Praatcafé dementie 27 mei 2014 ieper

of 37/37
Praatcafé Dementie Dinsdag 27 mei 2014
  • date post

    18-Feb-2016
  • Category

    Documents

  • view

    217
  • download

    0

Embed Size (px)

description

 

Transcript of Praatcafé dementie 27 mei 2014 ieper

  • Praatcaf Dementie Dinsdag 27 mei 2014

  • Dementie: Evolutie

    Verschilt van persoon tot persoon

    Vaak: bepaald patroon (afbrokkelen ontwikkeling)

    4

    2

    3

    1

  • Fase: Bedreigde Ik

    !!!

    Kenmerken:

    -Probleem met kortetermijngeheugen

    -Langetermijngeheugen grotendeels intact

    -Complexe handelingen worden moeilijker

  • Belevingsaspecten:

    -Eigenwaarde onder druk

    -Zoeken tussen toelaten en ontkennen

  • Fase: Verdwaalde ik

    !!!

    Kenmerken:

    -Geheugenproblemen worden groter

    -Desorintatie

    -Omkering van de levensloop (link behangpapier)

    -Persoonlijkheidsverandering

    -Grotere afhankelijkheid voor zelfzorgactiviteiten

    -Soms decorumverlies

  • Belevingsaspecten:

    - Angst staat centraal- controleverlies

    Gevolgen:

    - Ontwikkelen van gedrag om toch enige controle te behouden (Bvb. dolen in huis, naar huis willen, verzamelen, naar moeder willen,)

  • Fase: Verzonken Ik

    !!!

    Kenmerken:

    -Persoon lijkt helemaal in zichzelf gekeerd

    -Volledig hulpbehoevend

    -Verbale communicatie wordt moeilijker

    -Beleving wordt bepaald door zintuiglijke ervaring

  • Belevingsaspecten:

    -Primaire behoeften staan centraal

    -Isolement

  • Waarom?

    Zorgen voor iemand met dementie vraagt

    Specifieke houding en deskundigheid

    Veel energie, geduld en inlevingsvermogen

    Van mantelzorger wordt verwacht dat hij meer en meer praktische zaken overneemt

    Het gaat nog altijd over een familielid waarmee je in het verleden een heel specifieke band hebt opgebouwd, die nu meer afhankelijk wordt

    Niets meer is zoals het vroeger was, je wordt overspoeld met gevoelens, gedachten, belevingen,

    Tips voor mantelzorgers

  • Rouwverwerking

    Diagnose kan hard aankomen, er komen verschillende gevoelens in je op

    Kwaadheid

    Diagnose in vraag stellen

    Angst

    Verdriet

    Onzekerheid

    Goed om

    Plaats geven

    Zoeken naar mooie momenten

    Betekenis en zin geven naar wat je overkomt

    Gevoelens uitspreken tegen mensen die je dierbaar zijn, praten versterkt de draagkracht

  • Schuldgevoelens

    Doe ik wel genoeg

    Ik moet maken dat moeder altijd tevreden is

    Je zit gevangen tussen allerlei zorgen en verwachtingen (Zorg voor persoon met dementie, werk, kinderen, hobbys,)

    Onverwerkt verdriet uit het verleden / persoon iets kwalijk nemen van vroeger, je voelt je hierom schuldig

    Onrealistische eisen naar jezelf zorgen dat je je schuldig voelt als je er niet aan kan voldoen

    Spreek schuldgevoelens uit, wees mild voor jezelf en sta jezelf toe fouten te maken, zoek hulp als je verstrikt raakt in schuldgevoelens,

  • Invloed op relaties

    Taken en rollen opnemen die je minder vertrouwd zijn

    Onderlinge verhoudingen vergaan wijzigingen

    Als mantelzorger geef je heel veel en kan je soms het gevoel krijgen dat je minder terug krijgt.

    Geniet van de dingen die je nog krijgt! (knuffel, glimlach,)

    Je broers/zussen, je partner, je kinderen, iedereen heeft zijn eigen gevoelens en gedachten, kan soms tot spanning leiden, maar zijn uitingen van betrokkenheid en bezorgdheid

    Respecteer elkaars grenzen in het geven van zorg, veroordeel elkaar niet, luister naar elkaar.

  • Draagkracht en draaglast

    Zorg verlenen is vaak grenzen verleggen

    Grenzen kunnen overschreden worden. Enkele signalen:

    Oververmoeidheid, gepaard met prikkelbaarheid, minder weerstand, pijnlijke rug, vlug wenen,

    Tijd om op zoek te gaan naar ondersteuning in die taak

    Is moeilijke stap

    Biedt ook kansen

    Hulp vragen is geen schande, ook jij bent maar een mens, neem geregeld tijd voor jezelf

  • Ondersteuningsmogelijkheden Informatie inwinnen en zicht krijgen op ziekteverloop kan helpen zijn

    Bibliotheek Expertisecentra dementie / Alzheimerliga Vormingsmomenten Media www.dementie.be Praatcaf

    Even de zorg aan anderen overlaten Thuiszorgorganisaties aan huis (bvb. huishoudelijke en persoonsgebonden taken worden

    overgenomen Oppasdienst Thuisverpleegkundigen Dagverzorgingscentra Kortverblijf Nachtopvang

    Eventueel opname rust- en verzorgingstehuis Geeft je de kans om op een andere manier zorg te dragen Door ontlasting praktische taken ben je nu misschien beter in staat om aandacht te

    schenken aan kwaliteit van je ontmoeting met je partner/moeder/zus,

  • 3 sleutelwoorden

    Geduld

    Veiligheid

    Respect

    Vertaalt zich in concrete aandachtspunten en tips

    Algemene adviezen in nabijzijn

  • Routine: Vermijd falen door voldoende houvast te bieden Hou rekening met gewoontes Vermijd onnodige veranderingen en onverwachte situaties Bijvoorbeeld: gestructureerde dagindeling, vertrouwde

    activiteiten, vertrouwde themas als gespreksingang

    Gevoelsuitingen en decorumverlies: Niet persoonlijk nemen Even laten uitrazen Afleiden Niet terechtwijzen Schaam je niet Zoek oorzaak Humor

  • Aangepaste activiteiten:

    Herinneringen aan vroeger ophalen

    Communiceren met zintuigen in plaats van met woorden

    Aangepaste individuele activiteiten

    Stimuleren:

    Niet alles uit handen nemen

    Frustratie? Op niet-confronterende manier helpen

  • Iedereen is uniek, ook personen met dementie, wat voor ene persoon aangenaam/ een goeie omgang is, is het voor de andere misschien niet.

    Geen receptenboek, wel tips

  • Pauze

  • Ik weet soms niet over wat ik moet praten met haar

    Tips:

    Stel geen vragen die betrekking hebben op het recente verleden, maar praat over wat er nu te horen/zien/ruiken/proeven of voelen valt

    Spreek over interesses, gewoontes en voorkeuren van vroeger

    Vertel iets over uzelf

    Uw aanwezigheid en rustige nabije uitstraling zijn vaak belangrijker dan woorden. Stilte kan ook belangrijk zijn

  • Mama lijkt in niks meer genteresseerd, ze reageert zo onverschillig als er iets rond haar gebeurt

    Tips:

    Is voor familieleden vaak moeilijk door gevoel van verlies in kwaliteit van de relatie, in vergelijking met vroeger

    Apathie is een van de meest voorkomende veranderingen in stemming en gedrag bij dementie. Het neemt toe naarmate de dementie vordert.

    Probeer, in overleg met de persoon, zo lang mogelijk te stimuleren om zaken zelf uit te voeren ipv volledig over te nemen. Verwacht hierbij het onmogelijke niet. Een korte, inspannende bezigheid kan al een mooi doel zijn

    Kan soms een lichamelijke oorzaak hebben of invloed van medicijnen

    Blijf info geven over wat er gebeurt, te vragen hoe het met haar is, voorkeuren te bevragen,

  • Als hij soms iets foutiefs zegt/doe en dit beseft klapt hij toe

    Tips:

    Corrigeer zo onopvallend mogelijk en vermijd bestraffende woorden als toch, altijd en nooit

    Indien mogelijk, gebruik geheugensteuntjes

    Geef zo veel mogelijk duidelijkheid en structuur, zodat de kans dat iets fout loopt kleiner is

    Geef waardering voor wat goed gaat

  • Soms kan hij zo achterdochtig zijn

    Tips:

    Mogelijke verklaring: Goed ziektebesef maakt de persoon angstig. Dementie en cognitieve achteruitgang verhoogt risico op achterdocht.

    Bij achterdocht, vaak een dubbele bodem:

    De persoon voelt zich bedreigd, maar tegelijk ook kwetsbaar (en daarom heeft de persoon contact hard nodig. Reageer dus niet door direct en fel op de beschuldigingen in te gaan, maar blijf rustig, liefdevol en zacht)

    Zintuigelijke problemen werken achterdocht in de hand (bvb. niet goed horen)

  • Soms kan hij zo achterdochtig zijn

    Vervolg van tips:

    Zintuigelijke problemen werken achterdocht in de hand (bvb. niet goed horen)

    Vermijd situaties of themas die de persoon met dementie angstig maken, zorg voor verlichte, stabiele, overzichtelijke en niet te drukke omgeving)

    Vermijd fluisteren of achter de rug praten/gebaren maken en antwoord zo eerlijk mogelijk op vragen die gesteld worden

    Aandacht dag-invulling op maat (niets doen heeft ruimte tot piekeren en wantrouwen.

  • Soms begrijp ik niet wat hij wilt zeggen, omdat hij niet op de juiste woorden komt

    Tips:

    Praat en wees zo ontspannen mogelijk

    Dring bij een tekortschietend geheugen niet te lang aan op een antwoord/ vervolg van het verhaal

    Reageer op gebaren waarmee de persoon met dementie iets tracht te zeggen

    Herhaal dat gedeelte van de zin of die woorden die u wel hebt begrepen

    Probeer antwoord te geven op wat u denkt dat de persoon met dementie wenst te zeggen

  • Ze kan niet blijven zitten. Ik ben bang dat ze op een dag weg is van huis

    Tips:

    Ongeveer 7 op 10 mensen gaan op een moment in het verloop van hun dementie dwalen.

    Hoort dit gedrag bij eigene van de persoon? (bvb. beroep vroeger postbode,)

    Ga omgevingsfactoren na die het gedrag kunnen uitlokken ( Is omgeving niet te druk, is er herkenbaarheid en roept omgeving vertrouwen op, zorg voor voldoende (veilige) loopruimte.

    Wandel soms eens mee (bvb. s morgens buitenwandeling,)

    Indien mogelijk: patronen proberen te achterhalen (is niet altijd mogelijk)

  • Hoe trek ik best de aandacht om een gesprek te starten?

    Tips:

    Ga op gelijke hoogte staan

    Zoek oogcontact

    Zorg voor een rustige omgeving en doe geen twee dingen tegelijk

    Spreek niet harder dan gewoonlijk

    Blijf bij communicatie binnen het gezichtsveld van de persoon met dementie staan

  • Begrijpt hij wel wat ik zeg?

    Tips:

    Spreek bij voorkeur in korte, duidelijke zinnen

    Stel geen meerkeuzevragen

    Vertel steeds wat u gaat doen of van plan bent te doen

    Controleer of de persoon met dementie u heeft begrepen (let op het gedrag en de gezichtsuitdrukking)

    Toon dingen voor en toon hoe het moet

    Stel vragen kort voor het moment er actie gevraagd wordt

    Ondersteun uw woorden met gebaren

    Informatieverwerking vraagt wat meer tijd (wacht daarom wat langer op een antwoord of actie)

  • Nu hij dementie heeft, moet ik dan alles voor hem bepalen?

    Tips:

    Ga ervan uit dat de persoon met dementie besef heeft van zijn situatie en spreek hem als een volwassene toe

    Betrek hem zoveel mogelijk bij keuzes en beslissingen waar het nog kan

    Spreek niet over het hoofd van de persoon heen en laat, ook non-verbaal, blijken dat u het beste met de persoon met dementie voor hebt (glimlach en vriendelijkheid vormen vaak de sleutel tot goede communicatie).

  • Ze kent mijn naam niet meer en denkt dat ik haar broer/zus ben

    Tips:

    Een verklaring hiervoor kan zijn dat de persoon in herinnering zijn jeugdjaren opnieuw beleeft

  • Ze vloekt, is onbeleefd en kleed zich soms uit. Ik ben daar zo beschaamd voor

    Tips

    Is een uiting van decorumverlies

    Berisp het gedrag niet

    Leid de aandacht af en focus op iets anders

    Probeer te voorkomen

    Gebruik humor

  • Hij is grappig, mag ik ermee lachen?

    Tips:

    Humor ontwapent, samen lachen kan en mag en is gezond. Niet uitlachen.

  • Ze wilt altijd naar huis, wat moet ik daarmee doen?

    Tips:

    Een verklaring hiervoor is dat de persoon de omgeving niet herkent als haar thuis. Zorg voor voldoende huiselijkheid en herkenbaarheid

    Probeer zelf rustig te blijven, en aandacht af te leiden door in te gaan op het gevoel

  • Mama lijkt soms zo bang, zonder een duidelijk aanleiding verstijft ze, begint ze te beven,

    Tips:

    Verschillende soorten angst: Fobie, trauma, paniekaanvallen, algemene angststoornissen,

    Zorg voor duidelijkheid, regelmaat

    Probeer ontspannen te blijven en dat gevoel ook over te brengen, probeer in te leven in situatie waar in je zelf angstig bent en ga er niet van uit dat je de angst mot wegnemen

    Probeer lichamelijke oorzaken uit te sluiten (pijn, ontlastingspatroon, honger/dorst/medicatie/

    Zorg voor rustige, veilige en vertrouwde omgeving en eventueel iets om handen

    Indien langere periode: praat erover met arts

  • Communicatie:

    10 geboden voor Alzheimer

    ga dicht bij de persoon staan, zeg zijn naam raak aan, neem plaatsor de persoon op gelijke hoogte, maak oogcontact, spreek traag en duidelijk, gebruik eenvoudige, concrete woorden en korte zinnen, benadruk uw woorden met gebaren en aanrakingen, deel niet meer dan n boodschap per keer mee, gebruik affirmatieve uitspraken en houdingen.

  • Communicatie:

    Oppassen voor:

    Toon en volume stem (niet bedreigend overkomen)

    Niet betuttelen

    Niet examineren

    Niet corrigeren

    vragen over recente gebeurtenis

  • Vragen?