Omgevingswet, wat nu? Eerste leidraad voor gemeentenwe · PDF file Niet voor niets gaat de...

Click here to load reader

  • date post

    30-May-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Omgevingswet, wat nu? Eerste leidraad voor gemeentenwe · PDF file Niet voor niets gaat de...

  • Auteur De heren J. van der Velde & A. de Boon

    datum 3 september 2015

    status Versie 1

    Omgevingswet, wat nu? Eerste leidraad voor gemeenten

  • Leidraad Omgevingswet

    INHOUDSOPGAVE

    Voorwoord 1

    1 De Omgevingswet 2 1.1 Wat wil de Omgevingswet bereiken 2 1.2 Instrumenten 2 1.3 Houding en gedrag 3 1.4 Competenties 3 1.5 Speelveld 4 1.6 Gemeenten 4 1.7 Partijen binnen gemeente 4

    2 Het omgevingsplan 6 2.1 Algemeen 6 2.2 Het omgevingsplan 6 2.3 Ervaringen 6 2.4 Maken omgevingsplan 6 2.4.1 Omgevingsvisie en beleid andere overheden 7 2.4.2 Ambities en rollen 7 2.4.3 Integrale gebiedsbeschrijving 8 2.4.4 Regels 8 2.4.5 Veranderingen 9 2.4.6 Uitvoering omgevingsplan 9 2.5 Slot 10

    3 Wat te doen? 11 3.1 Algemeen 11 3.2 Wie en wat? 11 3.3 Projectleider 13 3.4 Visie 14 3.5 Competenties 14 3.6 Leiderschap 16 3.7 Organisatie 17 3.8 Belangen burgers 17

    4 Succesvolle implementatie 19 4.1 Algemeen 19 4.2 Schema succesvolle veranderingen 19 4.3 Tips succesvolle veranderingen 20 4.4 0-meting 20 4.5 Plan van Aanpak 20

    5 Fasering 21 5.1 Algemeen 21 5.2 Planning acties 21

    6 Afsluiting 24

  • Leidraad Omgevingswet

    De Werkplaats Omgevingswet is een initiatief van

    Dit is een publicatie van de Werkplaats Omgevingswet. De Werkplaats Omgevingswet helpt overheden, bedrijven, instellingen en verenigingen bij het implementeren van de Omgevingswet. Voor meer informatie over de Werkplaats Omgevingswet zie www.werkplaatsomgevingswet.nl.

    http://www.werkplaatsomgevingswet.nl/

  • Leidraad Omgevingswet pagina 1 van 24

    Voorwoord In elk document over de Omgevingswet lees je het: de cultuur, werkwijzen, houding en gedrag binnen het omgevingsrecht moeten veranderen om de Omgevingswet tot een succes te maken. De knop moet om. Dit geldt niet alleen voor overheden, maar voor alle andere betrokken partijen. Gezamenlijk moet er tot nieuwe oplossingen worden gekomen. Dat vraagt het nodige van alle partijen. Het speelveld van de fysieke leefomgeving gaat er anders uitzien. Het is nog de vraag hoe, maar duidelijk is dat de verhoudingen tussen overheden, bedrijven, burgers en verenigingen gaan veranderen. De fysieke leefomgeving is hiermee overigens niet uniek. De maatschappij vraagt om een andere rol en betrokkenheid van de overheid. Vanwege het feit dat nog niet bekend is welke veranderingen er precies gaan optreden -de Omgevingswet, de uitvoeringsbesluiten en de Invoeringswetgeving staan immers nog in de steigers- blijven de verschillende documenten over de Omgevingswet nog wat algemeen over de mogelijke veranderingen en de door een gemeente te ondernemen acties. Deze publicatie beoogt daarin enige verandering te brengen, zonder daarmee te zeggen dat deze publicatie volledigheid bevat. Feit is immers dat er nog veel onbekend is. Toch is er over aspecten als houding, gedrag en competentie al iets meer te zeggen dan tot op heden is gedaan. Dit geldt ook voor de stappen die in het kader van de implementatie bij een gemeente kunnen worden gezet. In deze publicatie is er voor gekozen om de mogelijke veranderingen als gevolg van de Omgevingswet te benoemen aan de hand van een concreet instrument: het omgevingsplan. Reden hiervoor is dat met dit instrument al in het kader van de Crisis- en herstelwet op diverse fronten wordt geëxperimenteerd en dat de eerste ervaringen en resultaten daarvan zichtbaar zijn en worden. Daarbij komt dat het omgevingsplan een mooi voorbeeld is vanwege het integrale karakter van dit plan. In het omgevingsplan komen immers in principe alle regels ten aanzien van de fysieke leefomgeving, of activiteiten in de fysieke leefomgeving, samen. En last but not least is het omgevingsplan een instrument dat veel zal worden ingezet en mede het succes van de Omgevingswet zal bepalen. Naast het benoemen van de veranderingen, wordt in deze publicatie ook aangegeven hoe gemeenten met deze veranderingen kunnen omgaan. Zo wordt voor elk gemeenteonderdeel aangegeven wat daarvan in het kader van de implementatie van de Omgevingswet wordt verwacht en welke acties ondernomen kunnen worden. Tevens worden enkele tips en suggesties voor een succesvol implementatietraject gegeven. De publicatie sluit aan bij de gedachten over de implementatie van de Omgevingswet, zoals die op landelijk niveau bij de betrokken overheidspartijen leven en in het Bestuursakkoord Implementatie Omgevingswet zijn verwoord. Het jaar 2015 is het jaar van de Bewustwording en Verkenning, 2016 het jaar van de Verdieping en Verbreding, 2017 het jaar van de Voorbereiding en 2018 het jaar van de Realisatie en Verankering. Er is dus in principe genoeg tijd voor de implementatie. De ervaring leert echter dat het, zeker wat betreft aspecten als houding, gedrag en cultuur, zinvol is om tijdig te beginnen. Veranderingen op deze aspecten beslaan immers veelal lange trajecten. Bovendien kan door nu te starten worden aangesloten bij trajecten die in veel gemeenten lopen ten aanzien van hun rol en positie in de maatschappij en op de wijze waarop zij hun dienstverlening willen organiseren. Laten we de tijd goed benutten om het maximale uit de Omgevingswet te halen!

  • Leidraad Omgevingswet pagina 2 van 24

    1 De Omgevingswet

    1.1 Wat wil de Omgevingswet bereiken

    De Omgevingswet wil het Omgevingsrecht eenvoudiger en inzichtelijker maken. De gemeenten krijgen meer keuzevrijheid om op lokaal niveau in te spelen op de behoeften van initiatiefnemers en belanghebbenden. Procedures zijn korter en er zijn minder vergunningen nodig. De rol van de overheid wordt een andere. De overheid is niet meer de almachtige bepaler of toetser van hetgeen kan en mag gebeuren, maar meer de regisseur. De overheid staat niet boven de partijen, maar maakt onderdeel uit van de maatschappij en van processen die plaatsvinden in de maatschappij. De overheid legt zijn oor dan ook meer dan heden gebeurt buiten de deur te luister en speelt sneller en efficiënter in op economische, sociale en maatschappelijke ontwikkelingen.

    Verbeterdoelen Omgevingswet: - verbeteren inzichtelijkheid, voorspelbaarheid en gebruiksgemak; - komen tot samenhangende benadering beleid, besluitvorming en regelgeving; - versnellen en verbeteren besluitvorming; - vergroten bestuurlijke afwegingsruimte.

    1.2 Instrumenten

    Om de doelen van de Omgevingswet te kunnen bereiken, komt er een aantal nieuwe instrumenten. De kerninstrumenten voor gemeenten zijn: omgevingsvisie, programma, omgevingsplan en omgevingsvergunning. Voor de gemeenten zijn dit ten opzichte van de huidige situatie herkenbare instrumenten. De omgevingsvisie bevat de visie en het beleid van de gemeente ten aanzien van de fysieke leefomgeving. Dus wat de gemeente wil bereiken. De omgevingsvisie is een belangrijk instrument. Het is de basis voor alle activiteiten en regels van een gemeente binnen de fysieke leefomgeving. In een programma wordt aangegeven hoe de gemeente de visie of onderdelen daarvan daadwerkelijk wil realiseren, al dan niet in de vorm van een programmatische aanpak. Het omgevingsplan is hét instrument om de omgevingsvisie uit te voeren. Het omgevingsplan heeft een brede reikwijdte. Alle regels die betrekking hebben op de kwaliteit van de fysieke leefomgeving of op activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving kunnen in een omgevingsplan worden opgenomen. Het omgevingsplan heeft een integraal karakter en ziet op de gehele fysieke leefomgeving. Het begrip fysieke leefomgeving wordt overigens niet gedefinieerd. Feitelijk is dit alles wat je om je heen ziet, voelt, ruikt en beleeft: bebouwing, gebruik, water, verkeer, natuur, landschap, cultuurhistorie etc. Het omgevingsplan is het toetsingskader voor omgevingsvergunningen. Deze vergunningen zijn nodig om bepaalde activiteiten die van invloed zijn op de fysieke leefomgeving te mogen verrichten, zoals bijvoorbeeld bouwen, kappen van bomen, houden van evenementen, gebruiken van gronden, aanmeren van boten, maken van in/uitritten en andere activiteiten die veelal in de Algemene Plaatselijke Verordening of andere gemeentelijke verordeningen zijn opgenomen. De gemeente kan geen toepassing geven aan het instrument projectbesluit. Dit is vanwege de aard van de projecten voorbehouden aan het rijk, de provincies en de waterschappen. De gemeente kan wel regels in een omgevingsplan opnemen die conform de regels van het projectbesluit tot stand zijn gekomen.

    Kerninstrumenten Omgevingswet: - omgevingsvisie; - programma; - centrale regels; - decentrale regels: provinciale omgevingsverordening, gemeentelijk omgevingsplan en

    waterschapsverordening; - omgevingsvergunning;

    - projectbesluit.

  • Leidraad Omgevingswet pagina 3 van 24

    1.3 Houding en gedrag

    De Omgevingswet geeft de praktijk een aantal goede instrumenten. Met deze instrumenten kunnen de doelen waarschijnlijk worden gehaald. Maar alleen de instrumenten zijn niet voldoende. Er is meer nodig. En dat betreft de houding en het gedrag van alle betrokkenen binnen het werkveld van de fysieke leefomgeving. Deze zullen meer gericht moeten zijn op het bereiken van de doelen van de Omgevingswet. Belangrijk hierin is een verandering van de benadering van een initiatief van een derde. Deze gaat van: nee, tenzij naar: ja, mits.

    Fragment beantwoording Tweede Kamervragen door minister van I&M ‘Ik wil dus een paradigmawisseling, waarbij ontwikkeling van en opgaven in de fysieke leefomgeving centraal staan. De gebruiker moet centraal staan. Dat vereist een integrale aanpak, omdat een initiatief vaak een belangenafweging ove