Magazine: Nationale veiligheid en crisisbeheersing · PDF file binnen de overheid. Het...

Click here to load reader

  • date post

    01-Oct-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Magazine: Nationale veiligheid en crisisbeheersing · PDF file binnen de overheid. Het...

  • Magazine

    Nationale veiligheid en crisisbeheersing Thema: Drones en satellieten

    pagina 3

    Cyber Security en Alert Online

    pagina 22

    Crowdmanagement Sail Amsterdam 2015

    pagina 31

    Lessen uit (mini-)crises 2014

    pagina 36

    13e jaargang 2015 nr. 5

  • thema: drones en satellieten

    2 | Magazine nationale veiligheid en crisisbeheersing 2015 - nr. 5

    INHOUD

    Het Magazine nationale veiligheid en crisisbeheer- sing is een tweemaande- lijkse uitgave van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid van het Ministerie van Veiligheid en Justitie.

    Het blad informeert, signaleert en biedt een platform aan bestuurders en professionals over beleidsontwikkeling, innovatie, uitvoering en evaluatie ten aanzien van nationale veiligheid en crisisbeheersing.

    De uitgever is het niet noodzakelijkerwijs eens met de inhoud van gepubliceerde bijdragen. De verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid voor de inhoud van de artikelen berust bij de auteurs.

    foto omslag: Beurs over toepassing drones (Foto: ANP)

    Thema: Drones en satellieten

    3 Voorwoord door Siebe Riedstra 4 Drones op het Binnenhof 6 Dronegebruik bij de politie 7 Ogen in de lucht (dronegebruik bij de brandweer) 8 Privacy by Design bij drones en satellieten 10 Drones in het publieke domein 12 Bescherming tegen drones 13 Rijkswaterstaat en satellieten 14 Satelliettoepassingen in de praktijk van Veiligheid en Justitie 15 Satellietinformatie ten behoeve van Veiligheid en Justitie 16 Satelliettoepassingen - Europese ontwikkelingen 17 PRS: betrouwbare satellietnavigatie voor overheid 19 Natuurbrandbeheersing en satellietdata 20 Luchtmacht lanceert Space Security Center 21 Aardobservatiedata, een kansrijk ingrediënt voor veiligheid

    Cyber security en Alert online

    22 Cybersecuritybeeld Nederland 2015 – Cybercrime en digitale spionage blijven grootste dreigingen

    23 Cybersecurity en informatiedeling: Good practices in bouwblokken 24 Verregaande update ICT-beveiligings richtlijnen Webapplicaties 25 De digitale toekomst van Nederland is in het geding – onderwijs en bedrijfsleven

    geven te weinig aandacht aan cybersecurity 26 Ruim honderd kinderen in debat over veilig internetten – Kinderdebat tijdens

    Alert Online weken 27 Cyberdreigingen boven water 28 Alert Online 2015: Digitaal verantwoord ondernemen 29 Leerprogramma Cyber Security 52 Vier vragen aan Patricia Zorko

    Overige onderwerpen

    30 75 jaar toezicht op de brandweer – NL-Alert over 4G-netwerk 31 Crowdmanagement bij Sail Amsterdam 2015 34 Zicht op de menigte – het managen van grote aantallen bezoekers 36 Lessen uit crises en minicrises 2014: zo slecht doen we het nog niet… 38 Grenzen slechten met de NAC 40 Crisispreparatie voor de “crisisarme” organisatie 42 CBS brandweerstatistiek nieuwe stijl een feit 43 Convenant versterkt samenwerking bij brandonderzoek 44 Nieuwe calamiteiten- en noodhulpvoertuigen voor grote incidenten in Nederland 46 Praktijk bewijst meerwaarde netcentrisch informatiemanagement – operationeel leider is beter en sneller in positie 48 Graven in de buurt van gasleidingen is en blijft gevaarlijk 50 Natuurbrandbestrijding: een vak apart 51 Colofon

  • Magazine nationale veiligheid en crisisbeheersing 2015 - nr. 5 | 3

    Voorwoord

    Voor u ligt een nieuw themanummer van het Magazine Nationale Veiligheid en Crisisbeheersing. Waarschijnlijk nog gewoon per post bezorgd – en niet per drone. Dat is namelijk nog toekomstmuziek ... Maar voor hoe lang nog? Drone- en satelliettoepassingen rukken immers in hoog tempo op – óók in het veiligheids domein, zoals u in dit themanummer kunt lezen.

    Ik juich dat toe. U weet, tot voor kort was ik secretaris-generaal van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Dat departement heeft hoge verwachtingen van de mogelijkheden van de inzet van drones en satellieten om snel en nauwkeurig belangrijke metingen te kunnen verrichten. Bijvoorbeeld als het gaat om de stabiliteit van de infrastructuur, (dreigende) dijkverschuivingen of het detecteren van olie op de Noordzee. Of – om maar iets heel anders te noemen – om de ontwikkeling van de blauwalg in plassen en meren te kunnen volgen.

    Ook in het veiligheidsdomein kunnen drones en satellieten uitstekende diensten bewijzen. Denk bijvoorbeeld aan het zoeken naar vermiste personen, het meten van schadelijke stoffen bij een brand of de openbare ordehandhaving bij grootschalige evenementen of demonstraties. Maar ook bij crisisbeheersing. Neem overstromin- gen. Die proberen we uiteraard zo veel mogelijk te voorkomen. Via drones en satellieten kun je allerlei gegevens genereren, die je beter in staat stellen waterbestendig te plannen en te bouwen.

    De technische mogelijkheden zijn er. Sterker: die nemen nog steeds toe, in hoog tempo. De beperkingen doen zich dan ook vooral voor op andere terreinen. Zo legt de huidige regel- geving drones nogal aan banden. Bijvoorbeeld waar het gaat om vliegen boven (snel)wegen, gebouwen of mensen of vliegen in nachtelijke uren.

    Natuurlijk moeten we daar heel zorgvuldig naar kijken, maar het lijkt mij een goede zaak als politie, brandweer en andere hulpverlenings- diensten, om te beginnen, ontheffing krijgen om ervaring op te kunnen doen met de inzet van drones. En dat in de nieuwe wetgeving de mogelijkheden voor hulpdiensten om drones in te zetten straks structureel worden verruimd. Op dit moment werken we hier hard aan, in samenspraak met het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

    Andere beperkingen doen zich voor waar het gaat om de privacy. Want burgers – ook u en ik – zullen zich bij het zien van een drone terecht afvragen: “Wie is mij aan het filmen en wat doet hij met de beelden?” Om de risico’s voor onze privacy bij het gebruik van drones en satellieten zoveel mogelijk in te dammen, kan het helpen gebruik te maken van het slimme concept van Privacy by Design. Ook over dat onderwerp bevat dit boeiende themanummer van het Magazine Nationale Veiligheid en Crisisbeheersing een artikel.

    Het kabinet wil de mogelijkheden die drones en satellieten ons bieden zo goed mogelijk benutten. Op dit moment werkt het dan ook aan aanpassing van de wet- en regelgeving op dit terrein. Ook een meerderheid van de Tweede Kamer, zo bleek begin september in het debat hierover, staat positief tegenover dronegebruik – zeker ook waar dit het functioneren van de hulpdiensten ten goede komt. Een uitstekende ontwikkeling! We werken hard aan het veiliger maken van Nederland. Slim gebruik van drones en satellieten kan daar een stevige, nieuwe impuls aan geven!

    INHOUD

    Siebe Riedstra Secretaris-generaal van het Ministerie van Veiligheid en Justitie

  • thema: drones en satellieten

    4 | Magazine nationale veiligheid en crisisbeheersing 2015 - nr. 5

    Drones op het Binnenhof

    Het onderwerp drones kan de laatste tijd op veel belangstelling rekenen van de politiek. Er zijn inmiddels twee uitgebreide kabinetsbrieven verschenen en onlangs heeft zelfs in de Kamer het eerste debat plaatsgevonden over (civiele) drones. Dit artikel geeft een samenvatting van de ontwikkelingen in het beleid en de regelgeving over drones en de politieke aandacht voor het onderwerp.

    ■ Herman Smits Stafadviseur DG Politie, Ministerie van Veiligheid en Justitie

    Voorgeschiedenis Tot enige tijd geleden was het onderwerp drones nogal versnipperd binnen de overheid. Het ministerie van Defensie is al jaren bezig met militaire drones, maar civiele drones waren nog onontgonnen terrein. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) werkte aan inpassing van drones in de luchtvaartregelgeving; bij het ministerie van Veiligheid en Justitie (VenJ) kwamen af en toe Kamervragen binnen over privacyaspecten en politie en brandweer begonnen na te denken over mogelijk gebruik van drones. Toen er echter steeds meer drones in het luchtruim verschenen, zowel van recreanten als van professionele bedrijven, kwam er ook meer politieke aandacht voor drones en ontstond de vraag naar meer coördinatie en helder beleid. Daarom is er in de afgelopen tijd veel interdepartementale samenwerking tot stand gekomen op dit dossier, met name tussen de ministeries van IenM, VenJ, EZ en Defensie, maar ook met de ministeries van BZK, OCW en VWS. Bovendien is er een intensieve dialoog met de dronessector en is er veel publiek-private samenwerking op dit terrein.

    Kabinetsstandpunt Mede vanwege de groei van het aantal drones en de toegenomen (politieke) aandacht voor het onderwerp, heeft het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) in 2014 onderzoek gedaan naar de kansen en bedreigingen van drones, onder de titel “Het gebruik van drones, een verkennend onderzoek naar onbemande luchtvaartuigen”. In dit onderzoek bespreekt het WODC diverse aspecten die meespelen bij het toenemende gebruik van drones: luchtvaartveiligheid, markt- kansen, innovatie, inzet door publieke organisaties, beroepsmatig gebruik, recreatief gebruik, gebruik door kwaadwillenden, technische en productie-eisen, handhaving en naleving, privacy, aansprakelijkheid enzovoort. In reactie op het rapport heeft het kabinet in maart 2015 in een agenderend kabinetsstandpunt aangegeven kansen te zien voor de inzet van drones ten behoeve van veiligheid, infrastructuur, bewaken en beveiligen, onderzoek, land- en tuinbouw en media en journalistiek. Tegelijk gaf het kabinet aan dat er zorgvuldig gekeken moet worden naar privacy, naar veiligheid in het luchtruim en op de grond en naar mogelijk gebruik van drones door kwaadwillenden. Al deze aspecten zi