Philosophy 3.5 Samenvatting Colleges

of 112/112
HOORCOLLEGE 1 Taal en interpretatie: de hermeneutiek Een kwestie van taal Recap Filosofie 1 Denk aan de documentaire ‘Inside Job’ ; Een van de meest opvallende dingen: de taal die wordt gebezigd door de betrokken partijen iets doet met datgene wat er in die documentaire gebeurt VB. Op het moment dat de politie spreekt over burgers als klanten of clienten dan schept dat een bepaalde verwachting die dat woord met zich meebrengt. Wat gebeurt er nu als ik als burger (klant) ontevreden ben over de politie. Je kan als burger niet de keuze maken naar een andere aanbieder te gaan. Dit kan niet. Niet een normale klantrelatie. Maar wanneer je die relatie zo gaat beschrijven dan gebeurt er iets met de manier waarop je naar instituties gaat kijken. ! dit gebeurt ook in die documentaire. Als ik de bank zie als een pure onderneming die gericht is op winst maken. Als ik mensen zie als self%interested animals die hun rationaliteit gebruiken om hun eigen belang zo goed mogelijk te dienen. Dan ga ik op een bepaalde manier kijken naar mijn eigen organisatie en klanten en zie ik dat we een spel aan het spelen zijn. Een spel waar we gaan proberen ieder op onze eigen manier zoveel mogelijk daaruit te halen. ! Een manier waarop je dus kijkt en gaat spreken hangen met elkaar samen. De manier waarop je je activiteit begrijpt, je instituties begrijpt. De manier waarop mensen spreken en waarop ze zich verhouden tot de wereld. Dit merk je misschien al op het moment in het dagelijks leven wanneer je mensen spreekt uit een bepaald milieu (realityTtv kijken vinden we ook leuk). Je merkt dat in bepaalde kringen dus op een bepaalde wijze wordt gesproken over bepaalde zaken ! Dus; belangrijk is dus dat die taal niet alleen een beschrijving is van de werkelijkheid, maar die taal bepaalt ook hoe je jezelf rechtvaardigt en hoe je je activiteiten rechtvaardigt. Datgene dat je aan het doen bent rechtvaardig je zelf met bepaalde woorden/uitdrukkingen/frasen die je gebruikt. De nauwe samenhang tussen de manier waarop mensen spreken (de taal die zij bezigen), hoe zij zich verhouden tot de wereld en de manier waarop instituties werken en zichzelf rechtvaardigen, de manier waarop de werkelijkheid wordt gepresenteerd Wetenschap is deel van het probleem. Belangrijk in dit verhaal dat de wetenschap een bepaald onderdeel is van dit gebeuren. Dit zagen we ook bij Marx. De bovenbouw is een ideologische reflectie van de onderbouw. De gedachte dat de belangen die economisch speelden in de onderbouw (de machtsverhoudingen, eigendomsverdelingen) dat die gereflecteerd worden in de ideologische bovenbouw (in de moraal, filosofie, wetenschap). In die wetenschap wordt dus eigenlijk een ander belang gediend (in dit Martin Heidegger, Zijn en tijd, par 32. Verstaan en uitleg. (vertaling van Sein und Zeit – Mark Wildschut) Hans Georg Gadamer, Wahrheit und Methode (vert. Truth and Method, Elements of a theory of hermeunetic experience)
  • date post

    09-Dec-2015
  • Category

    Documents

  • view

    213
  • download

    1

Embed Size (px)

description

A summary of the important subjects discussed for High school/University Philosophy.

Transcript of Philosophy 3.5 Samenvatting Colleges

  • HOORCOLLEGE(1((Taal(en(interpretatie:(de(hermeneutiek((Een(kwestie(van(taal((Recap&Filosofie&1(Denk(aan(de(documentaire(Inside(Job(;((Een(van(de(meest(opvallende(dingen:(de(taal(die(wordt(gebezigd(door(de(betrokken(partijen(iets(doet(met(datgene(wat(er(in(die(documentaire(gebeurt(VB.(Op(het(moment(dat(de(politie(spreekt(over(burgers(als(klanten(of(clienten(dan(schept(dat(een(bepaalde(verwachting(die(dat(woord(met(zich(meebrengt.(Wat(gebeurt(er(nu(als(ik(als(burger((klant)(ontevreden(ben(over(de(politie.(Je(kan(als(burger(niet(de(keuze(maken(naar(een(andere(aanbieder(te(gaan.(Dit(kan(niet.(Niet(een(normale(klantrelatie.(Maar(wanneer(je(die(relatie(zo(gaat(beschrijven(dan(gebeurt(er(iets(met(de(manier(waarop(je(naar(instituties(gaat(kijken.((!(dit(gebeurt(ook(in(die(documentaire.(Als(ik(de(bank(zie(als(een(pure(onderneming(die(gericht(is(op(winst(maken.(Als(ik(mensen(zie(als(self%interested+animals(die(hun(rationaliteit(gebruiken(om(hun(eigen(belang(zo(goed(mogelijk(te(dienen.(Dan(ga(ik(op(een(bepaalde(manier(kijken(naar(mijn(eigen(organisatie(en(klanten(en(zie(ik(dat(we(een(spel(aan(het(spelen(zijn.(Een(spel(waar(we(gaan(proberen(ieder(op(onze(eigen(manier(zoveel(mogelijk(daaruit(te(halen.((!(Een(manier(waarop(je(dus(kijkt(en(gaat(spreken(hangen(met(elkaar(samen.(De(manier(waarop(je(je(activiteit(begrijpt,(je(instituties(begrijpt.(De(manier(waarop(mensen(spreken(en(waarop(ze(zich(verhouden(tot(de(wereld.(Dit(merk(je(misschien(al(op(het(moment(in(het(dagelijks(leven(wanneer(je(mensen(spreekt(uit(een(bepaald(milieu((realityTtv(kijken(vinden(we(ook(leuk).(Je(merkt(dat(in(bepaalde(kringen(dus(op(een(bepaalde(wijze(wordt(gesproken(over(bepaalde(zaken((!&Dus;(belangrijk(is(dus(dat(die(taal(niet(alleen(een(beschrijving(is(van(de(werkelijkheid,(maar(die(taal(bepaalt(ook(hoe(je(jezelf(rechtvaardigt(en(hoe(je(je(activiteiten(rechtvaardigt.(Datgene(dat(je(aan(het(doen(bent(rechtvaardig(je(zelf(met(bepaalde(woorden/uitdrukkingen/frasen(die(je(gebruikt.(((De(nauwe(samenhang(tussen(de(manier(waarop(mensen(spreken((de(taal(die(zij(bezigen),(hoe(zij(zich(verhouden(tot(de(wereld(en(de(manier(waarop(instituties(werken(en(zichzelf(rechtvaardigen,(de(manier(waarop(de(werkelijkheid(wordt(gepresenteerd((Wetenschap(is(deel(van(het(probleem.(Belangrijk(in(dit(verhaal(dat(de(wetenschap(een(bepaald(onderdeel(is(van(dit(gebeuren.(Dit(zagen(we(ook(bij(Marx.(De+bovenbouw+is+een+ideologische+reflectie+van+de+onderbouw.(De(gedachte(dat(de(belangen(die(economisch(speelden(in(de(onderbouw((de(machtsverhoudingen,(eigendomsverdelingen)(dat(die(gereflecteerd(worden(in(de(ideologische(bovenbouw((in(de(moraal,(filosofie,(wetenschap).(In(die(wetenschap(wordt(dus(eigenlijk(een(ander(belang(gediend((in(dit(

    Martin(Heidegger,+Zijn+en+tijd,+par+32.++Verstaan+en+uitleg.+(vertaling+van+Sein+und+Zeit++Mark+Wildschut)++Hans(Georg(Gadamer,+Wahrheit+und+Methode+(vert.+Truth+and+Method,+Elements+of+a+theory+of+hermeunetic+experience)(

  • geval(van(Inside(Job(dus(een(economisch(belang)(en(wordt(gerechtvaardigd.(Terwijl(we(het(idee(hebben(dat(het(een(objectieve(verklaring(is,(is(dit(in(feite(een(verholen(machtsmechanisme(wat(gaande(is.(((In(welke(zin(is(hier(dus(sprake(van(taal?((We(hebben(het(over(taal(zoals(die(ook(in(de(wetenschap(wordt(gebezigd,(die(niet(puur(neutraal(is,(maar(die(iets(doet.(Daarom(is(het(een(kwestie(van(taal.(Een(taal(dus(en(de(manier(waarop(we(beschrijven(die(bepalend(is(voor(het(beeld(op(de(wereld(en(de(manier(waarop(instituties(zichzelf(rechtvaardigen.(((Taal(als(interpretatie((een(manier(van(interpreteren,(een(manier(van(uitleggen)(en(als(een(machtig(spreek(act(in(een(institutionele(context(om(dingen((met(elkaar)(te(communiceren,(organiseren,(verklaren(en(rechtvaardigen((in(zaken,(wetenschap(etc.)(Taal(zelf(is(al(een(interpretatie(handeling.(Tegelijkertijd(is(het(dus(een(machtig(wapen(waardoor(we(dingen(in(gang(kunnen(zetten,(mensen(in(beweging(kunnen(zetten.(Als(je(maar(vaak(genoeg(een(bepaalde(slogan(herhaalt(gaan(mensen(ook(op(die(manier(met(die(zaken(om.(Het(gaat(niet(alleen(om(communicatie,(maar(om(taal(als(iets(dat(speelt(in(de(manier(waarop(we(instituties(organiseren(en(de(manier(waarop(we(zaken(met(elkaar(afspreken.(De(manier(waarop(we(zaken(vastleggen((wetboek((ideologische(reflectie)).(In(taal(wordt(met(het(samenleven(van(mensen(ook(iets(bekrachtigt.(((Het(thema(zelf(is(heel(oud(in(de(filosofie(Dit(thema(van(taal(niet(simpelweg(als(communicatiemiddel(maar(als(machtig(wapen(is(al(heel(oud(in(de(filosofie.(((Logos(betekent(spraak(en(rede((T(relatie(tussen(de(manier(waarop(we(spreken,(de(manier(waarop(we(denken(en(hoe(dingen(zijn(Logos(=(spraak(/(de(rede((reason,(het(verstand)(!(de(overeenstemming(tussen(de(manieren(van(spreken,(en(de(manieren(van(denken.((Wil(je(weten(hoe(een(mens(over(iets(nadenkt,(moet(je(kijken(hoe(diegene(daar(over(spreekt.(((Plato(en(AristotelesT(dialectiek/logica/retorica((Spreken(komt(overeen(met(de(manier(van(denken.(En(de(manier(van(denken(komt(overeen(met(de(manier(hoe(dingen(zijn.(Althans,(wanneer(je(er(op(de(juiste(manier(over(spreekt(en(dus(op(de(juiste(manier(over(nadenkt.((Reflectie(op(taal(is(dus(heel(belangrijk,(waarin(het(gaat(om(de(waarheidsvraag.(Hoe(spreek(je(er(over?(Gebruik(je(de(juiste(woorden?((Hanteert(de(wetenschap(op(de(juiste(manier(de(logos?(De(logica(bij(de(Grieken(gaat(dus(verder;(gebruik(ik(de(juiste(begrippen(om(dat(de(beschrijven(wat(ik(wil(doorgronden?(((Verschillende(domeinen(van(onderzoek(Aristoteles,(retorica:(de(taal(zoals(die(gebezigd(wordt(door(een(politicus,(een(politicus(die(slogans(gebruikt(of(op(angst(inspeelt.(Dat(is(de(retorica((de(kracht(van(de(vergelijking,(waarin(je(op(iemands(gemoed(werkt).(Dan(zie(je(dat(iemands(gemoed/stemming(heel(belangrijk(is(waarop(hij(is(aangedaan.(!(Geldt(niet(alleen(in(de(politiek,(ook(in(het(bedrijfsleven.((((

  • HEIDEGGER(Een(van(de(meest(invloedrijke(filosofen(van(de(twintigste(eeuw(Wordt(genspireerd(door(Plato(en(Aristoteles(Hij(behandelt(dit(in(het(kader(van(de(zijnsTvraag(((De(zijnsvraag((kijk(ook(naar(het(college(van(Govert(Buijs((wijzen(van(zijn)(Aspectenleer(((Hermeneutiek,(existentile(analyse,(fenomenologie(Hermeneutiek;((Hermes((Griekse(god)((een(hermes((Mercurius(in(Romeins)(wordt(gezien(als(de(boodschapper(der(goden,(degene(die(komt(met(de(boodschap(aan(de(mens(van(wat(er(in(die(goden(wereld(speelt.((Hermeneutiek(is(de(kunst(van(het(uitleggen,(op(zon(manier(dat(wat(verborgen(is(openbaar(wordt(gemaakt.(Dat(wat(besloten(ligt(in(iets(wat(kenbaar(wordt(gemaakt.(Die(boodschap(wordt(bekennen(gegeven.(((Heidegger(gaat(het(menselijk(zijn(interpreteren,(uitleggen(en(geeft(ons(een(boodschap.(De(mens(heeft(zichzelf(niet(op(de(juiste(manier(begrepen.(Waarom?(Omdat(de(mens(zichzelf(teveel(heeft(gezien(als(een(object(met(eigenschappen.(Een(ding(met(eigenschappen.(Terwijl(wat(wezenlijk(is(in(het(menselijk(bestaan,(is(dat(je(de(mens(dient(te(begrijpen(als(existentie.(((Existentile&analyse;((Existentie(filosofie((de(existentialisten((genspireerd(door(Heidegger))(Existentie(=(eigenlijk(de(aanduiding(van(het(specifieke(menselijk(zijn.(Wat(is(dat(menselijke(zijn?(Dat(ik(mij(tot(mijzelf(verhoud((existentie,(een(zelfverhouding)(als(een(mogelijkheid.(Dus(het(is(een(verhouding(tot(jezelf(en(je(eigen(leven(als(mogelijk(zijn(/(als(kunnen(zijn.(Kunnen(zijn((mogelijkheid(om(bij(college(te(komen(en(niet(te(luisteren(kan(vanuit(de(existentie(worden(bezien)((student(hoeft(hier(niet(te(zitten(en(leraar(heeft(de(mogelijkheid(om(hem(hier(op(aan(te(spreken).((Dit(is(niet(iets(wat(een(kat(heeft,(hij(kan(die(vraag(zichzelf(niet(stellen.(Terwijl(wanneer(de(mens(sochtends(wakker(wordt(verhouden(we(ons(al(tot(onszelf,(ons(bestaan(als(een(mogelijkheid.(Iets(waarmee(we(iets(kunnen((zijn+kunnen).(((De(verveling;(Je(blijft(leeg(en(je(wordt(vastgehouden((In(het(tijdverdrijf(ben(je(je(aan(het(vervelen.(Het(kenmerk(van(de(verveling(is(het(niet(aangesproken(worden.(Je(moet(die(leegte(vullen.(Wat(er(gebeurt(is(een(zelfverhouding(waarin(je(je(zo(tot(jezelf(verhoudt,(dat(datgene(wat(in(je(zelf(speelt(eigenlijk(wordt(verhuld.(Je(wordt(bewogen(door(iets(wat(je(tegelijkertijd(voor(jezelf(verbergt.(Tegelijkertijd(bepaalt(dat(de(manier(waarop(ik(met(tot(de(wereld(verhoud.((VB.(Je(hebt(dat(geweldige(feest(en(de(tijd(vloog(voorbij.(Maar(misschien(heb(je(jezelf(verveeld,(omdat(je(in(de(kern(eigenlijk(leeg(gelaten(blijft.(((Het(gaat(dus(niet(meer(om(autonome(keuzes.(Heidegger(legt(de(verhouding(tot(de(mogelijkheid.(Niet(een(verhouding(waarin(je(als(een(vrij(individu(kiest.(Er(is(altijd(sprake(van(een(gestemd(zijn,(die(stemming(zijn(we(niet(de(baas.(Misschien(worden(bewogen(door(een(diepe(angst((Sein+und+Zeit)(of(een(diep(gevoel(van(leegte((Sartre,(de(Beauvais).(((

  • Zijn(existentile(analyse(is(dat(hij(kijkt(naar(menselijke(existentie(en(dus(iets(uitlegt(en(daarmee(dus(een(boodschap(geeft(!(de(menselijke(existentie;(je(verhouden(tot(mogelijkheden,(mogelijk(zijn,(een(verhouding(tot(jezelf.(Waarin(je(zelf(kunt(zien,(onder(ogen(kunt(komen,(of(juist(op(de(vlucht(kunt(gaan.(((Fenomenologie(de(algemene(naam(voor(de(methode(die(door(Heidegger(wordt(gebruikt.((Feinestei/Feinomenon(=(dat(wat(zich(laat(zien,(wat(zich(toont,(wat(tevoorschijn(komt((Grieks)(,(dat(iets(zich(manifesteert,(wat?(De(zaak(zoals(die(is.((Op(zon(manier(spreken(dat(wat(ter(sprake(wordt(gebracht(zich(laat(zien(zoals(het(is.(Heidegger(probeert(op(zon(manier(te(spreken(dat(iemand(het(op(bepaalde(manier(kan(zien.(((Sein(und(Zeit((grote(doorbraak(Samenhang(tussen(Zijn(en(Tijd.((Dat(zijn(houdt(verband(met(het(menselijk(zijn.(To(be(or(not(to(be(!(de(mogelijkheid(hebben(om(te(zijn(of(niet(te(zijn.(Thats(the(question.(Dat(zijn(en(niet(zijn(heeft(te(maken(met(dat(zijn(wat(ik(zelf(ben.(Mijn(tijd.(Mijn(tijdelijk(bestaan(waarin(ik(op(bepaalde(ogenblikken(kan(zien(en(zeggen(wat(mij(te(doen(staat.((!&Zijn(en(Tijd(probeert(kortom(een(relatie(te(tonen(tussen(het(menselijk(zijn(en(de(tijd(van(leven.(((Paragraaf(32((verstaan(en(uitleg((interpretatie)(Dat(menselijk(zijn(wordt(gekenmerkt(door(verstaan(en(uitleg((kortom(interpretatie).(Taal(als(interpretatie.(((Van(groot(belang(voor(bijvoorbeeld(Gadamer((Wahrheit(und(Methode)((Verstaan&en&uitleg&(paragraaf(32(Sein(und(Zeit)(&Zijn(tot(mogelijkheden;(je(tot(mogelijkheden(verhouden(Het(menselijk(zijn(is(een(zijn(dat(zich(verhoudt(tot(mogelijkheden.(Je(kunt(uit(je(bed(komen(of(niet.(Je(kunt(aandachtig(aanwezig(zijn(of(niet.((Steeds(het(eigen(mogelijk(zijn((Je(kunt(allemaal(ergens(zitten,(maar(ieder(kan(er(op(verschillende(mogelijke(manieren(zitten.(Hoe(verhoud(jij(je(tot(je(eigen(mogelijkheid(verhoudt.(((Hoe(ik(iets(versta(opent(verschillende(mogelijkheden(om(er(mee(om(te(gaan(Verstaan;(zoals(je(je(vak(verstaat,(dat(iemand(er(op(zon(manier(over(spreekt(dat(daar(kennis(uit(blijkt.(Verstaan(en(verstand(hoort(hier(dus(bij(elkaar.((VB.(Je(verstaat(het(om(naar(college(te(gaan.(Je(weet(wat(hier(voor(nodig(is.(Een(mens(van(een(zekere(leeftijd(in(zekere(omstandigheden(kan(dit(verstaan.((Dit(verstaan(opent(verschillende(mogelijkheden(om(met(situaties(om(te(gaan.((tanden(poetsen,(boterham(smeren,(aankleden,(etc.)(Die(mogelijkheden(zijn(niet(een(abstract(logische(mogelijkheid,(maar(een(mogelijkheid(die(je(bent.(Je(kunt(het(doen.(Hier(speelt(ook(weer(die(stemming(mee.(Je(kan(zo(verdrietig/verliefd/depressief(zijn.(Het(is(een(mogelijkheid(die(gestemd(is.((Heidegger(noemt(die(verstehen((verstaan.((((

  • Het(is(belangrijk(om(de(juiste(manier(te(vinden(met(iets(om(te(gaan((en(de(juiste(woorden(te(vinden!(Je(moet(iets(goed(verstaan(om(er(mee(om(te(gaan.(((Sleutelwoorden((wat(je(zegt(is(wat(je(krijgt(Bepaald(gebruik(van(woorden(wijzen(al(op(iets(verstaan.(Wanneer(je(spreekt(over(een(goede(organisatie/economie/student(wordt(dit(lastig.(Hoe(versta(jij(een(goede(organisatie?(Hoe(ga(jij(daar(mee(om?((Sleutelwoorden;(woorden(waarmee(je(de(richting(aan(geeft(Die(sleutelwoorden(zijn(datgene(wat(volgt(uit(de(manier(waarop(je(daarover(spreekt(en(dus(waarop(je(over(iets(nadenkt(en(ergens(naar(kijkt.(((Uitleg((interpretatie)(als(de(ontwikkeling(van(ons(verstaan((ook(in(praktische(zin((een(vak(verstaan:(in(staat(zijn(met(iets(om(te(gaan)((Belangrijk(voor(Heidegger;(interpretatie((auslegung/uitleg)(is(de(ontwikkeling(van(ons(verstaan.(De(ontvouwing/ontwikkeling(van(ons(verstaan(VB.(Wanneer(je(iemand(tegen(komt(en(je(denkt(dat(iemand(een(lafaard(is.(Vervolgens(ga(je(kijken(en(dan(zie(je;(als(dit(er(is(doet(hij(dit(etc.(Je(gaat(kijken(waarop(diegene(iets(doet(vanuit(dat(perspectief(en(in(dat(licht.(Die(eerste(ervaring(die(jij(hebt(ga(je(uitbouwen(en(krijg(je(er(een(heel(verhaal(omheen.(((!(Wanneer(je(kijkt(naar(een(economie(en(naar(een(mens(kijken.(Stel(je(verstaat(dit(mens(als(egostisch(wezen,(dat(zijn(eigen(belang(dient.(Je(kan(naar(de(hele(werkelijkheid(gaan(kijken(vanuit(dat(verstaan.(Die(winkelier(doet(misschien(wel(vriendelijk(want(hij(wil(zijn(klanten(niet(kwijt((eigenlijk(dient(hij(zijn(eigen(belang).(Je(kan(dus(op(die(manier,(vanuit(dat(verstaan(ergens(naar(kijken(en(een(heel(systeem(ontwikkelen.(Het(is(dus(een(uitleg(vanuit(dat(eerste(idee(dat(ik(heb.((!&selfTinterested(human(being(is(zon(sleutelwoord((Uitleg:(het(uitwerken(of(uitbouwen(van(mogelijkheden(ontworpen(in(het(verstaan(VB.(Wanneer(je(dus(zegt(dat(een(mens(een(selfTinterested(human(being;(dan(is(dat(een(ontwerp(van(de(mens.(Een(ontwerp(waarmee(je(een(bepaalde(duiding(geeft(van(iets(dat(je(waarneemt,(een(bepaalde(interpretatie.(Door(het(zo(uit(te(leggen(bouw(je(dus(de(mogelijkheden(die(in(dat(idee(zitten(uit.((We(zijn(altijd(ontwerpend(!(bepaalde(interpretaties(die(we(op(voorhand(hebben(over(bepaalde(mensen.((Heidegger(zegt(je(ontwerpen(aan(bepaalde(mogelijkheden.(Naar(college(gaan(!(je(ontwerpt(je(zelf(aan(de(mogelijkheid(om(jezelf(vooruit(te(werpen.(De(collegezaal(is(de(mogelijkheid(om(het(college(bij(te(wonen.(Daarin(speelt(een(soort(zicht.(((Het(verstaan(van(de(alledaagse(wereld((Omzichtigheid(ontdekt(het(terhandene((in(zijn(beloop,(het(verband),(iets(om(te,(geschikt(voor(Umsicht;(de(wereld(rondom((VB.(Stel(je(loopt(de(collegezaal(in(en(je(ziet(collegebanken.(Je(ontdekt(dit(als(iets(wat(in(het(gebruik(aanwezig(is(op(een(bepaalde(manier.(Iets(wat(terhande(is.(Net(zoals(de(pen(of(computer(die(je(hanteert.(Die(ontdek(je(handig.(De(handige(omgang.(Het(gaat(om(een(manier(van(omgaan,(waarin(je(datgene(wat(je(hanteert(op(een(bepaalde(manier(laat(zijn.(

  • De(betekenis(van(die(ruimte,(die(stoel,(die(pen,(hangt(samen(met(jou(existentie,(met(wat(jij(daar(aan(het(doen(bent,(met(de(stemming(waarin(je(verkeerd.(Die(omzichtigheid(ontdekt(iets(als(om(te,(iets(dat(geschikt(is(voor.(Maar(het(kan(dus(ook(zijn(dat(dit(plotseling(niet(geschikt(meer(is(voor(wat(je(ten(diepste(beweegt.((((IETS(ALS(IETS(VERSTAAN!!((T(uitleg(dit(is(interpretatie(iets(verstaan(in(een(bepaalde(zin(!(heeft(te(maken(met(de(context,(de(horizon(waaruit(je(iets(verstaat,(en(hoe(je(op(een(bepaalde(manier(hier(mee(om(gaat((vb.(de(pen).((Niet(alleen(de(omgang,(maar(ook(het(zien(van(iets(als(een(deur,(een(brug,(etc.(((Iets(wordt(gearticuleerd(in(en(door(de(uitleg;(niet(alleen(wanneer(je(er(een(thematisch(uitspraak(over(doet(In(het(uitleggen(van(iets(zien(we(articulatie(plaats(vinden(Wanneer(je(dus(denkt(aan(de(mens(als(een(selfTinterested(animal,(ga(je(er(allerlei(dingen(bijhalen(en(zoeken,(vanuit(die(grondervaring.(Vanuit(dit(licht(bezien(ga(je(interpreteren(wat(hij(doet.(Zo(ontstaat(iets(als(iets.((((We(zien(dus(reeds(de(dingen(als(,(dat(wil(zeggen(in(een(bepaalde(zin((De(selfTinterested(animal(is(dan(de(zin(waarin(je(dan(kijkt(naar(bijvoorbeeld(bepaalde(economische(activiteiten.(((Het(terhandene(kent(een(beloop(dat(wordt(uiteengelegd(door(de(uitleg(In(welke(zin(zie(jij(de(stoel?(Je(ziet(hem(als(de(plaats(om(te(zitten(om(college(bij(te(lopen.(Je(laat(de(stoel((vb.)(is(wat(hij(is(in(de(omgang(er(mee,(je(laat(het(op(zijn(beloop.(Dat(is(de(mogelijkheid(die(jij(samen(met(die(stoel(hebt.(((!(Dit(soort(abstracte(gedachten(moet(je(zo(simpel(mogelijk(houden(Maar;(Ook(in(organisaties,(je(ziet(een(bepaald(probleem,(in(een(bepaalde(context,(dat(beschrijf(je(op(een(bepaalde(manier,(daar(ga(je(op(een(bepaalde(manier(mee(om.(Daar(gebeurt(dus(in(de(grond(hetzelfde(volgens(Heidegger.(((Zie(vooral(verhandeling(over(de(voorstructuur(Voordat(je(met(iets(om(gaat(is(er(al(iets.(Je(neemt(nooit(zomaar(neutraal(waar.((Denk(aan(het(paradigma(van(waaruit(je(kijkt.(Dit(is(een(nadere(invulling(van(wat(dat(nou(eigenlijk(is.((De(hermeneutiek(gaat(daar(nog(dieper(op(in.Dit(is(een(voorstructuur(die(aanwezig(is(bij(iedere(uitleg.(((VoorThebben,(voorTzicht,(voorTbegrip(De(voorstructuur(bestaat(uit(drie(elementen.(([email protected];(wat(je(er(mee(van(plan(bent,(wat(je(er(mee(voor(hebt.((VB.(laf(persoon/self(interested(rational(animal.(Dan(is(dat(mijn(primaire(voorThebben.(([email protected];(dat(wat(besloten(ligt(in(zon(voorhebben,(maar(wat(je(er(als(aspect(uit(haalt.((VB.(self(intersted(rational(animal.(Dan(ga(je(kijken;(wat(betekent(dat(nou(wanneer(die(in(een(organisatie(functioneert.(Dan(zeg(je;(een(mens(wil(natuurlijk(zoveel(mogelijk(verdienen.((

  • [email protected];(wat(samenhangt,(de(manier(waarop(je(nu(iets(begrijpt(ligt(besloten(in(hoe(je(het(voor(je(hebt((termen;(selfTinterested(animal)(en(alle(termen(die(daar(bij(komen(kijken.(Die(zijn(al(in(het(geding(op(het(moment(dat(je(naar(iets(gaat(kijken.(Dit(is(de(voorstructuur.(((Ook(bij(het(interpreteren(van(teksten(of(gebeurtenissen(en(dergelijken((Voorstructuur(is(cruciaal(bij(het(verklaren(van(iets((De(manier(waarop(je(kijkt(naar(dingen,(de(zin(waarin(ze(worden(opgevat((Zin(is(het(door(voorhebben,(voorTzicht(en(voorbegrip(gestructureerde(met(het(oog(waarop((=het(ontwerp)(van(waaruit(iets(als(iets(verstaanbaar/begrijpelijk(wordt((!&Taal(is(een(uitdrukking(van(deze(uitleg,(die(zich(beweegt(in(een(bepaalde(zin!(Let(op(de(uitdrukking;(in(welke(zin(bedoel(je(dat?((Het(woord(versus(de(mentale(onder(structuur(die(te(maken(heeft(met(al(datgene(wat(je(ziet.(Die(spelen(op(elkaar(in.(De(woorden(die(roepen(zo(voorstructuur(op(maar(zijn(ook(weer(een(uitdrukking(van(die(voorstructuur.((Heidegger;(altijd(op(de(taal(te(letten(en(datgene(wat(bepaalt(hoe(je(iets(begrijpt.((VB.(Eruit(bij(voetbal((vanuit(een(corner)(en(bij(de(leraar(hebben(andere(betekenissen((De(cirkel(van(uitleg((het(probleem(van(empirisch(bewijs;(je(kunt(niet(verifiren(wat(je(van(meet(af(aan(al(niet(ziet.((Heidegger;(interpretatie(is(altijd(je(bewegen(in(een(cirkel.(Je(hebt(een(voorstructuur(en(van(daaruit(ga(je(uitleggen(hoe(iets(is.((Hoe(kan(je(worden(opengebroken?(Doordat(je(geconfronteerd(wordt(met(andere(ervaringen.((&Voorbeeld((waar(de(zijnsvraag(mee(samenhangt):(Dit(ding(als(1)(Een(tafel(waaraan(je(zit(Deze(tafel(is(in(eerste(instantie(een(ding(in(de(leefwereld(waar(we(op(een(bepaalde(manier(mee(omgaan.(Dus(je(voorhebben(is(heel(duidelijk.(Dat(is(ook(de(zin(waarin(de(tafel(wordt(ontdekt.((Interessant(is(de(zin(waarin(je(de(tafel(de(tafel(laat(zijn.((2)(Een(lichaam(met(bepaalde(natuurlijke(eigenschappen(Natuurkundige(zou(zeggen(dat(de(tafel(eigenlijk(een(lichaam(is.(Een(lichaam(van(krachten.(Je(kan(de(krachten(uitrekenen((zwaarte,(massa,(etc.).((3)(Een(ruimtestructuur(Een(wiskundige(zou(er(een(mooie(functie(van(maken.(Die(ziet(af(van(de(lichamelijkheid(en(kijkt(er(weer(vanuit(een(ander(voorhebben(naar(de(tafel((lengte,(breedte,(etc.)((Welk(antwoord(is(goed?(Hangt(af(van(de(vraag(je(die(stelt!!(Op(het(moment(dat(je(het(de(natuurkundige(het(zou(laten(doen(ga(je(de(tafel(in(een(andere(zin(beschrijven.(Je(hebt(een(andere(manier(van(voorhebben.(!(beschrijft(niet(de(tafel(Anderzijds(geldt(dit(voor(de(wiskundige,(die(van(fysisch(naar(ruimtelijk(gaat(in(zijn(voorhebben(van(een(tafel.(((

  • !!&!(waar(je(naar(moet(zoeken(in(een(wetenschap(zegt(Heidegger.(Is(de(zaak(zo(beschrijven(in(het(opzicht(/(voorstructuur(waarin(je(het(wil(leren(kennen((dat(is(fenemenologie).(Dus(wilt(je(weten(wat(de(tafel(is(moet(je(het(als(tafel(beschrijven(en(niet(als(natuurkundig(object.(Dus(je(moet(juist(naar(die(woorden,(die(taal(op(zoek.(Die(taal(bepaalt(mede(hoe(het(verschijnt.(((Het(is(cruciaal(dat(je(op(de(juiste(manier(in(de(cirkel(van(uitleg/verklaring/interpretatie(komt(De(vraag(die(je(moet(stellen(is;(((T(Welke(grondervaring(gebruik(je(T(Wat(zijn(de(ervaringen(die(voor(jou(leidend(zijn(T(Wat(is(de(taal(die(je(daar(bij(gebruikt((Probleem(daarbij(is(de(dominantie(van(het(discours((Heidegger;(das(Gerede)((Probleem(is(dat(er(altijd(een(dominantie(is(van(hoe(men(er(tegen(aan(kijkt,(hoe(men(er(over(spreekt.(Die(taal(roept(eigenlijk(vanzelf(een(voorstructuur(op.((Je(komt(binnen(een(bepaald(milieu(of(een(bepaalde(wetenschap(en(men(spreekt(daar(op(bepaalde(wijze(over(iets.(En(omdat(men(daar(zo(over(spreekt(doe(jij(dat(ook,(en(jij(denkt(dat(je(het(hebt(over(de(dingen.(Zoals(de(dingen(zijn.(((!!&Maar(wat(je(vaak(niet(door(hebt(is(dat(je(de(taal(overneemt(en(de(blik(over(neemt,(en(daarmee(het(discours(overneemt(waarin(de(dingen(worden(gepresenteerd(zoals(men(ze(aan(de(orde(stelt.(!(paradigma(!(heet(ook(een(talige(kant.(((!!(de(heerschappij(van(een(discours;(Heidegger(zegt(dat(je(terug(moet(gaan(naar(de(ervaring(die(tegen(het(geklets((das(Gerede)(in(gaat.(De(eerste(plaats(ben(jij(dus(oneigenlijk(omdat(je(na(praat(wat(men(zegt.(Naar(die(dingen(op(zoek(gaat,(een(leven(leidt(zoals(men(dat(begrijpt.(((Belangrijk(vraagstuk(voor(economie,(zowel(op(macroT(als(mesoniveau((Wat(is(ons(basale(begrip((verstaan)(van(menselijke(activiteiten,(van(werk,(eigendom(etc.(((GADAMER&De(vraag(is(hoe(kan(je(dit(voorgaande(nou(eigenlijk(tegengaan.(In(dat(verband(is(Gadamer(ook(relevant,(in(zijn(idee(Waarheid(en(Methode((Wahrheit(und(Methode).(((Hans(Georg(Gadamer((1900T2002)((Beinvloed(door(Martin(Heidegger((De(dingen(worden((vb.(tafel)(op(een(bepaalde(manier(ontdekt.(De(natuurkundige(ontdekt(ook(allerlei(dingen((vb.(tafel(als(lichaam).(Dat(ontdekken(heeft(te(maken(met(de(waarheid.(Ontdekken(en(waarheid(hangen(samen(met(elkaar.(Gadamer(gaat(hierin(verder(op(wat(Heidegger(schrijft.(((Belang(van(de(voorTstructuur(Belangrijk(voor(wat(er(te(ontdekken(valt,(of(hoe(het(te(ondekken(valt,(of(juist(hoe(het(niet(te(ontdekken(valt,(hoe(het(wordt(verdekt/bedekt/onwaarheid.((

  • De(methode(is(belangrijk.(Want(het(gaat(om(de(mogelijkheid(van(waarheid.(Die(methode(hangt(samen(met(de(voorstructuur;(hoe(heb(je(het(voor(je,(wat(voor(ervaring,(onder(wat(voor(opzichten(beschouw(je(de(zaak.(((Historiciteit(van(verstaan/begrijpen((Uitwerken(van(de(voorstructuur(in(termen(van(de(zaken(zelf((fenomenologie((Gadamer;(belangrijk(is(zoals(de(zaken(zichzelf(laten(zien.(((Vooral(met(betrekking(tot(teksten(Wat(betekent(het(wanneer(je(teksten(gaat(interpreteren?(Het(gaat(hier(om(interpretatie,(met(name(in(het(menselijk(leven.((VB.(wanneer(je(Marx(of(Keynes(leest(ben(je(al(vooringenomen(met(een(bepaalde(voorstructuur.(Wat(je(feitelijk(leest(is(niets(anders(dan(je(eigen(vooroordeel.(Je(wordt(bevestigt(in(datgene(wat(je(ziet.(((VoorTbegrippen(worden(vervangen(door(meer(geschikte((Onderzoeken(van(de(legitimiteit(van(de(voorbetekenissen(die(in(je(leven((met(betrekking(tot(allerlei(zaken)((Wat&hij&bedoelt(Als(we(nou(weten(dat(er(altijd(zon(voorstructuur(is.(Wat(vergt(het(nu(van(ons,(wanneer(we(dat(besef(hebben,(en(we(zijn(op(zoek(naar(waarheid?(Dan(kan(dat(betekenen(dat(we(bepaalde(voorbegrippen(moeten(vervangen(en(bijstellen.((Misschien(is(die(persoon(niet(selfTinterested(of(een(lafaard(of(hypocriet.((Hoe(kunnen(we(de(betovering(daarvan(doorbreken?(Wat(vergt(dit?(Je(moet(de(bereidheid(hebben(te(gaan(onderzoeken(hoe(allerlei(voorbetekenissen(zijn(ontstaan.(We(moeten(de(betovering(van(de(voorstructuur(proberen(te(doorbreken.((Openstaan(voor(de(bedoeling(van(de(andere(persoon/tekst!(Eerste(eis(dat(je(openheid(moet(tonen.(Openheid(voor(de(bepaalde(tekst(die(je(leest.(Omdat(er(misschien(iets(is,(een(ervaring(wordt(uitgedeeld,(die(we(wellicht(nog(niet(goed(kennen.(Toon(de(openheid(zodat(je(jezelf(kan(laten(corrigeren.(((Bewustzijn(van(de(eigen(voorbetekenissen(en(vooroordelen!!(Je(bewustzijn(van(je(voorbetekenissen(en(vooroordelen,(jezelf(realiseren(dat(dit(bij(jou(aan(de(hand(is.(Dat(dit(dus(soms(in(de(weg(staat(van(wat(nou(de(eigenlijke(betekenis(is(van(wat(in(die(tekst(staat(of(wat(een(ander(tegen(je(wil(zeggen.(((Uitsluiten(van(alles(wat(ons(in(de(weg(staat(om(de(tekst(te(begrijpen.(Het(openbreken(van(die(belemmeringen.(((Tirannie(van(verborgen(vooroordelen(We(leven(permanent(onder(tirannie,(we(worden(onderdrukt(door(verborgen(vooroordelen.(Een(echt(gesprek(kan(ons(eigenlijk(op(onze(eigen(vooroordelen(wijzen.(Een(tekst(die(we(serieus(gaan(lezen(kan(ons(dwingen(na(te(denken(over(waar(we(zelf(vanuit(gaan(en(waar(dit(mogelijk(vandaan(komt.((

  • (Verlichting(is(het(vooroordeel(tegen(het(vooroordeel(zelf,(die(traditie(haar(kracht(ontneemt(Gadamer(zegt(dus(eigenlijk(dat(een(traditie(ons(in(staat(stelt(om(andere(ervaringen(op(te(doen.(Dat(je(kan(zien(wat(ook(belangrijk(kan(zijn(en(mogelijk(weer(herkent.(Omdat(je(anders(gaat(leiden(aan(blikvernauwing,(je(eigen(waarheid.(((We(hebben(eigenlijk(het(idee(dat(de(verlichting,(en(onze(wetenschappelijke(traditie,(dat(die(de(opheffing(is(van(het(vooroordeel.(Immers,(de(verlichting(levert(de(kritiek(op(het(geloof,(de(autoriteiten,(het(gezag.(Hij(zegt(dat(je(dit(niet(zomaar(mag(aannemen.(De(verlichting,(en(ook(de(wetenschap((als(fundamenteel(door(die(verlichting(bepaalt(ook)(leeft(zo(zegt(Gadamer(heel(sterk(vanuit(de(gedachte(dat(zij(juist(geen(vooroordeel(heeft(en(objectiviteit(tot(stand(brengt.(De(wetenschap(geeft(de(wereld(hoe(die(is(en(alles(wat(daarbuiten(valt(is(vooroordeel.(En(vooroordelen(zijn(slecht,(want(die(zijn(niet(objectief,(dat(is(subjectief.(Dus(het(is(simpel,(alleen(maar(de(rationaliteit(van(de(verlichting(is(de(geldige.(Rationaliteit(vs.(Geloof((Glauben(und(Wissen).(((Hij(zegt(de(verlichting(is(eigenlijk(het(vooroordeel(tegen(het(voordeel,(namelijk(dat(ze(meent(dat(alles(in(die(traditie,(alles(wat(van(vroeger(was,(heeft(eigenlijk(nog(maar(subjectieve(betekenis.(De(echte(waarheid(wordt(door(de(wetenschap(geleverd.(((Idee(van(objectiviteit((rationaliteit((Niets(als(zeker(aanvaarden(dat(betwijfeld(kan(worden;(niet(aanvaarden(van(enig(vooroordeel((zelfconstructie+van+de+rede!(De(rede(die(enige(rationaliteit(volledig(in(zichzelf(opgesloten(raakt,(en(daarmee(juist(zich(afsluit(voor(ervaringen,(en(niet(ziet(hoezeer(ze(zelf(ook(werkt(met(een(voorstructuur.(((GadamerT(eerherstel(van(traditie,(legitimiteit(en(vooroordelen!(Gadamer(pleit(voor(een(geesteswetenschap,(eigenlijk(moeten(we(weer(de(bereidheid(hebben(om(ook(teksten((mythologie,(literatuur,(etc)(te(betrekken(bij(dat(wat(we(onderzoeken,(omdat(daar(ervaring(in(tot(uitdrukking(komen(die(iets(zeggen(over(hoe(men(in(het(verleden(die(fenomenen(heeft(ondergaan.((Terwijl(wij(wellicht(iets(van(onze(eigen(vooroordelen(moeten(loslaten.(((Hij(pleit(dus(voor(het(eerherstel(van(traditie,(dat(wat(aan(ervaringen(ligt(opgeslagen.(Daarvoor(komt(het(dus(aan(op(de(verwoording,(de(manier(waarop(iets(ter(sprake(wordt(gebracht,(de(ervaringen(die(te(kennen(geven(hoe(je(iets(elementair(ervaart(en(hoe(het(vervolgens(van(daaruit(wordt(uitgelegd.(((((((((

  • HOORCOLLEGE(2((Marktdiscipline(en(de(verborgen(macht(van(reclame((+FOUCAULT((Michel(Foucault((1926((1984)(Informatie+van+internet+De+laatste+regel+van+de+woorden+en+de+dingen+(1966)+luidt+dat+de+mens+zal+verdwijnen+als+een+gelaat+in+het+zand+aan+de+rand+van+de+zee.+Het+boek,+en+de+aankondiging+van+de+dood+van+de+mens,+maken+Foucault+eind+jaren+60+tot+een+beroemdheid.+Het+gaat+Foucault+niet+om+het+daadwerkelijk+uitsterven+van+de+mens.+Wat+hij+bedoelt+is+dat+een+bepaalde+manier+van+spreken+van+de+mens+over+zichzelf+verdwijnt.+Namelijk,+het+verhaal+van+de+mens+als+rationeel+wezen,+het+centrum+van+de+wereld.+De+mens+die+vooruitgang+boekt+op+zowel+het+gebied+van+de+rede+als+van+de+moraal.+Dit+mensbeeld+is+volgens+Foucault+een+eindig+verschijnsel.+Foucault+meent+dat+de+mens+geen+authentieke+kern+bezit,+maar+dat+de+mens+is+opgebouwd+als+een+ui.+Als+je+de+lagen+een+voor+een+verwijdert+op+zoek+naar+de+kern,+dan+zie+je+dat+de+kern+leeg+is.+De+ui+bestaat+uit+die+schillen.+Op+vergelijkbare+manier+wordt+de+mens+wie+hij+is+door+de+structuren+waaraan+hij+deelneemt+en+waarvan+hij+onderdeel+uitmaakt:+taal,+geschiedenis,+maatschappij.++Foucault+analyseert+hoe+door+de+eeuwen+heen+over+en+door+de+mens+is+gesproken.+Hij+doet+dit+op+verschillende+terreinen.+Zoals+de+seksualiteit,+psychiatrie,+en+gevangeniswezen.+Hij+concludeert+dat+elk+tijdvak+zijn+eigen+discours+kent.+Niet+iedereen+mag+en+kan+zomaar+alles+zeggen+en+het+is+de+taal+die+ons+zelfbewustzijn+bepaalt.+Foucault+laat+zien+dat+de+geschiedenis+niet+een+perfectionering+is+van+wat+wij+weten,+ze+is+verbrokkeld;+steeds+weer+komen+andere+waarheden+en+verhalen+bovendrijven.+We+denken+dat+moderne+gevangenissen+beter+zijn+dan+de+vroegere+lijfstraffen.+Maar+volgens+Foucault+staat+onze+tijd+in+het+teken+van+verregaande+controle+over+de+mens+en+zijn+lichaam.+Zo+is+het+hedendaagse+model+van+de+gevangenis,+het+panopticum+of+koepelgevangenis+de+totale+zichtbaarheid+van+de+gevangenen.+Waarheid+en+rationaliteit+zijn+voor+Foucault+niet+de+belofte+van+de+vooruitgang+maar+machtsmiddelen.+Manieren+om+de+mens+en+zijn+lichaam+te+disciplineren.+Het+denken+over+het+goede+leven+wordt+volgens+Foucault+bepaald+door+rechten+en+plichten,+commercialisering,+medicalisering,+en+andere+vormen+van+disciplinering.+De+laatste+jaren+van+zijn+leven+onderzoekt+hij+de+mogelijkheden+van+een+tegenmacht+die+hij+zelfzorg+noemt.+Hoe+kunnen+we+vormgeven+aan+het+eigen+bestaan.+Waarom+zou+niet+iedereen+van+zijn+leven+een+kunstwerk+maken,+maar+dan+in+een+levende+vorm,+van+scheppen+en+herscheppen.+Altijd+openstaan+voor+verandering+en+vernieuwing+biedt+weerstand+aan+een+disciplinerende+macht.++(Invloedrijke(filosoof(in(academie(en(media(Hoe(denken(mensen(altijd(al(na(over(de(wereld(waarin(ze(leven(voordat(ze(erover(na(zijn(gaan(denken(dat(ze(er(over(een(bepaalde(manier(over(denken.(Dus;(wat(zijn(de(rasters(van(waaruit(we(denken.(Wat(is(ons(paradigma.((

    Michel(Foucault,+Discipline,+Toezicht+en+Straf.+De+geboorte+van+de+gevangenis.+pp.+270%313++Noam(Chomsky,+What+makes+mainstream+media+mainstream?+In:+Z+Magazine+Oktober+1997(

    Kor Nooitgedagt

    Kor Nooitgedagt

    Kor Nooitgedagt

    Kor Nooitgedagt

    Kor Nooitgedagt

    Kor Nooitgedagt

    Kor Nooitgedagt

    Kor Nooitgedagt

    Kor Nooitgedagt

    Kor Nooitgedagt

  • Deze(filosofen(zijn(allemaal(met(hetzelfde(thema(bezig.(Namelijk,(ze(proberen(zelf(te(bevragen(wat(kijken(naar(de(wereld(is(en(hoe(je(dat(kan(doen.(En(ze(leggen(daarbinnen(verschillende(accenten.(Het(komt(altijd(op(hetzelfde(neer.(Namelijk,(we(willen(jullie(wijzen(op(het(gegeven(dat(je(altijd(al(vanuit(een(bepaald(perspectief(naar(de(dingen(kijkt.(En(dat(perspectief(proberen(we(scherp(te(krijgen.(((Homoseksueel((en(hij(heeft(daar(ook(een(ware(emancipatiestrijd(voor(gevoerd(Hij(wil(doorbreken(dat(we(in(bepaalde(clichs(nadenken.(Hij(probeert(eigenlijk(de(rijkgekleurdheid(die(het(leven(kent(te(verwoorden(en(het(zwart/wit(denken(te(doorbreken.(Hij(doet(dit(juist(op(dingen(waar(we(iets(voelen.(Hij(vindt(dat(we(bepaalde(vooroordelen(hebben(aangeleerd,(en(daardoor(ben(jij(zelf(ook(in(bepaalde(kleur/tinten(gaan(kijken.(Daarin(zit(een(bepaalde(machtsverhouding(vaak.(De(macht(om(te(proberen(te(begrijpen(wat(er(gaande(is(in(je(leven.(Foucault(denkt(na(over(die(vooroordelen(die(we(hebben,(maar(eigenlijk(op(het(vlak(waar(wetenschap(zich(minder(mee(bezig(houden.(((Typische(levensthemas(als(seks,(ziekenhuizen,(gevangenissen,(etc.((VB.(Pijn,(wat(jij(voelt(dat(van(jou(is,(is(misschien(wel(niet(van(jou.(Hierin(is(hij(sterk(benvloedt(door(Heidegger(en(Gadamer.(((Een(sterk(historische(interesse(met(grondige(filosofische(inslag((Afgestudeerd(in(de(filosofie(en(psychologie.(Proefschrift(geschiedenis(van(de(waanzin((In(verschillende(tijden,(op(verschillende(manieren(wordt(nagedacht(over(wat(we(gek(noemen.((VB.(Een(psycholoog(en(socioloog(kijken(al(op(een(andere(manier(naar(hetzelfde.(Wanneer(je(de(geschiedenis(hier(ook(nog(bij(betrekt(wordt(dit(verschil(nog(groter((middeleeuwen(zou(god(meer(worden(betrokken(dan(nu).(((Dus(het(zijn(wel(altijd(onderwerpen(waarbij(het(ook(wel(duidelijk(is(dat(ze(genterpreteerd(worden(afhankelijk(van(de(context(waarin(ze(genterpreteerd(worden.(((Doorgebroken(met(woorden(en(de(dingen:(een(archeologie(van(de(menswetenschappen((Hij(beschouwt(zichzelf(als(iemand(die(in(de(geschiedenis(graaft(zoals(een(archeoloog(dit(in(de(grond(doet.(Hij(zoekt(verschillende(betekenislagen.(We(hebben(het(nu(bijvoorbeeld(over(neoTliberalen;(waar(komt(dit(woord(vandaan?(Etc.(Etc.(Iets(wat(we(ook(van(Hans(Achterhuis(kennen.(((Prestigieuze(leerstoel(aan(College(de(France(((Discourse;(de(manier(waarop(we(over(dingen(spreken.(Dit(is(direct(de(link(naar(Heidegger(!(als(je(wilt(begrijpen(hoe(mensen(denken(en(hun(vooroordelen(onder(ogen(wilt(komen,(moet(je(kijken(naar(hoe(mensen(spreken.(Welke(woorden(ze(gebruiken.(((Inspiratiebronnen&van&Foucault((1.(Martin(Heidegger((de((voorwetenschappelijke(uitleg(van(de(wereld(Heidegger(die(zegt(dat(als(je(spreekt(over(iets;(bijv.(Ik(heb(vanmiddag(zin(om(leuke(dingen(te(doen,(of(ik(ben(econoom(en(wil(efficiency(maatregelen(nemen(om(de(verschillende(economische(bronnen(die(we(hebben(efficinter(te(alloceren.(Als(je(dat(

    Kor Nooitgedagt

  • zegt(en(iemand(luistert(goed(en(kent(jou(niet(maar(wel(de(wereld(waarin(je(opereert(zal(die(direct(herkennen,(oh(ok(die(zal(wel(bedrijfskunde/economie(studeren.(Terwijl(een(filosoof(zal(dit(minder(snel(begrijpen.(((Heidegger(zegt;(Je(hebt(de(wereld(al(op(een(bepaalde(manier,(voorhebben.(Altijd,(ook(als(je(iets(uitspreekt.((VB.(Ik(heb(zin(om(een(biertje(te(drinken(!(dan(heb(je(de(wereld(al(op(een(bepaalde(manier.(In(je(spreken(blijkt(al(wat(je(met(die(wereld(wilt(gaan(doen.(In(de(manier(waarop(je(de(wereld(hebt,(daarin(zit(een(beeld,(daarin(zit(een(paradigma((Kuhn(zou(dat(zeggen)(VB.(Ik(ga(een(boek(lezen(!(stel(ik(lees(het(boek(en(lig(op(het(strand,(dan(HEB(ik(het(boek(op(een(andere(manier(dan(wanneer(ik(het(boek(lees(in(de(bibliotheek.(Want(het(zicht(waarvan(uit(ik(het(lees(in(de(bibliotheek(is(dat(je(je(studie(wil(halen,(dat(je(wilt(leren(etc.(Dus(de(manier(waarop(je(het(boek(leest(op(het(strand(vanuit(een(gevoel(van(ontspanning.(((( Voor%hebben;(betekent(letterlijk;(hoe(heb(je(het(vast?((ik(heb(het(boek)Hoe(je(het((( ( ( vast(hebt(getuigt(van(een(bepaald(zicht(!(((( Voor%zicht(;(Dit(getuigt(van(een(bepaald(zicht((ik(kijk(al(naar(het(boek(vanuit(((( ( ( mn(studie)((( Voor%begrip;(de(manier(om(uit(te(leggen(wat(je(aan(het(doen(bent((je(spreekt(over((( ( ( het(boek(hoe(je(het(aan(het(lezen(bent)(Die(drie(momenten(lopen(volgens(Heidegger(altijd(door(elkaar(heen.(Er(zit(altijd(al(een(bepaald(perspectief(in,(en(een(bepaalde(taal(in.(Die(drie(momenten(vormen(een(soort(van(beweging(als(je(de(wereld(interpreteert.(Deze(momenten(zijn(n,(maar(je(kan(ze(tch(onderscheiden(!(bijvoorbeeld(als(je(het(vanuit(de(wetenschap(gaat(bekijken((vb.(met(de(tafel(van(Ad(Verbrugge(in(college(1)((Je(ziet(de(werkelijkheid(nooit(zomaar,(maar(altijd(in(die(drie(momenten(wat(je(er(zelf(in(legt.((VB.(jongen(meisje(zijn(verliefd.(Je(denkt(natuurlijk(wat(een(geweldig(mooi(meisje.(Maar(een(vriend(zegt(dat(ze(erg(op(je(lijkt,(op(je(moeder(lijkt,(dat(hij(goed(begrijpt(dat(je(op(haar(valt(!(je(vriend(wijst(jou(impliciet(op(wat(je(in(je(opvoeding(hebt(meegekregen,(je(ziet(dan(dat(je(verliefd(wordt(op(het(beeld(wat(je(zelf(in(die(ander(legt.(((Die(beweging(van(circulariteit(zit(niet(alleen(in(verliefdheid(maar(ook(in(bedrijven.(Als(je(een(bedrijf(bijvoorbeeld(net(zo(gaat(organiseren(als(een(universiteit(of(een(ziekenhuis(en(daarbij(ook(dezelfde(terminologie(gaat(bezigen,(dus(bijvoorbeeld(efficiency,(prestatie(indexen,(etc.((Dan(ga(je(op(een(bepaalde(manier(kijken(naar(iets(in(een(wereld(dat(op(zichzelf(pluriform(is,(namelijk(verschillende(instituties,(en(die(ga(je(dan(toch(vanuit(n(homogeen(denkkader(bekijken,(en(dan(ga(je(dus(dat(homogeen(denkkader(onvermijdelijk(projecteren(op(de(werkelijkheid.(En(vervolgens(krijg(je(terug(van(de(werkelijkheid(wat(je(er(eigenlijk(zelf(in(leest.(((En(dat(is(ook(zo(als(je(Foucault(leest.(Erg(ingewikkeld(geschreven.(Je(moet(werken(om(zijn(omcirkelende(manier(van(argumenteren(te(tackelen(om(erachter(te(komen(wat(hij(nou(precies(wil(zeggen.(((Structuur&van&de&hermeneutische&cirkel&Heidegger;(Er(is(een(structuur(van(interpreteren.(Niet(alleen(van(teksten(en(muziek,(maar(ook(van(

  • vrienden(en(van(liefde.(En(in(die(structuur(zit(een(soort(terugkerende(beweging(die(je(eigenlijk(metaforisch(kan(vergelijken(met(een(spiegel.(Je(spiegelt(iets(naar(mensen(en(die(mensen(gaan(dat(ook(terug(spiegelen.(((Je(leest(in(een(tekst(wat(je(zelf(kan(bedenken.(Die(tekst(van(Foucault(is(net(zo(dom(als(ons,(of(wij(zijn(net(zo(dom(als(die(tekst.(!(Je(leest(iets(niet(zo(maar,(je(leest(iets(als(iets((idee(van(hermeneutische(cirkel).(((2.(Sigmund(Freud((nadruk(op(driftleven,(kritiek(op(cultuur(onderdrukking(daarvan(Het(idee(van(het(onderbewustzijn.(Het(idee(is(van(Freud,(niet(per(se(waar(maar(het(is(een(hypothese.(Het(hoofd((de(psyche)(van(mensen(is(opgedeeld(in(twee(delen.((1.(Uber+ich;(Het(bovenzelf,(het(superego.((Dat(zijn(je(gedachten,(dat(is(je(geweten.(Dat(is(je(antwoord(op(de(sollicitatievraag;(vertel(eens(wat(over(jezelf?(Je(gaat(dan(je(masker(presenteren,(je(gaat(vertellen(over(hoe(je(denkt(dat(de(buitenwereld(dat(wil(horen.((2.(Es;(je(driftleven.(Dat(borrelt(van(beneden(naar(boven.(((Tussen(deze(twee(delen(zit(een(golfje,(dat(ben(jij.(Dat(is(het(streepje(dat(golft(tussen(wat(jij(denkt(dat(anderen(van(jouzelf(verwachten,(en(aan(de(andere(kant(je(driftleven.(Dus(je(bent(niks(anders(dan(een(soort(oscilleren(tussen(je(driftleven(en(wat(je(denkt(dat(de(buitenwereld(van(je(verwacht,(volgens(Freud.(((Freud(zegt;(de(voorstructuur(heeft(twee(kanten.(Een(bewuste((manier(van(op(de(wereld(reageren)(en(een(onbewuste(kant.(En(die(onbewuste(kant(heeft(twee(drijfveren;(Seks(&(de(Doodsdrift((denk(aan(bungeejumpen,(legertje(spelen,(concurrentieverhoudingen(opzoeken,(presteren,(etc).(((Foucault(is(door(dit(schema(genspireerd((beweert(Jelle(van(Baardewijk(!(zijn(these).(Wanneer(Foucault(spreekt(over(een(discours,(dan(weet(je(dus(al(dat(dit(niet(alleen(te(maken(heeft(met(wat(men(zegt,(het(heeft(ook(te(maken(met(dat(je(altijd(al(iets(op(een(bepaalde(manier(uitlegt(waarin(een(persoonlijke(component(zit(en(die(heeft(weer(een(bewustzijn(en(een(onderbewustzijn.(((VoorThebben(zit(ook(in(jou(hoofd(en(raakt(ook(een(onbewuste(kant.((3.(Karl(Marx((stelt(dat(wetenschap(in(het(belang(is(van(een(bepaalde(klasse(Derde(stroming,(synthetiseert(voorgaande(weer.((VB.(Of(er(in(2014(meer(homos,(we(rijker(zijn(dan(in(2001.(Dan(zit(daar(al(iets(in(wat(eigenlijk(onwetenschappelijk(is((zou(Marx(zeggen)(en(dat(heeft(te(maken(met(belangen/machtsverhoudingen.((Dus(wanneer(wij(wetenschappelijk(onderzoek(doen(moet(je(uitkijken(of(er(geen(gewoontes(worden(goedgepraat.(Wetenschap(is(dus(niet(zo(maar(neutraal,(maar(heeft(een(voortschrijdende(werking.(Het(heeft(een(legitimerende(werking.(En(die(legitimiteit(ligt(bij(de(elite/bourgeoisie.(Kun(je(als(je(met(heel(veel(hetzelfde(bezig(bent(nog(wel(de(realiteit(inzien.(((Marx,(door(de(ogen(van(Foucault((en(genspireerd(door(Heidegger(en(Freud),(zou(zeggen(dat(je(door(een(bepaalde(manier(bent(geconfigureerd(tijdens(je(studie,(op(een(manier(die(een(dominantie(heeft(die(andere(vormen(van(de(wereld(domineren(onderdrukt(en(die(die(zich(uitrolt(over(de(wereld,(en(die(andere(mensen(recht(tot(spreken(mogelijk(zelfs(

  • berooft.(((VB.(discussie(in(Amerika;(Google(wel(of(geen(belasting(betalen.(Je(kunt(je(voorstellen(dat(universiteiten(voor(het(slim(omgaan(zijn(met(het(mismatchen(van(de(belastingregimes.(Studenten(fiscaal(recht(leren(hier(allerlei(modellen(etc.(voor(toe(te(passen.(Bij(Marx(en(Foucault(moet(je(je(afvragen(welk(type(mens(je(krijgt(en(wie(de(macht(krijgt(als(je(dit(studeert,(en(wat(betekent(dat(voor(de(taal(die(andere(mensen(spreken,(en(het(voorTzicht(dat(zij(hebben.(((Foucault(zegt(ook(dat(het(instituut(zelf,(waarin(nagedacht(wordt,(ook(een(onderdrukkende(rol(heeft.(Hij(bedoelt(niet(alleen(het(instituut(universiteit,(maar(ook(het(huwelijk,(Europa,(of(nazistaat.((VB.(Een(integraal(Europa;(Marx(zou(zeggen,(dat(het(culturele(argumenten,(die(identificeren(ons(met(elkaar,(maar(wie(wordt(er(nou(economisch(gezien(rijker(van(een(integraal(Europa,(zouden(dat(misschien(de(Duitsers(en(de(Nederlanders(zijn?(Hij(zoekt(dus(een(machtsverschil,(en(de(bekrachtiging(van(machtsverschillen(in(instituties(en(ideen(waar(we(het(over(hebben.(((Kritiek&op&de&moderniteit((Gadamer(zegt(dat(we(sinds(de(Verlichting((18e(eeuw)(niet(meer(in(vooroordelen(wensen(na(te(denken(over(ons(leven((religieus(of(traditioneel)(Bijv.(Ik(doe(mn(best(omdat(mn(vader(zegt(dat(ik(mn(best(doe,(ik(val(op(een(vrouw(omdat(mn(vader(en(opa(dit(ook(deden,(ik(ben(moslim(omdat,(etc.((Je(zou(de(sixties(kunnen(zien(als(een(soort(typisch(moderne(tijd,(waarin(alles(wat(traditioneel(was(onder(kritiek(komt(te(staan.(Foucault(is(dus(een(verlicht(denker,(die(zegt(dat(je(zelf(moet(nadenken;(over(autorijden,(seksualiteit,(etc.(((De(moderniteit(als(probleem(Foucault(is(dus(modern,(hij(is(verlicht.((Hij(heeft(een(dubbele(verhouding(tot(die(verlichting.(Aan(de(ene(kant(is(hij(er(een(exponent(van((kritisch(denken),(maar(hij(is(er(ook(weer(kritisch(over.(Zijn(grondstelling(is,(de(moderniteit(heeft(de(mens(bevrijd((politiek(gezien,(qua(kritisch(denken,(seksueel(gezien,(rond(het(huwelijk),(maar(tegelijkertijd(is(er(in(die(bevrijding(iets(verloren(gegaan.(We(voelen(ons(tegelijkertijd(vervreemd.(Dus(de(moderniteit(werpt(ook(een(schaduw(over(zichzelf(heen.(Met(name(waar(het(gaat(om(uitzonderingsposities((bijvoorbeeld;(homos(en(biseksuelen).(De(mensen(die(onderdrukt(zijn,(die(in(hun(normale(taal(niet(kunnen(zeggen(wat(ze(zijn(zonder(dat(in(die(normale(taal(al(blijkt(dat(het(bijzonder(is,(daarvoor(breekt(hij(nu(een(lans.(((Hij(zegt(dus(dat(het(goed(is(dat(de(tradities(in(de(moderniteit(zijn(bekritiseert(maar(vindt(dat(er(daarvoor(in(de(plaats(bepaalde(logicas(zijn(gekomen(die(homogeniserend(werken,(die(een(hegemonie((beheersing(systeem)(leggen(over(hoe(we(over(het(leven/(dingen(denken.(Denk(aan(het(rijtjeshuis,(one+size+fits+all,(etc.(Een(dimensionaliteit(die(optreedt.(((Wat(is(moderniteit?(Een(materiele(en(immaterile(kant.(((Materieel;(sinds(de(18e(eeuw(!(techniek,(globalisering,((((

  • Immaterieel;(het(raster(van(denken(wat(daar(zelf(weer(achter(schuil(gaat,(dat(vermomt(zich(als(kritisch(denken((zelf(denken),(maar(feitelijk(zit(daar(een(soort(clich(achter(die(sporen(achter(laten(en(die(veel(minder(origineel(zijn(dan(we(zelf(denken.((VB.(verschillende(jaarverslagen(bedrijven;(hebben(het(allemaal(over(efficiency,(schaalvoordelen,(etc.(Als(je(ze(zou(omdraaien(zou(niemand(dat(merken.(((Groei(wereldbevolking((Groei(kritisch(denken(en(opkomst(literatuur(daarover((De(industrile(revolutie((Emancipatie(van(de(burger,(uiteindelijk(van(iedereen((Langzame(opkomst(van(de(democratie((Het(panopticum((althans,(volgens(Foucault)(minder(interessant(gevonden(dan(de(uitvinding(van(de(stoommachine(of(de(staathuishoudkunde.(Is(dat(terecht?(((Nee,(in(het(panopticum(openbaart(zich(iets(fundamenteels:(de(werking(van(macht(in(de(moderne(samenleving.((Panopticum(Gevangenis(is(een(ontwerp(van(een(Jeremy(Bentham((utilitarist),(Achterhuis(vindt(dit(een(soort(voorvader(van(het(neoliberalisme.(Foucault(gebruikt(dit(als(een(symbool(om(de(macht(te(simuleren.((Het(punt(is(dat(Bentham(meent(dat(de(moderniteit(typisch(omgaat(met(mensen(die(randfiguren(zijn(op(een(toch(hyginische(en(menselijke(manier.((Gevangenissen(waren(vroeger(een(soort(grote(grotten,(een(hele(gore(plek(aan(de(rand(van(de(samenleving.(Dit(is(gehumaniseerd(in(de(loop(van(de(tijd.(Die(oude(gevangenissen(worden(vervangen(in(het(moderne(kritisch(denken(in(hoe(mensen(denken(dat(het(humaner(kan(worden.((Het(idee(van(Bentham(is(dat(de(bewaker(in(het(midden(zit(en(vanuit(zijn(panoptische(perspectief(alle(gevangenen(ziet.(Alle(gevangenen(zitten(om(de(bewaker(heen,(gesoleerd(in(hun(eentje,(terwijl(zij(weten(dat(de(bewaker(hun(zou(kunnen(zien(als(hij(zou(willen.((!(Het(gevolg(hiervan(is(dat(de(mensen(die(bewaakt(worden(zich(gaan(gedragen(alsof(ze(de(hele(tijd(bekeken(worden,(mensen(internaliseren(de(norm,(mensen(gedragen(zich(zoals(ze(denken(dat(de(bewaker(wil(dat(ze(zich(gedragen(om(te(krijgen(wat(ze(willen,(namelijk(vrijgelaten(worden.((Je(krijgt(dus(een(soort(observatieTgevangenis,(waarbij(mensen(niet(alleen(gevangen(worden(gehouden(maar(ook(omgebogen(worden(tot(een(beter(mens.(De(term(die(Foucault(hiervoor(gebruikt(is(internalisering.(((Foucault(interpreteert(de(gevangenis(als(een(metafoor(wat(breder(is(dan(een(gevangenis,(hij(interpreteer(dit(breder.((VB.(Ook(een(collegezaal(heeft(een(bepaalde(structuur,(namelijk(schuin(en(ingesteld(op(luisteren(naar(de(professor,(dus(deze(architectuur(heeft(een(soort(voor%hebben,(is(vanuit(een(voor%hebben(gemaakt(die(studenten(op(een(bepaalde(manier(in(hun(aandacht(richt(op(de(professor(zijn(verhaal(!(er(zit(een(disciplinering(in(het(gebouw(zelf.((VB.(flexwerken;(elke(dag(op(een(andere(plek(gaan(zitten,(men(denkt(dat(dit(efficint(is(

  • m.b.t.(schoonmaken(en(ruimte.(Maar(wat(opvalt(is(dat(die(flexTplekken(ook(een(soort(discipline(leggen(op(de(werkvloer.(((Je(krijgt(hierdoor(een(vertekend(beeld(en(uitzonderingen(komen(hierin(niet(meer(ter(sprake.((!(Dit(is(niet(allemaal(erg(zegt(Foucault.((We(hebben(een(moderne(disciplinaire(samenleving,(en(dit(zit(ook(al(in(de(gevangenissen.(Maar(dat(is(niet(erg.(Dat(doet(wel(pijn((bijv.(Volkert(van(der(G.(die(vrij(komt)(Dus(er(zit(in(dat(disciplineren(van(mensen(een(kant(die(niet(alleen(maar(onderdrukt(en(repressief(is(maar(mensen(ook(mogelijkheden(biedt.(Het(heeft(een(productieve(kant(dat(je(je(onderwerpt(aan(een(regime.((VB.(Luisteren(in(een(collegezaal(is(misschien(vervelend,(maar(dus(ook(productief,(omdat(je(kennis(vergaart,(en(carrire(kan(maken,(etc.(Het(heeft(dus(een(productieve(kant(als(je(je(onderwerpt(aan(een(disciplinair(regime,(ook(als(gevangene.(((!&Dit(neemt(niet(weg(dat(Foucault(wijst(op(de(immaterile(kant(van(de(moderniteit(die(bevrijd,(en(dus(de(productieve(kant(van(de(discipline.(En(de(schade(die(dat(werpt,(namelijk(dat(het(dus(verschil(niet(meer(goed(zichtbaar(kan(maken.(((VB.(dat(ene(bedrijf(dat(niet(voldoet(aan(de(7(kenmerken(van(excellentie((in(search(of(excellence),(in(zon(boek(wat(denkt(compleet(perspectief(denkt(te(bieden,(en(dus(ook(de(mensen(consulteert((McKinsey).(De(allergrootste(knallers(nu(op(de(beurs(hebben(ze(echter(niet(voorspelt((Facebook,(Apple,(Google,(etc.),(terwijl(de(rasters(de(illusie(wekken(dit(wel(te(doen.(((Waarom&straffen?&(het&vroegere&straffen)(TPreventieve(werking(TBeschermende(werking(THeropvoeden(/(resocialisatie((T(Vergelding((Foucault(zegt;(van(een(klassiek(straffende(naar(een(moderne(disciplinerende(werking(van(het(gevang((en(andere(vormen(van(boete(doen).((((1)&Van&zuiveren&naar&disciplineren(Vroeger(zuiveren:(Opsluiten,(afzonderen,(straffen,(genezen(van(een(specifieke(perifere(groep(mensen.(Een(eiland(met(zieken,(gevangenis,(ziekenhuis,(school(voor(zwakzinnigen.(((Nu(disciplineren;(Disciplineren(van(alle(mensen;(leerplicht(voor(iedereen,(standaardisatie(curricula(op(universiteiten,(leger(dat(leden(traint,(niet(tegen(desertie(of(ongehoorzaamheid,(maar(voor(een(algemene(mentaliteit.(((Doel(wordt(productie(van(bepaalde(soorten(mensen,(nuttige(en(voorspelbare(mensen.(((Terug(naar(die(gevangenisstructuur.(Foucault(zegt(dus(dat(het(niet(alleen(gaat(om(bedrijven(en(ziekenhuizen,(maar(ook(om(gevangenissen,(en(die(tekst(is(daar(om(heen(gecentreerd(omdat(het(meest(illustratief(is(voor(wat(hij(zegt,(namelijk(we(gaan(in(de(

  • moderniteit(van(een(situatie(van(het(beheersen(van(uitzonderingen(naar(een(situatie(van(het(normaliseren(van(uitzonderingen,(en(het(normaliseren(van(iedereen.(((Isoleren(was(wat(we(vroeger(deden((vroeger;(arme(mensen(verplichten(onderwijs(te(volgen,(omdat(ze(het(niet(zelf(kunnen(regelen)((vroeger;(verschillende(manieren(van(disciplineren(in(het(leger,(onderwijs,(etc.)((Foucault(neemt(een(soort(verschuiving(waar(van(voorheen(van(specifieke(groep(mensen,(naar(het(disciplineren(van(alle(mensen.(Voorheen(werd(dus(uitgegaan(van(bijzonderheid,(en(dit(is(genormaliseerd.(((De&zichzelf&controlerende&mens(Degene(die(onderworpen(is(aan(de(zichtbaarheid(en(zich(hiervan(bewust(is,(je(bent(gevangen,(je(weet(dat(de(bewaker(naar(je(kijkt,(je(realiseert(je(ook(dat(je(wordt(bekeken)(neemt(als(spontaan(de(dwang(van(de(macht(over(en(past(deze(op(zichzelf(toe;(hij(verinnerlijkt(de(machtsbetrekking(door(tegelijkertijd(beide(rollen(te(spelen,(en(wordt(zo(het(principe(van(zijn(eigen(onderwerping.(Hierdoor(kan(de(externe(macht(zich(ontdoen(van(haar(fysieke(gewicht((..).(p.280((je(gaat(op(een(manier(denken,(die(je(internaliseert,(die(van(buiten(komt,(maar(die(jou(toch(op(een(bepaalde(manier(disciplineert(!(in(die(onderwerping(gebeurt(iets(geks,(namelijk(de(bewaker(die(wordt(in(je(hoofd(gezet,(je(krijgt(een(soort(innerlijke(autoriteit((berich,(bovenbouw(bewustzijn).(Dus(je(bent(zelf(gevangene(en(bewaker.(((Het(gaat(bij(Foucault(bij(verhoudingen(die(niet(alleen(in(ons(denken(zijn,(maar(ook(in(de(architectuur,(economie,(dat(er(machtsstructuren(zijn(die(gehomogeniseerd(zijn,(die(overal(hetzelfde(zijn,(die(overal(gelden;(gelijke(nummerborden,(gelijke(boeken.(En(die(gelijkschakeling(zit(ook(in(ons(hoofd,(want(we(hebben(het(genternaliseerd.(((Panopticum(klopt(dus(eigenlijk(niet,(want(we(bewaken(elkaar.((VB.(Facebook;(je(bent(elkaar(aan(het(laten(zien(dat(het(goed(gaat,(dat(je(leuke(dingen(doet,(maar(waarom(doe(je(dit(eigenlijk,(je(laat(elkaar(zien(wat(je(aan(het(doen(bent,(je(laat(elkaar(aan.(De(bewaker(staat(dus(tussenhaakjes.((VB.(Mark(Rutte(of(de(Marokkanen(hebben(geen(schuldigheid(aan(crisis,(er(is(geen(structurerende(instantie(die(ons(disciplineert,(en(dat(als(we(daar(de(angel(uittrekken(dat(het(dan(opgelost(is.(We(zijn(elkaar(dingen(aan(het(voorspiegelen,(gewoontes((dat(discours)(dat(rondzingt(in(de(samenleving,(en(die(ideologien(in(stand(brengt.(!(de(marketeer(speelt(hier(dus(op(in,(die(probeert(het(internalisatieproces(te(voltrekken.(((Panopticum&als&laboratorium&van&de&macht(Het(panopticum(vormt(een(uitgelezen(plaats(voor(het(experimenteren(met(mensen,(en(voor(het(nauwkeurig(analyseren(van(de(transformaties(die(men(bij(hen(teweeg(brengt((..).(p.280(((TControle(TExperiment(TCorrectie(TWetenschap(TVoyeurisme((

  • De(discipline,(die(gedurende(de(klassieke(periode(op(specifieke(en(min(of(meer(gesloten(plaatsen((kazernes,(colleges(en(manufacturen)(werd(ontwikkeld(en(die(algemeen(in(werking(trad(op(de(beperkte(en(tijdelijke(schaal(van(een(door(de(pest(bezochte(stad,(deze(discipline(nu(wilde(Bentham(onderbrengen(in(een(netwerk(van(voorzieniningen(die(overal(en(altijd(waken,(en(die(zonder(lancunes(of(onderbreking(de(samenleving(doorbreken((p.288)((Citaten(die(laten(zien(dat(discipline(dus(eigenlijk(vroeger(eerder(onderdrukkende(en(uitsluitend(was(en(dat(het(genormaliseerd(is.(((((1)&Functionele&omkering&van&de&discipline(Van(straffen(naar(productie(van(bepaalde(type(mens(((2)&Vergroting&van&het&disciplinair&systeem(De(oorspronkelijke(taken(van(bijvoorbeeld(scholen(of(ziekenhuizen(worden(groter,(breder,(controlerender(Micromechanismen(die(allemaal(door(elkaar(heen(zijn(gaan(lopen((disciplinair(regime).(Vroeger(dus(uitzonderingen,(nu(het(hele(systeem.(En(alles(gaat(door(elkaar(lopen.(Verschillende(disciplinaire(regimes(lopen(door(elkaar(en(zijn(met(elkaar(vervlochten.(Het(wordt(hierdoor(gelijk(geschaald.(Hierdoor(krijg(je(mainstream(mensen.((VB.(verschil(Amerika(en(EU(tussen(mode(en(eten.((Die(homogeniserende(trend(werkt(vernauwend(en(verstikkend.((the(circle((dave(eggers(boek)(((3)&Nationaliseren&/&verstatelijken&van&disciplinair&systeem&Foucault(refereert(hier(aan(een(politiestaat((denk(aan(de(Stazis(in(Duitsland.(Er(is(een(politiek(systeem(waarin(het(individu(in(beeld(wordt(gebracht(om(in(het(gareel(te(houden.(&VB.(De(politiek(zelf(legt(ook(de(mogelijke(oplossingen(in(kosten(van(de(zorg(uit(in(iPhone,(zij(zijn(ook(zo(gaan(denken.(((CHOMSKY&staat(in(de(Foucault(traditie,(maar(minder(nodig(om(zijn(punt(te(maken.(Wat(maakt(gewone(media(gewoon(!(wat(maakt(de(norm(de(norm.((Het(gaat(over(universiteiten.(Dat(media(en(onderwijsinstituten(zelf(al(weer(samenhangen,(niet(totaal(verschillende(dingen(zijn.((&Wetenschap&als&panoptisch&systeem(T(Wetenschap(als(disciplinair(systeem,(als(classificatiesysteem(Wetenschap(is(zelf(een(disciplinair(systeem,(een(soort(classificatiesysteem,(waardoor(dingen(op(een(bepaalde(manier(verschijnen(en(dingen(niet(perse(verklaart(worden,(maar(dingen(wel(helder(in(het(systeem(gebracht(worden.(Onderdeel(worden(van(de(manier(waarop(we(onze(leefwereld(inrichten.((T(Wetenschap(vindt(geen(waarheid(volgens(Foucault,(maar(produceert(waarheid(Soort(classificatie(schemas(produceren,(waardoor(mensen(bezig(blijven(en(elkaar(kunnen(blijven(begrijpen,(en(met(elkaar(kunnen(praten.(Wat(ook(wel(weer(wat(oplevert,(maar(in(de(grond(komt(het(dus(niet(neer(op(de(werkelijkheid(opschrijven(zoals(die(zelf(is(!(nee,(de(werkelijkheid(opschrijven(zoals(die(in(ons(discours(aan(ons(verschijnt.(Het(gaat(niet(om(waarheidsvinding,(maar(om(waarheidsproductie((lijkt(op(Kuhn)(T(Wetenschap(houdt(controle(over(de(wereld(via(het(kennissysteem(

  • Wetenschap(lijkt(een(soort(claim(te(hebben;(dat(doen(wij.((Wetenschap(is(het(meest(geraffineerde(classificatiesysteem.((T(Niet(alles(kan(worden(gezegd(in(de(taal(der(wetenschap((er(blijft(iets(verborgen,(iets(onderdrukt(Je(krijgt(bepaalde(type(mensen,(die(onderzoek(doen,(maar(bepaalde(ervaringen(blijven(onarticuleerbaar.(Dan(komt(het(thema(liefde,(seksualiteit,(etc.(naar(voren.(Hier(kan(je(dingen(over(ophelderen,(maar(niet(alles.((Chomsky(en(Foucault(proberen(meer(intutief(en(via(beelden(naar(wat(voor(type(mens(er(ontstaat(als(er(bepaalde(patronen(zijn(in(de(samenleving.(Het(zijn(inschattingen.(Fenomenologie(!(dingen(proberen(te(bespreken(zoals(ze(zich(tonen(en(zijn,(met(een(soort(openheid,(waardoor(die(rasters(afketsen.((T(Foucault(probeert(de(onvrijheid(in(het(systeem(van(wetenschap(te(articuleren.(Ruimte(te(maken(voor(creativiteit.(((Slotopmerking&college(hun(argumentatie(is(steeds(ExTnegativo,(ze(doorbreken(de(manier(waarop(wij(panoptisch(denken(door(steeds(excessen(te(laten(zien(VB.(verschil(Harvard(en(vu(studenten,(volgens(panopticum(zijn(ze(intelligenter,(trotser,(en(narcistischer(omdat(het(de(creme(de(la(creme(is.((!Chomsky(probeert(dat(te(beschrijven(op(een(manier(die(steeds(dat(verwoordt(wat(in(de(normale(omschrijving(niet(naar(boven(komt,(hier(schemert(iets(door(dat(er(iets(mis(mee(is.(((ExTnegativo;(dat(je(een(soort(vraagtekens(krijgt(bij(een(bepaalde(situatie,(waardoor(je(er(op(een(andere(manier(over(na(gaat(denken.((Het(is(meer(die(fenomenologische(traditie(waar(zij(dan(constructief(voor(pleiten.(Ze(zijn(niet(per(definitie(tegen(die(panopticum(gevangenis(is,(maar(laat(zien(dat(er(een(soort(negatieve(kant(aan(zit.((((HOORCOLLEGE(3((Het(mensbeeld(van(de(economie((Thinking&through&markets(((RECAP(Heidegger+en+Foucault(We(interpreteren(de(wereld(altijd(op(een(bepaalde(manier,(we(zien(de(wereld(bijvoorbeeld(zoals(de(taal(ons(de(mogelijkheid(geeft(om(de(wereld(te(zien.(Waarin(je(eigenlijk(dus(ook(een(beetje(opgesloten(zit,(je(vat(op(een(bepaalde(manier(dingen(op.((Foucault;(ons(discours(kan(veranderen((moderne(/(premoderne(samenleving(zijn(anders),(maar(je(wordt(wel(op(een(bepaalde(manier(gevormd(door(dat(discours(en(daar(kan(je(niet(zo(makkelijk(uitspringen.((

    Althusius((The+politics+of+Johannes+Althusius((Pico(Mirandola((Oration+on+the+dignity+of+man(((Jensen(en(Meckling((On+the+nature+of+man((

  • Overview&1.(A(short(history(of(NeoTliberalism(2.(Central(theme:(the(homo(economicus((3.(The(western(discovery(of(the(individual((Pico)(over(de(waardigheid(van(de(mens(4.(The(neoTliberal(individual((Jensen(&(Meckling)(5.(Criticisms(and(alternatives&&[email protected]&iemand(die(voortdurend,(werken(in(gedachten/modellen,(bezig(is(om(kosten/baten(tegen(elkaar(af(te(wegen(en(zijn(eigen(preferentie(te(maximaliseren.((Voortdurend(aan(het(afwegen((T(Voordelen;(duidelijk(concept/beeld(van(de(mens;(wat(je(in(model(kan(stoppen,(in(je(bedrijf(mee(kan(werken,(bonussen(gebruiken(om(te(stimuleren(!(omdat(mensen(toch(voortdurend(bezig(zijn(kosten/baten(af(te(wegen.(((Relevance&of&the&topic&([email protected])(Macro(policy(VB.(Als(wij(nu(een(trade%off(doen;(de(maatregel(dat(zonder(vergunning(in(Nederland(zijn(als(overtreding(te(zien,(PvdA(zegt(dat(dit(geen(misdaad(kan(zijn(omdat(het(toch(mensen(blijven,(laten(we(het(niet(illegaal(maken.(VVD(zegt(dat(ze(het(eigenlijk(liever(dat(hoge(inkomens(wat(meer(te(makken(hebben,(voor(een(kleine(stimulans(!(men(maakt(een(tradeToff(tussen(beide(onderwerpen.(((Business(strategy((within(the(company;(outside(client/customer(relations)(hierin(kan(je(ook(voortdurend(werken(vanuit(model(waarin(je(mensen(ziet(en(beoordeelt(op(basis(van(kosten/baten(d((SelfTfulfilling(prophecies((Thomas(Merton)(Als(we(zo(heel(sterk(de(nadruk(leggen(op(de(homoTeconomicus,(en(zo(over(elkaar(spreken(in(de(samenleving((de(calculerende(burger;(jaren(70T90),(is(dat(niet(een(selfTfulfilling(prophecy?(Is(dat(een(weerspiegeling(of(soort(van(vormgeven(van(de(werkelijkheid?(((SelfTfulfilling(prophecy:((( a(prediction(of(a(future(state(of(affairs(that(without(the(prediction(itself(never(would((have)(become(true(Een(toekomstige(toestand(die(zonder(dat(je(de(voorspelling(doet(nooit(zo(gebeurd(zou(zijn,(je(maakt(dus(de(toekomst(die(je(voorspelt((!(the(SFFP(creates(the(state(of(affairs(that(it(predicts(!(homoTeconomicus(:(SFFP?(De(vraag(is(dus;(is(de(homoTeconomicus,(en(de(manier(waarop(we(daar(nu(eigenlijk(ook(over(spreken,(dan(is(dat(eigenlijk(ook(een(SFFP(!(dan(gaan(mensen(ook(op(die(manier(in(het(leven(staan.(((Looking(back(at(last(years(course:(Greed(is(good((T(relation(economics(( T(morality(de(vraag(die(belangrijk(was;(heeft(economie(nou(een(bepaald(verband(met(moraal,(of(eigenlijk(niet?(Die(afwegingen(die(mensen(maken,(is(dit(puur(kosten/baten,(of(heeft(dit(

  • ook(te(maken(met(moraal?((VB.(Smith(!(ook(moraal(in(zijn(tweede(boek(T(relation(science(( ( T(reality(Maak(je(niet(met(bepaalde(concepten(ook(een(bepaalde(werkelijkheid?((1.&A&short&history&of&[email protected]&Very(different(uses(of(the(term!(Vanwege(de(vaagheid(van(de(term,(en(de(gemakkelijkheid(waarmee(het(gebruikt(wordt(moet(je(er(eigenlijk(heel(voorzichtig(mee(zijn.(((Liberalisme(politiek;(( politieke(vrijheden,(rechtstaat(economie;(( idee(van(economische(vrijheid,(de(vrije(markt(((( ( men(beroept(zich(hierbij(vaak(op(Smith(((19e(eeuw(( ( Liberalisering((radicaal;(vrije(markt(denken)(20e(eeuw( ( Enerzijds(Marxistische(staten((( ( ( Anderzijds(Gemengde(economien((sociaal(vangnet,(wetgeving)((( ( ( !(staat(gaat(rol(spelen((((( ( ( uiteindelijk(krijgen(we(dan(via(Keynes(mee,(dat(de(overheid((( ( ( duidelijk(moet(sturen((anticyclisch(beleid)(((( ( ( In(duitsland(wordt(voor(het(eerst(de(term(neoTliberalisme(gebruikt((( ( ( die(term(is(dan(eventjes(populair((jaren(40T50)(en(verdwijnt(weer((( ( ( komt(dan(uiteindelijk(weer(op(in(de(Oostenrijkse(school((Hayek)(&((( ( ( via(Thatcher(en(Raegan((Thatchenomics)(((( ( ( ((( ( ( en(dan(via(Friedman(spreken(we(opnieuw(van(neoliberalisme((( ( (( !(dan(gaat(het(eigenlijk(weer(heel(erg(betekenen(wat(het(ook(in(de(((( ( ( 19e(eeuw(betekende((radicaal,(vrije(markt(denken)(((In(recent(decades;(reference(to(the(Austrian((Hayek)(and(ChicagoTschool((Friedman)(Oostenrijkse+school;((Let(eigenlijk(niet(meer(op(de(macroTeconomische(vraagstellingen((politieke(economie;(hoe(functioneert(de(economie(als(geheel),(maar(hele(sterke(focus(op(het(individu;(hoe(kiest(het(individu?((VB.(marginale(nut;(tweede(of(derde(product(van(hetzelfde(levert(minder(op(dan(het(eerste(product(!(waarom(niet(liever(een(fiets/boot(dan(een(tweede(auto((Chicago+school;(Friedman((geestelijke(zoon(Hayek)(!(the(social(responsibility(of(a(corporation(is(to(increase(its(profits,(de(onderneming(is(er(voor(zichzelf((aandeelhouders)(nieuw(discours((in(termen(van(Foucault),(nieuw(manier(van(vormgeven(van(taal(Wat(is(de(mens(nu(eigenlijk?(En(hoe(benaderen(we(die?((the+nature+of+men)(((Key(emphasis;(individuals(making(free(choices(fort(heir(own(selfTinterest(neoTliberalisme(is(meestal(het(scheldwoord(dat(gebruikt(wordt(door(tegenstanders,(ze(gebruiken(zelf(monetaristische(economen(

  • (A&short&history&of&western&individualism(De(vraag(die(erachter(ligt;(wat(is(de(mens?(En(de(nadruk(die(gelegd(wordt(op(het(individu((komt(voort(uit(Oostenrijkse(school).(Die(vraag(past(heel(erg(in(de(westerse(cultuur.(Want(in(de(westerse(cultuur,(anders(dan(andere(culturen,(zijn(wij(heel(sterk(de(nadruk(gaan(leggen(op(dat(individu(!We(zijn(bezig(onszelf(te(ontplooien,(eigen(keuzes(te(maken.(((Hegel:(from(Eastern(emperor/king(via(Greek(polis(to(European(citizenship(T(De(meeste(rijken(werden(bestuurd(door(een(persoon((Egypte,(Perzische(rijk,(etc.)((Er(was(hier(dus(maar(een(persoon(vrij,(dit(is(dus(geen(individualisme(maar(collectief,(iedereen(moest(luisteren(naar(de(leider.((T(In(Griekenland;(de(polis,(waren(een(aantal(mensen(vrij((meer(een(soort(standenmaatschappij;(vrouwen,(slaven,(gastarbeiders,(en(dan(10%(waren(vrije(burgers)((T(In(het(moderne(Europa(wordt(iedereen(in(principe(vrij.(((Een(van(de(schakelpunten(in(de(ontwikkeling(van(die(individualiteit(is(het(Christendom.(((Christianity(T(universal(human(value(ieder(mens(is(geschapen(door(god,(en(in(principe(dus(gelijk(geschapen(kijk(naar(jezus,(geboren(in(een(stal((god(zit(laag(in(de(hierarchie)(T(the(selfTreflecting(person(between(good(and(evil((amor+Dei+et+proximi(versus(amor+sui((Augustine)()(Augustinus;(een(van(de(grote(kerkvaders(in(de(christelijke(traditie(goed/kwaad;(wie(je(wel(of(niet(wilt(zijn(!(dit(is(je(eigen(verantwoordelijkheid((Augustinus(zegt;(Alle(mensen(zijn(liefhebbers,(die(houden(van(iets.(Je(kan(of(je(liefde(richten(tot(god(en(je(naasten(versus(de(liefde(voor(jezelf,(maar(je(moet(dus(wel(een(keuze(maken.(Individu(zijn(is(niet(kosteloos,(je(moet(een(keuze(maken.(((PICO&della&MIRANDOLA(Renaissance:(the(creativity(individual((Pico)(Hierin(wordt(het(idee(van(het(individu(met(een(kracht(naar(voren(komt.((Hier(speelt(Pico(della(Mirandola((filosoof,(intellectueel,(theoloog,(etc.)(een(grote(rol;(wat(betekent(het(nou(eigenlijk(dat(we(over(mensen(spreken,(over(de(waardigheid(van(de(mens?(De(mens(heeft(zijn(eigen(waardigheid,(en(waar(ligt(die(nou(eigenlijk(in?((No(fixed(nature((VB.(Een(hond/koe(kan(alleen(maar(hond/koe(zijn(en(kan(niet(nadenken(over(hoe(hij(zijn(leven(verder(kan(vormgeven.(De(mens(daarentegen(weet(niet(wat(hij(gaat(worden,(hij(heeft(geen(vastgestelde(natuur.(De(mens(is(een(vraagteken,(een(open(mogelijkheid.(((((Deciding(what(you(are(going(to(be;(either/or(Mirandola(beeldt(zich(in(wat(god(tegen(Adam(moet(hebben(gezegd;((Ik+heb+je+gegeven+Adam,+geen+eigen+plaats+en+eigen+gebied,+want+alles+wat+jij+wilt+gaan+bezitten+of+wilt+gaan+worden+is+afhankelijk+van+je+eigen+beslissing+en+oordeel.+De+natuur+van+alle+andere+schepselen+is+vastgesteld,+en+is+beperkt+binnen+de+wetten+die+ik+daarvoor+

  • heb+vastgesteld.+Maar+jij+daarentegen+wordt+niet+door+restricties+gehinderd,+ik+geef+je+over+aan+je+eigen+vrije+wil.+Ik+heb+je+geplaatst+in+het+centrum+van+de+wereld,+zodat+vanuit+dat+gezichtspunt+je+overal+kunt+kijken+wat+de+wereld+voor+jou+bevat.+Ik+heb+jou+een+schepsel+gemaakt,+niet+van+de+hemel+(engel+van+god),+niet+van+de+aarde+(dier/plant),+eigenlijk+ben+je+sterfelijk+noch+onsterfelijk+zodat+jij+als+de+vrije+en+trotse+schepper+van+jou+zijn+jezelf+kunt+vormen+in+de+vorm+waar+je+de+voorkeur+aan+geeft.+En+het+zal+in+jou+kracht+zijn,+in+je+eigen+macht+liggen,+om+af+te+dalen+naar+het+lagere+(de+dierlijke+vormen+van+het+leven)+of+je+eigen+beslissing+om+op+te+stijgen+naar+de+hogere+ordes+van+het+leven,+die+goddelijk+zijn.++!(je(hebt(geen(vastgestelde(natuur,(maar(je(kunt(een(dier(worden(die(de(hele(dag(volgens(zijn(eigen(genetisch(programma(afdraait,(maar(je(kunt(ook(opstijgen(naar(hogere(ordes(van(het(leven((die(ook(goddelijk(zijn).(((Dit(doet(een(probleem(rijzen.(We(hebben(allemaal(individuen(die(allemaal(keuzes(over(hun(eigen(leven(maken,(en(hun(eigen(leven(leiden.(((Relation(individual((community?(Een(van(de(centrale(vragen(die(in(de(westerse(cultuur(opkomt;(hoe(gaan(die(vrije(individuen(zich(met(elkaar(verhouden?((Dit(wordt(een(verhouding(van(individu((gemeenschap.(((Individual&&community&:&four&paradigms((Hier(worden(heel(verschillende(antwoorden(op(gegeven.(( 1. Thomas(Hobbes:(homo(homini(lupus(!(Leviathan(Engels(filosoof,(17e(eeuw.((zegt;(die(individuen(met(elkaar,(dat(wordt(hem(niet(De(ene(mens(is(eigenlijk(voor(de(ander(een(wolf((homo(homini(lupus)(Iedereen(wordt(gedreven(door(het(eigen(belang;(je(wilt(dan(overleven,(en(dit(gaat(ten(koste(van(anderen(!(eten(of(gegeten(worden(in(feite.(((Je(kan(hier(aan(ontkomen(door(een(soort(machtige(staat(in(het(leven(te(roepen(die(dit(allemaal(moet(controleren,(die(ons(allemaal(in(het(gareel(moet(houden.(((2. John(Locke:(life,(liberty,(property((zegt;(als(iedereen(maar(een(beetje(de(ruimte(krijgt(gaat(het(wel(goed,(als(mensen(kunnen(streven(naar(leven,(vrijheid(en(eigendom,(en(deze(zijn(goed(afgeschermd,(dan(leeft(de(een(in(goede(harmonie(naast(de(ander.(!(via(een(heldere(rechtsorde((Locke(is(hierdoor(de(vader(van(het(Amerikaans(vrijheid(denken(geworden.(Dit(komt(ook((gewijzigd)(terug(in(de(Amerikaanse(onafhankelijkheidsverklaring.((namelijk;(Life,(liberty,(en(the(pursuit(of(hapiness.(((3. Rousseau:(volonte(generate((Frans(denker((inspiratiebron(voor(Marx)(Al(die(individuen(is(een(riskante(aangelegenheid,(eigenlijk(moeten(die(mensen(eens(goed(met(elkaar(in(gesprek(gaan,(gezamenlijk(nadenken,(en(een(algemene(wil(vormen.(Dit(gaat(misschien(tegen(je(eigen(wil(in,(maar(je(bent(dan(weer(onderdeel(van(een(gemeenschap.((Marx(zegt(ook,(eigenlijk(horen(we(het(onderscheid(tussen(individu(en(collectief(

  • op(te(heffen,(het(onderdeel(van(de(soort(te(worden.(Dat(individu(moeten(we(inperken,(opheffen(in(de(gemeenschap.((4. ALTHUSIUS;(symbiosis(/(homo(cooperans((Vergeten(filosoof(Duits,(behalve(filosoof(ook(bestuurder((De(kern(van(dat(individu(moeten(we(eigenlijk(zien,(hoewel(je(moet(spreken(over(individuele(vrijheid.(Zodra(je(over(mensen(spreekt,(spreek(je(ook(over(onderlinge(afhankelijkheid.(Mensen(zijn(samenwerkers,(samenlevers.(Zij(moeten(en(kunnen(niet(anders(dan(met(anderen(samen(te(werken.(Een(mens(maakt(zichzelf(niet,(een(mens(wordt(geboren(uit(een(ander(mens.(VB.(een(dier((kalf/veulen)(wordt(geboren,(en(kan(vrij(snel(lopen.(Als(je(dit(vergelijkt(met(een(mens,(dit(duurt(een(jaar/anderhalf(jaar(om(te(kruipen/lopen.(Zon(dier(ligt(mijlenver(voor(op(de(mens.(Vervolgens(zit(er(weinig(ontwikkeling(in.(Een(baby((mens)(moet(geholpen(worden.(Duurt(20(jaar(voordat(je(echt(bent(afgerond.(((Als(een(mens(geboren(wordt,(lijkt(het(op(een(drenkeling(van(een(schipbreuk((alles(is(hij(kwijt),(en(dan(moet(hij(op(het(onbewoonde(eiland(er(iets(van(maken(((homo(cooperans(!(mens(moet(samenwerken,(je(bent(interTrelationeel(((JENSEN(&(MECKLING(hedendaagse(tekst((94),(zij(zijn(sterke(vertegenwoordiger(van(neoliberalisme(Lockiaans(verhaal(volgens(Govert(Buijs((Beeld(van(de(mens(waarmee(je(werkt(is(heel(bepalend((Nature+of+man(!(natuur(van(de(mens(=(meteen(al(een(verschil(met(wat(mirandola+zegt;(de(mens(heeft(geen(natuur(maar(wat(zij(over(de(natuur(van(de(mens(zeggen(komt(wel(dicht(in(de(buurt(over(wat(mirandola(zegt.(((upgraded(defense(of(homo(economicus,(the(REMM(Jensen(&(Meckling(geven(een(upgraded/bijgewerkte(versie(van(het(homo(economicus(model,(het(homo(economicus(model(zoals(dat(in(de(19e(eeuw(sterk(geadopteerd(werd;(de(mens(die(voortdurend(bezig(is(kosten/baten(analyses(te(maken,(waarin(alles(uitwisselbaar(is,(de(een(kan(in(de(plaats(komen(van(het(ander.(((REMM(Resourceful(evaluative(maximizing(model(((resourceful,(evaluative,(maximizing((Resourceful;(mensen(hebben(veel(mogelijkheden/resources.(Dingen(die(ze(interessant(vinden,(waar(ze(iets(om(geven.(Allerlei(dingen(kunnen(de(mens(ter(harte(gaan,(daar(hebben(ze(iets(voor(over.((Evaluative;(mensen(zijn(bezig(deze(resources(af(te(wegen,(zij(kiezen(voortdurend((VB.(ik(heb(vanavond(meer(zin(in(nasi(dan(in(boerenkool)((Maximizing;(in(die(afweging(probeer(je(tot(een(maximum(te(komen.(Each(individual(is(a(maximizer.(Tot(een(zo(goed(mogelijke(deal(komen.((

  • Daar(heb(je(een(paar(korte(kenmerken(van(mensen(te(pakken,(waarmee(je(gedrag(kunt(begrijpen,(waarmee(je(kunt(werken.((Meer(heb(je(niet(nodig(om(tot(een(theorie((VB.(macro/micro(economische(theorie)(te(komen.((!&Mensen(zijn(voortdurend(keuzes(aan(het(maken,(hierin(is(alles(af(te(wegen(tegen(elkaar,(alles(is(uit(te(wisselen(tegen(elkaar((VB.(een(maaltijd(tegen(een(film,(etc.)(((In(dit(model(zoeken(zij(de(confrontatie(met(het(sociologische,(psychologische(en(het(politieke(model.(Ze(zeggen(niks(te(maken(te(hebben(met(het(economische(model((wat(ze(wel(wordt(verweten).((Ze(zijn(niet(ongenuanceerd(over(alle(modellen,(maar(in(de(kern(zitten(er(dingen(in(die(ze(afwijzen.(((Five&rival&images&of&man&5&paradigmas&((2.(Economic(Jensen(&(Meckling:(not(worth(looking(at((why(not?)((3.(Sociological((Man(as(victim(of(the(circumstances((Kern(van(het(sociologisch(model;(er(is(iets(als(een(samenleving,(een(cultuur(waarin(je(staat,(waarin(je(gevormd(wordt.(Je(wordt(bepaald(door(je(cultuur.((VB.(Foucault;(samenleving(is(bezig(mensen(te(disciplineren.(Het(panopticum;(overal(wordt(je(in(de(gaten(gehouden.(Er(zit(veel(dwang(in(de(samenleving.(De(mens(zit(in(allerlei(structuren.(De(westerse(cultuur(waarin(je(zogenaamd(vrij(moet(zijn.(((J&M;(wat(sociologen(niet(kunnen(verklaren(is(dat(culturen(veranderen.(Een(cultuur(kan(je(wel(begrijpen,(zolang(je(dat(begrijpt(als(geaccumuleerde(ervaring(rondom(wat(optimaal(is.(Oh(dat(hebben(we(handig(gedaan(/(dat(doen(we(wel(slim.(De(verhouding(waarin(mensen(tot(een(cultuur(staan(is(ook(een(verhouding(die(ze(continu(aan(het(evalueren(zijn.(((J&M:(Maar,(op(het(moment(dat(mensen(er(niet(tevreden(over(zijn,(ontstaat(er(een(sociaal(conflict.((VB.(verzorgingsstaat;(we(hebben(dat(tot(nu(toe(op(die(manier(gedaan,(neemt(eigenlijk(wel(heel(veel(zorg(van(mensen(af,(we(moeten(dit(afbouwen,(mensen(moeten(voor(elkaar(zorgen(!(dus;(we(evalueren(en(vinden(dat(het(anders(moet.((VB.(Guus(Hiddink(in(Noord(Korea;(hirarchisch(denken;(oudere(mensen(hebben(meer(aanzien(omdat(ze(meer(kennis(hebben,(dit(is(ook(aan(het(veranderen.((Voorgaande(voorbeelden(kunnen(sociologen(niet(verklaren.(Want(kern(van(het(sociologisch(denken(is(dat(mensen(slachtoffer(zijn,(victim.(Mensen(worden(hierin(dus(niet(gezien(als(evaluative(maximizers,(maar(als(slachtoffers.(((J&M(!(wat(is(nou(eigenlijk(de(status(waarom(zij(zeggen(dat(het(hun(niet(aanspreekt,(is(het(omdat(het(niet(klopt(of(omdat(ze(het(niet(willen?(Zij(beogen(een(theorie(te(geven(van(mensen(waarmee(ze(mee(kunnen(werken((modellen(maken,(beleid(op(voeren,(mee(

  • werken).(Een(poging(om(tot(een(empirische(theorie(te(komen.((&Kritiek:(Maar(tegelijkertijd(zit(er(ook(een(morele(agenda(in,(zij(willen(ook(dat(mensen(zelf(denken,(zelf(kiezen,(zelf(verantwoording(nemen(voor(eigen(keuzes.(((KERN(van(kritiek(J&M(over(Sociologisch(model(Ze(wijzen(sociologisch(model(dus(radicaal(af;(mensen(worden(in(bepaalde(omstandigheden(geboren,(in(bepaalde(cultuur,(maar(zijn(daar(nooit(aan(gebonden.(Ze(kunnen(daarmee(tot(in(kritische(verhouding(/(in(conflict(komen,(en(tot(vernieuwing(komen,(sociaal(conflict(doet(zich(aan,(nieuwe(vormen(van(de(samenleving(nemen(zich(aan.(En(als(je(dat(niet(wil(laat(je(jezelf(teveel(als(slachtoffer(zien.(((4.(Psychological(hierarchy(of(needs((Maslow)((Maslow;(mensen(hebben(fundamenteel(behoeftes((needs)(en(hierin(zit(een(bepaalde(hirarchie.(((T(Psyiological((fysiologisch)(;(( eten,(slapen,(etc.(T(Safety;(T(Love/Belonging;(( ( ( vriendschap,(ergens(bij(horen(T(Esteem;(( ( ( ( achting(en(erkenning((vb.(beroepseer)(T(SelfTactualization;(( ( ( moraliteit,(creativiteit,(spontaniteit,(etc.(((( ( ( ( ( a+persons+motivation+to+reach+his+or+her+full+++ + + + + potential..basic+needs+must+be+met+before+self%+++ + + + + actualization+can+be+achieved(((J&M(wijzen(dit(af(op(twee(punten;(1.(Needs((behoeftes);(hebben(mensen(behoeftes?(Dit(vinden(ze(heel(objectief(klinken?(Je(kan(een(mens(beschrijven(en(heeft(hij(dan(speciale(behoeftes(waar(aan(voldaan(moet(worden?(Je(kan(ook(zeggen(je(hebt(ook(recht(op(voedsel,(je(hebt(recht(op(slaap(!(je(kan(dit(niet(over(mensen(zeggen,(voor(mensen(bepalen(!(je(moet(uitgaan(van(mensen(die(zelf(keuzes(maken,(die(zelf(evalueren(en(maximaliseren(!(dan(kunnen(mensen(rare(keuzes(maken(die(niet(in(die(piramide(passen((vb.(hongerstaking)(!(je(moet(wel(spreken(over(desires((verlangen)(van(mensen(maar(niet(over(needs((behoeftes)((2.(Alles(is(uitwisselbaar.(Je(bent(de(meest(heterogene(dingen(tegen(elkaar(aan(het(afwegen.(Maslow(zegt(dat(er(een(hirarchie(is,(deze(benadering(wijzen(zij(af.(((5.(Political(Bureaucrats(lusting(for(power(RECAP(!(filmpje(filosofie(1,(greed+is+good(met(Friedman.(Voortdurend(heeft(hij(het(dan(over,(in(negatieve(zin,(bureaucraten,(government(bureaucrats.(((De(staat(is(de(centrale(vijand(in(het(neoliberale(denken(VB.(Obamacare,(dat(zijn(government(bureaucrats(((Hobbes;(leviathan((=boek)(the(strong(state(as(solution((Hobbes;(de(mens(is(een(wolf,(we(hebben(een(strenge(staat(nodig(die(regels(stelt.(Een(soort(goddelijke(macht(boven(ons.((

  • Centraal(gezag;(geen(verschil(tussen(kerk(en(staat,(dat(zijn(twee(machten,(je(moet(een(macht(hebben.(Dat(is(die(Leviathan.(Die(staat(vormen(wij(zelf,(en(dat(moeten(wij(doen,(om(ons(tegen(onszelf(te(beschermen.(((Die(almachtige(staat(is(wel(de(vrees(van(het(liberaal(denken.(((Cf.(Ronald(Reagan;(government(never(is(the(solution,(government(is(the(problem((Deze(gedachte(is(voortdurend(in(het(liberale(denken(terug(te(vinden.(Een(positieve(betekenis(van(de(staat(speelt(nauwelijks(een(rol(in(deze(gedachte.(((Als(we(het(beeld(van(de(mens(hebben,(moet(je(niet(de(mens(als(politiek(wezen(zien,(die(in(een(soort(van(machtsstructuur(gaat(functioneren,(maar(je(moet(kiezen(voor(de(mens(in(zijn(individualiteit.(Vrijheid.(((Criticisms&&&alternatives&Discuss(briefly:(what(criticisms(of(REMM(could(you(come(up(with?((Vanuit(college((medestudenten);(T(je(zit(altijd(al(in(een(bepaald(denkkader,(paradigma;(het(is(te(makkelijk(om(te(zeggen(dat(je(vrij(bent(om(je(eigen(keuzes(te(maken.((T(je(wisselt,(soms(doe(je(het(wel,(maar(soms(laat(je(je(ook(heel(erg(sterk(bepalen(door(sociale(druk(en(politieke(correctheid.(((Kritiek&1.&Criticism&of&Amartya&Sen(Nobelprize(economics(1998((For(Sen;(the(homo(economicus(=(a(theoretical(construct!(1.(Preferences(2.(Choice(3.(Rational,(calculating;(minimal(costs(4.(Pursuit(of(selfTinterest;(maximum(uitility((Article(by(Sen;(Rational&Fools&(1978)(The(homo(economicus(paradigm(may(be(wrong,(but(You(can(work(so(beautifully(well(with(preferences(in(a(model!((p.322)(However;(a(lot(of(thins(we(dont(choose(And;(a(lot(of(choices(are(a(compromise((!(kritiek(op;(alles(is(uitwisselbaar,(alles(tegen(elkaar(afwegen.(Dat(is(iets(wat(empirisch(niet(klopt((Sens(central(points(of(criticism;(T(unsympathic(isolation((T(human(beings(are(not(isolated(egoists(but(have;((pp.(326(T329):((( A.(Sympathy((( B.(Commitment;(a(sacrafice,(giving(up(anticipated(welfare,(counterpreferential((( ((((choice((p.328)(!(wedge(between(personal(choice(and(personal(welfare((

  • !(Mensen(hebben(iets(als(sympathie;(ze(kunnen(echt(met(mensen(betrokken(zijn.(Dat(kan(zelfs(zo(ver(gaan(dat(ze(tegen(eigen(preferenties(ingaan.(Dat(nauw(heeft(te(maken(met(het(feit(dat(mensen(in(staat(zijn(tot(wat(hij(noemt,(commitment.(Een(soort(van(keuze(die(je(maakt(die(aan(allerlei(andere(keuzes(vooraf(gaat(en(dan(eigenlijk(niet(meer(elastisch(is,(niet(meer(intransitief(is,(die(niet(meer(overgedragen(kan(worden.((VB.(Mandela,(apartheid,(op(robbeneiland(gezet,(25(miljoen(dollar(als(je(stopt(met(je(vrijheidsstaking(!(dat(kan(niet,(je(hebt(een(commitment.(Counterpreferential(choice;(een(keuze(die(tegen(je(prefernties(in(gaat.(Er(zijn(dingen(die(onopgeefbaar(zijn.(((According&to&Sen:(In(human(choices(there(are(more(dimensions(which(should(be(distinguished.((But:(only(opposing(ethical(vs.(nonTethical(preferences(is(too(superficial(as(well((p.(336,(337)(((For(Sen:(It(is(much(more(promising(to(think(in(terms(of(sets(of(rankings(Er(zijn(sommige(dingen(die(eerst(komen,(hoe(dan(ook,(pas(daarna(kan(je(aan(andere(dingen(denken.((VB.(als(apartheid(opgeheven(wordt,(kan(je(aan(andere(dingen(denken.(((2nd&type&of&criticism(Man(as(coTworker,(homo(cooperans(Of(je(zo(sterk(moet(zeggen(dat(economische(theorie(vorming(heel(sterk(moet(zetten(op(de(individuele(keuzes(die(mensen(maken,(of(dat(je(met(Altrusius(ook(zou(kunnen(zeggen(dat(economie(ook(de(wetenschap(is(van(het(samen(werken(van(mensen.(Hoe(stemmen(ze(zich(op(elkaar(af,(niet(alleen(op(zichzelf.((VB.(Kan(je(een(bedrijf(vanuit(individuele(keuzes(doen?(Of(door(hoe(wij(onze(handelingen(cordineren(en(gezamenlijk(tot(iets(komen(Is(economics(the(science(of(rational(choice(or(the(science(of(good(cooperation?(((3rd&type&of&criticism(Humans(can(lose(their(soul((Orwell(1984;(Winston(&(Julia(vergelijkbaar(met(VB.(van(Mandela(mensen(kunnen(soms(hun(ziel(verliezen,(gellustreerd(aan(roman(van(George(Orwell.(Roman(gaat(over(hoe(het(is(te(leven(in(een(totalitaire(samenleving,(waarin(het(systeem(probeert(in(jou(te(komen(en(jou(denken(te(bepalen.(Hoofdfiguur(Winston(wordt(voortdurend(onder(druk(gezet,(echter(een(ding(wat(hij(niet(opgeeft(is(zijn(liefde(Julia.(Dan(wordt(hij(onderdruk(gezet(door(systeem,(en(dan(geeft(hij(zichzelf(totaal(op(door(dit(Julia(toe(te(wensen.(Hij(is(vanaf(dat(moment(onderdeel(van(het(geheel(en(houdt(van(het(systeem.(Dan(ontmoet(hij(later(Julia.(Ze(weten(dat(ze(beide(kapot(zijn(gegaan,(elkaar(hebben(verraden,(ze(bestaan(niet(meer.(Je(bent(jezelf(dan(kwijt.(Je(kan(dit(niet(meer(oplossen.(humans+can+lose+their+soul(((HOORCOLLEGE(4( Het(systeem(van(financile(markten(Keynes,(General+Theory+of+Employment,+Money+and+Interest,(1936,(chapter(12,(The(State(of(Long(Term(Expectation.((Taleb,(Very+short+introduction+to+the+Black+Swan.+(Minsky,(The+financial+instability+hypothesis:+an+interpretation+of+Keynes+and+an+alternative+to+standard+theory.+pp.20T27(((

  • We(gaan(nader(in(op(het(gedrag(van(financile(markten.(((Language&and&Behaviour(Lecture(about(the(power(of(language.(A(kind(of(framework(of(this(course.((Taal(als(een(machtsinstrument((Foucault).(Taal(waarmee(je(iets(presenteert,(in(een(bepaald(opzicht(naar(voren(bedenkt((Heidegger);(die(interpretatie(waarin(iets(als(iets(onder(woorden(wordt(gebracht.(Waarin(een(bepaald(soort(voorstructuur(aanwezig(is.(((What(did(we(discuss(in(the(language(lecture?((Language(as(1.)(Interpretation(and(2.)(as(a(powerful(speechTact(in(an(institutional(context(to(communicate,(arrange,(explain(and(justify(the(things(we(do((in(business,(science(etc.)(Heidegger;(interpretatie,(het(gepraat/Gerede((discours).((Foucault;(discours.(Als(je(de(juiste(woorden(gebruikt(doe(je(mee,(en(deze(brengen(je(in(een(bepaalde(positie.(((In(what(way(they(were(related(to(the(documentary?(Indirect(of(course;(we(discussed(the(idea(of(framework(and(framing(itself!(De(manier(van(spreken,(en(de(machtsverhoudingen(die(daar(mee(gepaard(gaan.(En(ook(de(wetenschap(die(zich(als(onderdeel(van(een(legitimering(macht/installatie(opstelt.(((Heidegger:(The(foreTstructure(of(interpretation,(the(circle;(The(way(we(have,(look(and(conceptualize(the(world(we(are(in((in(acting,(talking(and(thinking(about(it(Voor%hebben+Voor%zicht+Voor%begrip+(A(lot(of(the(people(in(the(documentary((not(aware(of(their(own(interpretationThorizon.(They(simply(seem(to(think(this(is(the(way(things(are,(how(organizations(function,(people(act,(etc.((Hoe(mensen(gewend(zijn(op(een(bepaalde(manier(te(spreken,(en(van(daaruit(ook(een(bepaalde(omgang(normaal(gaan(vinden.(((The(domination(of(the(one((men)((that(means(nobody(to(justify(ones(behavior((no(responsibility.((Hierin(domineert(wat(men(nou(eenmaal(doet.(Dan(is(ook(je(gedrag(gerechtvaardigd((soort(beschermende(functie).((A(certain(anthropology(and(morality((think(about(the(lecture(of(G.(Buijs.(((Foucault;(the(order(of(discourse.(The((hidden)(power(structures(involved(in(the(way(we(speak,(think,(act(and(justify(what(we(do.(Machtsstructuur.(((Science(as(a(product(of(the(will(to(truth((rationalization(as(a(power(strategy.(Wetenschap(hoort(bij(de(wil(tot(waarheid,(daarbij(is(rationalisering(een(manier(waarop(je(macht(uitoefent.(Je(kan(met(je(rationaliteit(ook(de(ander(het(zwijgen(opleggen.((Gadamer;(betrekking(tot(verlichting.(De(verlichting(heeft(eigenlijk(de(neiging(om(andere(posities(als(vooroordelen(uit(te(schakelen.(Dat(is(voor(Foucault(typisch(een(uiting(van(

  • een(machtsgreep(die(in(de(rationalisering(zelf(zit;(wij(hebben(er(voor(gestudeerd,(dus(jij(moet(je(mond(houden.(((Controlling(and(delimiting(discourse;(exclusion(and(internal(procedures,(principles(of(classification,(ordering,(distribution.((Important:(disciplines((to(discipline(people((the(internalization(of(normality)((power(structures(we(live(in.(Inside(Job:(the(way(a(bonus(culture(works,(the(role(of(science,(incentives(to(discipline(in(institutions,(etc.(Belang(van(disciplinering,(de(procedures(die(je(volgt.(En(het(internaliseren(van(zon(norm,(en(de(normaliteit(waardoor(je(in(die(positie(komt((inside+job;(bonuscultuur,(je(disciplineert(mensen(door(ze(bepaalde(dingen(te(doen).(((Chomsky:(an(example(of(this(production(in(the(media.((The&subject&of&today:&Financial&Markets&A(different(perspective:(think(about(Heidegger(and(Foucault!((What(is(the(way(financial(markets(have,(look(and(conceptualize(the(world.(In(what(language(do(people(and(institutions(think(and(speak(about(their(reality.((Wat(is(de(voorstructuur(die(je(binnen(zo(iets(als(financiele(markten(eigenlijk(tegen(komt?(Het(gaat(hierom(de(interpretatiehorizon,(maar(ook(de(machtshorizon((Foucault)(die(aan(de(orde(is.(((What(is(the(role(of(science(in(the(production(of(truth(and(on(what(grounds?(Op(wat(voor(manier(functioneert(wetenschap(binnen(die(financiele(markten?((What(is(the(main(discipline((and(what(is(exclude?((Wat(wordt(de(manier(van(disciplineren,(wat(is(de(discipline(die(we(hier(zien.(En(wat(wordt(daar(uitgesloten?(Wat(gebeurt(er(nou(eignelijk(binnen(zon(financiele(markt,(hoe(kijk(je(naar(de(wereld?(Hoe(spreek(je(hierover?(Wat(doet(de(wetenschap?(En(wat(gebeurt(er(nou(in(de(manier(waarop(we(daar(mee(omgaan?(((Short&remarks&on&the&crisis(DebtTcrisis,(moneyTcrisis,(currencyTcrisis((behavior(of(financial(markets((The(creation(of(financial(bubbles((Did(really(no(one(saw(it(coming?(Because(of(the(way(they(looked(at(the(economic(reality(and(organized(it.(And(of(course(what(they(expected(looking(at(it(from(this(perspective!(Dit(lag(vooral(aan(de(voorstructuur,(de(manier(waarop(men(keek.(Hoe(komt(dit?(Misschien(omdat(je(op(de(verkeerde(manier(kijkt.(Wat(voor(perspectief(neem(ik(eigenlijk(in?(Misschien(is(het(noodzakelijk(een(ander(perspectief(in(te(nemen?(((Last(year;(Krugman((markets(and(the(role(of(mathematics(Wiskunde(heeft(een(bepaalde(rol(gespeeld(in(de(ontwikkeling(van(de(crisis.(De(schoonheid(van(het(wiskundige(model(heeft(ons(beleid.(Wiskunde(behoort(tot(die(voorstructuur.(De(taal(van(wiskunde(is(kenmerkend(voor(de(manier(waarop(we(denken(van(te(voren(menen(iets(te(moeten(beschrijven.((

  • VB.(Meten(is(weten.(Je(laat(een(berekening(zien,(en(kan(anderen(het(zwijgen(opleggen((denk(aan(voorgaande).((We(gonna(talk(about(markets,(expectations(and(mathematics(and(as(a(language(of(power.((Wiskunde(als(een(taal(waarin(we(menen(dat(we(macht(hebben(over(de(werkelijkheid,(dat(we(denken(iets(te(kunnen(beheersen.(En(anderen(onder(druk(zetten(en(overtuigen.(((Wiskunde(Some(remarks(on(the(rise(of(mathematics(in(modern(science(as(such((16th(and(17th(century;(astronomy(and(physiscs!(Keppler,(Copernicus,(Galilei,(Descartes,(Leibniz,(Newton((The(mechanisation(of(mathematization(of(our(world(view.(Binnen(de(astronomie(en(fysica(via(wiskunde(in(toenemende(mate(mogelijk(om(voorspellingen(te(doen.(Men(spreekt(dan(wel(van(de(mechanisering(en(mathematizering(van(onze(wereldbeschouwing.(Er(gaat(een(andere(opvatting(ontstaan(over(wat(de(werkelijkheid(is(en(hoe(we(die(kunnen(begrijpen.((Galilei;(het(meten(van(de(val(beweging.((Descartes;(ik(denk(dus(ik(besta.((Leibniz;(filosofie(van(de(natuur((gebaseerd(op(uitgangspunt(van(de(wiskunde)((Heidegger;(a(change(the(foreTstructure;(something(as(something(Je(zou(kunnen(zeggen(dat(dit(een(omslag(is(in(de(voorstructuur.((VB.(de(tafel;(als(ik(het(als(een(lichaam(beschrijf(is(het(geen(object(meer(om(aan(te(zitten/schrijven.(((In(physics;(a(thing(becomes(a(countable(and(calculable(quantity(Een(natuurding(wordt(gemathematiseerd.(Het(wordt(een(telbare,(berekenbare(eenheid.(Een(kwantiteit.((Je(gaat(rekenen(en(berekenen.(((What(is(movement(as(such?((aristotle)(becomes(What(causes(motion(and(how(can(we(calculate(and(predict(the(velocity(of(something((Newton)((Aristoteles;(wat(is(beweging?(Een(van(de(kernvragen(voor(Aristoteles(in(zijn(fysica/natuurkunde.(Beweging(is(eigenlijk(de(werkelijkheid(van(de(mogelijkheid(als(mogelijkheid.((VB.(bouwen(van(een(huis,(is(een(beweging,(beweging(is(zolang(de(stenen(die(mogelijk(een(huis(kunnen(zijn,(waaruit(je(een(huis(kan(maken,(wanneer(die(dat(wat(in(mogelijkheid(een(voleindigd(huis.(In(het(werkelijk(zijn(van(die(mogelijkheid(als(mogelijkheid(is(iets(aan(het(bewegen.(Dingen(bewegen(naar(een(voleinding(toen((teleologisch(wereldbeeld,(dingen(moeten(volgroeien).(((Men(vraagt(zich(niet(meer(af(wat(beweging(nou(is,(maar(men(gaat(zich(richten(op(de(snelheid(en(wat(we(kunnen(meten(aan(die(beweging.(Wat(we(zichtbaar(kunnen(waarnemen(als(de(oorzaak(van(de(snelheid(die(ontstaat.(De(bekende(bewegingswetten(van(Newton.(Je(gaat(over(van(beweging(naar(snelheid.(Hoe(snel(iets(beweegt(en(waardoor(die(snelheid/versnelling(wordt(veroorzaakt.(Op(wat(voor(manier(je(dat(kunt(meten,(en(daar(meetbare(relaties(in(kunt(uitdrukken.(Dat(is(een(een(notendop(de(verandering(die(hier(optreedt.(((

  • Als(je(het(kunt(berekenen,(wordt(iets(ook(voorspelbaar.((VB.(Als(ik(deze(steen(laat(vallen,(weet(ik(hoe(lang(het(gaat(duren(voordat(ie(de(grond(raakt,(nadat(ik(hem(vanaf(10(meter(naar(beneden(gooi.((Voorspellingen(doen(is(inmiddels(een(criterium(geworden(in(de(wetenschap,(voorspellingen(kunnen(toetsen.(((Belangrijk(is(dat(je(dus(ook(een(bepaalde(macht(krijgt,(omdat(je(weet(dat(iets(op(bepaalde(manier(gaat(optreden,(ben(je(ook(in(staat(om(daar(op(in(te(spelen(of(om(daar(rekening(mee(te(houden.(((The(development(physics(becomes(paradigmatic(for(science(as(such!(Tot(op(de(dag(van(vandaag(zie(je(dat(heel(veel(natuurkundigen(geschiedenis(of(economie(maar(een(nepwetenschap(is.(De(vraag(is(alleen;(laat(je(object(zich(wel(zo(exact(berekenen.(Vanuit(Heidegger(is(de(principile(vraag;(is(de(aard(van(je(object(van(die(aard(dat(het(zich(exact(laat(berekenen,(of(ga(je(daar(juist(iets(uit(het(oog(verliezen.(Hoort(het(kortom(wel(bij(een(echte(voorstructuur(waarin(je(werkelijk(iets(kent?(((!(Ultieme(kwestie(is(bijvoorbeeld,(als(een(mens(helemaal(berekenbaar(zou(zijn,(is(de(mens(ook(niet(vrij!((To(know(starts(to(mean(to(measure,(to(count,(to(calculate,(to(formulate,(to(predict(Je(ziet(dat(in(elke(wetenschap(de(wiskunde(in(toenemende(mate(oprukt(als(de(methode;(als(je(dat(doet(heb(je(pas(echt(de(kennis.((Why(mathematics?(Descartes;(it(is(the(science(in(which(thinking(itself(discovers(a(truth(that(is(certain.(The(only(real(truth(is(certain(truth.((Als(je(kijkt(naar(Descartes,(een(van(de(grondleggers(van(de(filosfie(en(wetenschap;(Wiskunde(is(eigenlijk(de(wetenschap(waarin(het(denken(zelf(een(waarheid(ontdekt(die(zeker(is,(ze(is(zeker(omdat(het(denken(niks(buiten(zichzelf(haalt(!(wiskunde(is(geen(empirische(wetenschap,(het(is(een(gedachte(constructie,(vanuit(het(denken(zelf.(Dat(denken(is(voor(descartes(de(hoogste(methode(die(je(kant(hanteren,(vandaar(dat(hij(ook(een(rationalist(wordt(genoemd.(((Descartes(claimt(dat(de(nieuwe(methode,(de(methode(is(waarin(een(dergelijke(zekerheid(wordt(verkregen.(((The(development(of(modern(economics((neoclassical)(is(closely(related(to(the(equilibiumtheory(of(markets,(calculated(and(predicted(on(the(basis(of(modern(mathematics.((Als(je(kijkt(naar(de(moderne(economie(zie(je(dat(men(ook(tot(formules(wil(komen(waarin(je(voorspellingen(kunt(doen,(met(dus(de(claim(dat(ze(kunnen(begrijpen(en(voorspellen(wat(gaat(optreden((tot(op(zekere(hoogte).(Dit(is(ook(waar(Krugman(op(wees.(((What(does(that(mean?(The(tendency(of(interpreting(everything(in(terms(of(quantative(and(calculabe(unities.(Everything(has(a(calculable(moneyTvalue((a(price;(companies,(people,(events,(nations,(etc.((Als(je(heel(erg(sterk(die(nadruk(ligt(op(de(wiskunde,(denk(aan(de(voorstructuur,(dan(betekent(dat(je(op(een(gegeven(moment(ook(niks(anders(ziet(dan(die(kwantiteiten.(Je(

  • gaat(dan(relaties(trekken,(als(je(maar(genoeg(gegevens(invult,(die(heel(empirisch(lijkt(maar(dit(niet(hoeft(te(zijn.(Deze(voorspellingen(worden(dan(gekoppeld(aan(geld.(((VB.(onweerbui(beprijzen,(uitspraak(van(Poetin(beprijzen.(((Nassim&Taleb&&Some(problems;(Nassim(Taleb,(A(brief(introduction(to(the(Black(Swan.((Een(van(de(grootste(critici(van(de(overschatting(van(die(wiskunde.((Theorie(over(the(Black(Swan;(komt(voort(uit(oudTfilosofisch(thema,(ook(geformuleerd(ten(tijde(van(de(opkomst(van(die(nieuwe(wetenschap.(((De(grote(criticaster(van(die(methode,(die(de(natuurkunde(z