeleid te evalueren (art. 33 VOD)!- Publiceren ‘wegwijs-document’: beschrijving organisatie overheidsbestuur en zijn

    diensten!- Vermelden coördinaten van met dossier belast ambtenaar (34 VOD)!- Verplichting in betekening: vermelden beroepsmogelijkheid en -instantie

    (belangrijkst!) (art. 35 VOD)!15‣ Sanctie niet vermelding: niet lopen beroepstermijn!‣ Uitzondering: examenbeslissing bij Hoger onderwijs!‣ Vergelijken met art. 14 RvS-wet: ook verplichting beroepsmogelijkheid (enkel RvS) 


    - ! -36

    Sowieso op examen op 6 punten14

    Tip examen: kan impliciet in vraag zitten15

  • Rémy Bonnaffé3. Passieve openbaarheid van bestuur!= recht van eenieder om!

    - Inzagerecht in bestuursdocumenten!- Informatierecht: uitleg verkrijgen (vb over adagium) !- Kopierecht: mededeling in afschrift tegen kostprijs!

    ‣ Behoudens bestuursdocument met persoonlijke aard!- Correctierecht: wanneer er fout in staat!

    ‣ Vb tuchtsanctie van ambtenaar wordt na tijd automatisch gewist"Institutioneel toepassingsgebied (Ratione personae)!

    - Federaal: ‘bestuurlijke overheid zoals in art. 14 RvS-wet’!‣ Geen privaatrechtelijke RP!‣ Uitzondering: onderwijs!

    - Vlaanderen: ‘bestuurlijke instantie’!‣ Alle bestuurlijke overheden!‣ Alle openbare instellingen zonder hoedanigheid van bestuurlijke overheid (NV

    aquafin)"‣ Mogelijk privaatrechtelijke RP!‣ Mogelijk natuurlijke persoon (ivm milieu-informatie)!

    Materieel toepassingsgebied (Ratione materiae)!- Bestuursdocument = alle informatie onder welke vorm ook!- O.a papier, geluid- en beeldopname, studies, zelfs niet-ambtelijke adviescommissies, … !

    Vraag of inzagerecht onder Federale dan wel Vlaamse valt!- Te beoordelen in functie van materiële toepassingsgebied: behelst bestuursdocument

    een federale dan wel deelstatelijke aangelegenheid !16

    4. Uitzonderingen op de openbaarheid!In Vlaanderen: drievoudige uitzonderingsregel !17

    - Krachtens federale Openbaarheidswet voor alle bestuursinstanties of -overheden !18- Bijkomend voor federale bestuursoverheden!- Specifieke uitzonderingen voor Vlaamse bestuursinstanties etc.. !

    Voorbeeld:!- Onredelijk verzoek: “ik wil alle documenten met F16 in”"

    3 soorten uitzonderingen:!- Absolute: zodra belang w’ aangetast → afwijzen (privacy)!- Relatieve uitzonderingen: slechts na zorgvuldige belangenafweging!- Facultatieve uitzonderingen: niet of onvolledig document, vraag te vaag geformuleerd… !

    Beklemtonen:!- Weigering tot het verlenen van inzage = op zichzelf bestuurshandeling met individuele

    strekking!‣ → moet dus afdoende de redenen vermelden!

    5. Aanvraagprocedure, toezicht en rechtsbescherming!Eerst bestuurlijk, dan jurisdictioneel aanvechten!

    - ! -37

    Vragen zulllen vaak over Vlaanderen gaan → toch kijken in Art. 127 - 129 GW en art. 4 e.v BWHI16

    Alles in wet te vinden: Art. 15 VOD niet kennen, art. 10-14 wel17

    Zie art. 6 FOW 18

  • Rémy BonnafféBestuurlijk beroep!

    - Vlaamse overheid: bestuurlijk georganiseerd beroep!‣ In de plaats stelling mogelijk!‣ ‘beslissing na beroep’ en ‘hervormingstoezicht’!

    - Federale overheid: gelijktijdig 2 beroepen doen!‣ Aanvraag tot heroverweging van aanvraag aan weigerende bestuursinstantie!‣ Verzoek tot advies aan commissie voor toegang tot Bestuursdocumenten (CTB)!

    • Termijn van 30 dagen (éénmalig verlengbaar)!• Negatief: instantie zal afwijzen!• Positief: instantie zal af- of toewijzen → niet bindend advies!• Niet tijdig advies: orgaan mag aan zich laten voorbijgaan (geen vormvereiste)!

    Jurisdictioneel beroep!- Kort geding!- Annulatie RvS!

    2. Publieke rechtshandhaving en de bestuurlijke sanctie !192.1. Publieke vs strafrechtelijke rechtshandhaving!Probleemstelling!

    - Art. 12 GW: vrijheidsberoving enkel door rechter!‣ ↔ erkenning justitiële en bestuursrechter: best. ov. zelf bestraffing!

    - Publieke rechtshandhaving/bestuurlijke sanctie!‣ Geen definitie !‣ Kenmerken !

    • Voorafgaande verstoring van rechtsorde: concrete verstoring!• Opgelegd door orgaan van actief bestuur !

    ✓ = bestuursorgaan deel van UM !✓ Vb. college deel van bur. en schepenen!

    • Impliceert nadeel voor betrokken bestuurder!• Preventief oogmerk!• Repressief karakter!• Onder formele motiveringsplicht!• In de zin van art. 7 EVRM: geen strafrechtelijke sanctie !

    ✓ Dus: niet in strafregister, geen opdeciemen…!2.2. GAS: Gemeentelijke Administratieve Sancties!Probleem: plaatselijk overlast!Oplossing: Nieuw Gemeentewet art. 135, §2, 7° !Bevoegdheid = Gemeenteraad (art. 119bis Nieuwe Gemeentewet)!

    - Kan via politie of gemeenteregelement!- Kan in 1 reglement of in meerdere reglementen geregeld w’!

    ! Niet alles moet in reglementen staan: reglementen doen geen afbreuk aan hogere normen!Beperkingen op bevoegdheden:!

    - Indien feit al strafbaar → mag niet in GAS!‣ Uitzondering: als wet expliciet toelaat dat wel mag op lokaal niveau = gemengde

    misdrijven!- “Gemeentelijk belang” → moord is nationaal belang dus niet hier!

    - ! -38 Examen, open vraag! 19

  • Rémy Bonnaffé- Max. Politiestraffen opleggen: boete 1-25€ (x 6) (cel 0 - 7 dagen maar vrijheidsberoving

    mag niet)!- Samenloopverbod: strafsanctie OF administratieve sanctie!

    ‣ 2 nuances:!• Gemengde misdrijven!• Feiten die 2x w’ gekwalificeerd!

    Mogelijke sancties!- Administratieve geldboete: 250€!- Administratieve schorsing!- Administratieve intrekking!- Tijdelijke of definitieve sluiting van een inrichting!

    = limitatief (straatverbod is bv niet mogelijk)"Toepassing ratione loci: gemeente!Toepassing ratione personae: > 16 !20

    Vaststelling van de feiten:!- Politieambtenaren of hulpagenten van politie: enigste die via PV kan!- Gemeenschapswachten: via “bestuursverslag”!- Ambtenaren van vervoersmaatschappijen: via “bestuursverslag”!- Bewakingsagenten: via “bestuursverslag”!

    → de laatste 3 mogen enkel misdrijven vaststellen die in GAS zitten → niet gemengde misdrijven!Samenloopregeling voor administratieve en strafrechtelijke sancties:!

    - Vb: stelen: je kan niet 2 keer gesanctioneerd w’"- Voor gemengde misdrijven!- Art. 119bis Nieuwe Gemeentewet: !

    ‣ Wachttermijn van 2 maanden waarbij Procureur des Konings kan reageren als hij zelf wilt ver