Operationeel Programma Doelstelling III Euregio Maas-Rijn 2007 · PDF file...

Click here to load reader

  • date post

    15-Jul-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Operationeel Programma Doelstelling III Euregio Maas-Rijn 2007 · PDF file...

  • Operationeel Programma Doelstelling III

    Euregio Maas-Rijn

    2007-2013

    deelproduct sociaal-economische situatie en

    ervaringen Interreg III

  • OP Maas-Rijn deelproduct sociaal-economische situatie en ervaringen Interreg III

    1

    Leeswijzer Deze sociaal-economische analyse is een brede beschrijving van de Euregio Maas-Rijn. Allereerst volgt een algemene schets en een korte beschrijving per deelregio. Vervolgens is per thema een beschrijving gegeven van de sociaal-economische situatie, waar mogelijk ondersteund met statistische gegevens. Op basis hiervan zijn conclusies getrokken op het niveau van het programmagebied. Het gaat immers om het signaleren van punten waarop in het programma ingezet kan worden. Zoals afgesproken zal in het uiteindelijke operationele programma een meer beknopte en toegesneden interpretatie worden opgenomen. Wanneer mogelijk en zinvol worden kwantitatieve data ingezet om conclusies te onderbouwen. Kwantitatieve informatie heeft betrekking op het programmagebied, de aangrenzende gebieden die participeren in het kader van de 20% flexibiliteitsregeling komen vooral kwalitatief aan bod, evenals relaties op een hoger schaalniveau. De gegevens zijn verzameld op NUTS-3-niveau (programmagebied), wanneer dit niet of onvoldoende beschikbaar bleek zijn gegevens van een hoger schaalniveau opgenomen. Tijdens de vorige begeleidingscommissie werd gevraagd om meer gedetailleerde gegevens per deelgebied. Op basis van de ontvangen informatie bleek het vaak niet mogelijk om recentere of meer gedetailleerde gegevens in te voegen. De ontvangen gegevens waren veelal onvergelijkbaar, waardoor zij niet bruikbaar waren om conclusies te trekken op programmaniveau. De sociaal economische analyse dient als input voor de SWOT en functioneert hiermee als basis voor de strategievorming.

  • OP Maas-Rijn deelproduct sociaal-economische situatie en ervaringen Interreg III

    2

    1. Sociaal economische schets 1.1 Algemeen De Euregio Maas-Rijn strekt zich uit over drie landen; de provincies Limburg (B) en Luik (B) en de Duitstalige gemeenschap in België grenzend aan Duitsland, de regio Aken (D)en het zuidelijke deel van de Nederlandse provincie Limburg (NL). Een deel van de regio Rheinland-Pfalz (D), bestaande uit de Kreis Bitburg-Prüm en de Kreis Daun, betreft een aangrenzend gebied dat de mogelijkheid krijgt te participeren in het operationeel programma Doelstelling 3 Euregio Maas-Rijn 2007-2013. De volgende kaart geeft het programmagebied weer. Het gaat hier om de volgende NUTS-3-zones: Zuid-Limburg, de Arrondissementen Maaseik, Tongeren, Hasselt, Verviers waaronder apart te benoemen de Duitstalige gemeenschap, en Luik, Kreisfreie Stadt Aachen, de Kreise Aachen, Düren, Euskirchen, Heinsberg, Bitburg-Prüm en Daun. In het kader van de 20% flexibiliteitsregeling voor aangrenzende gebieden nemen deel: de Arrondissementen Leuven, Waremme en Huy (B) evenals Zuidoost-Noord-Brabant en Midden-Limburg. KAART Het programmagebied is dichtbevolkt en telt ongeveer bijna 4 miljoen inwoners in een gebied van ongeveer 13.000 km2 (301 inwoners / km2). Daarvan leven er ongeveer 1,4 miljoen aan de Duitse zijde, 0,7 miljoen aan de Nederlandse zijde en 1,8 miljoen aan de Belgische zijde. Het meest dichtbevolkt zijn de steden Luik, Maastricht en Aken en Düren, alsmede de delen waar vroeger mijnbouw een belangrijke economische activiteit was. De Euregio kent drie gangbare talen te weten Duits, Frans en Nederlands. Gekoppeld aan de NUTS-3-gebieden onderscheiden we vijf delen met een verschillende culturele inslag. Dit zijn drie Belgische delen (een Duitstalig, een Franstalig en een Vlaams deel), een Duits deel en een Nederlands deel. In het gebied liggen vijf belangrijke steden (Aken, Luik, Maastricht, Heerlen en Hasselt). Daarnaast kunnen een aantal steden worden genoemd met meer regionale uitstraling, zoals Genk, Verviers, Eupen, Jülich, Düren, Roermond en Sittard/Geleen. Maastricht, Hasselt, Heerlen, Aken en Luik (samenwerking MAHHL) vormen de stedelijke knooppunten binnen de Euregio Maas-Rijn. De Euregio Maas-Rijn kent een relatief gunstige centrale ligging in het Noordwest- Europees economisch kerngebied. Hierbij wordt geduid op de ligging binnen de zone Zuidoost Engeland, de Benelux (Antwerpen-Brussel-Gent, Randstad en Luxemburg/Trier), Noord- en Oost-Frankrijk, Zuid- en West-Duitsland (o.a. Ruhrgebied) en Noord-Italië. Wel kennen de afzonderlijke deelgebieden binnen de nationale economieën een perifere ligging.

  • OP Maas-Rijn deelproduct sociaal-economische situatie en ervaringen Interreg III

    3

    Onderstaande kaart geeft de relatieve ligging weer.

    Kaart: Economische ligging Euregio Maas-Rijn

    Historie De staatsgrenzen binnen de Euregio zijn sterk aan veranderingen onderhevig geweest. De huidige grenzen dateren pas van 1963. Toch was er ook in het verleden nooit sprake van een eenheid, integendeel. Kenmerk van de Euregio is juist de enorme diversiteit aan tradities, culturen, talen en dialecten. Het gebied bestond eeuwenlang uit een mengelmoes van tientallen elkaar beconcurrerende hertogdommen, graafschappen, prinsdommen, keurvorstendommen, bisdommen en vrije steden. Door de vele verschuivingen van administratieve grenzen heeft er uiteindelijk een grote uitwisseling en vermenging plaatsgehad tussen de verschillende bevolkingsgroepen. Dit heeft geleid tot een enorme diversiteit op korte afstand. Die diversiteit kan nu juist worden gezien als een belangrijk handelsmerk. De regio wordt vaak een ‘Europa in het klein’ genoemd. De dynamische geschiedenis van de Euregio is een afspiegeling van de Europese historie. De eerste landbouwers, de Kelten, de Romeinen, de Franken onder Karel de Grote, de Fransen onder Napoleon en de invasies tijdens de 1e en 2e wereldoorlog; elk van deze tijdperken heeft zijn sporen nagelaten in het landschap en de cultuur van het gebied. Ook nu is een groot deel van de Europese verscheidenheid, mogelijkheden en problemen in de Euregio terug te vinden. Toch zijn er in de Euregionale geschiedenis ook gemeenschappelijkheden aan te wijzen. De industriële ontwikkeling is daarvan waarschijnlijk de belangrijkste: de Euregio Maas- Rijn is één van de oudste en belangrijkste centra van industriële nijverheid en van vroege industrialisering in Europa met talrijke kolenmijnen, ertswinning, productie van

  • OP Maas-Rijn deelproduct sociaal-economische situatie en ervaringen Interreg III

    4

    ijzer- en messingwaren, lakennijverheid en pottenbakkerij. Luik gold als de "Smederij van Europa". Scheibler, de lakenfabrikant uit Monschau, voerde reeds in de 18de eeuw wol in uit Spanje en exporteerde de fijnste lakens. Pottenbakkerswaren uit Langerwehe en Raeren worden nu nog bij opgravingen in heel Europa gevonden.1 Ruimtelijke structuur De economische concentratiegebieden zijn verkeerstechnisch goed bereikbaar via een netwerk van autowegen en spoorverbindingen, zowel voor personen- als goederenvervoer. Dit geldt echter niet voor alle steden en ook niet voor de perifere gebieden in de regio. De hindernissen binnen de bestaande netwerken situeren zich hoofdzakelijk op het euregionale overleg. De pendelstromen van werknemers zijn een bewijs van euregionale verbondenheid inzake werkgelegenheid. Iedere dag steken ongeveer 22.000 personen de grens over om te gaan werken in hun buurland. Het is dus van kapitaal belang dat heel de Euregio beschikt over een adequaat wegennet en over een geschikte synchronisatie met verschillende transportmodaliteiten. De twee regionale luchthavens bij Maastricht (met name vrachtvervoer over korte afstanden) en Luik (met name vrachtvervoer over lange afstanden), alsmede de nabijgelegen internationale luchthavens in Brussel, Keulen/Bonn en Düsseldorf, zorgen voor Europese en intercontinentale verbindingen. De haven van Luik is de derde binnenhaven van Europa. De haven heeft een rechtstreekse verbinding met de zeehavens van Antwerpen en Rotterdam via het Albertkanaal en het Julianakanaal. De Euregio Maas-Rijn, met haar twee haltes voor HST in Aken en Luik, maakt deel uit van het Europees HST-netwerk. Vanuit Aken en Luik zijn belangrijke Europese steden goed bereikbaar per Thalys en ICE. In 2007 zal Maastricht ook rechtstreeks zijn aangesloten op het HST-netwerk. Bovendien zal eind 2007 het ultramoderne, door Calatrava ontworpen nieuwe station van Luik in gebruik worden genomen, en zal de vervoerstijd naar de aangrenzende landen korter zijn geworden. Het grensoverschrijdende streekvervoer (spoor- en busvervoer) laat echter nog te wensen over. Diverse initiatieven zijn gestart om hieraan tegemoet te komen. Momenteel wordt vooral ingezet op de verbetering van de spoorverbindingen. Pilotprojecten uit de afgelopen jaren zijn het Euregionale Ticket, de Euregiobahn, de EuregioAIXpress en de ontwikkeling van een elektronische Euregionale dienstregeling.. De Euregiobahn verbindt sinds 2001 de regio Aken met Zuid-Limburg (Heerlen). Tot 2008 zullen nog meer halteplaatsen en deeltrajecten in het grensgebied worden gerealiseerd. Doelstelling is om een hoogwaardig openbaar vervoerssysteem op te zetten en om de bereikbaarheid van de hele Euregio Maas-Rijn en de toegang tot de trans-Europese netwerken (TEN) te verbeteren, met name met behulp van de HST. De belangrijkste ontsluiting van de Euregio via autowegen vindt plaats via de E25 (Eindhoven, Maastricht richting Luik), de E313 (Luik, richting Hasselt, Antwerpen), de E314 (Aken, richting Sittard-Geleen, Brussel), de E40 (Aken, richting Luik, Brussel,) en de A44 (Aken, ri