KNVI-IP inspiratiemiddag over Wikipedia - presentatie Olaf Janssen

Click here to load reader

Embed Size (px)

Transcript of KNVI-IP inspiratiemiddag over Wikipedia - presentatie Olaf Janssen

  • Verzetskranten op WikipediaKNVI-IP Inspiratiemiddag, NIOD, Amsterdam, 4-6-2015Olaf Janssen (Koninklijke Bibliotheek) olaf.janssen@kb.nl

    Op 12 mei aanstaande geeft Olaf Janssen, Wikimedia-cordinator van de KB, een lunchlezing over het Wikiproject Verzetskranten. Dit is project om de pm. 1200 verzetskranten uit de Tweede Wereldoorlog systematisch en uniform op Wikipedia en Wikidata te beschrijven. Lezers van Wikipedia zullen hierdoor veel meer te weten kunnen komen over de illegale oorlogspers, omdat tegen het einde van dit jaar de huidige 14 Wikipedia-artikelen aangevuld zullen worden tot zon 1200.Het project brengt tot nu toe onverbonden bronnen van het NIOD en de KB samen en maakt de verzamelde en semantisch verrijkte data beschikbaar voor open hergebruik. Hoewel de primaire focus op Wikipedia en Wikidata ligt, komt de data ook beschikbaar voor andere initiatieven, zoals DBpedia, Delpher (de nationale aggregator voor Nederlandse historische kranten, boeken en tijdschriften) en datavisualisaties.Dit project is een initiatief van de KB, waarbij nauw samengewerkt wordt met vrijwilligers van Wikipedia en DBpedia, alsmede het NIOD, om drempels tussen deze dataleveranciers zo laag mogelijk te maken. Deze samenwerking zorgt voor een nieuwe informatieketen tussen erfgoedinstellingen en Wikipedianen. Wikimedia Nederland (de vereniging die de Nederlandse Wiki-gemeenschap ondersteunt) steunt dit project van harte, omdat het aansluit bij hun thematische doelen voor 2015. De meerwaarde voor de KB zit m niet alleen in het beter vindbaar en herbruikbaar maken van WO2-content, maar ook in het leren kennen en omgaan met de kracht, potentieel en faam van het Wikimedia-ecosysteem als een platform om erfgoedinstellingen en vrijwilligers samen te brengen. In die zin is het Wikiproject Verzetskranten een haalbaarheidsstudie om in de toekomst ook andere collecties via Wikipedia te ontsluiten. Meer weten? Kijk op https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wikiproject/Verzetskranten*

  • Wat ik wil vertellen vanmiddag

    Hoe ik verzetskranten uit WO2 op Wikipedia wil beschrijven

    Hoe ik een 26 jaar oud papieren offline handboek weer tot leven wek

    slideshare.net/OlafJanssenNL

    *

  • http://www.4en5meiamsterdam.nl/attachment/47454

    *

  • Tijdens WO2 zijn 1.200 verzetsbladen(titels) uitgegeven

    In allerlei soorten en matenhttp://www.4en5meiamsterdam.nl/attachment/47454

    *

  • http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010436323http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010442948http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010447825http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010450508

    Van de grote bekende titels

    (o.a. Parool, Vrij Nederland, Trouw, de Waarheid)

    *

  • tot hele kleine onbekende eenmalige uitgaven (pamfletten, 1-2 velletjes)De Ondergrondse - http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010434353Moed en vertrouwen http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010430169:mpeg21:a0001

    *

  • Het NIOD heeft er zoveel mogelijk bewaardhttps://commons.wikimedia.org/wiki/File:Verzetskrant_in_archiefdozen_bij_het_NIOD.jpg CC-BY-SA - OlafJanssen

    *

  • PROBLEEM!http://2.bp.blogspot.com/_BWzuYwiS6-I/TMgeRsFd3mI/AAAAAAAAElw/3cvgbZSPWcs/s1600/doctor+macro+judy+scared.jpg

    *

  • Cultuur-historisch begrip, onderzoek en hergebruik van deze kranten is onnodig moeilijkhttp://2.bp.blogspot.com/_BWzuYwiS6-I/TMgeRsFd3mI/AAAAAAAAElw/3cvgbZSPWcs/s1600/doctor+macro+judy+scared.jpg

    *

  • http://2.bp.blogspot.com/_BWzuYwiS6-I/TMgeRsFd3mI/AAAAAAAAElw/3cvgbZSPWcs/s1600/doctor+macro+judy+scared.jpgMetadataContent (full-text) Context (achtergrondinfo) Relaties

    van/tussen deze bladen zijn op dit moment nog verspreid over verschillende (ongekoppelde) bronnenCultuur-historisch begrip, onderzoek en hergebruik van deze kranten is onnodig moeilijk

    *

  • Metadata (catalogus NIOD, KB)(bijna) alle 1200 titelshttp://opac-gonext.oclc.org:8180/DB=8/XMLPRS=Y/PPN?PPN=107123223

    *

  • Full-text content (Delpher)(bijna) alle 1200 titels

    *

  • Bv. De Geus onder studenten http://www.delpher.nl/nl/kranten/results?coll=dddtitel&cql[]=ppn+any+(107123223)

    *

  • Op Delpher kun je deze krant lezen en full-text doorzoeken

    *

  • Maar stel, ik wil meer over deze krant weten Wat voor soort verzetskrant was De Geus? Wat is de geschiedenis van deze krant? Wie zaten er achter? Waar werd deze krant gedrukt?Hoe werd De Geus verspreid?Waren er relaties met andere verzetskranten/groepen?Etc

    Misschien onder Details?

    *

  • OK, een paar metagegevens

    Maar ik wil mr weten.

    *

  • Gebrek in Delpher (en catalogus):

    Hl weinig contextuele informatie over de kranten(titels)https://thejungleisneutral.files.wordpress.com/2013/11/lost.jpg

    *

  • Waar zouden veel mensen die meer over De Geus willen weten eerst gaan kijken?

    Wikipedia zeer vermoedelijk! (via Google)

    *

  • Waar zouden veel mensen die meer over De Geus willen weten eerst gaan kijken?

    Wikipedia zeer vermoedelijk! (via Google)

    http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Geus_onder_studenten_(verzetsblad)

    *

  • http://www.oorlogsbronnen.nl/gebruikersonderzoek2015, mei 2015

    *

  • http://www.delpher.nl/nl/kranten/results?coll=dddtitel&cql[]=ppn+any+(107123223)http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Geus_onder_studenten_(verzetsblad)staat inContext over De Geus onder studenten

    *

  • Kans:

    Wikipedia kan Delpher helpen met contextualisering van ondergrondse kranten

    Dat is makkelijk vanwegeWikipedia API http://nl.wikipedia.org/wiki/Speciaal:APIZandbak#action=queryCC-licentie op Wikipedia-teksten

    *

  • Over De Geus onder studenten De Geus (volledig De Geus onder studenten) was een verzetsblad, dat vanaf 4 oktober 1940 tot 13 juli 1945 werd uitgegeven door Jan Drion en Huib Drion, twee Leidse studenten. Het blad was de spreekbuis van de Raad van Negen die het studentenverzet leidde. Het blad keerde zich fel tegen de Nederlandse Unie en was een belangrijk instrument bij het verzet tegen de door de Duitse bezetter geiste loyaliteitsverklaring, de studentenstaking en de tewerkstelling van Nederlandse studenten in Duitsland. Lees verder op WikipediaBv. onder Details

    *

  • Over De Geus onder studenten De Geus (volledig De Geus onder studenten) was een verzetsblad, dat vanaf 4 oktober 1940 tot 13 juli 1945 werd uitgegeven door Jan Drion en Huib Drion, twee Leidse studenten. Het blad was de spreekbuis van de Raad van Negen die het studentenverzet leidde. Het blad keerde zich fel tegen de Nederlandse Unie en was een belangrijk instrument bij het verzet tegen de door de Duitse bezetter geiste loyaliteitsverklaring, de studentenstaking en de tewerkstelling van Nederlandse studenten in Duitsland. Lees verder op Wikipedia

    Voorbeeld API call

    http://nl.wikipedia.org/w/api.php?action=query&prop=extracts&format=xml&exintro=&titles=De_Geus_onder_studenten_(verzetsblad)Snippet uit WikipediaBv. onder Details

    *

  • NOG EEN PROBLEEM!

    *

  • https://nl.wikipedia.org/wiki/Categorie:Illegale_pers_in_de_Tweede_WereldoorlogHet gebruikte voorbeeld De Geus is een uitzondering1. Er zijn maar weinig ondergrondse kranten met een eigen WP-artikel2. De overzichten van deze kranten op Wikipedia zijn verre van compleet

    *

  • Maar daar kunnen we wat aan doen!KB + partners kunnen Wikipedia helpen

    *

  • Wikiproject Verzetskranten

    het systematisch en uniform beschrijven en koppelen van alle 1200 Nederlandse verzetskranten die tijdens WO2 zijn uitgegeven op Wikipedia

    tinyurl.com/verzetskranten

    *

  • 1. Complementeren overzichten verzetskranten op WPVan 18 1200 artikelen

    *

  • 2. Relevante bronnen vrijkrijgen, structureren en koppelen t.b.v. Wikipedia-artikelenDe Ondergrondse Pers 1940-1945 , Lydia E. Winkel, H. de Vries , 1989, ISBN 9021837463, Veen UitgeversDit boek (de Winkel) bevat beschrijvingen van vrijwel alle 1.200 ondergrondse kranten uit WO2

    *

  • De WinkelDe Ondergrondse Pers 1940-1945 , Lydia E. Winkel, H. de Vries , 1989, ISBN 9021837463, Veen UitgeversPuike bron voor Wikipedia-artikelen!

    *

  • Elke lemma heeft een uniek ID (Winkel-ID)Voorbeeldlemma Winkel 199

    *

  • Elke lemma heeft metadata

    Titel, ondertitel, leus Plaats van uitgave Periode van uitgave (eerste t/m laatste nr)Frequentie (dagelijks, wekelijks, 2-3 keer per week, onregelmatig, eenmalig etc.)Vorm (bv stencil, druk, getypt, handgeschreven)Inhoud (opinie, artikelen, gedichten, illustraties, satire, humor etc.)Oplage (min max)Aanwezigheid in NIOD-collectie

    Metadatadeels niet in catalogus en Delpher!Voorbeeldlemma Winkel 199

    *

  • Contextuele informatieVoorbeeldlemma Winkel 199

    *

  • Bij deze krant betrokken personen

    Voorbeeldlemma Winkel 199

    *

  • Voorbeeldlemma Winkel 199Relaties met andere verzetskranten

    106 = Cereales Vadeness (studentenverzetsblad, Wageningen)360 = Leidsche Brief (studentenverzetsblad, Leiden)748 = Sol Justitiae (studentenverzetsblad, Utrecht)

    semantiek, linked data!

    *

  • Ook in Winkel: personenregister(hoofd)redacteurs, illustratoren, drukkers, koeriers, financiers etc.

    Registers in De Winkel

    *

  • Ook in Winkel: personenregister(hoofd)redacteurs, illustratoren, drukkers, koeriers, financiers etc.

    Registers in De Winkel

    Relaties tussen personen en verzetskranten semantiek, linked data!

    *

  • De WinkelDe Ondergrondse Pers 1940-1945 , Lydia E. Winkel, H. de Vries , 1989, ISBN 9021837463, Veen U