Leerlijn Waddenzeeschool Voortgezet ... 3 e en 4 klas 4 • Leerlijn HAVO/VWO 1e en 2e klas 6 3e...

Click here to load reader

  • date post

    27-Jun-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Leerlijn Waddenzeeschool Voortgezet ... 3 e en 4 klas 4 • Leerlijn HAVO/VWO 1e en 2e klas 6 3e...

  • 1

    Algemene doelen Waddenzeeschool

    • Zoveel mogelijk scholieren in aanraking brengen met het Waddengebied, zowel op school als op het wad, om zo het draagvlak voor het behoud van de Waddenzee te vergroten. • De toekomstige generatie bewustmaken van de Waddenzee als international natuurgebied dat de moeite waard is om te beschermen. • Leerlingen leren over het ontstaan van het waddengebied, de bijzondere natuurwaarden, ontwikkeling van het landschap en de rol van de mens daarin. • Bij het veldwerk staan actieve werkvormen centraal, het gaat er niet om dat de educatief medewerker zijn/haar kennis overbrengt, maar dat de leerlingen het wad beleven en geprikkeld worden om er meer over te leren, dan pas kan de educatief medewerker gericht kennis aanbieden. Daarbij verschilt de aanpak per doelgroep. • Er komt een doorlopende leerlijn voor de Waddenzeeschool waarbij er gekeken wordt naar een inhoudelijke én didactische leerlijn opbouw. Bij de jongste groepen in het basisonderwijs zal het accent meer liggen op ontdekking en verwondering, bij de bovenbouw van het voortgezet onderwijs zal meer nadruk liggen op ecologische principes en eigen onderzoek.

    Algemene uitgangspunten waddenzeeschool

    • Voor elke doelgroep binnen het onderwijs wordt een passend educatief programma ontwikkeld, bestaand uit lesmateriaal dat op de scholen zelf gebruikt kan worden en een bijbehorend veldwerkaanbod dat op een van de waddeneilanden kan worden uitgevoerd. De educatieve programma’s sluiten aan bij de ontwikkelingsfase van kinderen. • De leerlingen maken in hun eigen klas kennis met de Waddenzeeschool en bereiden zich met de docent voor op het veldwerkdeel op een van de eilanden. • De leerstof moet gemakkelijk in te passen zijn in de gewone schoolpraktijk, met keuzemogelijkheden in de activiteiten. In de activiteiten zijn er verbanden met andere vakken. • Voor de intermediairen (de docenten) worden trainingen aangeboden, zodat ze vertrouwd raken met de Waddenzeeschool en de mogelijkheden voor lessen op school en veldwerkprogramma’s op een van de waddeneilanden.

    Leerlijn Waddenzeeschool Voortgezet onderwijs

    INHOUDSOPGAVE • Leerlijn VMBO

    1e en 2e klas 2

    3e en 4e klas 4

    • Leerlijn HAVO/VWO

    1e en 2e klas 6

    3e en 4e klas 9

    5e en 6e klas 12

  • 2

    Eerste en tweede klas VMBO

    Algemene didactiek; vaardigheden & houdingen Vaardigheden: • vragen stellen • Motorische ontwikkeling is belangrijk

    Houding: • alles is met elkaar verbonden • nieuwsgierig naar achtergronden/ hoe dingen zitten • eigen gevoel/ houding t.o.v. de natuur verwoorden, en/of creatief verwerken • dichtbij eigen leefwereld en eigen persoon houden • bewust worden van eigen rol/ invloed op de omgeving. • speelse natuurbeleving, natuur helpen • verband leggen met beroepskeuze

    Algemene inhouden Eenvoudige verbanden zien, onderzoek doen aan en eigen invloed op:

    Planten • Aanpassingen van planten: drijfblazen; zouthuishouding • Ordening: Onderscheid algen van dieren en landplanten: geen wortels, stengel, blad en vaatbundels; bladgroen en fotosynthese.

    Dieren • Aanpassingen • Biodiversiteit • Ordening

    Uitgewerkte ‘wadinhouden’

    • Strand Aanpassing door drijfblazen. Veel microscopisch kleine algen in zee. Er zijn plantjes die bewegen en dieren die vastzitten. • Duin Door wortels wordt duin vastgehouden. Met lopen door duin, loop je als het ware door de tijd, van “jonge” vegetatie naar “oude” vegetatie. • Wad De viltlaag op het wad bevat zeer veel kleine plantjes. Vooral bij droogvallende bodem veel fotosynthese en algengroei. • Kwelder Zouthuishouding en aanpassingen aan zout milieu (zoutuitscheiding, groeivorm, bloemen op stengel).

    • Strand Aanpassingen van planten en dieren aan het mariene milieu: - schelpdieren: voedingssystemen; spieren; uitwendig skelet. Ademhaling rechstreeks via de huid. - kreeftachtigen: voortplanting; ademhaling via tracheeën/kieuwen; voedingssysteem; zintuigen; uitwendig skelet - Kwallen: voeding, voortbeweging; voortplanting. Hoog percentage diersoorten en groot aantal rijken in het zoute milieu. Voorbeeldsoorten noemen: geleedpotigen (kreeftachtigen); wormen (wadpier, zeeduizendpoot); stekelhuigen (zeesterren en zeeegels); holtedieren (anemonen en kwallen); sponzen; weekdieren etc.

    Eerste en tweede klas VMBO

  • 3

    Niet-levende natuur • Vervuiling • Abiotische factoren: zout, zoet, temperatuur, nat/droog, kalkrijk. • Getij • Werken met zoekkaarten, determineren. • Kringloop water, zuurstof en koolstofdioxide.

    Ecologie • Voedselketen, voedselweb • Ophoping van gif • Effecten veranderend klimaat

    Mensen • Gebruiksfunctie natuur • Verstoring van de natuur • Maakbaarheid van de natuur • Eigen handelen van de leerlingen • Beleving van de natuur • Natuurbeheer

    • Duin Vogels en hun gedrag; insekten, aanpassingen en hun leefomgeving. • Wad Aanpassingen van planten en dieren aan het mariene milieu: - schelpdieren: voedingssystemen; spieren; uitwendig skelet - Wormen: voedingssysteem; leefwijze • Kwelder Gele weidemier, steurgarnaal, vogels.

    • Strand Herkomst vuil; afbreekbaarheid; schadelijkheid. Vloedlijn Wat maakt de zee zout. Waterkringloop. • Duin Noord/zuid helling; kalkrijke duinen; natte duinvalleien. Duinafslag; zandtoevoer, natuurlijk en suppletie. • Wad Slikrijk/ zanderig wad; afwisseling zou/zoet; eb/vloed; warm/koud. • Kwelder Zout en zoet. Hoogteverschillen in het landschap. Verschil in bodemstructuur.

    • Strand Voedselketen/web van alg tot zeehond/vogel/mens/krab Ophoging strand en duin. Effecten van suppletie Nieuwe soorten in zee. Accumulatie/ophoping van gif in voedselketen. • Duin Primaire en secundaire duinvallei. Opeenvolging van vegetatietypen. • Wad Voedselketen van alg (benthos) naar vis/vogel. • Kwelder Effect zeespiegelstijging op zonering in kweldervegetatie.

    • Strand Recreatie en visserij. Gebruiksfunctie van de zee: brandstoffen, transport, voeding. • Duin Duin als beschermer. Duin als waterzuiveraar. Duin als speelplaats. • Wad Effecten wadlopen; varen en droogvallen op vogels, zeehonden. Effecten visserij op de bodem. effecten gaswinning. • Kwelder Maakbaarheid van de natuur, inpolderen of niet.

  • 4

    Derde en vierde klas VMBO

    Algemene didactiek; vaardigheden & houdingen Vaardigheden: • vragen stellen • Motorische ontwikkeling is belangrijk

    Houding: • alles is met elkaar verbonden • nieuwsgierig naar achtergronden/ hoe dingen zitten • eigen gevoel/ houding t.o.v. de natuur verwoorden, en/of creatief verwerken • dichtbij eigen leefwereld en eigen persoon houden • bewust worden van eigen rol/ invloed op de omgeving. • speelse natuurbeleving, natuur helpen • verband leggen met beroepskeuze

    Algemene inhouden Oorzakelijke verbanden zien, onderzoek doen aan en invloed van de mens op:

    Planten • Aanpassingen van planten: drijfblazen; zouthuishouding. Zelfregulatie. • Osmose • Ordening: Onderscheid algen van dieren en landplanten: geen wortels, stengel, blad en vaatbundels; bladgroen en fotosynthese. • Begrippen: benthos, fytoplankton.

    Dieren • Aanpassingen/ zelfregulatie • Biodiversiteit • Geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting • Ordening • Begrip: zooplankton

    Uitgewerkte ‘wadinhouden’

    • Strand Aanpassing door drijfblazen. Veel microscopisch kleine algen in zee. Er zijn plantjes die bewegen en dieren die vastzitten. • Duin Door wortels wordt duin vastgehouden. Met lopen door duin, loop je als het ware door de tijd, van “jonge” vegetatie naar “oude” vegetatie. • Wad De viltlaag op het wad bevat zeer veel kleine plantjes. Vooral bij droogvallende bodem veel fotosynthese en algengroei. • Kwelder Zouthuishouding en aanpassingen aan zout milieu (zoutuitscheiding, groeivorm, bloemen op stengel). Osmose is een belangrijk biologisch proces waar de planten rekening mee moeten houden.

    • Strand Aanpassingen van planten en dieren aan het mariene milieu: - schelpdieren: voedingssystemen; spieren; uitwendig skelet. Ademhaling rechtstreeks via de huid. Uitwendige bevruchting: geslachtelijk. - kreeftachtigen: voortplanting; ademhaling via tracheeën/ kieuwen; voedingssysteem; zintuigen; uitwendig skelet - Kwallen: voeding, voortbeweging; ongeslachtelijke voortplanting. Hoog percentage diersoorten en groot aantal rijken in het zoute milieu. Voorbeeldsoorten noemen: geleedpotigen (kreeftachtigen); wormen (wadpier, zeeduizendpoot); stekelhuigen (zeesterren en zeeegels); holtedieren (anemonen en kwallen); sponzen; weekdieren etc.

    Derde en vierde klas VMBO

  • 5

    Niet-levende natuur • Vervuiling • Abiotische factoren: zout, zoet, temperatuur, nat/droog, kalkrijk. Voedselrijkdom. • Getij • Werken met zoekkaarten, determineren. • Kringloop water, zuurstof en koolstofdioxide.

    Ecologie • Voedselketen, voedselweb • Ophoping van gif • Effecten veranderend klimaat • Evenwicht in een systeem • Dynamiek in een systeem

    Mensen • Gebruiksfunctie natuur • Verstoring van de natuur • Maakbaarheid van de natuur • Eigen handelen van de leerlingen • Beleving van de natuur • Natuurbeheer

    • Duin Vogels en hun gedrag; insekten, aanpassingen en hun leefomgeving. • Wad Aanpassingen van planten en dieren aan het mariene milieu: - schelpdieren: voedingssystemen; spieren; uitwendig skelet - Wormen: voedingssysteem; leefwijze • Kwelder Gele weidemier, steurgarnaal, vogels.

    • Strand Herkomst vuil; afbreekba