Langs de financiële meetlat:

download Langs de financiële meetlat:

of 27

  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    212
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Langs de financiële meetlat:

  • Langs de financile meetlat:

    Verkenning naar commodities en benchmarks in Nederland

    Publicatie datum: 23 november 2015

  • 2

    Autoriteit Financile Markten

    De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante financile markten.

    Als onafhankelijke gedragstoezichthouder dragen wij bij aan duurzaam financieel welzijn in

    Nederland.

  • 3

    Inhoudsopgave

    1. Inleiding 5

    1.1 De wereld kan niet zonder benchmarks 5

    1.2 Wereldwijd 5

    1.3 Nederland 6

    1.4 Opzet verkenning 6

    1.5 De sector zegt dat LIBOR ook invloed heeft gehad op de commodity handel 6

    1.6 De commodity sector lijkt verdeeld 7

    1.7 Good practices 7

    1.8 Scope AFM 7

    1.9 Leeswijzer 7

    2. Wat zijn belangrijke benchmarks? 8

    2.1 Soorten benchmarks 8

    2.2 Belangrijke benchmarks voor Nederland 9

    2.3 Goud en zilver 9

    2.4 Een voorbeeldketen 10

    3. Kenmerken van de commodity handel 11

    3.1 Kenmerken commodity-handel 11

    3.2 Risicos op (benchmark) manipulatie 12

    4. Onze verkenning in de commodity sector 14

    4.1 Handelshuizen 14

    4.2 Producenten/handelaren 14

    4.3 Gebruikers/handelaren 14

    4.4 Banken 15

    4.5 Op- en overslagbedrijven 15

    4.6 Hedge fund 15

    4.7 Pensioenuitvoeringsorganisaties 15

    5. Bevindingen 16

    5.1 De commodity sector lijkt verdeeld 16

    5.2 Post Libor 17

    5.3 Kritiek op beheerders 17

    6. Welke bestaande regels zijn er al? 18

    6.1 Remit 18

    6.2 IOSCO 18

    6.3 EBA en ESMA 19

  • 4

    6.4 Verenigde Staten 19

    6.5 Verenigd Koninkrijk 19

    7. De scope van het AFM toezicht 20

    7.1 Vermoedens melden bij de AFM 20

    8. Hoe ziet de nieuwe wet- en regelgeving eruit? 22

    8.1 Benchmarkverordening 22

    8.2 MiFID/R en EMIR 22

    8.3 Positielimieten 23

    8.4 MAR 23

    9. Good practices 24

    9.1 Good practice 1 24

    9.2 Good practice 2 25

    9.3 Good practice 3 25

    9.4 Good practice 4 25

    9.5 Good practice 5 25

    9.6 Vervolg 25

  • 5

    1. Inleiding

    1.1 De wereld kan niet zonder benchmarks

    De financile wereld kan niet zonder benchmarks1. Ook in de commodity2 sector vervullen benchmarks een belangrijke rol bij de waardebepaling. In het rapport Langs de financile meetlat: Nederlandse betrokkenheid bij financile benchmarks3 van februari 2015, concludeerden de Autoriteit Financile Markten (AFM) en de Nederlandsche Bank (DNB) al dat er in Nederland veel gebruik wordt gemaakt van commodity benchmarks door een breed scala aan partijen. Zowel Nederlandse financile als niet-financile instellingen dragen bij aan de totstandkoming van commodity benchmarks, vaak simpelweg omdat ze transacties doen in onderliggende markten en/of in de afgeleide financile instrumenten die zij gebruiken om prijsrisicos af te dekken. Om deze reden is het voor de AFM belangrijk nader in te zoomen op de commodity sector in Nederland door middel van dit verkennend onderzoek. Doordat niet-financile instellingen een groot deel van de commodity markt innemen, is het voor de AFM als financile toezichthouder belangrijk een goed beeld te krijgen van de werking en de risicos in de totale sector. Aangezien de financile sector en de commodity sector niet n-op-n vergelijkbaar zijn, heeft dit onderzoek naar de commodity sector een verkennend karakter. De AFM houdt sinds 1 januari 2015 toezicht op het verbod op manipulatie van (commodity) benchmarks, zie hierna onder het kopje scope. Om het toezicht op het verbod van benchmarkmanipulatie verder vorm te geven, gebruikt de AFM dit verkennend onderzoek om een beter beeld te krijgen over de werking van de commodity sector en de (marktmisbruik) risicos met betrekking tot de bijdrage aan commodity benchmarks.

    1.2 Wereldwijd

    Jaarlijks wordt wereldwijd voor circa 3.000 miljard euro aan commodity derivaten verhandeld waarbij de prijs op basis van een benchmark wordt vastgesteld. Ook de fysieke handel (spot markt) is omvangrijk; ruim 5.000 miljard euro wordt verhandeld door middel van het gebruik van benchmarks.4

    1 Voor de brede definitie van benchmarks zoals ook door de AFM en DNB gebruikt in haar eerdere onderzoek naar financile benchmarks, zie de Europese Marktmisbuikverordening: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32014R0596&from=EN 2 In Nederland wordt vaak gesproken over grondstoffen, waar dan commodities mee worden bedoeld. Commodities zijn niet alleen dingen die uit de grond komen. De term grondstoffen moet dus ruim worden opgevat. Voor de brede definitie van commodity verwijzen wij naar de MiFID uitvoeringsverordening http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32006R1287:EN:HTML 3 Dit is een gezamenlijk rapport van De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financile Markten (AFM): http://www.afm.nl/nl-nl/professionals/nieuws/2015/feb/rapport-benchmarks 4http://ec.europa.eu/internal_market/securities/docs/benchmarks/130918_impact-assessment_en.pdf

    http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32014R0596&from=ENhttp://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32014R0596&from=ENhttp://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32006R1287:EN:HTMLhttp://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32006R1287:EN:HTMLhttp://www.afm.nl/nl-nl/professionals/nieuws/2015/feb/rapport-benchmarkshttp://ec.europa.eu/internal_market/securities/docs/benchmarks/130918_impact-assessment_en.pdf

  • 6

    The International Organization of Securities Commissions (IOSCO)5 zegt over het belang van de

    commodity markt: Market Authorities play a key role in ensuring that physical commodity

    markets operate free from manipulation and abusive trading. Market Authorities also play a

    critical role in responding effectively to disorderly market conditions.

    1.3 Nederland

    In Nederland speelt zowel de fysieke als de financile commodity handel een belangrijke rol. Dit is historisch zo gegroeid en onder meer benvloed door de gunstige geografische ligging en de ontwikkeling van grote havens in Rotterdam en Amsterdam. Dat heeft er onder meer toe geleid dat Nederland een interessante vestigingsplaats is voor commodity partijen. Zo hebben verschillende grote commodityproducenten en -handelaren hun (hoofd)kantoor in Nederland, zoals Royal Dutch Shell, Trafigura, Gunvor, Glencore en Cargill. Ook Nederlandse banken zijn als wereldspelers actief in de commodity handel, veelal aan de financieringskant. Ze verschaffen leningen aan commodityproducenten en handelaren om grondstoffen te delven en/of deze te verhandelen. Een eerlijke en goed functionerende commodity handel is niet alleen belangrijk voor producenten, handelaren en banken, maar ook voor de consument als eindgebruiker. De prijzen die consumenten uiteindelijk betalen voor goederen als benzine, elektriciteit, brood en cacao komen tot stand in de commodity handel en worden mede aan de hand van benchmarks bepaald.

    1.4 Opzet verkenning

    De AFM heeft in het kader van deze verkenning met verschillende partijen gesproken. Denk hierbij aan producenten, gebruikers, handelaren en op- en overslagbedrijven. Ook heeft de AFM, in samenspraak met DNB, onderzocht wat de rol van Nederlandse banken is in de commodity handel en is er gesproken met een hedge fund dat actief is in deze sector. Een aantal gesprekken heeft de AFM in gezamenlijkheid met de Britse gedragstoezichthouder op de financile markten, de Financial Conduct Authority (FCA), gevoerd. De FCA houdt toezicht op een aantal belangrijke (futures) benchmarks6. Een goede samenwerking met de FCA is voor de AFM van groot belang en vice versa. De gesprekken met de Nederlandse banken zijn samen met DNB gevoerd.

    1.5 De sector zegt dat LIBOR ook invloed heeft gehad op de

    commodity handel

    Het risico van mogelijke manipulatie van de prijzen op de financile markten en op de fysieke markt is ook onderwerp van gesprek geweest. De settlements met betrekking tot FX en Libor in de financile sector zijn ook in de commodity sector met aandacht gelezen. De partijen waar de AFM

    5 Principles for the Regulation and Supervision of Commodity Derivatives Markets, Final Report, February 2011 6 De FCA heeft in juli 2015 een rapport uitgebracht met haar bevindingen over de financile sector en benchmarks. De conclusies van de FCA zijn nagenoeg gelijk aan die van de AFM en DNB in februari dit jaar.

    https://www.fca.org.uk/news/tr15-11-oversight-controls-in-relation-to-financial-benchmarks

    https://www.fca.org.uk/news/tr15-11-oversight-controls-in-relation-to-financial-benchmarks

  • 7

    mee heeft gesproken, geven aan zich bewuster te zijn van de risicos op manipulatie van benchmarks en het belang van integer gedrag.

    1.6 De commodity sector lijkt verdeeld

    Feitelijk bestaat de commodity sector niet. Er is niet sprake van n markt met n wijze van marktwerking. Het zijn vele deelmarkten die ieder hun eigen spelers en dynamiek kennen. De partijen waar wij tot nu toe mee hebben gesproken, spreken verschillend over de manipulatierisicos. Gemene deler is dat men vooral de vervlechting van verschillende activiteiten (productie, handel, opslag, verwerking) als een potentieel risico met betrekking tot manipulatie ziet.

    1.7 Good practices

    Tijdens ons verkennende onderzoek is gebleken dat partijen, hoewel ze vaak niet onder direct toezicht staan, het prettig zouden vinden van de AFM meer richting te krijgen met betrekking tot de mogelijkheden tot vermindering van de risicos op benchmarkmanipulatie. De AFM brengt in dit rapport v