Opleidingstraject MOES-Mentor MODULE 2 INTERCULTURELE ... De 21e eeuw wordt een eeuw van...

download Opleidingstraject MOES-Mentor MODULE 2 INTERCULTURELE ... De 21e eeuw wordt een eeuw van superdiversiteit.De

of 60

  • date post

    11-Aug-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Opleidingstraject MOES-Mentor MODULE 2 INTERCULTURELE ... De 21e eeuw wordt een eeuw van...

  • MOES-MODEL MODEL ONDERNEMERSCHAP VOOR ETNISCHE (PRE)STARTERS

    Opleidingstraject MOES-Mentor MODULE 2 INTERCULTURELE VAARDIGHEDEN

  • INHOUD

    INLEIDING TOT MENTORING VOOR ETNISCHE ONDERNEMERS 7

    HOOFDSTUK 1: Achtergrond interculturaliteit 8

    1. Vlaanderen, a global village? 9

    2. Superdiversiteit 10

    Omgaan met superdiversiteit 12

    3. Cultuur en culturele identiteit 14

    4. Developmental model of Intercultural Sensitivity (DMIS) 16 Resultaat Test Interculturele gevoeligheid 19

    HOOFDSTUK 2: Interculturele dialoog in de praktijk voor mentoren 22

    1. Interculturele competenties 22

    2. Communicatie 25 Communicatie en miscommunicatie: RUIS 26

    3. Interculturele communicatie 28 De kernkwadranten 30 Wat is dan een cultuurkwadrant? 30 Basisprincipes van interculturele communicatie 31

    4. Drempels in interculturele communicatie 32

    Drempel: Taal 32

    Wat kan helpen? 33

    Drempel: Non-verbale communicatie en interpretaties 34

  • Drempel: Communicatiestijlen 36

    Drempel: Stereotypering 38

    Drempel: Emoties tonen 38

    Overzicht drempels en interventies 39

    5. Interculturele dialoog 43

    Hoe vertrouwensrelatie opbouwen 44

    Individueel gesprek 45

    Afspraken 45

    6. Tijdsbeheer 46

    Lineair tijdsverloop 46

    Cyclische Tijd 47

    Back to the Future 48

    Geldigheid van tijdsbegrippen 49

    BIJLAGEN 51

    EXTRA REFLECTIEOEFENINGEN: 51

    EXTRA OEFENING COMMUNICATIE 53

    EXTRA OEFENING DREMPELS 54

    WERKBLAD PERSOONLIJKHEIDMOLECULE 57

  • INLEIDING TOT MENTORING VOOR ETNISCHE ONDERNEMERS

    Als mentor kan je een grote rol spelen om de etnische (kandidaat-)starter optimaal tot aan de opstart van zijn onderneming te brengen of te ondersteunen in de uitbouw van zijn zaak.

    Via MOES, Model Ondernemerschap voor Etnische Starters, worden ‘brugfiguren’ – (allochtone) ondernemers, managers en andere professionals – opgeleid als mentor om (pre)starters te sensibiliseren, te informeren en te ondersteunen.

    De rol van een mentor is erg belangrijk voor het zelfvertrouwen en de groei van etnische starters. Vaak hebben ze een lager zelfvertrouwen en minder goed zicht op het marktpo- tentieel. Zij laten zich vooral informeren en adviseren door familie, vrienden en kennissen uit de eigen gemeenschap en kennen doorgaans een kleine groei. Etnische (pre)starters hebben nood aan een klankbord, een professionele sparringpartner die hen kan bijstaan binnen de specifieke context van de Vlaamse markt.

    Je staat er als mentor uiteraard niet alleen voor. Syntra, Stebo, Starterslabo en hun part- ners ondersteunen je in je rol als mentor. Je vervult een brugfunctie tussen het starters- aanbod in Vlaanderen en de etnische kandidaat-starter. Vertrouwen en lokale ondersteu- ning vormen de basis om samen een duurzame relatie op te bouwen met de etnische ondernemer.

    Als mentor beschik je over een aantal competenties en vaardigheden. Afhankelijk van je (professionele) ervaring en expertise heb je al dan niet nood aan opleiding. Daarom kiezen we bewust voor een modulair opleidingstraject. Deze module is onderdeel van een modulair opleidingstraject MOES-Mentor met een bijbehorend draaiboek voor (midden- veld)organisaties en lokale overheden die etnische starters via mentoring willen onder- steunen. Het modulair traject is opgebouwd uit de modules MOES-Mentorvaardigheden, Interculturele vaardigheden en Professionele ontwikkelingsstrategie. De eerste sessie van de Module Mentorvaardigheden is verplicht te volgen voor iedere kandidaat-mentor. In deze les wordt mentoring en het MOES-Mentorconcept namelijk toegelicht.

    Met de ontwikkeling van het opleidingstraject start een pionierswerk in Vlaanderen. In deze module Mentorvaardigheden willen we je methodes en handvaten aanreiken om je mentorrelatie op een onderbouwde wijze te realiseren.

    Wij zijn verheugd dat jij een engagement wil opnemen om als mentor het klankbord te worden van etnische (pre)starters in Vlaanderen. Wij kijken alvast uit naar een aangename samenwerking!

    Opleidingstraject MOES-Mentor • MODULE 2 INTERCULTURELE VAARDIGHEDEN 7

  • HOOFDSTUK 1: Achtergrond interculturaliteit

    De 21e eeuw wordt een eeuw van superdiversiteit. De etnisch-culturele diversiteit in Vlaanderen neemt verder toe en dat brengt nieuwe maatschappelijke uitdagingen met zich mee. Hoe we omgaan met deze nieuwe realiteit zal mee bepalen hoe deze nieuwe realiteit verder vorm krijgt.

    In deze inleiding kijken we eerst naar de integratieachtergrond (sociaal, cultureel en economisch) van etnische minderheden in Vlaanderen. We gaan samen op zoek naar ant- woorden op de vraag: ‘Wat zijn de voornaamste kenmerken en waarden van verschillende culturen?’ Tot slot lichten we het ontwikkelingsmodel van interculturele gevoeligheden (Bennett) kort toe.

    In het tweede deel worden de basisprincipes van interculturele vaardigheden grondig besproken. De drempels en de omgevingsfactoren worden toegelicht. We bekijken bijvoor- beeld ook hoe verschillende culturen omgaan met tijdsbeheer. Je krijgt tussendoor prak- tische oefeningen omtrent superdiversiteit als voorsmaakje van de wereld van morgen.

    Op het eind van deze module beschik je als mentor over…

    … kennis • De mentor is op de hoogte van migratietendensen in Vlaanderen.

    • De mentor kent de maatschappelijke, culturele en socio-economische drempels voor kandidaat-starter.

    • De mentor kan verschillende culturen herkennen en weet wat de normen en waarden zijn van die culturen.

    • De mentor kan erachter komen wat de waarden en normen van de kandidaat-starter zijn.

    • De mentor weet welke drempels er spelen bij de kandidaat- starter.

    … vaardigheden • De mentor kan de kenmerken van verschillende culturen omschrijven aan de hand van enkele voorbeelden.

    • De mentor (h)erkent hoe de eigen cultuur de persoonlijke interpretatie beïnvloedt en dat andere interpretaties bestaan.

    • De mentor is zich bewust zijn van de eigen cultuur en de ver- schillen met andere culturen en kan dit integreren.

    • De mentor (h)erkent en integreert de culturele dimensie in het mentoringproces.

    8

  • … houding • De mentor is zich bewust van zijn eigen vooringenomenheden en waarden.

    • De mentor toont een respectvolle houding tegenover de kan- didaat-starter.

    • De mentor is geduldig.

    • De mentor is open.

    • De mentor is nieuwsgierig.

    1. Vlaanderen, a global village?

    Globalisering, migratie en diversiteit zijn geen nieuwe fenomenen. De globalisering is al eeuwenoud en mensen immigreren al van oudsher. En toch leven we in nieuwe tijden. Wat deze tijd uniek maakt, is de intensiteit, de snelheid, de kwaliteit en de kwantiteit waarmee de globalisering zich ontplooit.[ 1 ] Nu de wereld een dorp geworden is, of beter nog, de wereld bestaat uit vele dorpen, moeten we ons aanpassen aan de nieuwe realiteit: een wereld met nieuwe structuren en nieuwe of andere grenzen.

    [ 1 ] (Blommaert, 2014)

    WEETJE

    Wist je dat je migratiestromen zelf kan opzoeken?

    Ontdek de laatste ramingen van de migratiestromen tussen en binnen regio’s per periode van vijf jaar, van 1990 tot 2010. Klik op een regio om migratiestromen land per land te ontdekken: www.global-migration.info

    OEFENING

    Welke verschillende nationaliteiten of mensen met verschillende culturele achtergrond zijn er in … ? Geef weer in percentages.

    Jouw bedrijf? %

    Jouw straat? %

    Jouw familie? %

    Opleidingstraject MOES-Mentor • MODULE 2 INTERCULTURELE VAARDIGHEDEN 9

    HOOFDSTUK 1: ACHTERGROND INTERCULTURALITEIT

  • 2. Superdiversiteit

    ‘Onze samenleving verandert sneller dan onze manier van denken’, schrijft Dirk Geldof in zijn boek Superdiversiteit. Hoe migratie onze samenleving verandert (2013).

    Geldof en andere schrijvers benadrukken dat de term ‘superdiversiteit’ beschrijvend is en enkel een overtreffende trap van een realiteit uitdrukt, niet een appreciërend waarde- oordeel over die realiteit.

    Wie zich afvraagt waarom de goede oude diversiteit of multiculturaliteit niet meer voldeed, moet enkel naar de enorm toegenomen verscheidenheid aan nationale of etnische her- komst van onze steden kijken.

    In Vlaanderen wonen ondertussen meer dan 170 verschillende nationaliteiten bij elkaar, inwoners van Brazilië tot Fiji vinden hier hun thuis. Genk en Antwerpen zijn de koplopers met het hoogste aantal inwoners van vreemde komaf, maar ook andere steden zoals Gent en Leuven scoren hoog. De term ‘superdiversiteit’ is enkele jaren geleden in ons land geïntroduceerd om de huidige realiteit in ons land te begrijpen. De diversiteit zelf is veel diverser geworden.

    Dit is geen typisch Belgisch fenomeen maar manifesteert zich wereldwijd, hoofdzakelijk in steden en is het gevolg van globale evoluties. We spreken daarenboven niet enkel over een enorme diversificatie van nationale of etnische afkomsten, maar ook over een exponentieel toegenomen diversiteit in religies en gebruikte talen en migratiemotieven.

    OEFENING

    Hoeveel procent van je vrije tijd breng je door met mensen van je eigen culturele achtergrond versus mensen met een andere culturele achtergrond?

    Omgang met mensen van eigen culturele achtergrond = %

    Omgang met mensen met een andere culturele achtergrond = %

    Totaal 100%

    OEFENING

    Hoeveel verschillende nation