Leraar: een professie met perspectief PERSPECTIEF 1 sieke passie en bevlogenheid, voor leraren vaak

download Leraar: een professie met perspectief PERSPECTIEF 1 sieke passie en bevlogenheid, voor leraren vaak

of 133

  • date post

    08-Jul-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Leraar: een professie met perspectief PERSPECTIEF 1 sieke passie en bevlogenheid, voor leraren vaak

  • Leraar is een prachtig beroep dat bijdraagt aan de

    ontwikkeling en toekomst van jongeren. Een beroep waar

    leraren vol passie aan beginnen. De kunst is om die passie

    een loopbaan lang vast te houden. Variatie, ontwikkeling,

    uitdaging en erkenning zijn daarbij sleutelwoorden. Het

    drieluik Leraar: een professie met perspectief verkent op

    basis van inzichten uit onderzoek hoe leraren hun werk

    betekenisvol kunnen houden, voor henzelf en voor hun

    leerlingen.

    Dit eerste deel gaat over de vraag hoe het denken in en

    ondersteunen van loopbanen kan bijdragen aan een

    aantrekkelijk beroep en de passie van leraren. Aan bod

    komt onder meer hoe leraren keuzes maken in hun

    loopbaan. Hoe ontwikkelen ze zich en hoe combineren ze

    lesgeven met andere rollen binnen of buiten de school?

    En wat hebben starters en meer ervaren leraren nodig

    voor hun professionele ontwikkeling?

    Bestel meer boeken in deze serie, zoals Werk maken

    van gelijke kansen. Praktische inzichten uit onderzoek voor

    leraren basisonderwijs en Alles op een rij… Praktische

    handreikingen uit onderzoek voor het basisonderwijs, op

    www.didactiefonline.nl.

    LERAAR: EEN PROFESSIE M ET PERPECTIEF 1

    MARCO SNOEK, IETJE PAUW EN JAN VAN TARTWIJK (REDS.)

    EEN VEELZIJDIG BEROEPSBEELD

    ONDERZOEK

    LERAAR: EEN PROFESSIE MET PERSPECTIEF 1

    ONDERZOEK

    LERAAR: EEN PROFESSIE M ET PERPECTIEF

    1

  • LERAAR: EEN PROFESSIE MET PERSPECTIEF 1

  • Snoek, M., De Wit, B., & Dengerink, J. (Reds.) (2020). Leraar: een professie met perspectief  (3 delen). Meppel: Ten Brink Uitgevers.

    Deel 1: Een veelzijdig beroepsbeeld

    Snoek, M., Van Tartwijk, J. & Pauw, I. (Reds.) (2020). Leraar: een professie met perspectief. Deel 1: Een veelzijdig beroepsbeeld. Meppel: Ten Brink Uitgevers.

    De overige delen zijn: Deel 2: Verbreding en verdieping in het beroep Deel 3: Een leeromgeving voor leraren

    Kernredactie: Marco Snoek, Bas de Wit en Jurriën Dengerink Deelredactie: Marco Snoek, Jan van Tartwijk en Ietje Pauw Eindredactie: Bea Ros Foto’s cover en binnenwerk: Shutterstock Omslag en vormgeving: FIZZ/Digital Agency Uitgever: Ten Brink Uitgevers, Meppel Druk: Bariet Ten Brink, Meppel

    Dit boek is tot stand gekomen door financiële bijdragen van de gemeenten Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht, het Platform Samen opleiden & Professionaliseren vo en het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO).

    ISBN: 978 90 77866 54 2 NUR: 840

    1e druk: februari 2020

    Bestellen via www.didactiefonline.nl

    Dit werk is uitgegeven onder de Creative Contents Licentie en laat anderen toe het werk te kopiëren, distribueren, vertonen, op te voeren, en om afgeleid materiaal te maken, zolang de auteurs en uitgever worden vermeld als maker van het werk, het werk niet commercieel gebruikt wordt en afgeleide werken onder identieke voorwaarden worden verspreid.

    Bij dit boek hoort de website www.beroepsbeeldvoordeleraar.nl. De digitale versie van het boek is via www.didactiefonline.nl en via www.beroepsbeeldvoordeleaar.nl (gratis) te downloaden. Daarin zijn ook alle bronnen met een icoontje ervoor te vinden.

    http://www.beroepsbeeldvoordeleraar.nl http://www.didactiefonline.nl/ http://www.beroepsbeeldvoordeleaar.nl/

  • LERAAR: EEN PROFESSIE MET PERSPECTIEF 1 EEN VEELZIJDIG BEROEPSBEELD

    Marco Snoek, Jan van Tartwijk en Ietje Pauw (Reds.)

    Ten Brink Uitgevers

  • 6

    LERAAR: EEN PROFESSIE MET PERSPECTIEF 1 EEN VEELZIJDIG BEROEPSBEELD

  • 7

    Voorwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8

    Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Marco Snoek, Jan van Tartwijk en Ietje Pauw

    Hoofdstuk 1 Een gedeeld beroepsbeeld voor de leraar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Marco Snoek, Bas de Wit en Jurriёn Dengerink

    Hoofdstuk 2 Leraren en gezag: de bevoegdheid voorbij . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 Marc Vermeulen

    Hoofdstuk 3 Duurzame loopbaanontwikkeling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Judith Semeijn en Albert Kampermann

    Hoofdstuk 4 Competenties voor de moderne loopbaan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 Marinka Kuijpers

    Hoofdstuk 5 Horizontaal en verticaal groeien . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60 Marianne Boogaard

    Hoofdstuk 6 De hybride onderwijsloopbaan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 Kees van der Velden, Marius Bilkes en Luc Dorenbosch

    Hoofdstuk 7 Hoe leraren hun expertise ontwikkelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 Jan van Tartwijk, Esther van Dijk, Manon Kluijtmans en Marieke van der Schaaf

    Hoofdstuk 8 Leren door reflecteren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 Ietje Pauw, Adrie Visscher en Susan McKenney

    Hoofdstuk 9 Van startbekwaam naar bekwaam leraar . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 104 Marco Snoek

    Hoofdstuk 10 Professionalisering van ervaren leraren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 Monika Louws en Jacobiene Meirink

    Over de auteurs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128

    INHOUD

  • 8 LERAAR: EEN PROFESSIE MET PERSPECTIEF 1

    VOORWOORD

  • 9EEN VEELZIJDIG BEROEPSBEELD

    Bijdragen aan de ontwikkeling van kinderen en jon- geren maakt het leraarschap tot een van de mooiste beroepen die er zijn. Voor veel leraren is die directe bijdrage aan de toekomst van nieuwe generaties en de samenleving als geheel een bron van passie en energie. Tegelijk staat het leraarsberoep onder druk. De samenleving wordt complexer en daarmee groeien ook de verwachtingen over de bijdrage van leraren aan de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Om tegemoet te komen aan die verwachtingen is het van belang dat leraren meer ruimte krijgen om zich te blijven ontwikkelen. Dat vraagt om een beroeps- structuur waarin ze hun passie en energie voor hun beroep kunnen behouden. Ook na tien, twintig of dertig jaar leraarschap. Op dit moment domineert een statisch beeld van het leraarsberoep: leraren zijn vanaf dag één vol- ledig verantwoordelijk voor hun klassen en daarna groeien hun verantwoordelijkheden nauwelijks meer. Dit is voor velen een weinig aantrekkelijk beeld en doet bovendien nauwelijks recht aan de passie waarmee leraren dagelijks hun werk doen en aan hun betrokkenheid bij de voortdurende vernieuwing en verbetering van het onderwijs. Leraren geven niet alleen les, maar ontwikkelen en onderzoeken onderwijs, denken mee over beleid en organisatie en begeleiden collega’s in hun pro- fessionele ontwikkeling. Gelukkig komt er steeds meer aandacht voor de ontwikkeling van leraren gedurende hun loopbaan, al ligt de focus daarbij vooral op de begeleiding van starters. Er is nog weinig aandacht en erkenning voor loopbaanmogelijkheden voor meer ervaren leraren, bijvoorbeeld door zich te ontwikkelen tot een expert op een specifiek terrein. Om daaraan te werken zijn goede beelden nodig over hoe loopba- nen van leraren eruit zouden kunnen zien en onder-

    steund kunnen worden. Om die reden maakten we twee jaar geleden Een beroepsbeeld voor de leraar (zie ook hoofdstuk 1 van deel 1 van dit drieluik), met ontwikkellijnen voor verdieping en verbreding van het beroep.

    Dit beroepsbeeld biedt een perspectief op loopbaan- ontwikkeling en mogelijkheden voor doorgaande professionele ontwikkeling in het leraarsberoep. Het drieluik Leraar: een professie met perspectief bouwt hier op voort. We verdiepen het denken over loop- baanontwikkeling van leraren, plaatsen kritische kanttekeningen, ontsluiten nieuwe perspectieven en willen hiermee bijdragen aan een gemeenschap- pelijke taal rond het leraarsberoep. De auteurs die bijgedragen hebben aan het drieluik vertalen kennis en inzichten uit onderzoek naar concrete implicaties en handreikingen voor de praktijk Daarmee biedt dit drieluik handvatten en nieuwe perspectieven voor het vormgeven van de loop- baanontwikkeling van leraren.

    Het drieluik kent de volgende opbouw:

    • Deel 1, Een veelzijdig beroepsbeeld, gaat in op de vraag hoe het denken in termen van loopbanen kan bijdragen aan een aantrekkelijk beroep en aan de passie van leraren en hoe leraren hun expertise ontwikkelen gedurende die loopbaan.

    • Deel 2, Verbreding en verdieping in het beroep, gaat dieper in