Reflecties vanuit een transitie-perspectief 2019-11-28آ  Richting een Resilient Rotterdam:...

download Reflecties vanuit een transitie-perspectief 2019-11-28آ  Richting een Resilient Rotterdam: Reflecties

of 69

  • date post

    14-Jul-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Reflecties vanuit een transitie-perspectief 2019-11-28آ  Richting een Resilient Rotterdam:...

  • R A

    P P

    O R

    T

    Juli 2016

    Richting een Resilient Rotterdam

    Reflecties vanuit een transitie-perspectief

    Auteurs

    Marleen Lodder

    Sophie Buchel

    Niki Frantzeskaki

    Derk Loorbach

    In opdracht van

    Gemeente Rotterdam

    Dit rapport beschrijft de inzichten en uitkomsten van de activiteiten die

    DRIFT heeft uitgevoerd ter ondersteuning van het resilience-proces

    Gemeente Rotterdam. Hiervoor is gekeken naar de manier waarop

    vernieuwende initiatieven bijdragen aan het vergroten van de veerkracht

    van Rotterdam en is een aanzet voor leidende principes en transitie-

    paden als uitkomst van het co-creatie proces. De synergie en

    meerwaarde tussen de resilience doelstellingen zijn doorvertaald naar

    lessen en aanbevelingen vanuit het transitieperspectief. Deze

    aanbevelingen zijn bedoeld ter ondersteuning van de voorzetting van het

    proces samen met de inwoners, bedrijven en instellingen in de stad,

    gefaciliteerd door de gemeente in een reflexief leerproces.

  • Juli 2016

    Titel:

    Richting een Resilient Rotterdam: Reflecties vanuit een transitie-perspectief

    Auteurs:

    Marleen Lodder, Sophie Buchel, Niki Frantzeskaki, Derk Loorbach.

    Samenvatting:

    Dit rapport beschrijft de inzichten en uitkomsten van de activiteiten die DRIFT heeft uitgevoerd ter

    ondersteuning van het resilience-proces Gemeente Rotterdam. Hiervoor is gekeken naar de manier waarop

    vernieuwende initiatieven bijdragen aan het vergroten van de veerkracht van Rotterdam en is een aanzet voor

    leidende principes en transitie-paden als uitkomst van het co-creatie proces. De synergie en meerwaarde tussen

    de resilience doelstellingen zijn doorvertaald naar lessen en aanbevelingen vanuit het transitieperspectief. Deze

    aanbevelingen zijn bedoeld ter ondersteuning van de voorzetting van het proces samen met de inwoners,

    bedrijven en instellingen in de stad, gefaciliteerd door de gemeente in een reflexief leerproces.

    Key words:

    Veerkracht, resilience, aansluitingsvermogen, gemeente Rotterdam, transities, transitiemanagement

    Met dank aan:

    Dit project bouwt voort op diverse (Europese) onderzoeksprojecten (zoals ARTS, URBACT-Resilient Europe, URBES, IMPRESSIONS) en diverse wetenschappelijke publicaties (zie literatuurlijst).

    We willen Arnoud Molenaar, Corjan Gebraad, Wynand Dassen bedanken voor hun feedback op dit document. Ook willen we het CRO team, AECOM en de aandachtsgebied-werkgroepen van de gemeente Rotterdam bedanken voor de medewerking in de workshops. Tot slot willen we de initiatieven in Rotterdam bedanken voor het de tijd en inzichten die ze hebben ingebracht tijdens de interviews en in de workshops.

    Dutch Research Institute for Transitions

    Erasmus University Rotterdam

    Postbus 1738

    3000 DR Rotterdam

    tel.: +31 (0)10 408 8746

    e-mail: drift@fsw.eur.nl

    This work is licensed under CC BY-NC-ND 3.0 You are free to share (to copy, distribute and transmit the work) under the following conditions:

     Attribution — You must attribute the work in the manner specified by the author or licensor (but not in any way that suggests that they endorse you or your use of the work).

     Noncommercial — You may not use this work for commercial purposes.

     No Derivative Works — You may not alter, transform, or build upon this work.

    See more about the license via Creative Commons Naamsvermelding-NietCommercieel- GeenAfgeleideWerken 3.0 Unported licentie

    http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/ http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/

  • 3

    Executive summary Grote maatschappelijke veranderingen worden gekenmerkt door een periode van transitie, waarin de dominante cultuur, structuur en werkwijze van het ene paradigma naar het andere verschuiven. Verschillende lange termijn ontwikkelingen en trends zoals klimaatsverandering, digitalisering, individualisering voeren de druk op de huidige manier van werken op. Ook zijn er steeds meer onverwachte gebeurtenissen zoals een overstroming, energie-uitval of cyberaanval die het functioneren van de stad sterk verstoren. Om beter in te kunnen spelen op deze dynamiek werkt Rotterdam aan een resilience-strategie om de transitie richting een veerkrachtige stad te versnellen. Rotterdam is al in beweging, en met de resilience-strategie bouwt de gemeente Rotterdam hier dan ook op voort. In de stad lopen al geruime tijd verschillende initiatieven (activiteiten, projecten, beleid) die de veerkracht van de stad vergroten. Dit rapport beschrijft de inzichten en uitkomsten van de activiteiten die DRIFT heeft uitgevoerd ter ondersteuning van het resilience-proces van de gemeente Rotterdam. Deze activiteiten bestonden uit de mapping en harvesting van initiatieven en de ondersteuning van het proces op basis van de transitiemanagement aanpak. In hoofdstuk 2 worden de methoden van deze drie onderdelen van het proces nader toegelicht.

    Hoofdstuk 3 gaat in op de manier waarop initiatieven bijdragen aan het vergroten van de resilience van Rotterdam. Veerkracht vraagt om een continu leerproces waarbij naast de bekende korte leercyclus van de Gemeente Rotterdam, resilience vraagt om een tweede, langere leercyclus die opgenomen wordt in de kennisagenda en geborgd in beleid. De kennis die wordt opgedaan in beide leercycli kan worden meegenomen in het proces richting een resilient Rotterdam. De lancering van de resilience-strategie kan in dit proces gezien worden als het startpunt van het proces. De eerste leercyclus (het implementeren van meer succesvolle acties) zien we terug in de strategie in de vorm van een uitvoeringsagenda (resilience lab: acties). De tweede leercyclus vraagt om het opnemen van het begrip resilience in de strategische agenda’s in de vorm van een kennisagenda en de borging in beleid. Dit proces is met de vorming van de strategie op gang gezet, maar vraagt om meer bestuurlijke ruimte voor de inrichting vaneen structureel reflexief leerproces. Beide leercycli zijn in dit rapport meegenomen in de leidende resilience-principes en de transitiepaden die bijdragen aan het identificeren van mogelijkheden en het creëren van experimenteerruimte.

    De waarde van bottom-up initiatieven die reeds gaande zijn in de stad voor resilience vinden we terug in de bijdragen aan de robuustheid van stadssystemen en redundantie in de stad. Tevens kunnen initiatieven bijdragen aan integrale samenwerking en reflexief leren in de stad. Zelf zijn ze vaak flexibel en vindingrijk in hun aanpak, in tegenstelling tot initiatieven van grotere spelers. Wanneer we kijken naar de effectiviteit van de initiatieven op de aandachtsgebieden die de gemeente Rotterdam heeft gekozen zien we dat binnen elk aandachtsgebied initiatieven te vinden zijn. Veel initiatieven richten zich op een combinatie van meerdere aandachtsgebieden, waarbij maatschappelijke waarden onderdeel uitmaken van hun corebusiness. De initiatieven werken over de grenzen van kaders heen en zien verbindingen tussen problemen en stadssystemen, waarvoor ze zoeken naar de synergie tussen oplossingen en de te creëren co-benefits. Initiatieven beschikken over een transformatieve impact omdat ze vaak worden gekenmerkt door hun flexibiliteit en disruptieve innovatie, waarbij de problemen steeds op andere wijzen worden benaderd dan het dominante systeem dat zich kenmerkt door de focus op efficiëntie en rechtmatigheid. Een stad met veel bottom-up initiatieven sluit minder mensen uit en kan beter aansluiting vinden bij kwetsbare burgers.

    Vanuit het transitieperspectief zijn initiatieven te duiden als ‘transitieniches’, die experimenteren met innovatieve werkwijzen om gaten in beleid op te vullen. Om de transitie te versnellen dienen disruptieve innovaties te worden opgeschaald en de aspecten van het huidige systeem die resilience belemmeren worden afgebouwd, waarbij het belangrijk is om systeemoptimalisering te voorkomen. De gemeente kan een klimaat creëren dat de bloei van initiatieven in de stad stimuleert. Ook kan kennisuitwisseling tussen gemeente en initiatieven bijdragen aan een meer resilient beleid. Andere grote partijen in de stad hebben ook een rol in het verbeteren van resilience. Lerend vermogen en integraliteit kan enorm verbeterd worden door kennisuitwisseling en samenwerking onderling en met gemeente en kleinere initiatieven.

    Gedurende het proces om te komen tot de resilience-strategie heeft DRIFT de gemeente Rotterdam ondersteund in het co- creatieproces tussen de verschillende aandachtsgebied-werkgroepen. In Hoofdstuk 4 worden de negen leidende resilience-principes beschreven die ontwikkeld zijn in relatie tot de verschillende aandachtsgebieden van de stad Rotterdam. Elk aandachtsgebied bestaat uit de fysieke infrastructuur (hardware) en diensten (software) die geleverd worden. Het identificeren van de synergiën tussen de aandachtsgebieden en doelstellingen vindt plaats op basis van de relaties tussen deze infrastructuurdiensten waaruit lessen kunnen worden opgemaakt voor de organisatie van de stad. Op basis van de ervaringen in het proces en de inzichten uit de bijeenkomsten van de werkgroepen en de workshops zijn drie aanzetten tot transitiepaden geformuleerd, die de huidige situatie verbinden met de resilience-visie. Vanuit deze paden wordt duidelijk welke eerste concrete stappen er gezet moeten worden om bij die stip op de horizon te komen.

    Met het pad “Adaptieve ontwikkeling op basis van 21ste-eeuwse vaardigheden en