Rabobank - Circulaire Economie

of 28 /28
Nieuwe uitdagingen en kansen voor ondernemers.

Embed Size (px)

description

We staan aan het begin van een verschuiving van de bestaande ‘lineaire economie’ naar een ‘circulaire economie’. Anticiperend op deze ontwikkelingen heeft de Rabobank in deze brochure het concept van de circulaire economie in kaart gebracht in drie productieketens: textiel, elektronica en landbouw. In elke keten komen ondernemers aan het woord die nu al volop met ‘circulair denken en ondernemen’ bezig zijn.

Transcript of Rabobank - Circulaire Economie

  • 1

    Nieuwe uitdagingen en kansen voor ondernemers.

  • 2 CirculaireEconomie

    x

    Ineenperiodewaarinondernemerssterkeeconomische

    tegenwindvoelen,zoalsopditmoment,lijkterweinig

    ruimtetezijnvoorproductinnovatieenprocesvernieuwing.

    Tochlaatdepraktijkziendaterookbedrijvenzijndiejuist

    dangaanvernieuwenenveranderingendoorvoeren

    waardoorzesterkeruitdecrisiskomen.

    Deeconomischecrisisnoopttotvernieuwing.Eenvoor-

    beeldkanditillustreren.Enerzijdszijnbedrijvenkwetsbaar

    voorhogeregrondstoffenprijzen.Anderzijdsontdekkenzij

    datermethodenzijnomgrondstoffenenmaterialenmeer

    dannkeertebenutten.Daardoorkanpersaldodewinst-

    gevendheidtochverbeteren.Weziensteedsmeerbedrijven

    diebijhetproductontwerpenindebedrijfsvoeringaandacht

    bestedenaanhetterugwinnenvangrondstoffenen

    materialen.Ditgebeurtooksteedsvakerinsamenwerking

    metanderebedrijven.Hetresultaatisdatgrondstoffen

    opnieuwhoogwaardigingezetworden.

    Ditnieuwebusinessconceptwordtaangeduidmetde

    termcirculaireeconomie;eeneconomiedieslimmer

    omgaatmetgrondstoffenenhetmilieuminderbelast,de

    kostenverlaagtenhetbedrijfbeterpositioneertindemarkt.

    Westaanaanhetbeginvaneenverschuivingvande

    bestaandelineaireeconomienaareencirculaireeconomie.

    AnticiperendopdezeontwikkelingenheeftdeRabobank

    indezebrochurehetconceptvandecirculaireeconomie

    inkaartgebrachtindrieproductieketens:textiel,elektronica

    enlandbouw.Inelkeketenkomenondernemersaanhet

    woorddienualvolopmetcirculairdenkenenondernemen

    bezigzijn.

    Ikwensuveelleespleziereninspiratietoe.

    Bart van Iersel

    DirecteurBedrijven&PrivateBanking

    RabobankRoermond-Echt

    Voorwoord

    Deze brochure is met bio-inkten op duurzaam geproduceerd papier gedrukt

    Opdrachtgever:

    BartvanIerselenJohnVerdellen,

    RabobankRoermond-Echt

    Conceptidee, -ontwikkeling en

    eindredactie:

    RichardPiechocki,teamSustainable

    BusinessDevelopment,

    directoraatCoperatie&Duurzaam-

    heidRabobankNederland

    Conceptontwikkeling,

    tekst/schemas en advies:

    MariekeGombault,

    SusanneRitskesen

    KavitaRamdas,Beco/Ernst&Young

    Vormgeving:

    CreationStation,Roermond

    Drukwerk:

    ARSGrafisch,Roermond

    Colofon

  • 3

    4 Vanlineairnaarcirculair Lineaireeconomie

    Circulaireeconomie

    6 Waarzitdewaarde?

    8 Landbouwendebiobasedeconomy Circulairelandbouwketeninbeeld

    Voorbeeldenuitdepraktijk:

    10 MarisProjects

    11 SceltaMushrooms

    12 GRO

    13 Waste2Chemical

    14 Textiel Circulairetextielketeninbeeld

    Voorbeeldenuitdepraktijk:

    16 MudJeans

    17 VAR|Frankenhuis

    18 G-StarRaw

    19 DutchaWEARness

    20 Elektronica Circulaireelektronicaketeninbeeld

    Voorbeeldenuitdepraktijk:

    22 RepairCaf

    23 ACERe-useTechnology

    24 Techreturns

    25 CirculairpapierinRoermond 25 ARSGrafischenVanHoutum

    26 Financiering

    Inhoud

  • 4 CirculaireEconomie

    Vanlineairnaarcirculair

    Demaakindustriewerktmeteenbusinessmodeldataan

    vernieuwingtoeis.Degroeiendewereldbevolking,de

    grondstoffenschaarsteensimpelwegdedraagkracht

    vandeaarde,vragenomeennieuwbusinessmodel.Een

    modelwaarmeeookdevoorspelde9miljardmensenin

    2050duurzaaminhunbehoeftenkunnenvoorzien,datwil

    zeggenvoldoendemogelijkhedenvoorhethebbenvan

    welvaartenwelzijn.

    LineaireeconomieHethuidigeeconomischemodelis,doordelineaireopzet,

    afhankelijkvansteedsnieuwegrondstoffen.Ineenlineair

    ofrechtlijnigproductieproceswordenproductennahet

    gebruikalsafvalafgedankt,waarnadeproducentweer

    eengloednieuwproductlevert.Hetverdienmodeldatde

    maakindustrietotnutoevoornamelijkheeftgehanteerd,

    waarbijhetvervangenvanproductennaeenrelatiefkorte

    levensduurcentraalstaat,versterktdevraagnaarnieuwe,

    nognieteerdergebruikte,grondstoffen.Ditsysteem

    werktedeafgelopeneeuwvoorhetgevoelprima,maar

    looptnutegenzijngrenzenaan.

    Tot2000daaldendegrondstofprijzen,erwasvoldoende

    voorraadendemaatschappijomarmdedewegwerp-

    consumptievanharte.Maarsinds2000zijndegemiddelde

    grondstofprijzenbehoorlijktoegenomenenhebben

    bedrijveninsommigesectorensteedsvakertemakenmet

    toeleveringsrisicosenplotselingeprijsschommelingen.

    Dezegrillighedenwordenveroorzaaktdoorondermeer

    debeperktebeschikbaarheidvannietalleengrondstoffen,

    maarookvanenergie,schoonwaterenvruchtbaregrond.

    Ditraaktbedrijven;nietalleenmultinationals,ookhet

    midden-enkleinbedrijf(MKB).

    Eenslimmeondernemersignaleertdezetrendsenpast

    zijnbusinessmodelaan.Maarwelkbusinessmodelbenut

    dewaardevandegrondstoffenoptimaal,organiseertzijn

    productieprocessenhetmeestefficintenvermindert

    leveringsrisicos?Welkbusinessmodelvoorzietinde

    behoeftenvaneentoenemendewereldbevolking

    enbenutdebijbehorendemarktkansen,binnende

    draagkrachtvandeaarde?

    Gevolgen van schaarste en prijsstijgingen bij grondstoffen

    UitonderzoekvanPanteia/EIMblijktdatnopdedrieNederlandseindustrileMKB-bedrijvenproblemenondervindtbij

    deinkoopvangrondstoffen.Hetgrootsteprobleemishetniet(tijdig)kunnenbeschikkenovergrondstoffenvoorhetpro-

    ductieprocesmetalsgevolgstagnatieindeproductieenontevredenklanten.

    Maarliefst57%vandebedrijvendatproblemenondervindtmetdeinkoopvangrondstoffen,ervaartlagerewinstmarges

    alsgevolgvanhetnietoptijdgeleverdkrijgenvangrondstoffen.Voor55%isersprakevanverminderdeomzeten54%

    heefttemakenmetonderbrekingenindeproductie.26%heeftproblemenmetliquiditeitenfinanciering,bijvoorbeeld

    doordatmenoverstaptnaareennieuweleverancierenbijdezeleveranciergeenkredietkrijgt.

    Slechtebeschikbaarheidvangrondstoffenheeftalspositiefbijeffectdat41%vandebedrijvenwordtgestimuleerdzijn

    productentevernieuwenomzoproblementevoorkomen.Voorbeeldenzijn:hetgebruikvanalternatievematerialenen

    grondstoffen,efficintereproductieprocesseneneenefficinterdesignvanproductenwaardoormindermateriaal

    benodigdis.33%vandebedrijvennoemtrecyclingalsmogelijkeoplossing.

  • 5

    Duurzame energie

    Biologische materialen

    Biobased: smartphone-hoesje, gemaakt van biologisch restmateriaal.

    Technische materialen

    Grondstoffen (behouden hun waarde)

    Fabricageen ontwerp voor hergebruik

    Compost

    Gebruiker

    Biogas

    Circulaire economieHet concept van de circulaire economie, aan de hand van het voorbeeld van een smartphone en de bijbehorende beschermhoes. Met stromen van:- biologische materialen; groene grondstoffen vervangen fossiele bestanddelen;

    - technische materialen keren (hoogwaardig) terug in het productieproces als product, component of grondstof (cascades).

    In de circulaire economie behouden producten, componenten en grondstoffen zoveel mogelijk hun waarde. Bij ontwerp en productie wordt rekening gehouden met demontage voor hergebruik. Klanten worden geen eigenaar meer, maar betalen leveranciers voor tijdelijk gebruik van een product.

    Terughalen van producten, dankzij slimme leaseconcepten

    Componenten(demontabel product ontwerp, nieuwe toepassingen)

    Producten (na update, onderhoud of reparatie naar nieuwe gebruikers)

    CirculaireeconomieHetconceptvandeduurzamecirculaireeconomielijkt

    eenveelbelovendalternatieftebiedenvoorhethuidige

    lineairemodel.Circulaireeconomieishetmaximaliseren

    vanhergebruikvanproductenengrondstoffenenhet

    minimaliserenvanwaardevernietiging.Kenmerkendvoor

    decirculaireeconomieisdatgrondstoffenennatuurlijke

    hulpbronnennietwordenuitgeput,maarefficintworden

    hergebruiktdoorbedrijvenwaardooreenproductketen

    eenkringloopwordt.

    Hetmodelvandecirculaireeconomieisteonderscheiden

    intweevormenvankringlopen:(zie figuur 1)

    eenkringloopvanorganische/biologischematerialen

    waarinreststoffennagebruikterugvloeiennaardenatuur

    endaaropnieuwalsgrondstofdienenvoorbiologische

    processen;

    eengeslotenkringloopwaarinanorganische/technische

    productenenmaterialenmetzoweinigmogelijkver-

    liesaankwaliteitenwaardeopnieuwgebruiktkunnen

    wordeninhetzelfdeofeenanderproductieproces.

    Essentieelhierbijisdatdeproductenzodanigworden

    ontworpen,geproduceerdengebruikt,datdezeaan

    heteindevanhuneconomischelevensduureenvoudig

    opgeknapt,hersteldofuitelkaargehaaldkunnenworden.

    Figuur 1: illustreert de twee vormen van kringlopen van de circulaire economie | Bron: Infographic MVO Nederland/Shootmedia

  • 6 CirculaireEconomie

    Waarzitdewaarde?

    Decirculaireeconomiekentvijfprincipesopbasiswaarvan

    bedrijven,hunleveranciersenhunklantenineenketen

    andersgaan(samen)werken.Hierdoorontstaankansen

    omsteedsdemaximalewaardetehalenuitproducten,

    materialenenafvalstromen.

    1. Verbruikminder:

    minimaliseerdeinputvangrondstoffenenelimineer

    afvalenvervuiling.

    2.Verhoogdeprestaties:

    maximaliseerdewaardeinelkefasevandeketen

    doorhetoptimaliserenvanallebedrijfsprocessen.

    Doorvoorefficinteenschoneproductieprocessen

    tekiezengerichtopnuttighergebruik,wentelen

    ondernemersnietlangerdekostenvoorvervuiling

    enuitputtingafopdemaatschappij.

    Integendeel,bedrijvenkrijgenhiermeemeergripop

    hunmilieuvoetprintenophunkosten.Ofzijmaken

    eenbusinesscaseuithetoplossenvaneenmaat-

    schappelijkprobleem,zoalsVanMarisdatdoet

    (zie pagina 10)doorafvalwateralsvoedingsbodem

    tegebruiken.

    3. Managedegrondstof-enhergebruikstromen:

    optimaliseerdestromenvanorganischmateriaal

    vanuitenweerterugnaardebiosfeernorganiseer

    dehergebruikstromenvantechnische,anorganische

    grondstoffeningeslotenkringlopenenketens.

    Langer gebruik:

    Producten,componentenenmaterialen

    langergebruiken,waarbijhetlanger

    meegaanenmakkelijkterepareren

    uitgangspuntenzijnbijhetontwerp

    ofbijhetbusinessmodel.

    Producten een tweede gebruiksleven geven:

    Hoemeerhetluktomhetproducten/of

    dematerialendirecttehergebruikenen

    dichtbijhetoorspronkelijkedoelvanhet

    productteblijven,destegroterdebespa-

    ringenophetgebiedvanmateriaal,arbeid,

    energie,investeringenenmilieubelasting.

    Hergebruik onderdelen:

    Naasthetopnieuwgebruikenvanhetgehele

    product,kunnenookgoedfunctionerende

    onderdelenopnieuwingezetworden,indien

    hetproductinzngeheelnietmeerbruikbaaris.

    Re- & upcyclen of cascaderen:

    Doormaterialenengrondstoffenopnieuw

    enefficintintezetten,indezelfdeofandere

    productieprocessen,zullendekostenlager

    liggendandoornieuwegrondstoffente

    kopen.Zekeralsweookdemilieu-en

    maatschappelijkekostenmeenemen.

    Bijtechnischematerialengebeurtdat

    viarecyclenofupcyclenvangrondstoffen

    enhalffabrikaten.Bijbiologischematerialen

    gebeurtdattrapsgewijs,aangeduidals

    cascadering:materialenwordenvia

    fermentatieafgebrokeninorganische

    grondstoffendievervolgensworden

    gebruiktinanderebiologische/chemische

    productiesystemen.

    Waardecreatie

  • 7

    Conclusie:

    Belangrijkefactorenvoorhethalenvanwaardeuitde

    circulaireeconomiezijn:

    1) dekeuzevoormaterialen,

    2) demanierwaaropproductenontworpen,

    geproduceerdengebruiktworden,

    3) dewijzewaaropbedrijvenmetelkaarinnetwerken

    dekringloopvanketensduurzaamorganiserenen

    beherenen

    4) eenwaarde-engedragsveranderingvanbezit

    naar(vrucht)gebruik.

    Immers,hoemakkelijkerproductenonderhouden,

    opgewaardeerdenhergebruiktkunnenworden,

    hoemeerwaardezeblijvenvertegenwoordigen.

    Hoemakkelijkermaterialenteherwinnenenweerin

    tezettenzijn,desteminderinvesteringennodigzijn

    omzeweerintezettenalstechnischegrondstofof

    alsnutrintindebiologischekringloop.Hoebeterde

    systemenzijnomdematerialenweerintezamelen

    enineigendomvandeproducenttehouden,deste

    meerwaardecreatie.

    Waardecreatieuitgedruktinduidelijkevoordelen

    Belangrijkisdatondernemersenproductgebruikersdevoor-

    delenkennenvandewaardedieeencirculairgeorganiseerde

    productieketenkanbieden.Hetcirculairemodelisnietalleen

    eenantwoordoptoenemendeeconomischegrondstoffen-

    schaarste,maarvooralookeenmotorvoorinnovatieengroei.

    Hetsteltbedrijveninstaatom:

    nieuwetechnologieteontwikkelenendaarmeeeen

    goedmarktaandeelteveroveren;

    hunconcurrentiepositieteverbeterenmeteen

    slimmerontwerp;

    hunketenbeterintegraaltebeherenende

    beschikbaarheids-enleverrisicosuittesluiten;

    kansentegrijpenindenieuwetransportstromen

    binnenkringlopen;

    teprofiterenvandetoegenomenhandelswaarde

    vanafvalstromen;

    nieuweverdienmodellenteontwikkelengebaseerd

    ophetgebruikinplaatsvanhetbezitvangoederen.

    Eenovervloedaankansenvoorwaardecreatieen

    waardevermeerdering,maarhoewerktditindepraktijk?

    Dezebrochuretoontdrievoorbeeldenvanhoecirculaire

    ketensofnetwerkeneruitkomentezienenwelkekansen

    MKB-ondernemersdaarinkunnenhebben.Devoorbeelden

    zijn:textiel,elektronicaenlandbouw.

    Welkevandehiervoorgenoemdehergebruiksalternatieven

    hetmeestoptimaalis,isafhankelijkvanhetproductende

    specifiekesituatiebijbedrijvenenhettypeketen.

    4. Vanbezitnaarvruchtgebruik:Maarhetterugwinnen

    encirculairinzettenvangrondstoffenalleenisnietvol-

    doendeomookopdelangeretermijnindebehoefte

    vaneensteedstoenemendaantalconsumentente

    kunnenvoorzien.Naastefficinthergebruikgaathet

    conceptvandecirculaireeconomieookuitvanhetvoor-

    zienindetijdelijkegebruiksbehoeftevandegebruikerin

    plaatsvanhetinhetbezithebbenvanproducten.Ofwel,

    eenverschuivingvanbezitvanproductennaarvrucht-

    gebruikalsjehetproductnodighebt.Ditkanzowelinde

    consumentengoederenmarktalsindebedrijvenmarkt.

    Voordeelvanhetconceptvancirculaireeconomievoor

    deproducentisdatheteigendomvandegrondstoffen

    bijhemblijft.Voordegebruikerishetvoordeeldathij

    alleenbetaaltvoordaadwerkelijkgebruik.

    HetbusinessmodelvanMudJeans(zie pagina 16)

    iseenvoorbeeldvanhoeditindepraktijkkanwerken.

    5. Werksamen:optimaliseerdesamenwerkingtussen

    bedrijvenendiversiteitindekringloop.

    Bedrijvenzettenhetrisicovangrondstoffenschaarste

    ominvoortdurendebeschikbaarheiddoorzelf,enin

    samenwerkingmetanderebedrijven,destromenvan

    grondstoffen,hulpbronnen,halffabricatenenproducten

    tebeheersen,dezemaximaaltebenuttenendeze

    opnieuwefficintintezetten.Opdezewijze

    behoudendematerialenhunwaardezooptimaal

    mogelijk.Eenbelangrijkaandachtspunthierbijishet

    vindenvandejuistediversiteittussendesamenwer-

    kendebedrijvenenorganisatiesdieextrakennis

    ennetwerkenleveren,zoalsaccountants,banken

    enoverheden.

  • 8 CirculaireEconomie

    Landbouwendebiobasedeconomy

    Uitputtingvanaardolie,opkomstvanbiotechnologieen

    ontwikkelingvanduurzameenergietechnologiemaken

    deontwikkelingmogelijknaareenbiobasedeconomy

    diehaarenergieenmaterialenhaaltuitzonne-energie

    enlandbouwproducten.Inhetconceptvandebiobased

    economywordtplantenmateriaalofbiomassa(eiwitten,

    zetmeel,suikers,plantaardigeolieenlignocellulose)

    omgezetingrofwegviercategorien:(1)voedsel,

    (2)diervoeder,(3)functionelestoffenen(4)energie.

    Bijfunctionelestoffengaathetomfarmaceutische

    produc-ten,cosmetica,fijnchemie(zoalsoplosmiddelen

    enenzymen),voedselsupplementen(zoalsantioxidanten

    enomega-3vetzuren),kledingenbouwmaterialen.

    Bijenergiegaathetombenuttingvandeenergie-inhoud

    vanbiomassa,ofwelbio-energie.Detoegenomenkennis

    ophetgebiedvanbiochemie,microbiologieengenetica

    endekoppelingdaarvanaandeprocestechnologiestellen

    bedrijvensteedsbeterinstaatombiologischeprocessen

    uitdenatuuropindustrileschaalnatebootsen.Hierdoor

    kunnenstoffenveelmilieuvriendelijkerwordengeprodu-

    ceerddanindepetrochemie,terwijlmateriaalkringlopen

    gemakkelijkerkunnenwordengesloten.

    Vooralbedrijvenindechemischeindustriegrootenklein

    enindelandbouwgroeienhierdoornaarelkaartoe:de

    chemieorinteertzichsteedsmeeropbiomassa(landbouw-

    enbosbouwproductenenorganischafval),terwijlsteeds

    GewassenCompost

    Afval waterandere sector

    Voedsel

    Voer

    Biomassa

  • 9

    Schema: circulaire landbouw en de biobased economyketen.

    meerbedrijvenindefood&agrisectorzelfgebruikmaken

    vanbiotechnologieenraffinageprocessen.

    Eenbelangrijkuitgangspuntbijhetgebruikvanbiomassa

    alsorganischegrondstofvoordetechnologischetoepas-

    singenindebiobasedeconomyisdatdebiomassaopeen

    duurzamewijzegeteeldentoegepastwordtmetaandacht

    voormilieu,biodiversiteit,sociaalwelzijnenvoedsel-

    zekerheid.Weloverwogenkeuzeszijnnodigvoorhetin

    standhoudenvaneengoedebalanstussenhetgebruik

    vangewassenvoorvoedselenbiomassavoorandere

    toepassingen.

    Eenduurzamebiobasedeconomyontstaatonderandere

    doordekringloopvanorganischegrondstoffenzoveel

    mogelijktesluitenendezegrondstoffenzohoogwaardig

    mogelijkintezetten.Ineenbiobasedeconomykringloop

    gebruikenbedrijvenelkaarsreststromen(biomassastromen)en

    gevenhierwaardeaan,zoalsonderstaandschemaweergeeft.

    Basislogo

    Diapositief | Monotone

    Variaties

    Logo-Styleguide Maart 2010

    Basislogo

    Diapositief | Monotone

    Variaties

    Logo-Styleguide Maart 2010

    Voedsel

    Bio basedproducten

    Farmaceutischegrondstoffen

    Voer

    Bio chemicalinBiomassa

    Bio brandstof

    Afval

  • 10 CirculaireEconomie

    MarisProjects

    RubenvanMaris

    ManagingDirector

    Uit afvalwater nieuwe grondstoffen

    Bedorvenvoedsel,mest,afvalwatervanleerlooierijen.

    Hetzijnenkelestromenwaarmenigeenmaaraltegraag

    vanafwil.MaarorganischafvalspecialistMarisProjectsin

    Schijndelwordtergelukkigvan.Ditbedrijfbedenktnieuwe

    technologischeverwerkingsmethodesomvanafvaleen

    hoogwaardigproducttemaken.

    RubenvanMaris,managingdirectorbijMarisProjects

    vertelt:Deafgelopenjarenhebbenweonsgerichtop

    dekweekvanmicroalgen.Naonderzoekentestenbleek

    datalgenheelgoedkunnengroeienopbijvoorbeeld

    afvalwaterentegelijkertijdfosfaten,stikstof,kaliumen

    anderezwaremetaleninnemen.Dealgenzuiverenhet

    afvalwaterenzodrazezijnvolgroeid,oogstenweze

    waarnazealsbiobrandstofingezetkunnenworden.

    Algengroeiengoedineentropischeomgevingmetveel

    zonlicht.Daaromzijnwij,samenmetdeRabobank,gaan

    kijkennaarinternationalemogelijkheden.Wijzijnnu

    terechtgekomeninLampunginIndonesieninnvande

    meestvervuildeplekkenvanIndia,namelijkKanpuraande

    rivierdeGanges.Inditgebiedzijnleerlooierijenenorme

    vervuilersmetveelafvalwater.Viaonzetechniekenzijnwij

    instaatomleerafval(eshing)omtezetteninbruikbare

    vettenengrondstoffendieonderanderegebruiktkunnen

    wordenvoortoevoegingvaneiwitteninkippenvoeren

    zoutvoorhetopnieuwpekelenvandehuiden.InIndonesi

    verwerkenweineenprojectpalmafvalwateropbasisvan

    algentechnologie.Dezealgenkunnenwordeningezetvoor

    verschillendetoepassingenzoalsbiobrandstof,diervoerder,

    foodsupplementengrondstofvoorfarmaceutische

    producten.

    WatmijbetreftmagdeRabobanknogveelmeerhaar

    internationalenetwerkinzettenvoorhaarklanten.

    Zijbeschiktovereenkapitaalaanwereldmarktkennis

    encontacten,watonsdemogelijkheidheeftgegeven

    ominternationaaltekunnengroeien.

    LANDBOUW

    www.maris-projects.nl

  • 11

    Fingerfoodballs

    SceltaMushrooms

    JanKlerken

    Directeur

    Vansteeltjetotbouwsteen

    Champignontelersmoetenbetalenvoorhetafvoeren

    vanchampignonvoetjes,verteltJanKlerkenvanScelta

    Mushrooms.Endatterwijlernoghelewaardevolle

    grondstoffeninzitten.Datmoetanderskunnen,vonden

    wij.Daaromhebbenweeenprocedontwikkeldom

    vandiechampignonvoetjesconcentraattemaken.

    Wijhalennudechampignonvoetjeskosteloosop

    enverwerkenzeinonzefabriek.Zoveranderteen

    kostenpostvanonzeleveranciersinomzet.

    Maarhetconcentraatheeftnogeenandervoordeel.

    ChampignonshebbenvannatureUmami,devijfde

    smaak,inzich.Dieversterktdeanderesmaken.

    Tegenwoordigzittenveelkunstmatigesmaakversterkers

    zoalsMSGinonseten.Bovendienetenweveelteveel

    zout.Ditconcentraatiszoweleenzoutvervangerals

    eennatuurlijkesmaakversterker.Veelgezonderdus.

    Wijpassenhetzelftoeinonzechampignon

    Fingerfoodballs,diewedaardoorzonderkunstmatige

    kleur-ensmaakstoffenenmetveelminderzoutkunnen

    maken.Datpastgoedbijonzestrategie.

    Diebestaatnamelijkuitdriepijlers:Smaak,Gezondheid

    enDuurzaamheid.

    LANDBOUW

    www.sceltamushrooms.com

  • 12 CirculaireEconomie

    De klant als leverancier

    Jeleverteenproductafenhaaltdirecteenbelangrijke

    grondstofbijjeklantop.Grondstofwaarjeklantgraag

    vanafwil.Datklinktalseensprookje,maarvoorGRO

    Hollandishetdedagelijksepraktijk.

    JanWillemBosmanvertelthoeditinzijnwerkgaat:

    HetbegoneigenlijkinonskindertehuisinZimbabwe.

    Weleerdendekinderenallerleilandbouwtoepassingen

    metgebruikvanorganischeafvalstromen,waaronder

    schillenvankoffiebonen.

    Watbleek?Paddenstoelengroeiendaarontzettendgoed

    op.Ditzettemeaanhetdenken:inNederlanddrinkenwe

    veelkoffieenetenweveelpaddenstoelen!Toenikterug

    kwaminNederlandbenikingesprekgegaanmetLaPlace

    restaurants.

    Alsnelkondenwestartenmethettelenvanonze

    paddenstoelenophunkoffiedik.DeAGFgroothandelvan

    LaPlaceVroegop-Windighaalthetkoffiedikopenlevert

    tegelijkertijdonzenieuweladingpaddenstoelen.Logistiek

    ookheelefficint.Hetkoffiedikisnahettelenvan

    paddenstoeleneenbodemverbeteraarmethoge

    organischewaardegeworden.Datisnogeensupcyclen!

    Sindskortmakenenleverenweookgezondesnacksvan

    paddenstoelen.Dezeleverenweviagrotecateringorga-

    nisatiesaanbedrijfsrestaurants,dieophunbeurtweerhun

    koffiedikaanonsleveren.Hetiseensterkecombinatiewant

    doordewederkerigheidversterkenwederelatiemet

    deklant.

    GRO

    JanWillemBosman

    Eigenaarenoprichter

    LANDBOUW

    www.gro-holland.com

  • 13

    Hoogwaardige grondstoffen uit organisch afval

    Hetgenererenvanenergieuitvergistingvanorganisch

    afvalisnietnieuw.Maarorganischeafvalstromenomzetten

    innieuwehoogwaardigegrondstoffeniseenechte

    innovatie.Detechnologieomdittekunnenrealiserenis

    afkomstigvanWaste2Chemical.

    KirstenSteinbusch,nvandeontdekkersvandezenieuwe

    technologie,vertelthoehetprocesinelkaarsteekt:Waar

    voorheenviavergistingalleenenergiegewonnenkon

    worden,beschikkenwijovereentechniekomorganisch

    afvalomtezettennaarzogenoemdemiddellangevetzuren.

    Kennerswetendatditonderanderegebruiktwordtin

    additieveninvoedingsmiddelen,weekmakers,verfen

    bijvoorbeeldsmeermiddelen.

    Dezevetzurenwordennugewonnenuitplantaardigeolin

    zoalskokos-ofpalmolie,maarookuitfossieleolie.Metonze

    techniekhebbenwijorganischafvalenethanolnodigen

    kunnenwijdezelfdekwaliteitvetzurenproduceren.

    Momenteelisereenovercapaciteitaanvergistinginstal-

    laties,waardoordevraagnaarorganischeafvalstromen

    groeit.Alsgevolgstijgendeprijzenvanafvalenwordt

    vergistingeconomischminderrendabel.Daaromishet

    belangrijkomerhoogwaardigegrondstoffenvantemaken.

    Metdetoenemendegrondstoffenschaarsteengroeivan

    dewereldbevolkingbiedenweeenduurzaamalternatief.

    Debelangrijksterandvoorwaardevoorhetslagenvaneen

    circulairconceptisdathetzowelrendabelalsduurzaamis.

    Oppapierzietditergoeduit,depraktijkzalditmoeten

    uitwijzen.DitjaarzalWaste2Chemicalhaarprocesdaarom

    oppilotschaaltesten,omoverenkelejarendestapte

    kunnenmakennaareendemoofeenfullscalefabriek.

    Waste2Chemical

    KirstenSteinbusch

    Medeoprichter

    Basislogo

    Diapositief | Monotone

    Variaties

    Logo-Styleguide Maart 2010

    LANDBOUW

    www.waste2chemical.com

  • 14 CirculaireEconomie

    Textiel

    Detextielsectoriseensectordieopheteerstegezichtal

    redelijkcirculairisingericht.Kledingleentzichomnog-

    maalstegebruikeneniedereenkentdekringloopwinkels

    endetextielcontainersvangoededoelen,waarkleding

    eentweedekanskrijgt.

    DemanierwaaropG-Staractiefkledingterugneemtvan

    haarfranchisehoudersomzeviahetoutletcentrumalsnog

    teverkopen,isookeengoedvoorbeeldvaneeninitiatief

    waardoorproducteneenlangerelevensduurkrijgenen

    nietdirectinhetafvalbelandenophetmomentdatzeuit

    demoderaken.TochbelandtinNederlandjaarlijks124mil-

    joenkilotextielviahetrestafvalindeverbrandingsoven.

    Datisdehelftvandetotalehoeveelheidafgedankttextiel.

    Hiervanis65%nogherbruikbaar,alsproduct(35%)ofals

    grondstof.Zovindterbijdeproductievankatoeneenver-

    spillingvanwaardevollegrondstoffenplaats,dieveelvraagt

    vandedraagkrachtvandeaarde.Katoenisverantwoordelijk

    voor16%vanhetwereldinsecticidengebruikenkosthettelen

    vaneenkilokatoentussende10.000en20.000literwater.

    Maardegrondstoffenzijnookfinancieelwaardevol.Inde

    VSzijndeprijzenvoorkatoenmet40%toegenomensinds

    2007endeprijsvanpolyestersteegvanUSD1.3/kgin2010

    totUSD2.1/kgin2011.Terwijltegelijkertijddeprijsvoor

    kledingjuistzaktevaneengemiddeldevanUSD15.2per

    kledingstukin2006totUSD14.9perkledingstukin2011.

    Demargeswordenkleiner,hetisdussteedsbelangrijker

    Landbouw / veeteelt

    (natuurlijke vezels)

    Extractie /raffi nage

    (synthetische vezels)

    Mechanisch / chemisch bewerken tot vezel

    Productievezels / textiel

    Afvalandere sector Grondstof uit afval

  • 15

    omfinancile-enmilieuwinsttehalenuithetoptimaal

    benuttenenrecyclenvantextielentextielvezels.

    Kansenliggeninhetintensiverenofverlengenvanhet

    gebruikvankledingoftextieldoorreparatieofhetpimpen

    vandekledingstukken(MudJeansenDutchaWEARness)

    eninhetoptimaliserenvantweedehandshergebruik.

    Nadateenkledingstukaanheteindevanzijnlevensduur

    is,kanereennieuwproductvangemaaktworden(bijvoor-

    beeldisolatiemateriaalofvulling).Eenandereoptieisom

    terugtegaannaardevezelsofnaardekunststofkorrelsen

    erweernieuwmateriaalvantemaken.Frankenhuislaatzien

    dattechnologischeinnovatieshetmogelijkmakenbruikbare

    kantoenenvezelsenbestandsdelenteherkennenenteselec-

    terenvoorhergebruikineennieuwkledingstukoftoteen

    productineenanderesector.ZowelMudJeans,G-Starals

    aWEARnesssluitendecirkelenproducerennieuwekleding

    vanopnieuwgebruiktevezelsengrondstoffen.

    Schema: circulaire textielketen.

    Mechanisch / chemisch bewerken tot vezel

    Langer gebruik

    Herdistributie / 2e leven

    Afvalverbranding

    en stort

    Bewerken enfabricage

    Distributie / retail

    Gebruik

  • 16 CirculaireEconomie

    MudJeans-LeaseaJeans

    Hetisnvandemeestgedragenkledingstukkenin

    Nederlandenvoorheteerstgepatenteerdin1873:

    despijkerbroek.Jezouhaastdenkendatalleinnovaties

    inmiddelsderevuezijngepasseerd.Maarnietsisminder

    waar.KledingfabrikantMudJeansgeeftopeeninnovatieve

    wijzeeenboostaanhetcirculairomgaanmetschaarse

    grondstoffen.Door100%verantwoordteproduceren

    metgebruikvanzominmogelijkgrondstoffen.Wantde

    katoenproductieheefteennegatieveimpactopschaarse

    vruchtbaregrondenwaterdoorhetgebruikvangevaarlijke

    chemicalinenpesticiden.Initiatiefnemerendirecteurvan

    MudJeansBertvanSonlichttoe:Wewilleneenkwalitatief

    entrendyproductdathetmilieuendemenszomin

    mogelijkbelast.Datspreektaan.Onscirculaireconceptvan

    LeaseaJeansisheeleenvoudig.Jekuntdejeansnade

    eersteleaseperioderetoursturen,ruilenofblijvendragen.

    Debelangrijkstedrijfveerachteronsleaseconceptisdatwe

    onzegrondstoffenineigenbeheerhouden.Onzejeans

    bestaannuuit30%gerecycledkatoen,maardat

    percentagemoetomhoog.Ookwillenwehetgebruik

    verlengen.Voordegebruikerhebbenwedaaromeen

    gratisreparatieservice.Wezijneenconceptaanhet

    ontwikkelenomdena1jaarteruggestuurdejeans

    deminimaleleaseperiodeopnieuwopdemarktte

    brengen.Degedragenjeanslookisnogsteedsergtrendy.

    Enwaaromalsfabrikantdebroekmachinaalstukmakenals

    hetzelfdeeffectbereiktwordtdooreengedragenbroek

    tedragen?!

    Wijwillenmetditcirculairconcepteenvoorbeeldzijnvoor

    anderebedrijven.Geziendereactiesdieiknualontvang,

    benikervanovertuigddathetgaatlukken.Duurzaam

    ondernemenisnietsaai;integendeelhetinspireert.

    BertvanSon

    Directeur

    TEXTIEL

    www.mudjeans.nl

  • 17

    VAR|Frankenhuis

    PeterBos

    GeneralDirector

    Textiel heeft een verhaal

    Hetiswellichtnogmoeilijkvoortestellen,maardekans

    isgrootdathetsjaaltjevaneenstewardessvanKLMis

    gemaaktvanhergebruikttextiel.Ophetlabelvanhet

    sjaaltjezouzomaareensdevolgendeinformatietelezen

    kunnenzijn:Eerstgediendalsuniformzijndetextielvezels

    nuverwerktineenstewardess-sjaal.Watzalhethierna

    zijn?Immers,textielgebruikheeftsteedsvakereen

    interessantverhaaldathetvertellenmeerdanwaardis.

    PeterBosvantextielbedrijfVAR|Frankenhuisverteltzijn

    verhaal:Textielbestaatuitwaardevollegrondstoffen

    waarnagebruikhelenuttigetoepassingenvoorzijn.

    Diebenuttenwegraag.Voorhetslagenvanonzecirculaire

    aanpakzijnsamenwerkingmetdeanderepartnersinde

    keten,eenduurzamemind-setengoedescheidingvanaf

    debron,belangrijkerandvoorwaarden.Ookgoedeketen-

    regieisonmisbaar.Daaromhebiksamenmettweeandere

    partnersstichtingTexperiumopgericht.Alsderandvoor-

    waardenkloppen,blijkterookveelmogelijktezijn.

    Zohebbenwijonlangseentrajectafgerondwaarbij

    oudeKLM-uniformenzijnverwerkttotonderandereakte-

    tassen,schoenenensjaals.Onzerolhierbijwashetmecha-

    nischverwerkenvantextielproductentotnieuwevezels.

    Onzemachinesverwijderenalleknopen,ritsenenandere

    obstakels.Daarnaversnijdenwedetextieltotvezels.

    Dezevezelswordenvervolgensweerverwerkttotnieuwe

    producten.MetdezerecyclinghebbenwevoorKLMcirca

    4700tonCO2bespaard.Hoewel,recycling?Hetgaathier

    eigenlijkomupcyclingwantdekwaliteitvanhetgarenis

    hetzelfdealsvannieuwgaren.

    TEXTIEL

    www.vanfrankenhuis.nl

  • 18 CirculaireEconomie

    TEXTIEL

    G-StarRawgaatcirculair

    OokvoorinternationaaldenimmerkG-Starishetbelangrijk

    teblijveninnoverenenstrategischomtegaanmetduur-

    zaamheidsvraagstukken.Vanuitdezegedachteisonder

    andereopnieuwgekekennaardeherkomstenafdanking

    vanhaarproducten.FroukeBruinsmavanG-Starvertelt

    welkestappeninmiddelszijngezet.

    Omdegebruiksfasevanonzeproductenzolangmogelijk

    tebehouden,beschikkenwijalgeruimetijdoverG-Star

    outlets.Indezeoutletsverkopenweonderanderever-

    ouderdemodellen,somsB-keuskledingofeenmalig

    gedragenkledingvoormodeshowsoffotoshoots.Voor

    derecyclingvanonzeproductenzijnwevierjaargeleden

    eensamenwerkingaangegaanmetKICIFoundation.

    Wijsturenonzeproductennaarhen.Zijsorteren,selecteren

    enprepareren(knopen,ritsenendergelijkewordenverwij-

    derd)inhunketendebroeken,zodatdezevervolgensdoor

    eenanderepartnermechanischvervezeldkunnenworden.

    Dezevezelskomenuiteindelijkweerbijonzestoffenfabri-

    kantterecht,dieditmateriaalverwerktinnieuwedenim-

    stoffen.Inonzecollectieverkopenwenuproductendie

    tot20%vandezevezelsbevatten,maarwestreven

    natuurlijknaarmeer.

    Devezelsdienietmeergeschiktzijnvoornieuwedenim-

    stoffenenuiteindelijkeproducten,wordendoorKICI

    ingezetvooranderetoepassingenzoalsisolatiemateriaal

    enpaardendekens.

    Wezijnernoglangniet,maardeeerstestappennaarde

    circulaireeconomiezijngezet.Eenbelangrijkesuccesfactor

    issamenwerkingmetpartnersindeketendieelkhun

    eigenspecialismeenverantwoordelijkheidhebben.Op

    dezemanierheeftelkepartnereengelijkwaardigaandeel

    inhetproces.Quafinancieringsvraagstukkenheeftditook

    eenvoordeel;jedeeltookdekostenentijdsinspanning.

    FroukeBruinsma

    CorporateResponsibilityManager

    www.g-star.com

  • 19

    Het geheim van goede regie en sterke partners

    Navelejarenresearchenhetbouwenvaneennetwerk

    vanketenpartnersheeftRienOttovanDutchaWEARness

    deessentievancirculaireeconomieindevingers.

    RienOtto:DutchaWEARnesskunjezienalseenorganisatie

    diederegievoertvanalleschakelsinonzetextielketen,

    eenketenregisseur.Webeheersendusmetonzepartners

    letterlijkallestappenindeketen,vangrondstoftotgrondstof.

    Eenabsoluterandvoorwaardeisdatdepartnerstranspa-

    rantzijnoverhunprimaireproces.Pasdankunjedewer-

    kelijkekostprijsberekenenvanhetproductomvervolgens

    dewerkelijkeprijsvanhetgebruiktekunnenbepalen.

    Wehebbenmetelkaareenmargevannietmeerdan

    10-15%afgesproken,endankanhetwerken.

    Daarwaareenfabrikanteerstnieuwevezelsnodighad

    voorhetfabricerenvaneenproduct,krijgthijnuzijnvezels

    viaonsretoursysteem.OnzestofReturnityis100%recy-

    clebaarengemaaktvaneensoortkunststof.Weverlengen

    delevensduurvandekledingdoormetonzepartnersook

    dereinigingendereparatievandekledingvoordeklantte

    verzorgen.Alsdekledingnietmeergeschiktisomtedra-

    gen,verwerkenwehetweertotkunststofkorrelswaarwe

    weernieuwevezelsvanschieten.

    Ditproceskaninprincipeeindeloosdoorgaan.Doordat

    wemeteenleasesysteemwerken,blijvenweeigenaarvan

    hetmateriaalenkunnenweervoorzorgendathetmate-

    riaaldaadwerkelijkhergebruiktwordt.NaastReturnity

    werkenweookmetbiologischevezelszoalsHalfagrass.

    Dezekledingkanweerineenbiologischekringloopte-

    rechtkomen.Bijcirculaireconceptenzijngoedeketen-

    regieeneeneerlijkverdienmodelwatmijbetreftde

    belangrijkstesuccesfactoren.

    DutchaWEARness

    RienOtto

    Directeur

    DutchaWEARnessheeftvanuithetEco-Innovation-

    programmavandeEuropeseCommissieeensubsidie

    ontvangenvoorperiodevandriejaaromhetReturnity-

    principeverderuittewerken.

    TEXTIELTEXTIEL

    www.dutchawearness.com

  • 20 CirculaireEconomie

    Elektronica

    Wieheefttegenwoordiggeenelektronicaofelektrische

    apparateninzijnomgeving?Miljoenencomputers,servers,

    laptops,mobieletelefoons,iPadseniPods,e-Readersen

    nogveelmeerhardwarezwervenoverdewereld.

    Dezeconsumptiegoederenmeteenkortelevensduur

    wordengemaaktvankunststoffenenedelemetalenzoals

    goud,zilver,platina,koperendezogenoemdezeldzame

    aardelementenzoalscerium,scandium,yttriumenandere

    scheikundigeverbindingeninertsvormwaarondervijftien

    soortenlanthaniden.Grondstoffenwaareentekortvandreigt

    doordaadwerkelijkeofdoorhandelspolitiekveroorzaakte

    schaarste.

    In2010isinNederlandtotaalongeveer440ktonaan

    elektronischeenelektrischeapparatenopdemarktgezet.

    Ditkomtovereenmetgemiddeld26,5kgperinwoner.

    Inhetzelfdejaarkwamperinwoner23,7kgafvalvan

    elektronischeapparatenvrij(392kton).Hiervanwordt14,1

    kgperinwoneringezameldenrecycled;2,3kgperinwoner

    verdwijntinhetrestafval(iederjaar38miljoenkg)en2,7kg

    perinwonerwordtgexporteerd.Dezegexporteerde

    elektronischehardware,somsvoortweedehandsgebruik,

    belandtvaakalsafvalopvuilnisbelteninontwikkelings-

    landen.Vanderestvanhetafvalisnietbekendwater

    meegebeurt.

    Extractiegrondstoffen

    Fabricageonderdelen

    Raffi nage / bewer-king grondstoffen

    Scheiden en recyclen materialen

  • 21

    Ditbiedtruimtevoordecirculaireeconomie.Doorde

    levensduurvanelektronischeapparatenteverlengenkan

    nogveeladditionelewaardeuithetapparaatgehaald

    worden.Bijvoorbeelddoorreparatie,goedonderhoud,

    pimpenenviatweedehandsverkoop.Daarnaastkaner

    waardegecreerdwordendoorbruikbareonderdelen

    vanhetapparaatterecyclenenopnieuwteinstalleren

    innieuweelektronischeapparatenofdoorwaardevolle

    grondstoffenuitafgedankteelektronicateherwinnen.

    BedrijvenzoalsRepairCaf,TechreturnsenACEweten

    dewaardevanproductenenmaterialenteverlengen

    entebenutten.

    Schema: circulaire elektronicaketen.

    Distributie / retail

    Fabricageproducten Gebruik

    Weggooien? Mooi niet!

    OranjeRGB 255/66/18CMYKc 0/70/100/0PMS 1595C

    BlauwRGB 29/18/132CMYKc 85/85/0/20PMS 7671C

    Herstel/vervangen componenten

    Scheiden en recyclen materialen

    Reparatie

    2e hands verkoop

    Afvalverbranding

    en stort

  • 22 CirculaireEconomie

    Geen bier maar boor in het plaatselijk caf.

    Erwordtgepraat,gelachen,gedronkenmaarbovenal;

    erwordtgerepareerd!IndezogenoemdeRepairCafs

    zijnmensendrukbezigomapparatenzoalsstofzuigers,

    broodroostersenallerleianderekapottevoorwerpenweer

    werkendtekrijgen.Inmiddelsishethonderdstecafin

    NederlandgeopendenwerkthetconceptookinBelgi,

    Duitsland,deVSenanderelanden.

    Waaromditzonsuccesisgewordenverteltinitiatiefnemer

    MartinePostma.Ongeveerdriejaargeledenhebikhet

    conceptvandeRepairCafsgelanceerd.Veelkapottevoor-

    werpenzijnvaakmetkleinehandelingenweerperfectte

    gebruiken.Maarikzagdatmensenvaakmakkelijkernieuwe

    spullenkochten.Blijkbaarisreparatienutemoeilijkente

    onbekend,duur,saaienlastig.

    WijzorgenermethetRepairCafvoordatreparatienu

    makkelijk,leuk,goedkoopenbereikbaarindebuurtis.

    Voorhetmilieunatuurlijkgunstigmaarwatditconcept

    extrabijzondermaaktishetsocialeaspect.

    HetRepairCafisfeitelijkeenontmoetingsplekvoor

    mensendiegoedkunnenreparerenenminderhandige

    buurtgenotendiekapottespullenhebben.Voorwaardeis

    datjegezamenlijkwerktaandereparatie.Daardoorervaren

    mensendatreparerenvaakheelgemakkelijkenleukis,

    enkomenzedevolgendekeerweerterugmeteenander

    kapotproduct.

    DitishetsuccesvanhetRepairCaf.Indetoekomstwillen

    weookmeermetscholensamenwerken.Daarligttoch

    onzetoekomstengeziendetoenemendeschaarsteaan

    gekwalificeerdtechnischpersoneel,denkikdatdaareen

    mooieuitdagingligt.

    MartinePostma

    Directrice

    RepairCaf

    ELEKTRONICA

    www.repaircafe.nl

  • 23

    Weg met de wegwerpeconomie

    VolgensAdComperen,directeurvanACERe-useTechnology,

    levenwenogsteedsineenwegwerpeconomie.MaarAd

    gelooftindecirculairegrondstofeconomieenlaatmetzijn

    bedrijfzienhoeproducthergebruikhierineenactieverol

    kanspelen:IkbenopgegroeidineenBrabantsarbeidersgezin

    metnegengezinsleden.Nietsgingverloren.Alsietsstuk

    ging,probeerdeikditaltijdterepareren,ofonderdelente

    gebruikeninanderetoepassingen.Zodoendeismijnpassie

    voorhergebruikgegroeidenhebikeindjarentachtigdit

    bedrijfopgezet.

    Sindsdienreviserenwijondermeercomponentenvan

    kopieermachinesdieopnieuwingezetkunnenworden

    zonderkwaliteitsverlies.

    Eenbelangrijkerandvoorwaardevoorhetslagenvandit

    concept,isdatonzeklanteneenretoursysteemhebben

    voordeterugnamevanhaarproducten.Zokiestonzeklant

    Ocervooromgeenkopieermachinesmaardeprestaties

    ervanteverkopen.

    Opdezemanierblijvendemachinesinzijnbezit.

    Vervolgensreviserenwijdecomponentenvandeze

    machines,zodatOcdezeweerkanverwerkenbijde

    productievannieuwemachines.Debesparingenvoorde

    opdrachtgeverkunnenvarirentussen20tot50%vande

    nieuwwaarde.Deecologischefootprintvandeproducten

    kandaardoorvaakmetwel50%wordenverlaagd.Een

    belangrijkebottleneckisdatveelorganisatiesnognietde

    stapdurventezettennaareennieuwsysteem.Ditkostnu

    eenmaaltijdenvergtduseeninvestering.Maarwijkunnen

    latenzienhoesneldezeinvesteringisterugteverdienen.

    Omdecirculaireeconomieechtvandegrondtekrijgen,

    ishetbelangrijkdatwemetmeeropdrachtgeverspilot-

    projectenkunnendraaienomaantetonendatdeze

    aanpakwerkt.Rabobankzouhierinkunnenfaciliteren

    doorklantenmetelkaarincontacttebrengenomop

    dezemaniertewerkenaandecirculaireeconomie.

    AdComperenDirecteur

    ACERe-useTechnology

    ELEKTRONICA

    www.acewikkeltechniek.nl

  • 24 CirculaireEconomie

    De waarde van afgedankte elektronica

    Wistudatduizendkilooudemobieletelefoonsonderan-

    deredriehonderdgramgoud,anderhalfkilogramzilveren

    20anderewaardevollegrondstoffenbevatten?Jehoefter

    geenrekensomvoortemakenomjeterealiserendatdit

    veelgeldwaardis.

    TechreturnsiseenvandegrootsteinNederlandalshet

    gaatomhetopkopenvangebruikteconsumentenelek-

    tronicaomdezevervolgenseentweedeleventegeven.

    InitiatiefnemerMarcelStiphoutlichttoehoehijhiervaneen

    succesvolle,duurzamebusinesscaseweettemaken:Wij

    kopenoudetelefoonsencomputersopvanconsumenten.

    Naontvangstvandeproductenmakenwezeweergereed

    voordeverkoopdoordeproductenschoontemakenen

    onderdelentevervangen.Viaretailersendegroothandel

    komendezeproductenonderandereinEuropa,Azien

    Afrikaterecht.Doordaarterplekkegebruiktemakenvan

    retoursystemenzorgenweervoordatdeproductendieaan

    heteindevanhunlevensduurzijn,weerbijonsterecht-

    komenvoorverdereverwerking.Dezeproductenworden

    dangerecycled.Hiervoorwerkenwesamenmetvier

    Techreturns/Closingtheloop

    MarcelStiphout

    Directeur

    ELEKTRONICA

    www.techreturns.nl

    anderepartijen,waaronderUmicore.Dezebedrijvenkun-

    nendegrondstoffenuitdeproductenhalen,waarnade

    stoffenweereldersingezetkunnenworden.Erismassa

    nodigomdewaardevollegrondstoffenindeconsumen-

    tenelektronicaingrotengetaleretourtekrijgenendeze

    vervolgenstekunnenterugwinnenenteverwerken.

    Eenuitdagingvooronsisomconsumentenovertehalen

    eenskritischtekijkennaarwelkespullenzijafgedanktthuis

    hebbenliggen.Nietalleenomhenfinancieeldaarintebe-

    lonen,maarookomhetprincipevanrecyclingtestimuleren

    enbijtedragenaaneenduurzamereomgeving.

  • ARSGrafischenVanHoutum

    Duurzaam gedrukt en mogelijk circulair

    Eenbrochureovercirculaireeconomie,diewiljenatuurlijk

    ookduurzaamdrukken,vondJohnVerdellenvanRabobank

    Roermond-Echt.Hijbenaderdereclame-encommunicatie-

    bureauCreationStationendrukkerijARSGrafischdieal

    meerdan10jaarsamenwerken.Zijkondeneenduurzame

    oplossingleveren.

    ARSGrafischiseengecertificeerdFSC-drukker,gebruiktinkt

    opbiologischebasis,neemtgroenestroomafenisactief

    bezigmethethergebruikvanreststromen.Voorwatbetreft

    ditlaatsteisARSGrafischaangeslotenbijeenlokaalpapier-

    recyclingbedrijfPeetersRecycling.Dezeorganisatiezorgt

    ervoordathetsnijafvalvanhetpapierweerterechtkomt

    bijVanHoutumindezelfderegio.

    VanHoutummaakterhyginischpapiervandat100%

    gerecycledpapieris.Hetsnijafvalvandebrochureisdus

    onderdeelvandecirculaireeconomie.Maarhoezithet

    metdebrochuredieunuinuwhandhoudt?

    BasGehlenvanVanHoutumvertelt:Hetkanheelgoed

    datdebrochure,ophetmomentdathetafvalwordt,

    ookindecirculaireeconomieterechtkomt.

    Debrochurekomtinhandenvanlokaleondernemersen

    wijhebbenmetveelbedrijveneensamenwerkingsover-

    eenkomstwaarbijdezeklantenhunoudpapieraanons

    aanleverenenerweerhyginepapiervoorterugkrijgen.

    Zelfsalsbedrijvendebrochurelangbewaren,kandie

    uiteindelijkindecirculaireeconomieterechtkomen,want

    wezijnmomenteelbezigmeteenpilotmetJalemawaarbij

    weoudearchievenvernietigenenverwerken.Wekunnen

    nietallevezelsvandatoudepapiergebruiken,maardaar

    hebbenweweereenoplossingvoorgevonden.

    Wezijnconstantaanhetzoekenhoewewaardekunnen

    crerenmetwateroverblijft.Dekleinevezelsgaannaar

    SmurfitKappaRoermondPapier,ookregionaal,dieerkarton

    vanmaakt.Wijnemendiekartonnendozenweeraf,omons

    productinteverpakken.Diewederkerigheidvindikheel

    mooiaandecirculaireeconomie.

    Wijzijnalheellangbezigmetduurzaamondernemen,

    maarCradletoCradleendecirculaireeconomiegaan

    weereenstapverder.Danzoekjenaareenpositieve

    impact.Datinspireert!Voormezelf,maarikziehetook

    aanmijnmedewerkers.Bovendienishetookzakelijkslim.

    Wieeenpositieveimpactkanrealiserenvoorallestake-

    holders,inclusiefjeklanten,isverzekerdvancontinuteit.

    CIRCULAIRPAPIERINROERMOND

    25

    www.vanhoutum.nlwww.ars-grafisch.nl

    BasGehlen

    ManagingDirectorVanHoutum

  • 26 CirculaireEconomie

    Financiering

    Financieringsvormenvoor

    innovatiesindecirculaire

    economie

    Diverseondernemershebbenbehoefteaan(risicodragen-

    de)financieringsmogelijkhedenominnovatiesterealiseren

    ophetgebiedvanefficinteproductieprocessen,grond-

    stoffenbeheer,productontwikkelingenduurzaamkring-

    loopbeheer,allemaalelementenvandecirculaireeconomie.

    DeRabobankiseentoonaangevendeenbetrokkenbankdie

    ondernemersondersteunt,ookwanneerhetomeennieuwe

    oplossingofrichtinggaatzoalsbijdecirculaireeconomie.

    Debankwilondernemersbewustmakenvandemogelijk-

    hedendiecirculaireeconomiehenkanbieden(kostenbe-

    heersing,commercilekansen,versterkingconcurrentie-

    positie)enhelpendevernieuwingskansenterealiseren

    metkapitaal,kennisen/ofnetwerken.

    Hetkomtechtervoordatdemogelijkhedenvooreen

    regulierebancairefinancieringbeperktzijn.

    Bijvoorbeeldwanneereronzekerheidbestaatoverdelevens-

    vatbaarheidvaneentechnischeinnovatieofdeverkoop-

    baarheidvanhetproductofwanneereronvoldoendeeigen

    vermogenbeschikbaaris.Risicokapitaalfondsenenander-

    soortigefinancieringsinstrumentenkunneneengoede

    aanvullingzijnopderegulierebancairefinancieringbij

    hetmogelijkmakenvaninnovatie.

    DeRabobankheeftinhaarproductassortimentdiverse

    bijzonderefinancieringsmogelijkhedenvoorinnovatiesin

    verschillendefasen.VandePre-seedfasewaarbijheteerste

    ideewordtontwikkeld,totherstructureringenvoorzowel

    startersalsbestaande(grotere)ondernemers.

    Daarbijkanhetwatbetreftondersteuninggaanom:bancaire

    financieringaangevuldmeteengarantiestelling,risico-

    dragendkapitaal,kennis,eennetwerkofeencombinatie

    vandezemogelijkheden.Indeboxhiernaastenop

    pagina27staanenkeleproductendievanbetekeniskun-

    nenzijnvoorklantendiebezigzijnmetinnovatiesgericht

    opproductontwikkelingenproductievanuithetcirculaire

    principevanefficintennuttighergebruikenduurzaam

    keten-enkringloopbeheer.

    Eriseentrendzichtbaarvanbezitnaargebruik.Deze

    trendwordtgevoeddoordrieduurzameeconomische

    bouwstenen:(1)circulaireeconomie,(2)lifecycleasset

    managementen(3)hetdelenvanbedrijfsmiddelen.

    DeLageLanden(DLL)alsasset-basedfinancepartner

    wilhieropanticiperen.DLLwilmetdedienstverlening

    AssetSharingeenplatformaanbieden,waaropbezitters

    vanbedrijfsmiddelen,zoalsgraafmachines,landbouw-

    machines,trailersofautos,dezeinvruchtgebruikuitlenen

    aanbedrijvendieeendergelijkmiddeltijdelijknodig

    hebben.DoorbedrijfsmiddelenviaAssetSharingtedelen,

    kunnenzijhetmaximaleuitdezemiddelenhalenenopeen

    duurzamewijzeoptimaalfinancieelrendementrealiseren.

    ProductassortimentRabobank

    voorfinancieringvaninnovaties

    indecirculaireeconomie

  • 27

    Pre-seedfaseMoneyMeetsIdeasKenmerken:

    - Vooreenbreedscalaaanbedrijveneninitiatieven.

    - Bemiddelendeinstantievoordeelnameinhetaandelenkapitaaldoorinformeleinvesteerders(informalinvestors/businessangels).

    - Maximaal1miljoen1,5miljoen.

    Borgstellingvoorinnovatie(IBSK)*

    Kenmerken:

    - Voortechnisch-wetenschappelijkonderzoekofdeontwikkelingvantechnischnieuweonderdelenvanfysiekeproductenofproductieprocessen,alsmededaaraanvoorafgaandsystematischgeorganiseerdhaalbaarheidsonderzoek.

    - Borgstellingtot1.000.000,-en maximaal2/3vandefinancierings- behoefte.- Degarantiedekkingbedraagt90% vandeborgstelling.

    * In samenwerking met Agentschap NL

    StartersfaseDutchGreentechFundKenmerken:

    - VoorkansrijkeNederlandsegroenetechnostartersindesectorenfood&agri,water,luchtenbio-energie,metminimaaleenwerkendprototype.

    - Ondersteuningvandeondernemerbijverdereproductontwikkelingenmarktintroductiemetkapitaal,kennisennetwerken.

    - Deelnameinaandelenkapitaaltussen250.000,-en2.500.000,-.

    RabobankStimuleringkapitaal

    Kenmerken:

    - Vooro.a.starters,doorstartersenuitbreiders.

    - MKB(incl.agrarisch)- ExclusiefvoorRabobank-leden.- 50%vandegewenstefinancieringtotmaximaal500.000,-

    - Achtergesteldelening.

    Borgstellingvoorstarters(BSKS)*

    Kenmerken:

    - Voorstartendeondernemingentot3jaarnaoprichting.

    - Borgstellingtot200.000,-enmaximaal75%vandefinancieringsbehoefte.

    - Degarantiedekkingbedraagt90%vandeborgstelling.

    DoorgroeifaseRaboVenturesKenmerken:

    - Voorinvesteringenindecleantechindustrie.Specifiekgroeiendeondernemingendiedepotentiehebbenomtoekomstigemarktleidersteworden.

    - Deelnameinaandelenkapitaaltussende4en10miljoen.

    Borgstellingvoorgevestigdeondernemers(BSK)*Kenmerken:

    - Voorbestaandeondernemingen.- Voorlangerstartersdiedeborgstellingvoorstartersvolledighebbenbenut.

    - Vooruitbreiding,overnameen/ofinternationaleexpansie.

    - Borgstellingtot1.000.000,-enmaximaal50%vandefinancieringsbehoefte.

    - Degarantiedekkingbedraagt90%vandeborgstelling.

    RaboVermogensVersterkingslening*(Groeifaciliteit)Kenmerken:

    - Voorondernemingenmetvoldoenderentabiliteits-encontinuteitsperspectief,maaronvoldoendeeigenvermogen.

    - Achtergesteldelening.- Garantievoor50%vanhetverstrekterisicokapitaal.

    - Voorfinancieringsuitbreidingen(freshmoney)van500.000,-tot5.000.000,-.

    LeningmetGO-faciliteit(GarantieOndernemingsnanciering)*Kenmerken:

    - Voorondernemingenmetvoldoenderentabiliteits-encontinuteitsperspectief.

    - Niet-achtergesteldelening.- Garantievoor50%vandelening.- Voorfinancieringsuitbreidingen(freshmoney)van1,5miljoentotmaximaal50miljoen.

    - AchtergesteldeleningmogelijkalsUitgebreideRaboVermogensVersterkingslening.

    27

  • rabobank.nl/roermond-echtTel.(0475)500300(bedrijven)

    Op weg naar een circulaire

    economie.Nieuwe uitdagingen en kansen voor ondernemers.

    Samen sterker. Dat is het idee van coperatief bankieren.