KABELS EN LEIDINGEN IN DE CIRCULAIRE ECONOMIE · PDF file 2020. 6. 9. · Circulaire...

Click here to load reader

  • date post

    03-Sep-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of KABELS EN LEIDINGEN IN DE CIRCULAIRE ECONOMIE · PDF file 2020. 6. 9. · Circulaire...

  • KABELS EN LEIDINGEN IN DE CIRCULAIRE

    ECONOMIE Richting een toekomstbestendige

    ondergrondse infrastructuur

  • SAMENVATTING De ondergrondse infrastructuur in Nederland is verouderd, wordt steeds complexer

    en verandert bijvoorbeeld als gevolg van meer wind- en zonne-energie en draadloze

    communicatie. Ook maakt klimaatverandering door grotere weersextremen buizen

    en leidingen kwetsbaarder. Circulaire strategieën bieden uitkomst: zij zorgen voor een

    optimaal ontwerp, gebruik, onderhoud en terugname, waardoor waarde behouden

    blijft en een positieve impact voor mens en milieu worden gegenereerd. Een aantal

    Nederlandse bedrijven dat actief is in de productie, aanleg en beheer van de

    ondergrondse infrastructuur leidt de weg naar wat het kabinet voor 2050 als doel

    heeft gesteld: de Nederlandse economie volledig circulair. Drie van deze koplopers -

    deelnemers van het programma Nederland Circulair! - zijn voor dit rapport geïnterviewd.

    Dit rapport geeft een overzicht van de belangrijkste circulaire strategieën en vele

    voorbeelden die laten zien dat de circulaire economie kans van slagen heeft voor - en

    dankzij - ondergrondse infrastructuur.

    INHOUD

    INLEIDING 3

    HET HIER EN NU 4

    VISIE & CIRCULAIRE STRATEGIEËN 7

    ONTWERP 11

    GEBRUIK EN ONDERHOUD 13

    TERUGWINNING EN RECYCLING 15

    DE WEG VOORUIT 18

    Kabels en Leidingen in de Circulaire Economie2

  • 1. INLEIDING Nederland loopt voorop in transitie naar circulaire economie Nederland heeft zich gecommitteerd aan de transitie naar de circulaire economie. Zowel publieke als private spelers zijn actief betrokken bij deze overgang.

    De Nederlandse overheid is zich zeer bewust van het strategische belang van de circulaire economie - tot op de hoogste trede binnen het kabinet. Het heeft als doel gesteld om in 2050 volledig circulair te zijn, met een belangrijke mijlpaal in 2030: Dan moet het materiaalgebruik met 50% zijn verminderd. De beleidsontwikkelingen op zowel Europees als lokaal niveau zorgen ervoor dat niet snel zal worden afgeweken van deze koers.

    Ook veel Nederlandse bedrijven nemen het voortouw in de circulaire economie. Industriële reuzen zoals Philips en DSM laten zien dat een strategische koerswijziging mogelijk is, banken zoals ABN AMRO en Rabobank bereiden zich voor op een groeiende behoefte aan innovatieve financiële instrumenten, en start-ups zoals Bundles, Fairphone en Black Bear Carbon gaan de markt op met circulaire business modellen.

    Centrale rol voor infrastructuur in transitie Om de Nederlandse doelstellingen te verwezenlijken is gezamenlijke actie vereist van alle sectoren in onze economie. Infrastructuur speelt hierbij een leidende rol om de nieuwe economie vorm te geven en spelers met elkaar te verbinden. Circulaire oplossingen voor de infrastructuur zijn daarom cruciaal.

    Dit rapport richt zich op circulaire strategieën voor ondergrondse infrastructuur in Nederland, in het bijzonder als het gaat om infrastructuur voor water (drinkwater en riool), energie (elektriciteit, warmte en gas) en telecommunicatie.

    Kabels en Leidingen in de Circulaire Economie 3

    CIRCULAIRE AMBITIES EN ONDERGRONDSE INFRASTRUCTUUR De ambitie van de Nederlandse overheid om in 2050 volledig circulaire

    te zijn is in september 2016 gepresenteerd in het “Rijksbrede programma

    Circulaire Economie”. In dit document staat ook een overzicht van wat reeds

    wordt gedaan en met welke nieuwe richtingen de overheid aan de slag

    wil. Het programma richt zich op vijf prioriteitsgebieden in de Nederlandse

    economie waar de grootste impact voor de transitie verwacht wordt: (1)

    kunststoffen, (2) maakindustrie, (3) bouw, (4) biomassa en voedsel, en (5)

    consumentengoederen. De eerste drie prioriteitsgebieden zijn direct relevant

    voor de productie en het gebruik van ondergrondse infrastructuur. Sterker

    nog: de circulaire voorbeelden uit de ondergrondse infrastructuur die in

    dit rapport beschreven worden, kunnen als inspiratie dienen voor andere

    sectoren die de circulaire economie in de praktijk willen brengen.

    http://ec.europa.eu/environment/circular-economy/index_en.htm https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/organisatie/ruimte-economie/ruimte-duurzaamheid/making-amsterdam/circular-economy/report-circular/

  • Kabels en Leidingen in de Circulaire Economie

    2. HET HIER EN NU Ondergrondse infrastructuur: fundament van onze samenleving De groeiende wereldbevolking beweegt zich meer en meer richting steden: meer dan de helft van hen woont reeds in steden en in 2050 zal dit neerkomen op bijna 70% . De onstuitbare verstedelijking brengt ook een grotere vraag naar essentiële diensten zoals water, sanitatie, energie en communicatie met zich mee en daarmee een sterke behoefte aan een ‘flexibele’ fysieke infrastructuur.

    In toenemende mate wordt zulke infrastructuur onder de grond geplaatst, om zo meer ruimte te bieden aan andere infrastructuur die nodig is in dichtbevolkte gebieden. Soms is het doel om landoppervlak te sparen of de esthetische waarde van een gebied te behouden. In andere gevallen gaat het om het inperken of isoleren van gassen, straling, of extreme temperaturen tijdens het transport.

    Verouderde infrastructuur en groeiende wirwar “Uit het oog, uit het hart” geldt net zo goed voor ondergrondse infrastructuur als voor mensen. De neiging bestaat om regelmatig onderhoud of rehabilitatie te negeren, terwijl dit de levensduur en het gebruik van kabels en leidingen aanzienlijk kan verbeteren. Een groot deel van de huidige ondergrondse infrastructuur is tientallen of zelfs honderden jaren geleden aangelegd, loopt de kans kapot te gaan of het einde van zijn levensduur te bereiken.

    De hoge kosten en het gebrek aan overheidssteun zorgt ervoor dat veel beheerders en overheden reparaties en ‘upgrades’ van ondergrondse infrastructuur uitstellen . Slechts 50% van wat er nodig is om kabels en leidingen te vernieuwen wordt daadwerkelijk uitgegeven , wat leidt tot een vergroot risico op explosies van gebarsten gasleidingen.

    Bovendien wordt, met de groeiende vraag van steeds grotere stedelijke bevolking, het ondergrondse web van kabels en leidingen voor water, gas, elektriciteit en telecom steeds complexer, terwijl er voor efficiënte ruimtelijke planning weinig oog is . Dit resulteert in een grotere kans op ongelukken en schade tijdens bouw- en infrastructuurprojecten. Het Kadaster en KLIC-WION hebben tot dusver kunnen zorgen dat dit soort incidenten achterwege is gebleven, dankzij het in kaart brengen en delen van kennis over ondergrondse infrastructuur.

    De complexiteit van de ondergrondse infrastructuur blijft toenemen doordat nieuwe technologieën en innovaties aan elkaar worden gekoppeld - denk bijvoorbeeld aan de combinatie van internet, telefoon en TV die via één kabel worden aangeboden, of aan ondergrondse bundeling van riolering met elektriciteitskabels en waterleidingen - en gedecentraliseerd - denk aan eigen duurzame energie-opwekking en gelijkstroomsystemen . De verdichting van ondergrondse netwerken zorgt voor complexe installatie-vraagstukken.

    De uitdagingen van verouderde en complexere ondergrondse infrastructuur worden steeds belangrijker met de toenemende risico’s van klimaatverandering die de bestaande netwerken nog meer onder druk kunnen zetten. Overstromingen, extreme neerslag en stijging van oppervlakte- en bodemwater kunnen structurele schade veroorzaken met name bij oude of gecombineerde infrastructuur.

    4

    http://www.un.org/en/development/desa/news/population/world-urbanization-prospects-2014.html http://siteresources.worldbank.org/INTURBANDEVELOPMENT/Resources/336387-1256566800920/6505269-1268260567624/Bobylev.pdf https://www.nap.edu/read/14670/chapter/2#14 http://www.ices.cmu.edu/censcir/resources/Critical%20Infrastructure%20prepub.pdf http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/Infrastructure_2013/$FILE/Infrastructure_2013.pdf http://www.stw.nl/nl/content/p15-38-intelligent-use-subsurface-infrastructure-surface-quality https://www.kadaster.nl/klic-wion http://siteresources.worldbank.org/INTURBANDEVELOPMENT/Resources/336387-1256566800920/6505269-1268260567624/Bobylev.pdf http://www.lowtechmagazine.com/2016/04/slow-electricity-the-return-of-low-voltage-dc-power.html http://siteresources.worldbank.org/INTURBANDEVELOPMENT/Resources/336387-1256566800920/6505269-1268260567624/Bobylev.pdf http://www.tudelft.nl/fileadmin/UD/MenC/Support/Internet/TU_Website/TU_Delft_portal/Onderzoek/Kenniscentra/Delft_Research_Centres/Materials_Science/Ageing_Centre/Van_Breugel_Ageing_The_Inconvenient_Truth.pdf http://www.dutchnews.nl/news/archives/2011/08/gas_network_is_dangerous_safet/ http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/Infrastructure_2013/$FILE/Infrastructure_2013.pdf

  • Circulaire economie principes bieden praktische oplossingen In deze uitdagende situatie voor de ondergrondse infrastructuur biedt de circulaire economie kansen om de weerbaarheid en veerkracht op de korte en lange termijn te vergroten, en zo in de maatschappelijke behoefte te blijven voorzien.

    Het volgende hoofdstuk geeft een uitgebreid overzicht van circulaire strategieën die geschikt zijn voor ondergrondse infrastructuur.

    Wat ligt er onder de grond?

    Kabels en Leidingen in de Circulaire Economie 5

    Dienst Infrastructuur Omschrijving Lengte

    W at

    er

    Drinkwater

    Infrastructuur voor voorziening van water, en drinkwater in het bijzonder, bestaat al e