Palliatief redeneren Besluitvorming in de palliatieve mamma/2014/Teunissen-...

download Palliatief redeneren Besluitvorming in de palliatieve mamma/2014/Teunissen- Palliatief...Besluitvorming in de palliatieve fase Expertisecentrum palliatieve zorg UMC Utrecht Palliatief

of 51

  • date post

    07-Feb-2018
  • Category

    Documents

  • view

    216
  • download

    1

Embed Size (px)

Transcript of Palliatief redeneren Besluitvorming in de palliatieve mamma/2014/Teunissen-...

  • Besluitvorming in de palliatieve fase

    Expertisecentrum

    palliatieve zorg

    UMC Utrecht

    Palliatief redeneren

    Saskia Teunissen

    Hoogleraar hospicezorg

    UMC Utrecht

    Fotos Nynke Thien

  • Klinisch redeneren en palliatief redeneren?

    Ondersteuningsstructuur: systematiek van denken en

    handelen

    Methodische benadering van behandeling en zorg

    Procedure afspraken

    Continue toetsing eigen handelen: PDCA

  • Palliatieve zorg (WHO 2002)

    Palliatieve zorg is een benadering die de kwaliteit van

    leven verbetert van patinten en hun naasten, die te

    maken hebben met een levensbedreigende aandoening

    door het voorkomen en verlichten van lijden door middel

    van vroegtijdige signalering en zorgvuldige beoordeling

    en behandeling van pijn en andere problemen van

    lichamelijke, psychosociale en levensbeschouwelijke

    aard.

  • Ziektebeloop in palliatieve fase

    Murray, 2005

  • Perspectief van besluitvorming

    Genformeerde besluitvorming ofwel informed choice:

    de patint ontvangt informatie van de dokter over de

    verschillende keuze mogelijkheden en vervolgens wordt

    aan hem zelf overgelaten om de keuze te maken op

    basis van de informatie van de arts en zijn eigen

    voorkeuren (Elwyn, 1999)

  • Perspectief van besluitvorming

    Genformeerde besluitvorming ofwel informed choice:

    de patint ontvangt informatie van de dokter over de

    verschillende keuze mogelijkheden en vervolgens wordt

    aan hem zelf overgelaten om de keuze te maken op

    basis van de informatie van de arts en zijn eigen

    voorkeuren (Elwyn, 1999)

    De reden hiervoor kan zijn dat de arts de patint in totale

    controle wil laten zijn. Maar het feit dat de arts de

    besluitvorming geheel aan de patint overlaat om een

    beslissing te nemen kan ook de stress en angst bij de

    patint doen toenemen (Thompson, 2007)

  • Gezamenlijke besluitvorming

    Beslissingen langs de lijn van schuivende panelen

    Type beslissingen

    Betekenis

    Handvatten: de kracht van de zorgrelatie

    Kleine versus grote beslissingen:

    Verschil in benadering?

    Altijd dezelfde systematiek?

  • SDM discussieles Post

    HBO PZ 06032014

  • (RVZ, 2010) (zie figuur 4).

    Figuur 4: continum van besluitvorming

    Ontwikkeling besluitvormingsprocessen

  • Besluitvorming gebaseerd op principes Shared Decision Making:

    afstemming tussen zorgverlener(s) en patint (en naasten)

    Visie arts

    Visie patint

    Effectief Niet effectief

    Zinvol

    dient redelijk doel voor

    patint

    baten wegen op tegen

    lasten

    Consensus

    Arts / patint

    Behandeldoel

    Geen consensus

    oordeel arts in beginsel doorslaggevend

    maar oordeel patint weegt zwaar

    Zinloos

    geen redelijk doel

    disproportionele lasten

    Geen consensus

    oordeel patint geeft

    doorslag

    Consensus

    Afzien van behandeling

  • Palliatieve fase: meer partile beslissingen

    Visie arts

    Visie patint

    Effectief Partieel

    (in)effectief

    Niet effectief

    Zinvol Consensus Beslissing aan patint Arts beslist in

    beginsel

    Maar oordeel

    patint weegt zwaar

    Partieel

    zinvol / -loos

    Beslissing aan

    patint

    Aandrang arts tot

    behandeling?

    Grootste dilemma

    Beslissing aan arts

    Aandrang arts tot

    niet behandelen?

    Zinloos Beslissing aan patint Beslissing aan patint Consensus

    20

  • Wat is er nodig voor SDM in de palliatieve fase?

    Vroegtijdig gesprek

    Narratieve identiteit patint

    Idem naasten

    (Auto) biografische competentie centrale zorgverleners

    Context besluitvorming

    Prognostische perspectieven

    Organisatie van zorg

    DE informatie uit de dagelijkse zorg

    Patint empowerment

  • Patient empowerment (1) (Anderson, 1995)

    Elke dag moeten keuzes worden gemaakt

    Alle keuzes hebben invloed op emotie, gedachten,

    waarden, doelstellingen

    Er is pas sprake van patient empowerment als er

    tenminste geinformeerde besluitvorming plaats vindt

  • Patient empowerment (2) (Powers 2003)

    Communicatie

    Informatie en educatie

    Tevredenheid

    Gezamenlijke doelbepaling

    Therapietrouw

  • Eigenheid

    patint

  • Eigenheid

    patint

    Verschijnselen

  • Eigenheid

    patint

    Symptomen

    Verschijnselen

  • Symptoomprevalentie Teunissen 2006

    Vermoeidheid 74%

    Pijn 71%

    Energiegebrek 69%

    Zwakte 60%

    Anorexie 53%

    Gespannenheid 48%

    Gewichtsverlies 46%

    Droge mond 40%

    Somberheid 39%

    Obstipatie 37%

    Zorgen maken 36%

    Slapeloosheid 36%

    Dyspnoe 35%

    Misselijkheid 31%

    Angst 30%

    Prikkelbaarheid 30%

  • Eigenheid

    patint

    Symptomen

    Verschijnselen

    Noden

    Behoeften

    Wensen

  • Toegevoegde waarde van de praktijkmethode Besluitvorming in de palliatieve fase

    Behoefte praktijk

    Systematiek die de zorgverlener ondersteunt in

    methodische besluitvorming bij complexe

    symptoombestrijding in de palliatieve fase

    Implementeren richtlijnen

    Wijze van implementeren

    methodiek palliatief redeneren

  • Eigenheid

    patint

    Symptomen

    Verschijnselen

    Noden

    Behoeften

    Wensen

    Communicatie

  • Waarom kiezen voor projectmatig verbeteren van besluitvorming in de PF?

    De diversiteit aan vragen en problemen van patinten

    vraagt om zorg op maat maar wel met een onderliggende

    structuur

    De beschikbaarheid van richtlijnen is mooi maar goed

    gebruik vraagt om concrete toepassing op de juiste manier

    Zoveel mensen zoveel zinnen: de verschillen tussen

    patienten/naasten enerzijds en zorgverleners anderzijds

    vragen om een steun-structuur

    Klinisch redeneren moet altijd, palliatief redeneren helpt

    doelen in de palliatieve fase beter te realiseren

  • Eigenheid

    patint

    Symptomen

    Verschijnselen

    Noden

    Behoeften

    Wensen

    Exploreren

    Monitoren

    Analyseren

    Redeneren

    Communicatie

  • Eigenheid

    patint

    Symptomen

    Verschijnselen

    Noden

    Behoeften

    Wensen

    Exploreren

    Monitoren

    Analyseren

    Redeneren

    Interveniren

    ABC niveau

    Evalueren

    Leren

    Communicatie

  • Palliatieve fase: meer partile beslissingen

    Visie arts

    Visie patint

    Effectief Partieel

    (in)effectief

    Niet effectief

    Zinvol Consensus Beslissing aan patint Arts beslist in

    beginsel

    Maar oordeel

    patint weegt zwaar

    Partieel

    zinvol / -loos

    Beslissing aan

    patint

    Aandrang arts tot

    behandeling?

    Grootste dilemma

    Beslissing aan arts

    Aandrang arts tot

    niet behandelen?

    Zinloos Beslissing aan patint Beslissing aan patint Consensus

    39

  • Methodiek Besluitvorming 1 Teunissen 2007

    Geeft praktisch vorm aan integrale continue palliatieve zorg (uit definitie palliatieve zorg)

    Creert ruimte voor afwegingen in perspectief van beperkte

    tijd

    Focus van model sluit aan bij focus van patint

    Ondersteunt het multidisciplinair behandelteam

    Maakt besluitvorming transparant voor patint, naasten en

    professionals

    Verbetert kwaliteit van de zorg en communicatie

  • Methodiek Besluitvorming 2

    Wens van de patint

    Delen van kennis en gezamenlijk doel

    Anticiperend beleid

    Multidimensionele zorg

    Spreken van n taal

    Toepassing beschikbare kennis van consensus tot

    evidence uit de landelijke richtlijnen palliatieve zorg

  • Eigenheid

    patint

    Symptomen

    Verschijnselen

    Noden

    Behoeften

    Wensen

    Exploreren

    Monitoren

    Analyseren

    Redeneren

    Interveniren

    ABC niveau

    Evalueren

    Leren

    4D

    database Communicatie

  • Praktijk: hulpmiddelen

    Beslisschijf

    Toepassingskaarten

  • De beslisschijf fases besluitvorming

    Houd de patint centraal

    Ondersteuning en structuur

    biedend bij besluitvorming

    Mono- en multidisciplinair

    Doorlopen fases kan per

    symptoom of voor meerdere

    symptomen tegelijk

    Bruikbaar bij (patint)besprekingen

    Basis voor na- en bijscholing ontwikkeld vanuit

    praktijk

  • Wie is de patint?

  • Plan van aanpak

  • Doen! Evalueren effect

  • Vertrouwen: blijven volgen

  • Toepassingskaarten

    toepassing richtlijnen a.h.v. 4 fases

    Besluitvorming

    symptomen (13): angst, anorexie

    en gewichtsverlies, dehydratie,

    delier, depressie, droge mond,

    dyspnoe, ileus, misselijkheid en

    braken, obstipatie, pijn,

    slaapproblemen, vermoeidheid

    thema gerichte zorg (2): spirituele

    zorg en palliatieve revalidatie

  • Eigenheid

    patint