Muziek Meester!

Click here to load reader

  • date post

    23-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    771
  • download

    67

Embed Size (px)

description

Het handboek behandelt de kennis en vaardigheden die noodzakelijk zijn voor het geven van goed muziekonderwijs. De website biedt talloze stagelessen, luistervoorbeelden en videolessen uit de schoolpraktijk.

Transcript of Muziek Meester!

  • Muziek Meester! is in de eerste plaats bedoeld voor Pabo-studenten. Het boek behandelt op praktische wijze de kennis en vaardigheden die noodzakelijk zijn voor het geven van goed muziekonderwijs.

    Bij deze hernieuwde uitgave hoort een uitgebreide website www.muziekmeester.nl, met daarin vele (stage)lessen, luistervoorbeelden en videolessen uit de schoolpraktijk. Ook biedt de site een schat aan verdiepingsmateriaal en een instrumentendatabase.Daarnaast is er online een assessmenttool beschikbaar voor de student, waarmee hij zelfstandig inzicht kan krijgen in zijn vakcompetenties muziek.

    Door de systematische indeling van didactiek (zingen, muziek maken, luisteren, vastleggen en bewegen) en de uitwerking van diverse thematische hoofdstukken is Muziek Meester! ook een standaardwerk voor leerkrachten die al voor de klas staan. De koppeling met de liedbundel Eigen-wijs en de methode Moet je doen-muziek is n van de vele sterke punten. Muziek Meester! is daarmee een praktisch bruikbaar instrument met talloze ideen en beelden voor (stage)lessen.

    Auteurs:Rinze van der LeiFrans HaverkortLieuwe Noordam

    MuziekMeester!

    MuziekMeester!

    Muziek M

    eester!ku

    nstvakke

    n

    K

    kunstvakke

    n

    K

    9006951486_omslag.indd 1 11-04-12 13:35

  • Muziek Meester!

    Rinze van der LeiFrans HaverkortLieuwe Noordam

    9006951486_bw.indb 1 19-05-10 21:03

  • COLOFON

    redactie Bataille Tekst Etc., Utrecht

    technische redactie Ivonne Hermens, Eindhoven

    art direction Ineke de Graaff, Amsterdam

    ontwerp omslag en binnenwerk Studio Fraaj, Rotterdam

    beeld omslag Studio Fraaj, Rotterdam

    opmaak binnenwerk Studio Imago, Amersfoort

    Video-opnamesJJ video productions, Zwolle

    Met dank aan de volgende studenten: Hans Reintjes, Petra van den Oetelaar-Limon, Mandy Holtus, Melanie Brethouwer, Gijs van Rhijn, Bouke Sleurink, Anneke Renting, Jitske de Roos, Margriet Evers en Rohan Poldervaart

    En met dank aan de kinderen en leerkrachten van de basisscholen De Aquarel, Het Mozaek en De Wendakker te Zwolle

    Deze uitgave is voorzien van het FSC- keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw voor het gebruikte papier op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.

    ThiemeMeulenhoff ontwikkelt leermiddelen voor Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs, Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie en Hoger Onderwijs

    Meer informatie over ThiemeMeulenhoff en een overzicht van onze leermiddelen: www.thiememeulenhoff.nl of via onze klantenservice (088) 800 20 17

    ISBN 978 90 06 95148 6Derde druk, derde oplage, 2012

    ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2010

    Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

    verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbe-

    stand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze,

    hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopien, opnamen, of

    enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestem-

    ming van de uitgever.

    Voor zover het maken van kopien uit deze uitgave is toegestaan

    op grond van artikel 16 Auteurswet j het Besluit van 23 augus-

    tus 1985, Stbl., dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde

    vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproduc-

    tierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp

    (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit

    deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatie-

    werken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te

    wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film

    en het maken van kopien in het onderwijs zie

    www.auteursrechtenonderwijs.nl.

    De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen

    volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks

    menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich als-

    nog tot de uitgever wenden.

    10931_MuziekMeester_01_VW.indd 2 04-04-12 17:48

  • Inhoud

    De auteurs 8

    Vooraf 9

    Inleiding: Muziek op de basisschool 12

    1 Muziek op de basisschool 121.1 Jij en muziek 121.2 Wat doen de kinderen? 141.2.1 Zingen 141.2.2 Luisteren 151.2.3 Muziek maken 161.2.4 Muziek lezen en noteren 171.2.5 Bewegen op muziek 181.3 Wat is muziek? 181.3.1 Klank 191.3.2 Vorm 201.3.3 Betekenis 221.3.4 Definitie van muziek 231.3.5 Het KVB-model 231.4 Jij als leraar 24

    Deel A De vijf domeinen 27

    2 Zingen 282.1 Wat doe jij? 282.2 Een les 302.2.1 De les: Honderdduizend blaadjes 302.2.2 Analyse en terugkoppeling 322.3 Wat doe je als leraar? 332.3.1 Leidinggeven aan een zingende groep 332.3.2 Aandacht voor de kwaliteit van het zingen 392.3.3 Hulpmiddelen bij het zingen 402.3.4 Aanleren van een lied, fasering 422.4 Het zingen van canons 472.4.1 Een canon aanleren 482.4.2 Voorbereidende oefeningen 482.4.3 Het leiden van een canon 492.5 Wat doen de kinderen? 502.5.1 Zingen in de groep 502.5.2 De kwaliteit van het zingen 51

    9006951486_bw.indb 3 19-05-10 21:03

  • 2.6 Achtergronden bij zingen 532.6.1 Adem 532.6.2 Stembanden 552.6.3 Resonantie 582.6.4 Articulatie 592.6.5 Stemgebruik 59

    3 Luisteren 613.1 Wat doe jij? 613.2 Een les 633.2.1 De les: Muziek in zaal en stadion 633.2.2 Analyse en terugkoppeling 643.3 Wat doe je als leraar? 653.3.1 Muziek uitkiezen 653.3.2 Organiseren 663.3.3 Toepassen van werkvormen 673.4 Wat doen de kinderen? 723.4.1 Kinderen luisteren naar muziek 733.4.2 Kinderen reageren op muziek 733.4.3 Kinderen reflecteren op muziek 743.4.4 Voorbeelden van luisteren, reageren en reflecteren op muziek 743.5 Achtergronden bij het beluisteren van muziek 763.5.1 De plaats van muziek beluisteren op de basisschool 763.5.2 Van globaal horen naar gericht luisteren 783.5.3 Omgaan met vooroordelen 793.5.4 Spreken over muziek 813.5.5 Schoolconcerten 833.5.6 Luisteren binnen het kunstaanbod 83

    4 Muziek maken 854.1 Wat doe jij? 854.2 Een les 864.2.1 De les: I like the flowers 874.2.2 Analyse en terugkoppeling 884.3 Wat doe je als leraar? 894.3.1 Organiseren 894.3.2 Muzikale leiding geven 924.3.3 Evalueren 934.4 Wat doen de kinderen? 954.4.1 Spelen in de muziekles 954.4.2 Experimenteren 974.4.3 Oefenen 974.4.4 Presenteren 984.4.5 Leren door te doen 994.5 Achtergronden bij muziek maken 100

    9006951486_bw.indb 4 19-05-10 21:03

  • 4.5.1 Spelen met klanken 1004.5.2 Ontwerpen 1014.5.3 Liederen begeleiden 1074.5.4 De muziekinstrumenten op school 113

    5 Muziek lezen en noteren 1195.1 Wat doe jij? 1195.2 Een les 1215.2.1 De les: Seme seme 1215.2.2 Analyse en terugkoppeling 1225.3 Wat doe je als leraar? 1235.3.1 Verschillende notatievormen gebruiken 1235.3.2 Verschillende speelstukjes aanbieden 1245.3.3 Didactische werkvormen toepassen 1255.4 Wat doen de kinderen? 1285.4.1 Ontwerpen met behulp van notatie 1295.4.2 Muziek maken met behulp van notatie 1305.4.3 Luisteren met behulp van notatie 1315.5 Achtergronden bij muziek lezen en noteren 1365.5.1 Het notenschrift op de basisschool 1365.5.2 Methodische aanpak 1375.5.3 Genoteerde speelstukjes 141

    6 Bewegen 1446.1 Wat doe jij? 1446.2 Een les 1466.2.1 De les: Bewegende kwasten 1466.2.2 Analyse en terugkoppeling 1476.3 Wat doe je als leraar? 1486.3.1 Bewegingssituaties organiseren 1486.3.2 Leidinggeven bij het bewegen 1526.4 Wat doen de kinderen? 1566.4.1 Bewegen op klankaspecten 1576.4.2 Bewegen op vormaspecten 1596.4.3 Bewegen op betekenisaspecten 1596.5 Achtergronden bij bewegen op muziek 1606.5.1 De bewegingsdrang van kinderen 1616.5.2 Dansen of bewegen op muziek? 1626.5.3 Bewegen bij het zingen 1636.5.4 Speelliedjes 1636.5.5 Op de maat lopen 1656.5.6 Bewegen met materialen 166

    9006951486_bw.indb 5 19-05-10 21:03

  • Deel B Vorm en betekenis in muziek 167

    7 Vorm 1687.1 Structuur in muziek 1697.1.1 Muzikale eenheden 1707.1.2 Vormschemas 1727.2 Herhaling 1737.2.2 Imitatie 1747.2.3 Ostinaat 1767.2.4 Stapelen 1767.3 Contrast 1777.4 Variatie 1787.5 Vaste vormen 1807.5.1 Liedvorm 1807.5.2 Canon 1817.5.3 Blues 181

    8 Betekenis 1848.1 Muziek kan iets vertellen 1858.2 Muzikale middelen 1868.3 Betekenis van muziek in de basisschool 1878.3.1 Geluiden en bewegingen uit de

    omgeving, uit de natuur, en van machines, 1878.3.2 Muziek over karakters van mensen en dieren 1928.3.3 Muziek over gebeurtenissen of verhalen 1948.3.4 Muziek over emoties en sfeer 1968.4 Functies van muziek 1988.4.1 Praktische en psychologische functies 1998.4.2 Functies van muziek op de basisschool 200

    Deel C Muziekonderwijs en opvoeding en muziekonderwijs aan jonge kinderen 203

    9 Muziekonderwijs en opvoeding 2049.1 Muziek als essentieel onderdeel van de opvoeding 2059.1.1 Perspectieven op het vak 2059.1.2 Opvattingen over het vak 2079.2 Wetenschappelijk onderzoek 2099.2.1 Meervoudige intelligentie 2099.2.2 Muziek maakt slim? 2119.2.3 De Russische leerpsychologie 2139.2.4 Het nieuwe leren 2149.2.5 Ontwikkelingsgericht muziekonderwijs 2169.2.6 Gestaltpsychologie 2199.3 Competenties voor kinderen 220

    9006951486_bw.indb 6 19-05-10 21:03

  • 9.3.1 Muziekonderwijs en de cognitieve competentie 2209.3.2 Muziekonderwijs en de creatieve competentie 2229.3.3 Muziekonderwijs en de sociaal-emotionele competentie 2239.3.4 Muziekonderwijs en de zintuiglijke competentie 2239.3.5 Muziekonderwijs en de motorische competentie 2249.3.6 Muziekonderwijs een doel in zichzelf? 225

    10 Muziek in de onderbouw 22710.1.1 De les: Ochtendgymnastiek 22810.1.2 Analyse en terugkoppel