Limburgs miLieu

of 40/40
LIMBURGS MILIEU De Mergellandcorporatie maakt doorstart Navigeren in de tijd met Napoleon in GaiaZoo Milieufederatie vreest aantasting landschap door windmolens Wallonië Graetheide geschrapt als toekomstig industrieterrein in ontwerp-POL Samen aan de slag voor duurzame energie Prachtige belevenissen tijdens 9 de Nacht van de Nacht Werkgroep Behoud de Peel wint beroepen bij de Raad van State Schaliegas blijft de gemoederen bezig houden 4 STICHTING MILIEUFEDERATIE LIMBURG Een uitgave van Stichting Milieufederatie Limburg - jaargang 27 - december/januari 2014
  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    215
  • download

    1

Embed Size (px)

Transcript of Limburgs miLieu

  • Limburgs miLieu

    De Mergellandcorporatie maakt doorstart

    Navigeren in de tijd met Napoleon in GaiaZoo

    Milieufederatie vreest aantasting landschap door windmolens Walloni

    Graetheide geschrapt als toekomstig industrieterrein in ontwerp-POL

    Samen aan de slag voor duurzame energie

    Prachtige belevenissen tijdens 9de Nacht van de Nacht

    Werkgroep Behoud de Peel wint beroepen bij de Raad van State

    Schaliegas blijft de gemoederen bezig houden

    4

    STICHTING MILIEUFEDERATIE LIMBURG

    E e n u i t g a v e v a n S t i c h t i n g M i l i e u f e d e r a t i e L i m b u r g - j a a r g a n g 2 7 - d e c e m b e r / j a n u a r i 2 0 1 4

  • De Nationale Postcode Loterij is medefi nancier van

    diverse projecten van de Milieufederatie Limburg.

    Het uitgeven van Limburgs Milieu wordt mede

    mogelijk gemaakt door een fi nancile bijdrage

    van de Provincie Limburg.

    NieuWsbrieF

    De Milieufederatie Limburg heeft ook een digitale nieuwsbrief. Deze nieuwsbrief

    bevat het laatste nieuws over natuur en milieu in Limburg en wordt gemiddeld

    eenmaal per maand verstuurd. Je kunt je voor deze nieuwsbrief opgeven via:

    WWW.milieuFeDerATielimburg.Nl

    Je vindt de milieufederatie limburg op:

    Dit magazine is geproduceerd door SHD Grafi media onder gecontroleerde omstandigheden conform ISO 14001 Grafi media getoetst door de SCGM, Certifi caatnummer SCGM-MZ:2011.01.01

    C O L O F O Nlimburgs milieu is een uitgave van stichting milieufederatie limburgDe Milieufederatie Limburg werd opgericht in 1971. De stichting zet zich al ruim veertig jaar in voor natuur en landschap, een gezond leefmilieu en ecologische duurzaamheid in Limburg. Zij doet dit samen met de circa honderd bij haar aangesloten organisaties. Dit werk kan de Milieufederatie doen dankzij giften, overheidsbijdragen en subsidies van onder meer de Provincie Limburg en de Nationale Postcode Loterij.

    Hoofdredactie en eindredactie:Monique Demarteau

    Aan dit nummer werkten mee:Bart Cobben, Gert-Jan van Elk, Hans Heijnen, Olaf op den Kamp, Wim Kuipers, Sandi Mackowiak, Lily van Onna, Wim van Opbergen, Marije van der Park, Roy Renneberg, Hub Slangen, Jelle Vegt, Amber Verbunt, Frank Vermeij

    Vormgeving & drukwerk:SHD Grafimedia, Swalmen

    Abonnementen en adreswijzigingen:Limburgs Milieu verschijnt vier maal per jaar. Een jaarabonnement kost 12,50. Betaling geschiedt middels acceptgiro of automatische incasso. Natuur- en milieuorganisaties die bij de Milieufederatie zijn aangesloten, ontvangen het tijdschrift gratis. Wil je een abonnement? Gebruik de abonneebon in dit tijdschrift of stuur een e-mail met daarin je naam en adresgegevens naar: [email protected]

    redactionele bijdragen:Bijdragen kunnen alleen na overleg met de redactie worden ingediend. Auteurs zijn verantwoordelijk voor de inhoud van hun artikel. Plaatsing van een artikel hoeft niet te betekenen dat de vermelde meningen de visie van de redactie of van de Milieufederatie Limburg weerspiegelen.

    redactieadres:Stichting Milieufederatie LimburgGevestigd in Het GroenHuisGodsweerderstraat 26041 GH ROERMONDT 0475 - 386 410F 0475 - 386 [email protected]

    Limburgs Milieu is gedrukt op FSC-papier

    Foto

    : Luu

    k Be

    lger

    s/N

    atuu

    ridee

    .nl

    2 l i m b u r g s m i l i e u

  • inhoud

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 3

    4 Kort nieuws

    5 De Mergellandcorporatie maakt doorstart

    6 Milieufederatie vreest aantasting landschap door windmolens Walloni

    7 Schaliegas blijft de gemoederen bezighouden

    8 Groter aanbod biologische producten Cadeau voor nieuwe abonnees

    9 Navigeren in de tijd met Napoleon in GaiaZoo

    10 Column Wim Kuipers

    11 Win een boek

    12 Veel Limburgse initiatieven bij Evenement HIER opgewekt

    13 Lancering eerste interactieve zonatlas Limburg Leudal Energie gaat voor zonne-energie

    14 Driekwart Nederlanders levert lampen in voor recycling Samen aan de slag voor duurzame energie

    15 Milieuorganisaties willen duidelijke normen voor groei melkveehouderij

    16 Nieuwe ontwikkelingen rond N266 en N280

    17 Graetheide geschrapt als toekomstig industrieterrein in ontwerp-POL

    18 NatuurSUPER viert alle seizoenen

    19 Jouw foto in dit tijdschrift?

    20 Provincie draagt bij aan project Tuinzicht Lichtenberg Meer ruimte voor bomen in de IJzeren Man

    21 Opknapbeurt parkbos bij Jachtslot Mokerheide Milieudefensie meet rochelroute in Maastricht

    22 Kort nieuws

    23 Milieufederatie zoekt vrijwilliger Concept-POL door Gedeputeerde Staten vastgesteld

    24 Prachtige belevenissen tijdens 9de Nacht van de Nacht

    26 Het GroenHuis

    30 Activiteitenoverzicht 2014

    31 Provincie start met aanleg Buitenring

    32 Kort nieuws

    33 Werkgroep Behoud de Peel wint beroepen Raad van State

    34 Meer mas in Limburg door Duitse Energiewende

    36 Onkruidbestrijdingsmiddelen uit de winkel in 2015?

    38 Provincie Limburg koopt 1.900 hectare grond van Rijk Nationale tuinvogeltelling op 18 en 19 januari

    39 Site-seeing

  • Kort nieuwsNieuw duurzaam eNergie-iNitiatief iN HeerLeN

    De Werkgroep Douve Weien in Heerlen gaat een nieuw duurzaam

    energie-initiatief starten dat op de nodige steun van de gemeente kan

    rekenen. Wethouder Fred Gillissen was bij de startbijeenkomst en

    wenste de werkgroep veel succes. De werkgroep gaat voorlopig aan de

    slag met een onderzoek naar de mogelijkheden van zonne-energie op

    centraal gelegen daken in Heerlen. De werkgroep komt voort uit een

    initiatief van de wijkvereniging die duurzaamheid in de wijken Douve

    Weien en Caumerveld wil bevorderen. De gemeente stelt secretarile

    ondersteuning en vergaderruimte beschikbaar.

    tiHaNge tieN jaar LaNger opeN

    Kernreactor Tihange mag tien jaar langer in bedrijf blijven dan eerder

    was gepland. De Belgische Kamer heeft ingestemd met het voorstel

    om de reactor tot 2025 in bedrijf te houden. Dat is volgens de

    regering nodig om de energievoorziening in Belgi niet in gevaar te

    brengen. Tihange ligt zon 40 kilometer van Maastricht. Twee andere

    kernreactoren die dichtbij Nederland liggen (in Doel bij Antwerpen)

    moeten volgens de Kamer wel in 2015 dicht. De Senaat moet nog

    over de plannen stemmen.

    sameNwerkiNg NatuurmoNumeNteN eN dsm

    Natuurmonumenten en DSM gaan samen op zoek naar een bedrijf

    dat bij natuurbeheer vrijkomende biomassa wil gaan hergebruiken.

    Dat kan zijn voor het produceren van energie, hernieuwbare

    brandstoffen of biobased materialen. Bij het natuurbeheer van

    Natuurmonumenten komt jaarlijks 175.000 ton biomassa vrij in de

    vorm van riet, gras, stro en houtresten. DSM beschikt over de

    technologie om dat te verwerken tot biologische grondstoffen, zoals

    bijvoorbeeld biogas. Samen met Natuurmonumenten gaat DSM de

    komende drie jaar op zoek naar bedrijven die deze grondstoffen gaan

    gebruiken in hun productieproces. Per business case beoordelen de

    twee partijen de economische haalbaarheid en een eventueel

    vervolgtraject.

    Limburgs eNergie foNds vaN start

    In Venlo ging in september het Limburgs Energie Fonds officieel van

    start. Het fonds biedt financile ondersteuning aan Limburgse

    projecten die bijdragen aan beperking van CO2-uitstoot door

    energiebesparing of duurzame energieopwekking. Het LEF is opgericht

    door de Provincie Limburg. Het LEF verstrekt geen subsidies maar biedt

    financiering in de vorm van participaties, leningen en garanties. De

    Provincie Limburg heeft 18 miljoen euro beschikbaar gesteld.

    gemeeNte NutH wordt duurzamer

    De gemeente Nuth gaat de komende jaren verduurzamen. Gebouwen

    die in het beheer van de gemeente zijn, worden duurzamer gemaakt

    en er komt een krediet voor particulieren voor energiebesparende

    maatregelen zoals isolatie en zonnecellen. In december bepaalt de

    gemeenteraad hoe hoog dat krediet wordt. Het project is afgetrapt in

    Wijnandsrade met een voorlichtingsdag voor basisscholen. De

    basisscholen in de gemeente strijden komend schooljaar voor de titel

    meest duurzame school van Nuth.

    miLieufederatie wiL coNtroLe LaNdbouwgif

    Minder controle op het gebruik van bestrijdingsmiddelen door boeren

    is funest voor de waterkwaliteit. Dat zegt de Milieufederatie Limburg.

    Die denkt dat er, nu de boeren meer zelf moeten controleren, bewust of

    onbewust zaken fout kunnen gaan waardoor het water vervuild raakt.

    De Limburgse Land- en Tuinbouw Bond (LLTB) is juist blij met minder

    controles. Volgens de bond bewijst dit dat boeren goed omgaan met

    het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Boeren die zich niet aan de regels

    houden, lopen vroeg of laat tegen de lamp, aldus de bond. Waterschap

    Peel en Maasvallei dat de boeren controleert, houdt in de toekomst

    alleen een oogje in het zeil bij risicovolle bedrijven die bijvoorbeeld in

    het verleden in de fout zijn gegaan. In het gebied van Waterschap Peel

    en Maasvallei liggen zon 3.000 agrarische bedrijven.

    woNiNgbouw bramert-Noord vaN de baaN?

    In het concept-POL dat de Provincie Limburg in november publiceerde,

    wordt niet meer gesproken over woningbouw in Bramert-noord. Op de

    bijbehorende kaarten is Bramert-noord niet aangewezen als woonge-

    bied. Sinds kort beslist de provincie hierover. De gemeente Stein ziet de

    woningbouw in het gebied nog wel zitten. Twee jaar geleden kocht de

    gemeente hier voor 2,5 miljoen euro grond in het gebied.

    ecoducteN a2 bij meersseN geopeNd

    De twee ecoducten over de A2 in de gemeente Meerssen zijn in

    september officieel geopend. De ecoducten Bunderbosch en

    Kalverbosch verbinden de natuurgebieden bij Bunde aan de westkant

    van de snelweg met de bossen bij Ulestraten aan de oostkant. Twee

    ecoducten waren nodig omdat de A2 op die plek een middenstrook

    van meer dan 150 meter breed heeft. De bouwwerken zijn al

    ongeveer een jaar klaar. Met de opening is gewacht totdat het wild er

    daadwerkelijk gebruik van ging maken, en dat is sinds enige tijd het

    geval. In de brede groenstrook tussen de twee ecoducten is voor de

    dieren een waterpoel en een heuvel aangelegd.

    4 l i m b u r g s m i l i e u

  • de mergellandcorporatie maakt doorstartde mergellandcorporatie - in 1997 gestart als een samenwerkingsverband van de LLtb en de stichting milieufederatie

    Limburg - maakt een doorstart. de corporatie groeit door als een onderdeel van een van de vier agrarische Natuur

    verenigingen die samen Natuurrijk Limburg vormen. de mergellandcorporatie blijft als organisatie - en in naam -

    bestaan en werkt met deze samenwerking verder aan een natuurlijk en landschapsrijk zuid-Limburg.

    De oorspronkelijke doelstelling blijft bestaan. De

    Mergellandcorporatie gaat zich inzetten voor het behoud van

    het fraaie Limburgse landschap mt de ontwikkeling van de

    hedendaagse landbouw. Begrip creren voor elkaars situaties - voor

    de landbouwers n de natuurorganisaties - en samenwerken aan

    projecten staan voorop. Nieuw in dit samenwerkingsverband is de

    rol die de corporatie oppakt als een Agrarische Natuur Vereniging.

    Samen met de andere drie Agrarische Natuur Verenigingen en

    Natuurrijk Limburg als bindende kracht maken zij zich sterk voor het

    Limburgse land. De juiste doelen, mensen, kennis en middelen komen

    bij elkaar om de ecologische kwaliteit van het beheer te waarborgen.

    Een van de bekendste projecten van de Mergellandcorporatie is het

    project Bloemrijke akkerranden, een prima voorbeeld hoe agrarirs

    en natuurorganisaties samen opkomen voor een betere natuur.

    De Mergellandcorporatie zal de samenwerking wederom breed

    opzoeken met onder andere de drie regionale LLTB-afdelingen,

    Landschapsbeheer Mergelland, IKL en Waterschap Roer en

    Overmaas. Daarmee volgt de Mergellandcorporatie het beleid om in

    collectieven te werken en op die manier versnippering tegen te gaan.

    Samenwerking aan duurzame ideen is effectiever. Er wordt bekeken

    hoe en waar de natuurvriendelijke landbouw en natuurinrichting

    het effi cintst kan gaan plaatsvinden en blijven plaatsvinden.

    Vanwege de beperkte beschikbaarheid van overheidsmiddelen zal de

    Mergellandcorporatie over de voorwaarden van de te maken keuzes

    met het (agrarische) veld overleggen:

    - welke landbouwer voelt zich aangesproken voor het inschakelen

    van natuur- n landschapsdoelen op zijn bedrijf en doet mee?

    - welke, met name ecologische en economische randvoorwaarden

    zijn noodzakelijk voor het daadwerkelijk duurzaam realiseren van

    de natuurdoelen?

    - welke bijdrage kan de biologische landbouw leveren aan het

    invullen van de regionale natuur- en landschapsdoelen en op

    welke manier?

    bestuursLedeN gezocHt

    Met deze frisse doorstart zoekt de Mergellandcorporatie

    nieuwe bestuursleden. Mensen uit alle sectoren van de

    landbouw, maar ook uit de natuurbeschermingsorganisaties,

    kunnen zich melden. Met een hernieuwd bestuur kan de

    corporatie naar elkaars motieven blijven luisteren en begrip

    daarvoor creren. voor informatie kun je contact opnemen

    met de voorzitter Jos Brands (tel. 06-20602094) of met de

    secretaris hans heijnen (tel. 06-21106446).

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 5

  • milieufederatie vreest aantasting landschap door windmolens wallonide milieufederatie Limburg heeft mede namens Natuurmonumenten en het Limburgs Landschap bezwaar gemaakt

    tegen het voornemen van de waalse regering om nabij teuven (b) windmolens te bouwen. de belangrijkste reden ligt

    in de aantasting van de landschappelijke kwaliteit van het zuid-Limburgse heuvelland.

    Het kleinschalige cultuurlandschap in

    en rondom Epen behoort tot de fraaiste

    van ons land. Niet voor niets maakt het

    gebied onderdeel uit van het Nationaal

    Landschap Zuid-Limburg. Het beleid

    ten aanzien van Nationale Landschap-

    pen is erop gericht om de bijzondere

    landschappelijke en cultuurhistorische

    waarden te beschermen en in stand te

    houden. Activiteiten die deze waarden

    aantasten, zijn dan ook verboden.

    De Waalse regering heeft onlangs een

    plan opgesteld voor de plaatsing van

    windturbines in Walloni. In het bij-

    behorende Cartografieplan zijn zones

    op de kaart aangewezen die in principe

    geschikt zijn voor de plaatsing van

    windmolens. En van die zones ligt ten

    oosten van Teuven op korte afstand

    van de Nederlandse grens bij Epen. De

    bevolking en andere belangstellenden

    kunnen zich over het plan uitspreken

    via een openbare enqute. Van deze

    mogelijkheid hebben ook Nederlandse

    instanties (Milieufederatie Limburg, VVV

    Zuid-Limburg, gemeente Gulpen-Wittem)

    gebruikgemaakt.

    De Nederlandse provincie Limburg heeft

    in haar ruimtelijke beleid opgenomen dat

    de plaatsing van windmolens in het

    Nationaal Landschap Zuid-Limburg niet is

    toegestaan. Volgens de provincie tasten

    windmolens in dit deel van de provincie

    de landschappelijke kwaliteit van het

    heuvelland te zeer aan en vormen ze

    een bedreiging voor de belevingswaarde

    van dit gebied. Toeristen komen in grote

    getale naar Zuid-Limburg om te genieten

    van het mooie landschap. Hoge wind-

    molens net over de grens op Belgisch

    grondgebied zullen vanuit het Neder-

    landse heuvelland duidelijk zichtbaar zijn

    en leiden tot horizonvervuiling. Juist

    dit argument vormt voor de VVV Zuid-

    Limburg eveneens reden om bezwaar te

    maken tegen het Waalse windmolenplan.

    De windmolens worden geplaatst vlakbij

    het Onderste en Bovenste Bosch bij Epen,

    een bos- en natuurgebied dat onderdeel

    uitmaakt van het Natura 2000-gebied

    Geuldal. In de bij het Waalse plan

    behorende milieueffectrapportage zijn

    wel de (milieu)gevolgen van de ontwik-

    keling van windenergie op het Waalse

    grondgebied in kaart gebracht, maar

    dat is niet gebeurd voor het net over de

    grens gelegen Nederlandse gebied. De

    natuur- en milieuorganisaties zijn dan

    ook van mening dat er alsnog onder-

    zoek moet plaatsvinden naar mogelijk

    significante negatieve effecten van de

    te plaatsen windmolens op de natuur-

    waarden van het Natura 2000-gebied.

    Een zelfde onderzoek dient ook plaats te

    vinden naar mogelijke geluidsoverlast en

    overlast van slagschaduw van de molens

    voor bewoners aan de Nederlandse kant

    van de grens.

    Bart Cobben

    Milieufederatie Limburg

    6 l i m b u r g s m i l i e u6 l i m b u r g s m i l i e u

  • schaliegas blijft de gemoederen bezighoudende discussies over schaliegaswinning in Nederland zijn weer wat geluwd. Nog in september was de milieufederatie

    Limburg in het nieuws, toen ze bij monde van directeur Hans Heijnen reageerde op een door minister kamp

    gepresenteerd rapport waarin te lezen was dat de milieurisicos van schaliegaswinning beheersbaar zijn.

    Het rapport van minister Kamp leek een opstap te gaan worden

    naar het begin van een tijdperk met boortorens in het land-

    schap. Ook in Limburg zijn er voorraden schaliegas en steenkool-

    gas die interessant genoeg zijn om er opsporingsvergunningen

    voor aan te vragen. In Midden-Limburg van Weert tot en met

    Roermond heeft Quadrilla Resources sinds september 2011 een

    aanvraag lopen. Tussen Roermond en Venlo is zon vergunning

    aan Hexagon (eigendom van DSM) verleend voor de opsporing

    van steenkoolgas.

    Na de publicatie van het onderzoeksrapport bleek dit behoorlijk

    vatbaar voor kritiek. Het hele onderzoek bleek niet meer dan

    een literatuurstudie en de Commissie MER constateerde dat

    bepaalde gevolgen van schaliegaswinning buiten het onderzoek

    zijn gebleven:

    - Wet- en regelgeving zijn niet voldoende in orde om risicos te

    ondervangen. Zo heeft het fraccen geen duidelijke plaats in

    de regelgeving.

    - Schaliegaswinning kan dichtbij bestaande breuken in de

    ondergrond aardbevingen opwekken. Het is daarom essentieel

    om de nabijheid van breuken van te voren uit te sluiten.

    - Het risico op vervuiling van het grondwater is beheersbaar

    door het nemen van de juiste technische maatregelen en een

    goede omgang met afvalwater.

    - Risicos in de praktijk ontstaan veelal door menselijk falen.

    - Staatstoezicht op de Mijnen speelt een essentile rol als toe-

    zichthouder. Voldoende capaciteit is daarvoor een vereiste.

    Het verzet tegen schaliegaswinning in Nederland is inmiddels

    al behoorlijk gegroeid. Vier provincies, waaronder Gelderland

    en Noord-Brabant, en een honderdtal gemeenten, waaronder

    Gulpen-Wittem, Landgraaf, Roermond en Leudal, hebben zich

    schaliegasvrij verklaard. Geen wonder dat Minister Kamp besloten

    heeft de storm van protest eerst maar even over te laten waaien.

    Op 18 september schreef de minister de Tweede Kamer dat er

    eerst een breder onderzoek moet komen naar de mogelijke

    locaties voor proefboringen. Dat onderzoek gaat zeker een jaar

    duren. Pas als dat onderzoek klaar is, zullen aanvragen voor een

    opsporingsvergunning in behandeling worden genomen. Voor de

    gebieden waarvoor al een opsporingsvergunning is afgegeven,

    wordt met de initiatiefnemers afgesproken dat er tot het vol-

    tooien van het landelijke onderzoek geen stappen worden gezet.

    Intussen gaat Milieudefensie door met het verzamelen van

    handtekeningen voor een petitie die de Tweede Kamer oproept

    geen boringen naar schaliegas toe te staan, een activiteit die

    mede door De Natuur en Milieufederaties wordt ondersteund.

    Voor meer informatie kun je kijken op de websites: milieufede-

    ratielimburg.blogspot.nl, www.milieudefensie.nl/schaliegas en

    www.schaliegasvrij.nl.

    Jelle Vegt

    Milieufederatie Limburg

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 7

  • een abonnement op het Limburgs milieu? Dat kan! Graag zelfs, want met het abonnement steun je de Milieufederatie Limburg met haar doelstellingen. Samen met de circa honderd bij haar aangesloten organisaties zet de Milieufederatie Limburg zich al ruim 40 jaar in voor natuur en landschap, een gezond leefmilieu n duurzaamheid in Limburg. Een jaarabonnement op Limburgs Milieu kost 12,50 euro. Je krijgt Limburgs Milieu dan ieder kwartaal thuisgestuurd. Als je een abonnement neemt vr 1 februari 2014, ontvang je het leuke en leerzame Be Green spel als welkomstgeschenk.

    Ja, ik neem een abonnement op het Limburgs Milieu voor 12,50 euro per jaarNaam :

    Adres: :

    Postcode :

    Woonplaats :

    Telefoon :

    E-mail :

    Abonnementen kunnen elk gewenst moment ingaan en worden aangegaan tot wederopzegging.

    Deze bon in een ongefrankeerde envelop opsturen naar:Milieufederatie LimburgAntwoordnummer 100536040 XT Roermond

    Handtekening: Datum:

    groter aanbod biologische producten in supermarktHet aantal producten met eko-keurmerk dat bij de reguliere supermarkten in de schappen ligt, is dit jaar tien procent hoger

    dan vorig jaar. Het fairtrade aanbod steeg zelfs met twintig procent. de afgelopen zeven jaar is het biologisch aanbod elk

    jaar groter geworden, gemiddeld met zestien procent. dit blijkt uit de laatste jaarlijkse eko-tellingen van milieudefensie

    onder Nederlandse supermarkten met medewerking van ruim tweehonderd vrijwilligers.

    Supermarktketen Hoogvliet scoort als beste, met gemiddeld

    398 biologische producten in de schappen. PLUS staat met

    een gemiddelde van 342 EKO-producten op de tweede plaats.

    Milieudefensie stopt

    na zestien jaar met

    de landelijke EKO-

    tellingen. ,,Biologisch

    voedsel is niet langer

    voorbehouden

    aan speciaalzaken,

    maar heeft zijn weg

    gevonden naar de

    schappen van alle

    supermarkten. De

    recente EKO-tellingen

    getuigen daarvan,

    aldus een woordvoerder

    van Milieudefensie.

    Milieudefensie startte

    in 1998 met de EKO-

    tellingen om het aanbod

    van biologische producten

    in reguliere supermarkten

    te stimuleren. In het

    eerste jaar werden er

    nog maar gemiddeld 6

    EKO-producten geteld per

    supermarkt. Milieudefensie

    hoopt dat de supermarkten

    de trend voortzetten. De fi lialen met de meeste EKO- en Fairtrade

    producten hebben een award gekregen. Kijk voor de volledige

    uitslag op www.ekotellingen.nl.

    8 l i m b u r g s m i l i e u

  • De jaarlijkse dag voor de achterban, de bij

    de Milieufederatie Limburg aangesloten

    groepen, vond dit jaar plaats in GaiaZoo in

    Kerkrade. Op het programma stond een le-

    zing over de Tranchotkaarten van directeur

    Hans Heijnen. Deze kaarten van Limburg zijn

    unieke en zeer gedetailleerde kaarten uit de

    tijd van Napoleon. De kaarten worden veel

    gebruikt, ook door de organisaties uit de

    achterban van de Milieufederatie. Maar er

    is iets nieuws aan toegevoegd. De kaarten

    zijn door de Milieufederatie gegeorefereerd.

    Dat wil zeggen dat de bestaande kaarten

    voorzien zijn van cordinaten, zodat de

    plaats waar je op dat moment bent, kan

    worden aangegeven met behulp van een

    gps-signaal. Hierdoor zijn ze voor veel meer

    doeleinden te gebruiken. Je kunt als het ware

    door de tijd reizen. Al lopend, of reizend

    met de trein, kun je switchen in de tijd

    (van 1805 naar 2013) en in het landschap.

    Je kunt ter plekke zien hoe het landschap

    Navigeren in de tijd met Napoleon in gaiazoowe hebben goed kunnen netwerken, het was een interessante lezing over de tranchotkaarten, Napoleon en

    een franse soldaat waren er ook, wat leuk, een filmpje waarin je met de trein door de tijd van Napoleon reist,

    prachtige locatie en niet te vergeten boeiende rondleiding door het park. dat waren wat reacties van de gasten die

    deelnamen aan de achterbandag op zaterdag 9 november in gaiazoo.

    eruit zag in 1805, wat er allemaal veranderd

    is en waar bijvoorbeeld onze plaats- en

    straatnamen vandaan komen.

    De uitleg over het ontstaan van de kaarten

    werd door Napoleon in hoogst eigen

    persoon gegeven. Hij gaf de gasten een les

    in zijn eigen geschiedenis, waarin hij werd

    ondersteund door een van zijn soldaten, met

    soms hilarische scenes. Gedeputeerde Van

    der Broeck van de provincie Limburg was

    aanwezig en voegde met een druk op een

    knop het gps-signaal toe aan de Tranchot-

    kaarten waardoor de locatie van GaiaZoo

    zichtbaar werd voor de gasten. Daarmee

    gaf hij de start voor het project: Navigeren

    in de Napoleontische tijd. Na een smake-

    lijke lunch, en volop gelegenheid om te

    netwerken, stonden de gidsen van GaiaZoo

    klaar om iedereen in groepen rond te leiden

    door het park. Er was ook gelegenheid om

    in te schrijven voor de workshop: Navigeren

    in de Napoleontische tijd die de Milieufe-

    deratie gaat starten en om met Napoleon

    op de foto te gaan. Kortom, een geslaagde

    dag met een afwisselend programma en

    tevreden gasten.

    Je kunt je nog inschrijven voor de workshop

    Navigeren in de Napoleontische tijd. De

    workshop is alleen toegankelijk voor de

    groepen die bij de Milieufederatie Limburg

    zijn aangesloten. Heb je interesse,

    stuur een e-mail aan Lily van Onna:

    [email protected] Je

    wordt dan op de hoogte gehouden van de

    voortgang van de plannen.Foto

    s: M

    oniq

    ue D

    emar

    teau

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 9

  • Column Wim Kuipers

    Op twaalf-elf-dertien omstreeks elf-elf uur besloot ik me een niet

    zo serieuze vraag te stellen. Een elf-vraag: wie maakte de beste

    milieugrap van dit jaar? Die onbekende die een neergeschoten

    wolf over duizend en nog wat kilometers in zijn auto meenam naar

    Nederland en daar als eigenheims verkeersslachtoffer neerlegde, of

    het restant van de Roermondse VVD?

    Ik zal duidelijker worden. Op de site van L1 verscheen die dag

    om 10.58 het bericht: VVD Roermond bezorgd om dijken. De

    waterkeringen zijn niet in orde, zo is het wakkere fragment te

    weten gekomen, en dus moet het college maar meedelen wat er

    gedaan moet worden om de waterkeringen weer op orde te krijgen,

    en hoe lang dat duurt. Lees nu vooral verder: Volgens de VVD is de

    kwestie extra actueel, nu door de regen van de afgelopen dagen het

    waterpeil in de Maas stijgt.

    Ik rende onmiddellijk de trap af naar buiten. Ik woon nauwelijks

    honderd meter van de Maas, maar moet wel vijf wegen oversteken

    om er te komen: dat mag ook wel eens gezegd worden. En ja hoor:

    het water leek wat hoger. Goed, die afgelopen dagen zijn uiteraard

    afgelopen, maar het was kantje boord. Was de Maas 7,89 meter

    gestegen heel Nederland had weer aandacht gehad voor Limburg.

    Maar wat betekent dat nu: drie, vier, zes meter in vergelijking met

    een VVD-snelheid van 130.000 meter? Er zijn genoeg deskundigen

    die willen verklaren dat bij die snelheid de kans op verkeersdoden

    heel wat groter is dan bij 100 kilometer, de laten we zeggen

    Groen-snelheid. Maar wat vergelijk ik helemaal? Hoeveel zwakkeren

    bevinden zich op de autoweg, in een kwetsbare positie? Geen

    voetgangers, fietsers, rolstoelers, mensen met een 45-auto. Waar

    maak ik me dan druk om?

    Hoho! Wat is de kans dat er mensen verdrinken bij een overstroming

    van de Maas? Daar moeten we echt eens over na gaan denken.

    Ik ben als Maasman onlangs genterviewd voor een boek van de

    provincie over de watersnoden van de jaren negentig. Reden: die van

    Kerstmis 1993 is twintig jaar geleden, en de hoeveelheid neerslag in

    Limburg stijgt met niet minder dan twintig procent. Dus...

    ... ja wat dus? Eerst echte feiten. Als er in het noordoosten van

    Frankrijk en in het oosten van Walloni in korte tijd heel wat water

    Help, moder maas gaat...

    beschikbaar komt, gaat het water in de Limburgse Maas stijgen.

    Altijd zo geweest. Het stijgende water komt vrij rustig naar ons

    toe. Allez, de snelheid verdubbelt, verdrievoudigt misschien, maar

    die snelheid is absoluut niet te vergelijken met het razende, alles

    vernielende water van een vloedgolf. Bovendien zien we het water

    komen. En als we het niet zien, waarschuwen de computers ons.

    De mensen die dicht bij de Maas wonen, kunnen alle noodzakelijke

    maatregelen nemen. Desondanks vindt de VVD dat de vele

    kilometers dijk die al aangelegd zijn wat hoger moeten vanwege de

    regen die we zouden kunnen krijgen.

    Knnen krijgen, maar dat is voor de meeste politici al krijgen. Nou

    ga ik daar niet tegen in. Ik ga niet zeggen: niet iedereen is van

    mening dat het zoveel natter wordt. Integendeel: ik doe er nog wat

    water bij en ga braaf uit van een kwart mr regen oftewel 200

    millimeter. Omgerekend: vier millimeter per week meer. Ook die

    berekening mag men nog royaal noemen, want Midden-Limburg

    heeft jaren met minder dan 700 millimeter. Hoe groot is de kans op

    ongelukken? Mijn vraag daarom: wat voor tekenen zijn er dat die

    extra regen in enorme plensbuien valt, of dat het wekenlang aan

    n stuk door regent? Even doordenken en dan de vraag: moet je

    dus wel die kades en dijken verhogen?

    Ja vindt de VVD Roermond. Ik noem dat bangmakerij. Bang

    maken voor wilde dieren, geheimzinnige virussen, inbrekende

    bollen breigaren (bul garen ...) en magnetrons die alles wat je zegt

    afluisteren. Regelmatig lees ik dat VVDers opscheppen over hun

    Verlichting, de Verlichting die een einde maakte aan de macht

    van de kerk, dus aan allerlei afgoderij en ander bijgeloof. Geen

    dreigende god meer die de mensheid strafte met donder, droogte,

    plagen: de mens nam de heerschappij helemaal over. De wereld

    werd maakbaar. Hogere dijken dus...

    ... want als er iets mis gaat kunnen we God of natuurkrachten

    niet meer de schuld geven. Maar waar gaat het helemaal om?

    Hoeveel mensen krijgen de Maas thuisbezorgd over tien jaar, of

    in 2043, 2106? Waarom moet ik nu denken aan mensen die het

    gras van hun gekoesterd gazon onkruid noemen als het op de

    oprit gedijt?

    Wim Kuipers

    Foto

    : Fot

    obur

    eau

    Kuit

    , Roe

    rmon

    d

    1 0 l i m b u r g s m i l i e u

  • Prijsvraag: win het Handboek Natuurfotografi e+

    bij kNNv uitgeverij is onlangs het Handboek Natuurfotografie+ verschenen. Het boek gaat uitgebreid in op de

    landschapsfotografie en is een onmisbare praktijkgids voor natuurfotografen. doe mee aan de prijsvraag en win een

    exemplaar van dit bijzondere boek.

    prijsvraag

    Geef het goede antwoord op de

    onderstaande vraag en maak kans

    op een exemplaar van het handboek

    natuurfotografi e+. De Milieufederatie

    Limburg en Knnv Uitgeverij verloten

    twee exemplaren onder de goede

    inzenders.

    Wie maakte in 1861 (in Londen) de

    allereerste kleurenfoto?

    A. James Maxwell

    B. William talbot

    c. George eastman

    D. Gabriel Lippmann

    Stuur het antwoord op deze vraag per

    briefkaart vr 1 februari 2014 naar:

    Milieufederatie Limburg

    t.a.v. Limburgs Milieu

    Godsweerderstraat 2

    6041 Gh roermond

    of stuur een e-mail naar:

    [email protected]

    o.v.v. Limburgs Milieu/handboek

    natuurfotografi e+

    vermeld volledige naam- en

    adresgegevens. De winnaars krijgen het

    boek automatisch thuisgestuurd.

    Olifanten, leeuwen, tijgers, apen, giraffen,

    pinguns, walvissen of ijsberen? Je hebt ze

    geen van allen nodig om een goede

    natuurfoto te maken. Wat dan wel? Dit

    boek! Met deze uitgebreide versie van het

    best verkochte standaardwerk over natuur-

    fotografi e wordt aan de hand van concrete

    opdrachten en nieuw fotomateriaal de

    natuurfotografi e naar een hoger niveau

    getild. Het Handboek Natuurfotografi e+

    laat zien dat natuur dichtbij huis begint en

    hoe je daar boeiende beelden van maakt.

    Als complete opvolger van het Handboek

    Natuurfotografi e gaat deze plusversie

    een stap verder. Ben jij bijvoorbeeld een

    technisch, biologisch, kunstzinnig of fi lo-

    sofi sch gedreven fotograaf? Op de eerste

    pagina kom je daar al achter, zodat je snel

    doorziet op welke vlakken je het meest

    kan bijleren. Ook is er een compleet nieuw

    hoofdstuk opgenomen over het nut van

    het beoordelen en bespreken van fotos.

    Tevens wordt er meer informatie gegeven

    over het presenteren en publiceren van

    fotos. Concrete opdrachten moedigen je

    aan om meteen het veld in te gaan. Welke

    apparatuur heb je nodig? Hoe benut je

    de technische mogelijkheden? Hoe vind

    je fotogenieke dieren? Wat geeft een

    natuurfoto zeggingskracht? Hoe kom je tot

    verdieping?

    Auteurs Bart Siebelink en Edo van Uchelen

    zijn gedreven biologen en natuurfotografen.

    Als geen ander weten ze hun enorme

    kennis op eenvoudige wijze over te dragen.

    Samen hebben ze het Centrum voor

    Natuurfotografi e opgericht, ht kennis-

    en educatieplatform voor alle natuurfoto-

    grafen. Je vindt dit online via de website

    www.centrumvoornatuurfotografi e.nl.

    Bart Siebelink en Edo van Uchelen

    Handboek Natuurfotografi e+

    Formaat: 17x24 cm

    300 paginas, full color

    Genaaid gebonden

    KNNV Uitgeverij

    ISBN 978 90 5011 4646

    Prijs: 29,95

    Verkrijgbaar in de boekhandel,

    via www.knnvuitgeverij.nl en

    www.centrumvoornatuurfotografi e.nl

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 1 1

  • Op dit evenement kwamen zon 750 vertegenwoordigers bijeen van

    initiatieven, overheden, corporaties, provincies en serviceverleners.

    Het sterk groeiende aantal lokale duurzame energie-initiatieven is

    n van de meest zichtbare aanwijzingen dat Nederlanders zelf de

    regie pakken.

    De lokale energiebeweging krijgt mogelijk een impuls door de

    belastingkorting per 1 januari 2014 voor collectieve lokale

    energieopwekking. Dat kan bijvoorbeeld rendabele collectieve

    zonneparken dichterbij brengen. Tientallen initiatieven zijn al bezig

    met de voorbereiding en honderden deelnemers bezochten tijdens

    het Evenement HIER opgewekt de sessies over dit onderwerp. HIER

    opgewekt haakt daarop in met de oprichting en ondersteuning van

    het Kenniscluster Zonneparken. Samen met juristen, fiscalisten en

    lokale initiatieven onderzoekt HIER opgewekt de mogelijkheden en

    ontwikkelt handvatten.

    Er zijn al meer initiatieven dan Nederland gemeenten telt. En

    wekelijks komt er wel n bij. De ambitie van HIER opgewekt is om

    lokale duurzame energie voor iedereen bereikbaar te maken.

    Limburg telt 22 duurzame initiatieven verspreid over de hele

    provincie. Verschillende van hen waren aanwezig in Amersfoort,

    namen deel aan de workshops en deelden hun ervaringen en

    ambities met de andere initiatiefnemers uit de rest van het land.

    Het steunpunt HIER opgewekt van de Milieufederatie Limburg

    ondersteunt de duurzame initiatieven in Limburg.

    veel Limburgse initiatieven bij evenement Hier opgewekt in amersfoortNederland telt inmiddels bijna 500 lokale duurzame energie-initiatieven. en de beweging heeft effect. Lokale

    overheden, energiebedrijven en netbeheerders signaleren dat hun rol moet veranderen. dat is de belangrijkste

    conclusie van het landelijk evenement Hier opgewekt dat op vrijdag 15 november in amersfoort plaatsvond.

    Hier opgewekt

    hier opgewekt is ht kennisplatform voor lokale duurzame

    energie-initiatieven en iedereen die daar interesse in

    heeft: initiatiefnemers, maar ook samenwerkingspartners

    zoals gemeenten, provincies, corporaties, verenigingen

    van eigenaren, adviesbureaus en serviceverleners.

    hier opgewekt verbindt mensen die werk maken van

    duurzame energie en helpt de beweging groter en

    professioneler te maken. het brengt alle duurzame lokale

    energie initiatieven in nederland in beeld, ontwikkelt

    in samenwerking met lokale initiatieven kennisdossiers

    en organiseert informatie- en inspiratiesessies door het

    hele land. hier opgewekt is een initiatief van het hier

    Klimaatbureau en De natuur en Milieufederaties. Kijk voor

    meer informatie op www.hieropgewekt.nl. hier vind je ook

    de deelnemerslijst en een verslag van het evenement hier

    opgewekt in Amersfoort.

    1 2 l i m b u r g s m i l i e u

  • De gemeente wil met dit initiatief inwoners

    en bedrijven helpen met energiebesparing

    en energieopwekking door het gebruik van

    zonne-energie. Bovendien helpt de

    zonatlas om gemeentelijke doelstellingen

    Lancering eerste interactieve zonatlas van Limburgin oktober lanceerde wethouder ruud guyt van sittard-geleen de eerste interactieve zonatlas van Limburg.

    dit interactieve instrument is gemaakt in samenwerking met klimaatverbond Nederland en geeft de zonne-

    energiepotentie van alle daken binnen de gemeente weer.

    op energiegebied te realiseren. Vanaf nu

    kunnen inwoners van Sittard-Geleen in n

    oogopslag zien welke daken in de

    gemeente geschikt zijn voor het plaatsen

    van zonnepanelen en het opwekken van

    Om dit doel te bereiken heeft Leudal

    Energie een route uitgestippeld. Hierin zijn

    drie hoofdfasen te onderscheiden. Zo is

    Leudal Energie begonnen met de actie

    Leudal zoekt zon, waarin de coperatie

    helpt en ontzorgt in de aanschaf van

    zonnepanelen. Daarvoor zijn vier installa-

    teurs geselecteerd die voldoen aan het

    eisenpakket. Vervolgens is er via infoavon-

    den de gelegenheid gegeven aan inwoners

    van Leudal om kennis te maken met de

    installateurs, maar ook om te horen wat de

    coperatie voor hen kan betekenen. Op

    deze avonden in Roggel en Grathem

    kwamen respectievelijk 80 en 90 mensen af.

    Leudal Energie kijkt er dan ook met

    tevredenheid op terug. De eerste stap is

    gezet.

    Maar ook met de tweede fase is men al

    begonnen. Zon zoekt dak houdt in dat er

    naar geschikte daken voor zonnepanelen

    wordt gezocht. Zo wordt er nu bekeken of

    er op de daken van scholen panelen gelegd

    Leudal energie gaat voor zonne-energieLeudal energie timmert al enkele maanden aan de weg in de gemeente Leudal. deze duurzame energie coperatie

    heeft sinds haar oprichting op 27 mei jongstleden niet stil gezeten. ze moet ook wel, want er is een ambitieus doel dat

    nagestreefd wordt. twintig procent van de energie in de gemeente moet in 2020 duurzaam zijn.

    kunnen worden. In de toekomst wil de

    coperatie ook omwonenden van deze

    daken mee laten profiteren van de

    opgewekte energie. Dus ook wanneer men

    zelf geen geschikt dak heeft, kan men

    gebruik maken van zonne-energie. Ten

    slotte ligt er het plan om een solarpark

    mogelijk te maken. De leden van Leudal

    Energie participeren in het solarpark en

    kunnen hun eigen stroom afnemen via de

    coperatie. Een mooi streven.

    Maar bovenal is Leudal Energie een

    coperatie. Leden mogen meebeslissen en

    ideen aandragen. Zo kunnen ze profiteren

    van gezamenlijke inkoop en andere acties.

    Er wordt al gesproken over energiecoaches

    en op dit moment kunnen leden goedkoop

    LED-verlichting aanschaffen. Kortom,

    Leudal Energie bestaat door n voor haar

    leden.

    zonne-energie. Vervolgens kunnen ze met

    een eenvoudige rekenmodule uitrekenen

    wat de investering hen zal opleveren.

    De zonatlas is niet alleen geschikt voor

    huishoudens. Ook scholen en bedrijven

    kunnen zien welke kansen er liggen voor

    het opwekken van duurzame energie. In

    Nederland maken naast Sittard-Geleen ook

    Arnhem, Tiel, Groningen, Ten Boer,

    Dordrecht, Eindhoven, Haarlem, Bloemen-

    daal, Heemstede, s-Hertogenbosch,

    Utrecht en Boxtel gebruik van de zonatlas.

    Je vindt de zonatlas op de website www.

    zonatlas.nl/sittard-geleen.

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 1 3

  • Het komt er nu op aan de afspraken uit het akkoord waar te

    maken. Dat gebeurt natuurlijk door op landelijk niveau invulling

    te geven aan de afspraken. Maar dat kan ook gebeuren op

    individueel niveau. Daarom vragen de bovengenoemde organisa-

    ties hun leden en donateurs om medewerking. Dat kan bijvoor-

    beeld door waar mogelijk energie te besparen. Het kan ook door,

    zoals al veel huishoudens hebben gedaan, zonnepanelen aan te

    schaffen en zo eigen duurzame energie op te wekken.

    Natuur & Milieu organiseert daartoe de actie Zon Zoekt Dak.

    Met deze actie maakt Natuur & Milieu het mensen gemakkelijk

    goede zonnepanelen aan te schaffen tegen een aantrekkelijke

    prijs. Zonnepanelen zijn goed voor het milieu, maar ook goed

    voor de portemonnee, want je bespaart minstens 16 procent op

    samen aan de slag voor duurzame energievijf landelijke natuur- en milieuorganisaties (greenpeace, milieudefensie, Natuur & milieu, de Natuur en

    milieufederaties, wereld Natuur fonds) tekenden onlangs samen met de overheid en vele andere maatschappelijke

    organisaties, onder wie werkgevers en werknemers, het energieakkoord.

    de energierekening. Bij Zon Zoekt Dak heb je al een pakket

    zonnepanelen voor 2.690,- en alles wordt geregeld, van

    offerte tot installatie. Meer informatie: www.zonzoektdak.nl.

    Nederlanders worden zich er steeds meer van bewust dat ze - nu de

    gloeilamp uit de schappen is verdwenen - al hun lampen in moeten

    leveren voor recycling, aldus Stichting LightRec. Energiezuinige

    verlichting kan namelijk voor meer dan 90 procent worden

    gerecycled. Uit de Verlichtingsmonitor blijkt dat de meeste

    consumenten hun lampen inleveren bij de milieustraat. Daarnaast

    zijn de supermarkt in de buurt en de chemokar populaire inlever-

    punten.

    Nu er geen gloeilampen meer verkocht worden, moeten straks alle

    oude lampen en armaturen worden ingezameld voor recycling om

    ervoor te zorgen dat er geen stoffen in het milieu terechtkomen.

    Dit geldt ook voor armaturen. En omdat energiezuinige verlichting

    bijna volledig kan worden gerecycled, blijven daarmee kritische

    grondstoffen behouden. ,,We roepen consumenten dan ook op om

    hun oude verlichting af te danken in de Wecycle-inleverbakken,

    aldus Jeroen Bartels, manager van LightRec en een van de

    opdrachtgevers van Wecycle.

    Consumenten kunnen altijd hun oude tl-buizen, spaar- en ledlam-

    pen en armaturen inleveren bij de winkel als ze een nieuwe lamp

    kopen. Ook zijn er inzamelbakken bij de gemeentelijke milieustraat

    en bij veel bouwmarkten, elektronicawinkels en supermarkten.

    driekwart Nederlanders levert lampen in voor recyclingsteeds meer Nederlanders (75%) weten waar ze hun oude lampen in kunnen leveren voor recycling. dat blijkt uit de

    verlichtingsmonitor van stichting Lightrec. Hoewel energiezuinige verlichting altijd moet worden ingeleverd voor

    recycling, gooit een kwart van de consumenten de oude lampen nog bij het huisvuil.

    Steeds meer winkels gaan proactief een samenwerking aan met

    Wecycle. Bij deze winkels kunnen consumenten hun oude lampen

    altijd kwijt. Op dit moment is dit al mogelijk bij MediaMarkt,

    Saturn, Hornbach, Gamma, Blokker en de supermarkten Bas van der

    Heijden, DekaMarkt, Digros, Dirk van den Broek en MCD.

    1 4 l i m b u r g s m i l i e u

  • milieuorganisaties willen duidelijke normen voor groei melkveehouderijde Natuur en milieufederaties en milieudefensie zijn kritisch op het voornemen van staatssecretaris dijksma om de

    melkveehouderij in Nederland te laten groeien. dit plan werd medio december bekend in een brief die dijksma naar de tweede

    kamer stuurde. de milieuorganisaties stellen dat Nederland niet zit te wachten op meer vee-industrie met alle gevolgen van dien.

    De groei van de melkveesector wordt door

    de staatssecretaris toegestaan als er voldaan

    wordt aan mestverwerking. Volgens De

    Natuur en Milieufederaties en Milieudefensie

    is er echter onvoldoende capaciteit om al die

    mest weg te werken. Het Planbureau voor

    de Leefomgeving geeft n al aan dat er niet

    voldoende capaciteit is voor mestverwerking,

    nu niet en straks ook niet. Daarnaast worden

    andere milieuproblemen die gepaard gaan

    met de groei van de melkveehouderij niet

    opgelost, aldus de organisaties.

    Het Planbureau voor de Leefomgeving

    concludeerde in een eerdere evaluatie van

    het mestbeleid dat de uitbreiding van de

    mestverwerking onvoldoende is voor de

    vanaf 2015 verwachte hoeveelheid mest.

    Verder stelt het Planbureau dat mestver-

    werking een end of pipe-maatregel is, en

    overige milieuproblemen er niet mee worden

    opgelost, zoals uitstoot van ammoniak en

    broeikasgassen. De effecten van stank en in-

    fectiedruk blijven zelfs volledig onbesproken.

    Wil de melkveehouderij binnen de milieu-

    grenzen opereren, dan moet de omvang van

    de veestapel direct verbonden worden met

    de hoeveelheid landbouwgrond. Dat betekent

    niet nog meer koeien erbij. Anders wordt het

    dweilen terwijl we de mestkraan verder open

    zetten, zo meent het Planbureau.

    De milieuorganisaties vinden het wel goed

    dat de staatssecretaris het heeft over

    grondgebonden veehouderij als voorwaarde

    voor uitbreiding. Wel moeten hier duidelijke

    normen voor komen, bijvoorbeeld niet meer

    dan twee koeien per hectare gras. Ook zijn ze

    positief over het behouden van dierrechten

    voor varkens en kippen. Hiermee wordt een

    grens gesteld aan het aantal kippen en

    varkens dat de Nederlandse vee-industrie

    mag houden. Dat stelsel blijft nu in ieder

    geval tot 2018 intact, terwijl het eerst in

    2015 zou verdwijnen.

    De milieuorganisaties voerden wekenlang

    campagne tegen de ongebreidelde groei

    van de vee-industrie. Op www.maakvan-

    nederlandgeenmegastal.nl hebben duizenden

    mensen al een kaartje naar Dijksma gestuurd

    met de oproep van Nederland geen megastal

    te maken. Uit onderzoek van Arcadis bleek

    eerder al dat door afschaffi ng van de dier-

    rechten in provincies met veel vee-industrie,

    zoals Brabant, Limburg, Gelderland en

    Overijssel, de juridische ruimte ontstaat voor

    een verdubbeling van de veestapel. Groei van

    de intensieve veehouderij in Nederland zorgt

    voor veel problemen waar iedereen mee te

    maken heeft. Het milieu gaat achteruit door

    meer uitstoot van methaan en verzuring

    van de bodem en water door de extra mest.

    De groei van de veehouderij is ook niet

    goed voor de volksgezondheid. Intensieve

    veehouderijen zorgen voor verspreiding van

    antibiotica-resistente bacterin en uitstoot

    van fi jnstof. Ook neemt de kans op de

    verspreiding van dierziektes toe naarmate de

    dieraantallen toenemen.

    Hans Heijnen (directeur Milieufederatie Lim-

    burg) pleit al jaren voor een dier-standstill in

    Limburg. Het afschaffen van de dierrechten

    en het melkquotum ziet de Milieufederatie

    Limburg dan ook niet zitten. ,,Maak van

    Limburg geen mestvaalt. Er zijn al te veel

    dieren in onze provincie. Daarom kampen we

    met problemen als geurhinder, ammoniak

    en fi jnstof. Kortom, een aantasting van de

    kwaliteit van onze leefomgeving. Middels de

    campagne hebben we onze achterban op-

    geroepen om te reageren op de voornemens

    in Den Haag. Ook elders in Nederland werd

    de campagne gesteund. Hopelijk met een

    positief resultaat.

    dijksma moet Niet wacHteN op europees beLeid

    Staatssecretaris Dijksma van economische zaken wil een europese richtlijn voor

    het welzijn van melkkoeien, liet ze in december weten in de tweede Kamer. Maar

    andere europese landen willen dat vooralsnog niet. volgens Milieudefensie moet de

    staatssecretaris niet wachten op europa om in te zetten op welzijn van melkkoeien.

    Als het melkquotum vervalt in 2015 en er explosieve groei dreigt van de nederlandse

    melkveehouderij staat dierenwelzijn op de tocht. ,,er is de afgelopen jaren een kleine

    winst geboekt door extra aandacht voor weidegang voor koeien. Als we niks doen

    om de groei aan banden te leggen gaat het weer hard de verkeerde kant op, aldus

    Jacomijn Pluimers, campagneleider duurzaam voedsel van Milieudefensie. ,,De groei

    en schaalvergroting zorgt ervoor dat meer koeien opgehokt staan in megastallen

    en niet of amper meer buiten komen. overigens staat niet alleen het welzijn van

    melkkoeien op het spel. ook het welzijn van mensen wordt aangetast met een

    verdere groei van de veestapel en een groter mestoverschot. Dijksma moet inzetten

    op een veehouderij die past binnen nederland. Daar past geen forse groei bij.

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 1 5

  • Nieuwe ontwikkelingen rond N266 en N280over de N266 is weer redelijk veel nieuws te melden. er zijn inmiddels een tweetal alternatieven afgevallen; het

    betreft de variant met een directe aansluiting op de a2 en de oostelijke randweg rond budschop. waar de a2-

    variant vele malen te duur bleek, bood de randweg aan de oostzijde geen oplossend vermogen, met name de grote

    hoeveelheden sluipverkeer waren hierbij een probleem.

    Er blijven twee alternatieven over (1 en 2), met beiden een tweetal

    varianten. Alternatieven 1A en 1B volgen beide het bestaande trac.

    Bij 1A zijn er nauwelijks aanpassingen. Deze variant is in verhouding

    dan ook heel goedkoop. Variant 1B kent een verdiepte ligging. Verder

    zijn er variant 2A en 2B, beide gaan door het westelijke buitengebied.

    Variant 2A ligt vlak langs de kern Nederweert, 2B voert door het

    buitengebied, dicht bij de aldaar gelegen natuur. Voor deze vier alter-

    natieven wordt nu gekeken of ze haalbaar gemaakt kunnen worden.

    In dit geval betekent haalbaar betaalbaar. Dat betekent dus ook dat

    er geschaafd wordt aan de varianten. De eerder aangevraagde gelden

    vanuit het GOML zijn reeds toegezegd. Er komt 4,8 miljoen euro vrij

    voor de reconstructie van de N266. Samen met de 10 miljoen euro van

    de Provincie Limburg en de 5 miljoen euro van de gemeente Neder-

    weert komt dit neer op een budget van een kleine 20 miljoen euro.

    De vraag is echter wat dit schaven betekent voor de milieueffecten

    op mens, natuur en landschap. Minder mitigerende en compense-

    rende maatregelen kunnen immers ervoor zorgen dat de belasting

    voor de natuur of de inwoners dusdanig wordt dat alternatieven

    afvallen. Denk hierbij aan een te hoge stikstofdepositie in een Natura

    2000-gebied of te hoge geluidbelasting op woningen. Zijn de alterna-

    tieven fi nancieel haalbaar? En zo niet, moeten ze ten koste van alles

    N280

    Bij de N280 bij Baexem zijn eveneens een aantal varianten nader

    onderzocht. Ook hier gaat het om vier alternatieven. Alternatief 2

    - dicht langs de kern voor een groot deel over het huidige trac - is

    er als laatste bijgekomen doordat de Commissie-MER had aan-

    gegeven dat dit alternatief onderzocht moest worden omdat het

    problemen kon oplossen zonder al te veel ingrepen. Het tweede

    alternatief dat verder onderzocht is, is alternatief 3 (iets verder van

    de kern gelegen). Dit is door de groep stakeholders (met uitzonde-

    ring van Baexemse Zaken) als voorkeursalternatief aangegeven. Ook

    de Milieufederatie Limburg maakt deel uit van deze groep stakehol-

    ders. Dan zijn er nog de alternatieven 5A en 5C. Die gaan allebei in

    een ruime boog om Baexem heen. Voorstanders

    van deze varianten zijn de actiegroep N280

    en Baexemse Zaken, een ondernemersvereni-

    ging waar een aantal van de ondernemers uit

    Baexem bij aangesloten is.

    De Milieufederatie hanteert bij ruimtelijke

    ontwikkelingen de speerpunten natuur-

    Roy Renneberg

    Milieufederatie Limburg

    bescherming en zuinig ruimtegebruik. Vanuit dit perspectief ging de

    voorkeur van de Milieufederatie uit naar alternatief 2, vlak langs de

    kern. Om echter tot de integraal beste oplossing te komen, heeft de

    Milieufederatie zich geschaard achter alternatief 3. Bij dit alterna-

    tief wordt ook de natuur gespaard, is duurzaamheid gegarandeerd

    en zal het ruimtegebruik beperkt blijven.

    In de meest recente informatieavond over de N280 heeft men een

    nieuw alternatief gepresenteerd. Dit betreft een variant op alter-

    natief 3 waarbij enkele punten (onder meer het aantal te slopen

    woningen) verbeterd zijn. Bij deze variant wordt de aansluiting van

    Baexem op de N280 op een andere plek gerealiseerd. Op 7 februari

    2014 moet het defi nitieve besluit rond het

    wegvak Baexem genomen worden. De Milieu-

    federatie blijft intussen aanschuiven in de

    diverse overleggen om haar standpunten uit te

    dragen.

    fi nancieel haalbaar gemaakt worden?

    De groep van veertien stakeholders die eensgezind was over het be-

    houd van het huidige trac - en waar ook de Milieufederatie Limburg

    deel van uitmaakt - blijft achter haar keuze staan. Er zijn onlangs vier

    nieuwe stakeholders bijgekomen. Zij zijn vanwege de overgebleven

    alternatieven belanghebbenden. En van de nieuwe stakeholders

    heeft zich aangesloten bij de groep van veertien. Ook deze stakehol-

    der heeft gekozen om zich in te zetten voor een oplossing op het hui-

    dige trac. Er is ook een

    nieuwe projectleider, dit

    vanwege de twee paral-

    lel lopende infrastruc-

    turele projecten (N266

    en N280) die beide door

    Gaston Graaf geleid

    werden. De nieuwe

    projectleider zal zich nu

    volledig richten op de

    N280 en Henk Luijpers

    zal zijn werkzaamheden

    bij de N266 overnemen.

    1 6 l i m b u r g s m i l i e u

  • graetheide geschrapt als toekomstig industrieterrein in ontwerp-poLde bewonersorganisatie graetheidecomit zet zich al 40 jaar in voor het behoud van een groene graetheide (sittard-

    born). altijd werd het gebied geclaimd voor bedrijvigheid en industrie. Nu is er volgens het graetheidecomite een

    doorbraak in het ontwerp van het nieuwe provinciaal omgevingsplan Limburg (poL): geen reservering meer van het

    220 hectare grote gebied als (reserve) bedrijventerrein. zal de graetheide dan toch altijd groen blijven?

    In de nog op te stellen gebiedsvisie moet de toekomst van Graet-

    heide uiteindelijk helder worden. De gemeente Sittard-Geleen

    gaat die visie opstellen en het Graetheidecomit is uitgenodigd

    om hierover mee te denken. Vele jaren is er niets gedaan aan

    mogelijkheden om groene waarden, ecologische verbindings-

    zones en landschapsontwikkeling te realiseren. Dergelijke maat-

    regelen werden terzijde geschoven omdat de politiek telkens

    koos voor industrile- dan wel bedrijfsbestemmingen ten gunste

    van DSM en later Chemelot.

    Het Graetheidecomit heeft jarenlang strijd gevoerd tegen de

    opeenvolgende claims die DSM op het gebied legde. Het provin-

    ciaal bestuur van Limburg reserveerde in streekplannen en later

    in het POL keer op keer de Graetheide als (reserve)bedrijven-

    terrein. In al die jaren kwamen tal van plannen voorbij: een olie-

    raffinaderij, zware chemische industrie, een Naftakraker, een

    OPAC installatie, uitbreiding van de Chemelotcampus, etcetera.

    Maar nu lijken er dan toch plannen te zijn om het gebied te la-

    ten zoals het is. In het onlangs gepubliceerde ontwerp-POL staat

    namelijk: We vinden het, gezien de overmaat aan terreinen, van

    belang om zoveel mogelijk plannen en ideen te schrappen. Dat

    geldt in elk geval voor St. Joost-West, Panneslager, uitbreiding

    bedrijventerrein Hendrik en diverse kleinere lokale plannen. Dit

    geldt ook voor de reserveringslocatie Graetheide in de tot nu toe

    beoogde vorm en omvang. De op te stellen gebiedsvisie moet het

    toekomstperspectief voor onder meer dit gebied schetsen. Als

    er in de toekomst een eventuele uitbreiding van de chemie-

    campus aan de orde zou zijn, kan de Lexhy daarvoor een geschikte

    locatie zijn.

    Nog geen twee jaar nadat de Provincie Limburg en DSM een

    overeenkomst sloten die DSM het recht geeft de komende

    30 jaar industrie te vestigen op Graetheide n de Lexhy, is er nu

    ruimte voor een andere visie op de toekomst van Graetheide.

    Gedeputeerde Staten geven aan dat het gebied geschrapt kan

    worden als (reserve)bedrijventerrein. Dat is volgens het Graet-

    heidecomit een doorbraak die mede gerealiseerd is door de

    steun van heel veel inwoners die rondom Graetheide wonen.

    Het Graetheidecomit roept het provinciaal bestuur op haar

    besluit met daden te onderstrepen. Zo zou er eenmalig geld

    genvesteerd kunnen worden in versterking van groene en land-

    schappelijke waarden in dit gebied. De provincie is er mede de

    oorzaak van dat dit veertig jaar lang vanwege de DSM-claim op

    het gebied niet is gedaan. Dat kan nu ingehaald worden. Daarom

    doet het Graetheidecomit een beroep op het provinciaal

    bestuur nu hierover een helder signaal af te geven.

    Bestuur Graetheidecomit

    Foto

    s: G

    raet

    heid

    ecom

    it

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 1 7

  • Natuursuper viert alle seizoenen ,,wat een heerlijke zomer was het aldus marije van der park, initiatiefnemer van Natuursuper. ,,we genieten nog

    na en bereiden ons nu voor op de winter. Natuursuper gaat over groene buurten en een groene buurt maak je zelf.

    samen met anderen verander je een braakliggend terrein in jouw buurt in een tijdelijke tuin. winter betekent ook

    een periode van nieuwe tuinen, initiatieven en mensen die zich aandienen. een uitstekende tijd om met elkaar in

    gesprek te gaan en plannen te maken.

    Niets mooier om van de seizoenen gebruik

    te maken en mee te deinen op hun ritme.

    De tijd van het vele oogsten is voorbij.

    ,,Alles was dit jaar wat later met volop

    pompoenen, spinazie, mas, sla, oost-

    indische kers en kolen, benadrukt Marije

    Van der Park. ,,Voorraden zijn aangelegd

    en de bak of tuin is voorzien van een com-

    post- en mulchlaag. Zo is de grond goed

    beschermt tegen de kou. Ook zorgt het

    voor het microklimaat en leven in je bak of

    tuin. Het voorjaar lijkt nog ver weg, maar

    de voorpret begint nu al met het sorteren,

    drogen en bewaren van de zaden die je

    straks kunt gaan planten.

    Net zoals de natuur maakt ook Natuur-

    SUPER zich op om nieuwe plannen en

    ideen vorm te geven. Ze zijn gerijpt in de

    zomer, nu is het tijd voor concrete stappen.

    Naast het ondersteunen van tuinen zal

    NatuurSUPER zich de komende tijd ook

    richten op het ontwikkelen van work-

    shops, zoals een workshop zaden oogsten,

    drogen en bewaren inclusief zonnedroog-

    kast bouwen. Van Der Park: ,,Gezellig en

    leerzaam om hier met elkaar een dag aan

    te besteden. Dat levert naast kennis ook

    nog eens een prachtig eindproduct op in

    de tuinen. Hoe mooi is dat als je zo weer

    kan delen. In het najaars SUPERzine wordt

    aandacht besteed aan dingen die vaak

    blijven liggen in de lente en zomer. ,,Neem

    nu een crowdfunding stappenplan. Als jij je

    daar in verdiept, kun je er in 2014 mee aan

    de slag. We hebben ook leuke onderwerpen

    voor kinderen (en hun ouders): pompoen-

    zaden oogsten. Verder een interview met

    Uit je Eigen Stad, serieuze grootschalige

    stadslandbouw in Rotterdam.

    NatuurSUPER bestaat dankzij de hulp van

    vele anderen. Van der Park is de initiator

    maar zonder samenwerking zou het een

    stuk lastiger zijn. ,,Het is heel mooi om

    te zien en te ervaren hoe je samen kunt

    groeien en elkaars expertise tot zijn recht

    kan laten komen. NatuurSUPER staat voor

    het delen van de weelde en het zorgen

    voor de aarde en de mensen. Dat is in onze

    tuinen belangrijk maar ook voor iedereen

    die deelneemt aan NatuurSUPER. Samen

    kunnen we grote stappen zetten om

    Nederland mooier en leefbaarder te maken

    en vooral te laten zien dat we samen

    waarde creren op braakliggende terreinen

    en leegstaande gebouwen.

    Het NatuurSUPER DoeHetZelf Stappenplan

    is tot en met 3 januari 2014 te bestellen

    voor 18 euro in plaats van 25 euro exclusief

    verzendkosten. Wil je hierbij ook het eerste

    SUPERzine ontvangen, dan betaal je

    20 euro exclusief verzendkosten.

    Meer informatie vind je op de website

    http://natuursuper.nu.

    Foto

    s: B

    art

    Oos

    terv

    eld/

    Iris

    Lat

    uasa

    n

    1 8 l i m b u r g s m i l i e u

  • jouw foto in dit tijdschrift? ben jij iemand die graag de natuur intrekt om fotos te maken? en zou je het leuk vinden als je fotos gepubliceerd

    worden? stuur ons dan jouw mooiste foto door. wij plaatsen je beste natuurfoto in een volgende editie van

    Limburgs milieu. uiteraard met naamsvermelding.

    De fotos moeten gemaakt zijn in Limburg en natuur, milieu of

    landschap als thema hebben. Alleen digitaal aangeleverde fotos

    (>3 MB) worden geplaatst. Geef tevens een korte omschrijving van

    de foto.

    Door je foto in te sturen, geef je de Milieufederatie Limburg

    toestemming om deze eenmalig te plaatsen in dit tijdschrift, vrij

    van vergoeding maar uiteraard altijd met naamsvermelding. Stuur

    je foto per e-mail naar: [email protected] o.v.v. foto

    Limburgs Milieu.

    Onderstaande prachtige natuurfoto is gemaakt door Luuk Belgers

    (1986) uit Midden-Limburg. De bosuil is gefotografeerd in Vlodrop

    in april 2013. Meer fotos van Luuk vind je op www.natuuridee.nl.

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 1 9

  • meer ruimte voor bomen in de ijzeren manNatuurgebied de ijzeren man in weert is nog aantrekkelijker gemaakt. de gemeente weert is trotse eigenaar van

    het bos- en natuurgebied en heeft onlangs beheerwerkzaamheden laten verrichten in de ijzeren man.

    Belangrijk onderdeel van de werkzaam-

    heden was het uitdunnen van een deel

    van het bos. Als een boom meer ruimte

    krijgt, groeit deze beter en wordt hij dikker,

    stabieler en vitaler. Hierdoor komt er ook

    meer licht op de bodem wat een positieve

    invloed heeft op de ondergroei van het

    bos. Het bos wordt aantrekkelijker voor de

    dieren en de recreanten door een toename

    van boom- en struiksoorten, afwisseling

    tussen licht en donker en open- en geslo-

    tenheid.

    Bij de uitvoering van de werkzaamheden

    die de laatste drie maanden van 2013 in

    beslag namen, is gestuurd op het behoud

    en de versterking van de aanwezige

    natuurwaarden. Er is gewerkt volgens de

    Gedragscode zorgvuldig bosbeheer. Dat

    betekent dat nesten van roofvogels, spech-

    ten en mieren, holen en zeldzame fl ora zijn

    ontzien. Percelen zijn genventariseerd op

    aanwezigheid van bijzondere soorten zodat

    deze gespaard bleven.

    Bomen die oorspronkelijk niet in het gebied

    thuishoren zijn geveld. Hierdoor krijgt een

    mooi inheems exemplaar de ruimte om

    zich te ontwikkelen. Door deze aanpak

    verandert het bos langzaam maar zeker

    naar een bos met meer inheemse boom-

    soorten. Het vellen gebeurt met uiterste

    zorgvuldigheid om schade in het bosgebied

    te beperken. Het hout wordt vervolgens in

    de houtverwerkende industrie verwerkt of

    gebruikt om energie op te wekken.

    Op verschillende manieren wordt de IJzeren

    Man als recreatiegebied opgewaardeerd.

    Recent zijn nieuwe toegangsborden

    geplaatst. Ook zijn de randen van diverse

    vennen opgeschoond. En er vindt natuur-

    lijke begrazing plaats met een kudde

    schapen. Nog uit te voeren projecten zijn

    het verbeteren van de bestaande oever-

    beschoeiing en verdere uitdunning van een

    deel van het bosgebied. (Bron: Gemeente

    Weert / Bosgroep Zuid Nederland)

    provincie draagt bij aan project tuinzicht Lichtenbergom de leefbaarheid en de groene voorzieningen in de buurt te stimuleren, hebben gedeputeerde staten besloten

    maximaal 70 duizend euro beschikbaar te stellen voor het project tuinzicht Lichtenberg in maastricht-Heugem. Het

    doel van dit project is om op buurtniveau samen te werken aan meer groen en gezonder voedsel in de wijk.

    Gedeputeerde Nol Lebens noemt het project een uniek voor-

    beeld waar leefbaarheid, burgerparticipatie, groen, educatie en

    het bevorderen van de gezondheid samen komen. Aan de rand

    van Heugem in Maastricht ligt de moestuin Tuinzicht Lichten-

    berg. De tuin is het resultaat van een buurtinitiatief van twee

    jaar geleden. Toen werd samen met de leerlingen van de Bernard

    Lievegoedschool en OBS De Spiegel een plan gemaakt voor de

    toekomst van de wijk. Bij de gesprekken met de kinderen uit de

    wijk kwam veelvuldig de wens naar voren een moestuin op te

    zetten. Waarom? Omdat een moestuin goed is voor de samen-

    werking tussen buurtbewoners, de gezondheid van jong en oud,

    de (bio)diversiteit en het groen in de wijk. Ook draagt het bij aan

    voedselproductie dicht bij huis.

    Een aantal actieve buurtbewoners is met deze plannen aan de

    slag gegaan en heeft van Woonpunt Zuid een stuk land in beheer

    gekregen voor vijf jaar. Met de moestuin wordt gewerkt aan het

    zichtbaar, voelbaar en behapbaar maken van natuur voor de

    mens. In het project wordt tevens een verbinding gelegd tussen

    mensen met en zonder beperkingen. Wanneer het goed loopt, kan

    het een voorbeeld zijn voor een nieuwe aanpak die ook in andere

    delen van Limburg navolging verdient. (Bron: Provincie Limburg)

    2 0 l i m b u r g s m i l i e u

  • opknapbeurt parkbos bij jachtslot mookerheidevereniging Natuurmonumenten kan in het kader van de subsidieregeling Historische buitenplaatsen rekenen op een

    bijdrage van de provincie Limburg van ruim 200 duizend euro voor het herstellen en renoveren van het parkbos bij

    jachtslot mookerheide in mook en middelaar. met deze subsidie wordt het verwilderde parkbos rond het jachtslot

    hersteld. Hierdoor krijgt het bosdeel ten noorden van de beide oprijlanen, tussen het jachtslot en de Heumense

    baan, haar authentieke karakter en allure terug.

    Gedeputeerde Nol Lebens is trots op de ruim vijftig historische

    buitenplaatsen die Limburg telt. ,,Het zijn stuk voor stuk plekken

    om tot rust te komen en van te genieten. In het kader van het

    landelijk jaar van de buitenplaatsen in 2012 hebben we als

    provincie geld uitgetrokken om de groene en landschappelijke

    elementen van deze buitenplaatsen te herstellen en voor de

    toekomst te behouden. Met deze opknapbeurt komt het histo-

    risch ontwerp weer tot zijn recht en kunnen de mensen uit de

    omgeving blijven genieten van deze unieke plek. Het restauratie-

    werk levert bovendien een bijdrage aan de werkgelegenheid.

    Het ontwerp van het gehele complex Landgoed Mookerheide

    dateert uit 1901. In de kale woeste heide verrees een jachtslot

    met tuinen, parkbos en aangrenzend een uitgestrekt landgoed.

    Toen Natuurmonumenten het landgoed in 1985 verwierf was van

    een landgoed nog nauwelijks sprake. Het parkbos en de tuinen

    waren in vervallen staat en van het origineel ontwerp was dan

    ook weinig meer te herkennen. Door mensenwerk is dit cultuur-

    historische erfgoed ontstaan en met respect voor de bedenkers

    van dit landgoed willen Natuurmonumenten en de Provincie

    Limburg dan ook werken aan het behoud ervan. Daarbij wordt

    een verbinding gemaakt tussen de cultuurhistorische aspecten

    van een buitenplaats met de natuurlijke en landschappelijke

    elementen zoals lanen, hagen, tuinkamers, borders en zichtlijnen

    in de tuinen. (Bron: Provincie Limburg)

    milieudefensie meet rochelroute in maastrichtverkeersdeelnemers in de dorpstraat, de drukke verkeersweg in de wijk Heer-maastricht, ademen hoge concentraties

    van het ongezonde ultrafijnstof in. dit blijkt uit metingen van milieudefensie. de milieuorganisatie heeft samen

    met klaor Loch, de lokale actiegroep die opkomt voor gezonde lucht in maastricht en omgeving, gemeten hoeveel

    ultrafijnstof er in de lucht zit tijdens een fietstocht door genoemde straat.

    ,,Omdat er geen norm is voor ultrafijnstof, nemen overheden

    ook geen maatregelen, aldus Ivo Stumpe, campagneleider

    verkeer van Milieudefensie. ,,En dat terwijl veel mensen hier

    last van hebben en iedereen weet wat de oorzaak is. De door

    Milieudefensie gemeten concentraties tonen aan dat vooral

    vervuilend verkeer zoals vrachtwagens, scooters en oude diesels

    veel ultrafijnstof uitstoten. Fietsers ademen die uitstoot direct

    in. Gemeenten kunnen hier iets aan doen door het meest

    vervuilende verkeer uit steden te weren met een efficintere

    milieuzone en door schoon vervoer te stimuleren. De milieu-

    organisatie wijst er op dat niet alleen fietsers maar ook

    andere weggebruikers zoals automobilisten, voetgangers en

    ov-reizigers te kampen hebben met ultrafijnstof. Op de website

    www.milieudefensie.nl/rochelroutes zijn films van de routes te

    zien waarbij direct zichtbaar is hoeveel ultrafijnstof de fietser

    op elk moment inademt.

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 2 1

  • Kort nieuwsvraagtekeNs bij fusie waterscHappeN

    Een aantal partijen in het Limburgs Parlement zet vraagtekens bij de

    fusie van de twee Limburgse waterschappen als dat leidt tot een

    tariefstijging voor de burgers. De PVV verklaarde zich nu al tegen als

    dat inderdaad het geval is. Dat bleek in een statencommissie. In het

    coalitieakkoord staat dat de waterschappen Roer en Overmaas en

    Peel en Maasvallei in 2015 moeten fuseren. Waterschap Roer en

    Overmaas is tegen, maar het provinciebestuur houdt aan de fusie

    vast. Wel is ze bereid die tot 2017 uit te stellen.

    LLtb HeLpt moderNe boereN op oude Hoeves

    De Limburgse Land- en Tuinbouw Bond (LLTB) gaat boeren helpen

    die op een moderne manier willen boeren op oude hoeves in Zuid-

    Limburg. De LLTB zoekt ondernemers die plannen hebben om hun

    bedrijf te verbouwen en tegelijkertijd het karakter van hun historische

    boerderij willen behouden.

    Deskundigen geven de boeren advies op het gebied van cultuur-

    historie en landschap. Ze maken een ontwerp dat past bij de

    bestaande bebouwing en het landschap rondom de boerderij, maar

    dat ook functioneel is voor de hedendaagse agrarische bedrijfsvoering.

    De bedoeling is dat de ontwerpen ook daadwerkelijk worden

    uitgevoerd. De LLTB zoekt ook boeren die hun historische hoeve in

    het verleden al dan niet met succes hebben verbouwd.

    weer water door oude geuLarm iN guLpeN

    Er gaat weer water stromen door de oude Geularm bij Gulpen. In de

    19de eeuw werd de rivier verlegd langs kasteel Wittem en kwam de

    oorspronkelijke loop van de Geul droog te liggen. De gemeente

    Gulpen-Wittem, het waterschap Roer en Overmaas en de stichting Het

    Limburgs Landschap presenteerden in september een plan voor de

    opwaardering van het Geuldal tussen Wittem, Gulpen en Wijlre.

    De bedoeling is om oude waarden in het landschap te herstellen, het

    waterbeheer te verbeteren en het gebied aantrekkelijker te maken voor

    toerisme. De kosten van het project bedragen 1,8 miljoen euro. Een

    derde deel van dat bedrag wordt betaald door de Provincie Limburg.

    opgeLapte uiLeN uitgezet iN de Natuur

    Op de akkers rondom museumboerderij Nonke Buusjke in Schinveld

    zijn in september bosuilen, steenuilen en torenvalken vrijgelaten. Veel

    van deze vogels werden maanden geleden gewond binnengebracht

    door vrijwilligers van Dierenbescherming Limburg bij het Belgisch-

    Limburgse Natuurhulpcentrum in Opglabbeek. Volgens de Dieren-

    bescherming waren de dieren voldoende opgeknapt om de vleugels

    uit te slaan in hun nieuwe leefgebied: de Schinveldse Bossen.

    veiLigHeid traNsport gevaarLijke stoffeN oNvoLdoeNde

    Naar aanleiding van ongelukken met de nafta-leiding van Sabic heeft

    het Graetheidecomit de veiligheid van dit soort leidingen bekeken

    en dat blijkt niet zo best te zijn. Ook over de geplande ammoniak-

    leiding naar de haven in Stein heeft de belangenorganisatie nog veel

    vragen. Het Graetheidecomit heeft in oktober een gesprek met

    veiligheidsdeskundigen van Sitech (DSM) gehad. Daar is de kwestie

    uitvoerig besproken.

    Heidekamppark iN steiN geopeNd

    In november is het recreatie- en natuurgebied Heidekamppark tussen

    Stein en Urmond officieel geopend en daarmee toegankelijk voor

    publiek. Het veertig hectare grote Heidekamppark is n van de vier

    landschapsprojecten waarin de gemeente Stein investeert. ,,Ondanks

    dat er nog behoorlijk wat werkzaamheden op dit terrein in het

    verschiet liggen, willen we het gebied toch al recreatief openstellen

    voor publiek, aldus de gemeente.

    Binnenkort wordt gestart met de aanleg van de nieuwe entree in de

    Heidekampweg, worden diverse oude rasters verwijderd en worden er

    (in het kader van beheer en onderhoud) schapenrasters geplaatst.

    Het natuurgebied wordt aangesloten op groengebieden in de omgeving

    zoals de groenzone A2 en het Steinerbos. Ingezet wordt op de beleving

    van dit veelzijdige gebied door het inrichten van onder andere rust-

    punten en een klimaatpad. De cultuurhistorische onderdelen van de

    veedrift blijven behouden en worden versterkt. Medio april 2014 staat

    de afronding van een wielerparcours en een bikepark op de planning.

    Ook wordt een tachtig meter lange voetgangers- en fietsbrug over

    het spoor van Chemelot gerealiseerd. Met het landschapsproject

    Heidekamppark is 1,3 miljoen euro gemoeid. De werkzaamheden

    worden naar verwachting in de zomer van 2014 afgerond.

    ikL gaat zicH ricHteN op LokaLe iNitiatieveN

    Stichting IKL gaat zich meer richten op het ondersteunen van lokale

    initiatieven. Het accent van IKL (Instandhouding Kleine Landschaps-

    elementen) wordt daarmee verlegd van de uitvoering van het

    landschapsbeheer naar het stimuleren en begeleiden van maatschap-

    pelijke projecten. Toekomstige bezuinigingen van de provincie zijn

    mede de oorzaak van de organisatieverandering. Vanaf 2016 krijgt

    stichting IKL minder geld te besteden. Hoeveel de provincie kort op

    de subsidie voor IKL is nog onduidelijk. Wel zullen een aantal van de

    60 mensen die bij IKL werken, moeten vertrekken.

    2 2 l i m b u r g s m i l i e u

  • concept-poL door gedeputeerde staten vastgesteldHet huidige provinciaal omgevingsplan Limburg (poL) dateert uit 2006 en wordt integraal herzien. Het poL bevat de

    provinciale visie op de ontwikkeling van Limburg: wat is er nodig om de kwaliteit van de fysieke omgeving te verbeteren

    om zo te komen tot een leef- en vestigingsklimaat van voortreffelijke kwaliteit?

    De visie is tot stand gekomen in samenwerking met gemeenten

    en regionale stakeholders. In bestuurlijke dialogen met verschil-

    lende partners zijn ideen voor de aanpak besproken. De resulta-

    ten daarvan zijn verwerkt in het concept-POL, aangevuld met

    gedachten over de concrete uitwerking, spelregels en kaartbeelden.

    Het concept-POL is nog niet af. Er moeten nog witte vlekken

    worden ingevuld. Voor een aantal onderwerpen (in het concept-

    POL nader aangeduid) moeten nog stappen worden gezet. De

    precieze aanpak (welke spelregels, hoe organiseren, welke instru-

    menten) is nog onderwerp van discussie.

    Het concept-POL 2014 staat online op de site van de provincie.

    Volgens planning dient het nieuwe POL halverwege 2014 gereed

    te zijn.

    de milieufederatie Limburg zet zich al ruim veertig jaar in voor natuur en landschap, een gezond leefmilieu en ecologische duurzaamheid in Limburg. zij doet dit samen met de circa honderd bij haar aangesloten organisaties. dit werk kan de milieufederatie doen dankzij overheidsbijdragen en subsidies van onder meer de provincie Limburg en de Nationale postcode Loterij. vrijwilligers leveren een belangrijke bijdrage aan de werkzaamheden van de milieufederatie. momenteel is er een vacature voor een camera journalist (camjo). de milieufederatie wil middels korte filmpjes haar visie uitdragen op de sociale media facebook, twitter en Youtube. de camjo gaat daar een belangrijke rol in spelen.

    Functienaam vrijwillig medewerker camera journalist (camjo) - videoredacteur (m/v)

    Beschrijving De Milieufederatie Limburg is op zoek naar een vrijwilliger die als zelfstandige online camera journalist (camjo) - videoredacteur kan werken. Liefst met MBo+ of hBo werk- en denkniveau (bijvoorbeeld een opleiding

    communicatie of journalistiek). Je hebt ervaring met fi lmen en video-editing en met het maken van korte inhoudelijke videos voor websites

    (reportage, nieuwsitems, interview). Je bent in het bezit van een rijbewijs en bereid om zelfstandig in Limburg op reportage te gaan. Je bent creatief, fl exibel en toont initiatief.

    Wij zoeken een kandidaat die: - aantoonbare ervaring heeft met het maken van video-items (bijvoorbeeld professioneel, via lokale omroep of

    hobbymatig) en actief wil blijven op zijn/haar vakgebied; - mondeling en schriftelijk communicatief sterk is; - zowel zelfstandig als in teamverband kan samenwerken; - ongeveer 5 dagen per maand beschikbaar is voor het maken van videos (werktijden in overleg).

    Extra eisen/wensen het bezit van een auto en eigen videocamera/montagemogelijkheden is in eerste instantie noodzakelijk. Beschikbaarheid vanaf 1 januari 2014.

    Informatie voor meer informatie kun je bellen met Monique Demarteau (beleidsmedewerker communicatie Milieufederatie Limburg), tel. 0475 386 410. Bereikbaar op maandag tot en met woensdag.

    Wat biedt de De Milieufederatie Limburg biedt: Milieufederatie? - een stimulerende en professionele omgeving waarin ruimte is voor initiatieven en collegialiteit; - een vrijwilligersovereenkomst met een collectieve ongevallen- en WA- verzekering; - onkostenvergoeding (reiskosten, telefoon e.d.), alsmede een attentiebeleid (deelname personeelsuitje, gebruik

    faciliteiten kantoor)

    STICHTING MILIEUFEDERATIE LIMBURG

    Samen voor een mooi en duurzaam Limburg

    milieufederatie Limburg zoekt vrijwilliger

    s t i c h t i n g m i l i e u f e d e r a t i e l i m b u r g 2 3

  • prachtige belevenissen tijdens 9de Nacht van de Nacht

    Bovendien vroegen diverse Limburgse gemeenten, de provincie

    Limburg en bedrijven, door middel van het doven of dimmen

    van verlichting bij gebouwen of monumenten op hun manier

    aandacht voor de lichtvervuiling. De gemeente Weert doofde bij-

    voorbeeld de aanstraalverlichting van de Sint Martinuskerk en de

    gemeente Kerkrade doofde de verlichting bij het gemeentehuis.

    De Milieufederatie Limburg is blij met zoveel aandacht voor de

    duisternis en het terugdringen van lichtvervuiling. op die manier

    wordt de bewustwording vergroot en dat is goed voor de mens

    en de natuur. in de nacht van 26 op 27 oktober konden alle

    deelnemers genieten van de vele activiteiten. het zachte weer, de

    heldere lucht, en niet te vergeten de inzet van alle organisatoren

    en vrijwilligers heeft van de 9de nacht van de nacht een groot

    succes gemaakt.

    korte impressies vaN de activiteiteN

    in De Meinweg in herkenbosch merkte Staatsbosbeheer dat zelfs

    mensen uit nieuwstadt aan de pikdonkere wandeling deelnamen.

    Bij FunForest venlo waren de deelnemers aan het nachtklimmen

    razend enthousiast. nadat de klimmers enkele stations hadden

    geklommen, waren ze gewend aan het donker en hoorde je overal

    lachende mensen. een goed teken!

    in Kasteelpark Born waren maar liefst 115 bezoekers, die vooraf

    aan de nachtwandeling geboeid naar de lezing van astronoom

    henk Bril hebben geluisterd.

    van het nachtklimmen bij roccA Sport & Adventure stond een

    leuk artikel in Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad. Met 50

    deelnemers was het een speciale nacht van de nacht voor hen.

    het ivn Munstergeleen had een succesvolle donkere avond rond

    de Windraak met in de nachtelijke heemtuin een klankschalen-

    concert. er werd glhwein en warme chocomel geserveerd voor

    de deelnemers.

    De spannende tocht bij de scouting Lambertus uit reuver was

    een groot succes met 125 deelnemers. De gemeente Beesel, waar

    reuver deel van uit maakt, heeft de nacht van de nacht ook

    weer als een leuke activiteit ervaren en ondersteunde het initia-

    tief door de verlichting van veel openbare gebouwen en kunst-

    werken te doven. er was nog een groep die vertrok vanuit reuver,

    ivn De Steilrand. De organisatoren gingen vanaf de parkeerplaats

    aan de Muiterdijk in reuver het nachtelijke duister in. op de

    parkeerplaats werd nog een vleermuisspel gespeeld om duidelijk

    te maken op welke manier vleermuizen hun prooi vangen in het

    donker. Daarna vertrokken de deelnemers het bos in. Met vlagen

    kwamen er koude en warme luchtstromen het pad op, een teken

    dat er water in de buurt is in de kwelzones op de Steilrand, een

    raar gevoel voor de wandelaars. het was een gevarieerde wande-

    ling met uitleg over de sterren (er waren zelfs vallende sterren te

    zien) en met proefsessies, onder andere een groen biertje waar

    Lievevrouwenbedstro in verwerkt is!

    in Meijel hield het ivn het sober en zagen de deelnemers de

    invloed van al het licht op de omgeving. tevens kregen ze uitleg

    over de gevolgen hiervan voor mens en natuur. het aantal deel-

    nemers was de helft meer dan vorig jaar!

    in nationaal Park De Maasduinen werd de groep begeleid door

    tientallen glimwormpjes. een unieke ervaring voor de deelnemers.

    in helden werd tijdens de wandeling n de picknick genoten van

    een zeer mooie sterrenhemel.

    De cursus nachtfotografi e door Photograag in Sevenum had een

    dankbare groep deelnemers die veel geleerd hebben.

    zaterdagnacht van 26 op 27 oktober vond de 9de editie

    van de Nacht van de Nacht plaats, georganiseerd door

    de Natuur en milieufederaties in alle provincies door

    het hele land. in Limburg noteerde de milieufederatie

    Limburg ruim 30 organisaties die activiteiten hadden

    georganiseerd met naar schatting 1.100 deelnemers.

    Foto

    : Pho

    togr

    aag

    2 4 l i m b u r g s m i l i e u2 4 l i m b u r g s m i l i e u

  • het uitzonderlijke goede weer was perfect voor de lig- en zit-

    oefeningen van de deelnemers bij Jos Kleijnen natuurcoaching in

    Swalmen.

    in Spaubeek vertrok een groep van ruim 50 deelnemers voor een

    tocht door het donkere bos, die georganiseerd werd door het

    ivn Spau-Beek. De zintuigen van de deelnemers werden meteen

    op de proef gesteld. in het eerste stuk bos kon je merken dat

    iedereen, vooral de kinderen, stiller werd. het lopen in het donker

    vergde alle concentratie. vooral op het verschijnen van koeien in

    een donkere wei was niemand voorbereid.

    het ivn Maastricht, samen met het centrum voor natuur en

    Milieu educatie (cnMe), genoot met alle deelnemers in de

    natuurtuinen Jekerdal van een presentatie van de sterrenhemel

    door de weer- en sterrenkundevereniging Galileo. Daarna werd er

    gewandeld naar de Sint Pietersberg om te kijken naar de licht-

    vervuiling richting Maastricht.

    in Brunssum, bij ruis en gespuis op de hei, vertrokken 100

    deelnemers in groepjes. De vrijwilligers van het ivn Brunssum en

    onderbanken kregen bij terugkomst te horen dat alle lopers wel

    ergens van het gespuis in het bos geschrokken waren.

    Bij de Smaak van de nacht in Sevenum konden de deelnemers

    het mooie weer waarderen. er waren proeverijen uit de natuur

    met pompoensoep na afl oop.

    in Ulestraten werden de ruime 25 deelnemers aan de wandeling

    boven op de Wijngaardsberg begroet door leden van de weer- en

    sterrenkundevereniging Galileo. Met het heldere weer konden zij

    prima uitleg geven over de sterren.

    Foto

    : Wim

    Ver

    dons

    chot

    noordelijker in nationaal Park De Groote Peel maakten de deel-

    nemers onder begeleiding van de Peelgidsen een wandeling in

    de donkere Peel. om zelf te ervaren hoe donker het wel niet was,

    werden er opdrachtjes gedaan met blinddoeken.

    ivn Kerkrade wandelde in Baalsbruggen (Kerkrade). onderweg

    was het erg donker in de holle weg waar struikrovers op wacht

    lagen. De kinderen knepen fl ink in de hand van de ouders. Bij

    abdij rolduc werd een kort verhaal verteld over de geschiedenis

    van het complex.

    in het bezoekerscentrum Leudal werd een presentatie gegeven over

    de ruimtevaart en de sterren met een boswandeling na afl oop.

    Al met al een prachtige reeks van ervaringen met de nacht! Door

    heel Limburg hebben deelnemers genoten van de nacht in al zijn

    vormen. van genieten van de stilte of de geluiden van de nacht

    tot het ervaren wat echt donker nu eigenlijk is en wat dat met

    natuur en mens doet. reden temeer ieder jaar weer aan