Noord-Hollands protocol ouderenmishandeling

download Noord-Hollands protocol ouderenmishandeling

of 34

  • date post

    02-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    215
  • download

    2

Embed Size (px)

description

Ouderenmishandeling bestaat. Eén op de twintig 65 plussers is er jaarlijks het slachtoffer van. De Noord-Hollandse Advies- en Steunpunten Huiselijk Geweld (ASHG’s) kiezen voor een gemeenschappelijk aanpak. PRIMO nh ontwikkelde in hun opdracht het protocol ouderenmishandeling.

Transcript of Noord-Hollands protocol ouderenmishandeling

  • ouderenmishandeling

    n o o r d - h o l l a n d s

    *

    Protocol

  • 2

  • 3Noord-Hollands protocol ouderenmishandeling

    ouderenmishandelin

    g

    n o o r d - ho l l a n d s

    *

    Protocol

  • 4

  • 5Inhoudsopgave

    Waarom een protocol? 6

    Gemeenschappelijke aanpak 7

    Wat is ouderenmishandeling? 9

    Risicofactoren 10

    Signalen 11

    Noord-Hollands protocol ouderenmishandeling in schema 12

    Wie is verantwoordelijk voor wat? 20

    Checklist voor invoering protocol 21

    Hoe kan hulpverlening verlopen? 22

    Welke mogelijkheden zijn er voor verdere hulpverlening? 23

    Gespreksvoering 25

    Tips 26

    Geheimhouding 27

    Waar kunt u terecht? 28

    Advies- en Steunpunten Huiselijk Geweld 29

    Training ouderenmishandeling 30

    Links en bronnen 31

    Colofon 32

  • 6Waarom een protocol?

  • 7De Noord-Hollandse Advies- en Steunpunten Huiselijk Geweld (ASHGs)

    willen een gemeenschappelijke aanpak van ouderenmishandeling organiseren

    en verankeren. Daarom hebben zij PRIMO nh gevraagd een Noord-Hollands

    protocol ouderenmishandeling te maken, om daarmee in Noord-Holland een

    sluitend vangnet te creren rond (potentile) plegers, slachtoffers en getuigen

    van ouderenmishandeling.

    Dit vangnet dient geweld te voorkomen of - indien dit niet mogelijk is - het

    geweld zo snel mogelijk te stoppen en de gevolgen ervan tot een minimum

    te beperken. Het Noord-Hollands protocol ouderenmishandeling dient als

    algemeen basisdocument voor alle organisaties in Noord-Holland die werken

    met ouderen.

    Tenminste n op de twintig ouderen heeft te maken met een vorm van

    mishandeling. De verwachting is dat ouderenmishandeling in de toekomst zelfs

    zal toenemen. Door dubbele vergrijzing - meer ouderen en hogere leeftijd -

    zullen er steeds meer mensen afhankelijk zijn van de zorg van anderen.

    Ouderenmishandeling komt voor in gezins- of familierelaties, maar ook in

    relaties met beroepskrachten. Vaak is de oudere afhankelijk van degene die

    mishandelt. De mishandeling kan het resultaat zijn van zowel actief als passief

    gedrag. Er kan sprake zijn van opzettelijke mishandeling. Maar soms is de

    mishandeling het gevolg van overbelasting van de mantelzorger. Dan spreken

    we over ontspoorde zorg.

    Van veel professionals zijn de antennes om signalen van geweld en mishande-

    ling te herkennen nog onvoldoende ontwikkeld. Of ze weten niet goed hoe

    te handelen. Het gebruik van een protocol kan hier verandering in brengen.

    Een protocol formuleert helder en stapsgewijs wat de professional in bepaalde

    situaties moet doen en wanneer hij of zij moet handelen, aanmelden, door-

    verwijzen of overdragen aan andere organisaties. Het protocol kan een

    toetsingsinstrument zijn waarmee u controleert of u en uw medewerkers

    zorgvuldig handelen. Zonder protocol staan medewerkers er alleen voor en

    moet iedereen steeds opnieuw het wiel uitvinden.

    Het Noord-Hollands protocol ouderenmishandeling is een basisprotocol en

    dient als een richtlijn voor het opstellen van uw eigen protocol. Instellingen

    en zelfstandige professionals zijn zelf verantwoordelijk voor het opstellen van

    een protocol voor hun eigen organisatie. Aan de hand van dit basisprotocol

    kan iedere organisatie een protocol maken dat bij de eigen situatie past.

    Het protocol moet bijvoorbeeld worden aangevuld met de verantwoordelijken

    in de organisatie voor de verschillende taken.

    Soms kan een organisatie - bijvoorbeeld een vrijwilligersorganisatie - niet

    meer dan signaleren en informeren en zal men voor het handelen moeten

    doorverwijzen naar andere organisaties. In het protocol zal dan de nadruk

    liggen op het signaleren en doorverwijzen. Het is daarom van belang dat

    organisaties elkaar kennen (netwerk), elkaar weten te vinden (sociale kaart)

    en dat er cordinatie plaatsvindt (casemanagement en case-overleg). Voor

    advies en informatie kunt u terecht bij de ASHGs in uw regio.

    Gemeenschappelijke aanpak

  • 8Het protocol is een stappenplan waarin wordt aangegeven hoe professionals en vrijwilligers - al dan niet binnen een instelling werkzaam - om horen te gaan met het signaleren en het melden van ouderenmishandeling. Ook biedt het protocol ondersteuning bij het besluit om zelf te handelen of hulpverlening in te schakelen.

  • 9Wat is ouderen-mishandeling?

    Ouderenmishandeling is het handelen of nalaten van handelen waardoor de

    oudere persoon lijdt. Dit lijden kan lichamelijk of psychisch zijn, maar ook

    materieel. De pleger heeft een persoonlijke of professionele relatie met het

    slachtoffer, bijvoorbeeld als mantelzorger of hulpverlener.

    De leeftijd waarop mensen ouderen genoemd worden, verschilt per organisatie.

    We geven er daarom de voorkeur aan om geen leeftijdsgrens te noemen.

    Organisaties kiezen die leeftijd zelf, afhankelijk van hun doelgroep.

    We onderscheiden zes vormen van ouderenmishandeling. De verschillende

    soorten ouderenmishandeling komen vaak naast elkaar voor.

    Psychische mishandelingBij psychische mishandeling is er sprake van treiteren en sarren, dreigementen,

    valse beschuldigingen, beledigingen of bevelen. Bij de oudere leidt dit tot

    gevoelens van angst, woede, verdriet, schuchterheid, verwardheid of apathie.

    VerwaarlozingLichamelijke verwaarlozing kan blijken uit ondervoeding, uitdroging, slechte

    hygine of wonden als gevolg van doorliggen. Wanneer de geestelijke

    behoeften van ouderen worden genegeerd - zoals de behoefte aan aandacht,

    liefde en ondersteuning - spreken we van psychische verwaarlozing.

    Financile uitbuitingBij deze vorm van ouderenmishandeling gaat het om het wegnemen of

    profiteren van bezittingen van de oudere. Te denken valt aan diefstal van

    geld, juwelen en andere waardevolle spullen, aan verkoop of gebruik van

    eigendommen zonder toestemming van de oudere en aan gedwongen

    testamentverandering. Ook iemand financieel kort houden is een vorm van

    uitbuiting.

    Seksueel misbruikOuderen kunnen het slachtoffer zijn van seksueel misbruik, zoals exhibitio-

    nisme, betasten van het lichaam en verkrachting.

    Schending van rechtenHiervan is sprake wanneer de rechten van ouderen - zoals het recht op vrijheid,

    privacy en zelfbeschikking - worden ingeperkt. Bijvoorbeeld door post achter

    te houden, bezoekers weg te sturen en de oudere te verhinderen het huis

    te verlaten.

    Lichamelijke mishandelingBlauwe plekken, schrammen, zwellingen, fracturen of brandplekken:

    deze symptomen kunnen het gevolg zijn van lichamelijke mishandeling.

    Soms worden ouderen vastgebonden aan een stoel of bed. Ze vertonen dan

    striemen aan polsen of enkels. Een minder zichtbare vorm van lichamelijke

    mishandeling is het geven van te weinig of juist te veel medicijnen (bijvoor-

    beeld slaapmiddelen).

  • 10

    Risicofactoren

    Waarom worden ouderen mishandeld? Die vraag is moeilijk te beantwoorden.

    We weten dat twintig procent van de ouderen boven 65 jaar herhaaldelijk wordt

    mishandeld en dat ouderenmishandeling in elke bevolkingsgroep voorkomt.

    Er zijn enkele risicofactoren te benoemen voor ouderenmishandeling:

    Risicofactoren bij de oudere

    Toenemende afhankelijkheid Een toename van de afhankelijkheid van zorg door lichamelijke en geestelijke

    achteruitgang. De afhankelijkheid kan ook van financile of van emotionele

    aard zijn.

    Familiegeschiedenis Gewelddadig met elkaar omgaan kan van generatie op generatie worden

    overgedragen.

    Ingrijpende voorvallen Er is stress ontstaan door een verhuizing, de dood van een geliefd persoon,

    verlies van een baan of scheiding van een huisgenoot. Er kan sprake zijn van

    financile nood.

    Isolement Het slachtoffer heeft weinig contact met de buitenwereld.

    Risicofactoren bij de pleger

    Afhankelijkheid De pleger kan afhankelijk zijn van het slachtoffer, bijvoorbeeld voor huisvesting,

    sociale contacten of inkomen.

    Overbelasting De zorg is teveel geworden of de zorgbehoefte is groter dan de mantelzorger

    kan bieden. Ook kan de pleger te kampen hebben met langdurige werkloosheid,

    moeilijkheden op het werk, relatieproblemen of schulden.

    Psychische gesteldheid De pleger kan psychiatrische problemen of ontwikkelingsstoornissen hebben.

    Alcoholisme, drugs- en gokverslaving vergroot het risico van mishandeling.

  • 11

    Signalen

    Er zijn meerdere signalen die kunnen wijzen op ouderenmishandeling, maar

    n of enkele van die signalen hoeft zeker niet altijd op mishandeling te wijzen.

    Signalen zijn:

    De oudere of verzorger geeft onsamenhangende en tegenstrijdige

    verklaringen voor lichamelijke verwondingen.

    De verzorger toont zich onverschillig voor het wel en wee van de oudere.

    De verzorger vertoont verschijnselen van overbelasting.

    Er wordt gescholden en geschreeuwd in aanwezigheid van arts of hulp-

    verlener.

    De oudere maakt een depressieve, angstige indruk.

    De oudere geeft aan dat er veel mis is, maar wil er niet over praten.

    De oudere ziet er onverzorgd uit en/of de huishouding is verwaarloosd.

    Er verdwijnen spullen en geld van de oudere.

    De oudere krijgt geen gelegenheid om alleen met de hulpverlener te praten.

    De betrokkenen proberen de hulpverlener buiten de deur te houden.

    Er is een toenemend aantal schuldeisers.

    De k