MKP Handleiding def

download MKP Handleiding def

of 8

  • date post

    16-Feb-2017
  • Category

    Documents

  • view

    392
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of MKP Handleiding def

  • Zelfbescherming & Weerbaarheid

    Handleiding

    voor leerkrachten van kinderen

    van 8-14 jaar

    ZELFBESCHERM

    ING

  • ha

    nd

    leid

    ing Achtergrondinformatie

    Of u als leerkracht nu wel of niet heeft deelgenomen aan een (variant op de) training Marietje Kessels Project: deze praktische handleiding helpt u uw leerlingen te begeleiden bij het leren opkomen voor zichzelf, en daarmee voor hun eigen veiligheid te zorgen.Het is een bewuste keuze om de handleiding los te kunnen gebruiken van de training, omdat de samenstellers het van belang vinden de (seksuele) weerbaarheid van alle kinderen te vergroten.

    Marietje Kessels Project Veel weerbaarheidstrainingen zijn gebaseerd op het Marietje Kessels Project. Deze methodiek is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Het doel van het Marietje Kessels Project is enerzijds het vergroten van de weerbaarheid om te voorkomen dat kinderen slachtoffer worden van machtsmisbruik, anderzijds het voorkomen dat kinderen zichzelf schuldig maken aan grensoverschrijdend gedrag. Het project is gericht op preventie van machtsmisbruik en grensoverschrijdend gedrag ten opzichte van kinderen, zowel door leeftijdsgenoten als door volwassenen. Het gaat bijv. om pesten, intimidatie, (seksueel) misbruik en kindermishandeling.

    ZELFBESCHERM

    ING

    2 zelfbescherming & weerbaarheid

  • Thema's in Marietje Kessels Project pesten/plagen omgaan met elkaar inschatten situaties (on)veiligheid, eigen rol (actie-reactie) inleven in de ander groepsgevoel stem/schreeuw zelfbeheersing lichaamstaal geheimen grenzen (machts)misbruik

    Waarom is weerbaar zijn belangrijk?Machtsmisbruik grijpt diep in het leven van een kind. Met name seksueel misbruik kan leiden tot psychische en psychosomatische klachten. Slachtoffers van machtsmisbruik hebben moeite om relaties aan te knopen, komen vaker dan anderen in prostitutie en criminaliteit terecht en zijn vaker dader van zedenmisdrijven. Door het vergroten van de weerbaarheid kan machtsmisbruik en grensoverschrijdend gedrag voorkomen worden en kinderen minder kwetsbaar.

    Enkele risicofactoren voor kwetsbaarheid onwetendheid beperkt inlevingsvermogen in een ander negatief zelf- en lichaamsbeeld slechte impulscontrole moeite met sociale en communicatieve vaardigheden meisjes willen aardig gevonden worden jongens willen macho zijn naar zichzelf en anderen

    Doelgroep 10-14 jaarKinderen in deze leeftijd krijgen meer eigen vrijheid, zelfstandigheid, eigen identiteit, doen na van wat ze zien bij anderen. Zij zijn gevoelig voor voorbeeldgedrag; door stil te staan bij hun eigenheid en hoe zij daarin sterk kunnen zijn vergroten zij hun weerbaarheid. De principes zijn ook al goed toepasbaar voor kinderen vanaf 8 jaar.

    Leerdoelen Marietje Kessels ProjectOm de weerbaarheid te vergroten zijn de volgende leerdoelen van belang voor het kind: Herkennen en kunnen benoemen van eigen en andermans gevoel: Ja/TwiJfEl/NEE-gevoel (wanneer ben ik veilig?). inlevingsvermogen/(h)erkennen van grenzen (bij jezelf

    en anderen). Grenzen kennen, aangeven, vasthouden en grenzen van anderen respecteren. Veerkracht: kunnen omgaan met wisselende omstandigheden en met tegenslagen. Zelfwaardering hebben. Bewust zijn van de gevolgen van eigen gedrag. Kunnen reflecteren over situaties of gebeurtenissen. Kennis van handelingsvariaties (Hand van 5), handelingsvertraging (4 stappen) en soorten kindermishandeling.

    De paginas hierna zijn als volgt opgebouwd: hulpvraag van de leerling informatie die de leerkracht aan de leerling kan geven handvat voor de leerkracht

    zelfbescherming & weerbaarheid 3

  • Hoe kan ik voor mezelf opkomen? Informatie voor de leerling:

    Je mag jezelf altijd beschermen als jou iets overkomt wat je niet wilt. Of als je in gevaar bent.wanneer iemand iets met jou doet wat je niet wilt, (bijvoorbeeld je vastpakken, aan je trekken of je achtervolgen) kun je een heleboel dingen doen. Je kunt er iets van zeggen. Ook kun je andere kinderen of volwassenen te hulp roepen of bellen. Of je kunt een winkel, snackbar of buurthuis binnengaan. Soms werkt het goed om hard te schreeuwen. als je een probleem hebt, kun je dus op verschillende manieren proberen het op een goede manier te laten eindigen (de Hand van 5). Dat noemen we ook wel je probleem goed oplossen. Dan blijf je veilig.

    Met behulp van het ezelsbruggetje de Hand van 5 kunt u kinderen steeds weer wijzen op de manier waarop zij een probleem hebben opgelost. welke manier heb je gebruikt? was dat goed verlopen?

    was een andere manier misschien beter? Of moet je nog even denken aan bijvoorbeeld

    een duidelijkere lichaamstaal of stem? Of iets anders? Heb je bewust voor deze manier gekozen?

    Hiermee maakt u kinderen bewust van hun reactie, of deze al dan niet adequaat was en welke alternatieven er zijn.

    Hoe herken ik mijn gevoel?Informatie voor de leerling:

    als je een Ja-gevoel hebt, heb je een veilig gevoel en hoef je niet voor jezelf op te komen.Heb je een NEE-gevoel of een TwiJfEl-gevoel, dan is het een onveilig gevoel en dan mag je voor jezelf opkomen. Dan kun je laten weten wat jij wel en niet prettig vindt.Vul de volgende oefening eens in: Mijn buurman vraagt of ik hem kan helpen zijn

    boodschappen naar binnen te brengen.

    5 manieren om jezelf te beschermen

    De Hand van 5:1 weg gaan (duim)2 duidelijk praten (wijsvinger)3 schreeuwen/vechten (middelvinger)4 negeren (ringvinger)5 hulp halen/vragen (pink)

    Herken je gevoel

    Een NEE-gevoel betekent: ONVEiliG Een TwiJfEl gevoel betekent:

    TwiJfEl Een Ja-gevoel betekent:

    VEiliG

    Een NEE gevoel? Laat het merken

    Zeg duidelijk NEE en:1 Ga stevig staan of zitten2 Maak je groot.3 Trek een strak gezicht.4 Praat duidelijk hoorbaar5 Kijk de ander aan en wees

    overtuigend

    4 zelfbescherming & weerbaarheid

    ha

    nd

    leid

    ing

  • Ik krijg dan een JA/NEE/TWIJFEL gevoel. Ik denk dan: . . . . . . . Ik zeg: . . . . . . . Ik laat dit zien door: . . . . . . .

    Door kinderen in verschillende situaties te helpen benoemen wat voor gevoel zij hebben, leren zij: Hun gevoel te herkennen en dat van een ander. De (on)veiligheid van de situatie te herkennen. Bewust te maken van het feit dat je gedrag of acties niet

    altijd kloppen met je gevoel (hoe geef jij je grenzen aan?). Hun grenzen duidelijk aan te geven.

    Bovengenoemde invuloefening kunt u voor concrete situaties van de leerling gebruiken.

    Een NEE-gevoel? Laat het merken!

    als je nee zegt tegen iemand dan moet die ander ook aan je lichaam kunnen zien dat je het meent.

    NEE zeggen is een manier van zelfbescherming. Dit is de lichaamstaal, die hoort bij een NEE-gevoel.

    Veel kinderen (en ook volwassenen!) vinden het moeilijk om NEE te zeggen. Je kunt NEE op een heleboel manieren zeggen. Het is zaak om je eigen duidelijke manier te ontdekken.

    Wat zijn grenzen?

    ieder mens heeft zijn/haar eigen grenzen. Die grenzen kunnen gaan over: je gevoel, lichaam, spullen, ruimte om je heen. als iemand over jouw grenzen heengaat, mag je er iets van zeggen. Meestal luistert de ander naar jou. anderen hebben ook grenzen. Daar mag jij niet zomaar overheen. Dan ben jij degene die moet luisteren. Je bezorgt de ander dan een NEE- of TwiJfEl-gevoel.

    Hulp-vraag lijst

    Vertel:1 Hoe je je voelt2 wat jouw probleem is3 Hoe je geholpen

    wilt worden

    3 vragen voor je veiligheid

    1 Heb ik een Ja, NEE of een Twijfel-gevoel?2 als ik Ja zeg, is er dan iemand die weet waar ik ben?3 als ik Ja zeg en ik kom in de problemen, is er dan

    iemand die mij helpt?

    als op n van deze vragen het antwoord nee is, of het antwoord is ik twijfel, dan moet je het niet doen. 1 x nee = nee!

    Waarschuwen,de 4 stappen

    1 Zeg rustig en duidelijk dat je iets niet wilt

    2 Zeg boos dat je het niet wilt3 waarschuw de ander4 Doe waarvoor je hebt

    gewaarschuwd

    zelfbescherming & weerbaarheid 5

  • do

    ce

    nte

    nh

    an

    dle

    idin

    g Hoe kan iemand over jouw grenzen gaan? Hoe weet je wat jouw grens is? Hoe geef je je grens duidelijk aan? Hoe weet je wat de grens van een ander is? Geeft iedereen zijn grenzen op dezelfde manier aan?

    Hoe ga ik om met boosheid?

    Boosheid is een normaal gevoel. ieder kind mag boos zijn en boosheid laten merken. Boosheid laat je merken door duidelijk te zijn wat je wel en niet wilt. Kun jij dat? Sommige kinderen zijn te weinig boos, zij worden stil, verdrietig of alleen boos op zichzelf. Sommige kinderen worden teveel of te snel boos, zij schreeuwen, slaan of schoppen snel. Zij moeten leren om zichzelf te beheersen. Hoe zit dat bij jou?

    eerkracht:Tips bij boosheid uiten: Geef zelf het goede voorbeeld, blijf rustig en laat zien hoe u met boosheid omgaat en wat de signaalfunctie van boosheid is. Praat met de leerling als het gekalmeerd is over het gevoel en help hem de emotie te herkennen en te begrijpen. welke schrik of frustratie ging er aan vooraf? welke grens is overschreden? Boosheid is namelijk niet iets wat je overkomt. Stimuleer de leerling om de boosheid op een goede manier te uiten en zijn grenzen te herkennen. Ondersteun de leerling om het probleem zelf op te lossen.

    Vragen die de leerling gesteld kunnen worden om over boosheid in gesprek te komen:

    Hoe merk je dat iemand moeite heeft om zijn boosheid te laten zien? Hoe merk je dat iemand boos is? is dit voor iedereen hetzelfde? wat zou iemand die snel en/of veel boos wordt kunnen doen om zichzelf rustig te krijgen, om niet snel of veel boos te worden?

    Hoe los ik een conflict op?

    Je mag NEE zeggen als iemand op een manier die jij vervelend vindt aan