JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE 1965-2015 ... JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE 1965-2015 1 Prof. Johan Put,

download JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE 1965-2015 ... JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE 1965-2015 1 Prof. Johan Put,

of 27

  • date post

    27-Aug-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE 1965-2015 ... JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE 1965-2015 1 Prof. Johan Put,

  • JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE

    1965-2015

    1

    Prof. Johan Put, gewoon hoogleraar KU Leuven

    Instituut voor Sociaal Recht & Leuvens Instituut voor Criminologie

  • JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE

    ◦ Inleiding: 1965 = geboorte of ‘doorstart’?

    ◦ Evolutie in chronologie

    ◦ Evolutie in thema’s

    ◦ Conclusie

    2

  • JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE

    1965 3

  • 1965 ◦ Geboorte?

    of

    ◦ Doorstart?

    4

  • gewoon strafrecht kinderbescherming jeugdbescherming

    19651912

    - 16 jaar 18 (16) jaar

    delinquentie delinquentie & delinquentie &

    predelinquentie kinderen in gevaar

    straffen & tbs controlemaatregelen pedagogische interventies

    strafrechter kinderrechter jeugdrechter

    jeugdbeschermingscomités

  • JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE

    DE CHRONOLOGIE

    6

  • gewoon strafrecht kinderbescherming jeugdbescherming

    1965

    1980-88 jeugdbijstand

    1912

    1990-94

    - staatshervorming

    - nieuwe instituties en grotere scheiding vrijwillige/gerechtelijke jeugdbijstand

    - introductie POS-begrip

    - diversiteit maatregelen en voorzieningen

  • gewoon strafrecht kinderbescherming jeugdbescherming

    1965

    1989

    1912

    - Kinderrechtenverdrag

    - ‘belang van het kind’ als maatstaf

  • gewoon strafrecht kinderbescherming jeugdbescherming

    19651912

    2002

    1988

    1994

    - arrest ‘Bouamar’ (1988)

    - introductie rechtswaarborgen (1994)

    - Everberg (2002)

  • gewoon strafrecht kinderbescherming jeugdbescherming

    1965 2006

    jeugdrecht

    1912

    - modernisering federale jeugdrecht

    - ‘modellenmix’

    - diversifiëring maatregelen

    - poging tot objectivering rechterlijke besluitvorming

  • gewoon strafrecht kinderbescherming jeugdbescherming

    1965

    1999-2004-2014 integrale jeugdhulp

    1912

    - ontkokering & modulering jeugdhulp

    - vraag- en krachtgericht

    - introductie begrippen ‘maatschappelijke noodzaak’ en ‘verontrustende situatie’

    - nieuwe instituties (toegangspoort en gemandateerde voorzieningen)

  • gewoon strafrecht kinderbescherming jeugdbescherming

    1965

    2014 jeugd(sanctie)recht

    1912

  • Jeugdbescherming in evolutie ◦ Inleiding: 1965 = een ‘doorstart’?

    ◦ Evolutie in chronologie ◦ 1965-1980: de bescherming (voorbij?): positief, maar

    uitvoeringsniveau blijft achter en neveneffecten

    ◦ 1980-1990: de communautarisering

    ◦ 1990-2000: de rechtenbeweging: Bouamar en Kinderrechtenverdrag

    ◦ 2000-2010: de hervorming: Cornelis, Walgrave, Maes en Onkelinx

    ◦ 2010-2020: de (re-)integratie?: verdere staatshervorming en integrale jeugdhulp

    ◦ Evolutie in thema’s

    13

  • JEUGDBESCHERMING IN EVOLUTIE

    DE THEMA’S

    14

  • Jeugdbescherming in evolutie ◦ Inleiding: 1965 = een ‘doorstart’?

    ◦ Evolutie in chronologie

    ◦ Evolutie in thema’s 1. Bevoegdheid

    2. Doelgroepen

    3. Maatregelen en aanbod

    4. Actoren

    5. Wetenschap

    6. De ‘cliënten’

    7. Het ‘model’

    15

  • 1. Bevoegdheid ◦ In etappes: 1980 – 1988 – 2014

    ◦ Van 1 naar 2 x 3/4 sporen

    ◦ Jeugdhulp: VL – FR – D (+ GGC, enkel voor gerechtelijke)

    ◦ Jeugddelinquentie: VL – FR – D – GGC

    ◦ Blijvende dwarsbalken

    ◦ Tot 2014: overlegverplichting

    ◦ Vanaf 2014: ‘strafrechtelijk’ beleid

    ◦ Territoriale afbakening

    ◦ Grensoverschrijdende situaties

    ◦ Stimulans én remmende factor

    ◦ « Eigenheid in complexiteit »

    16

  • 2. Doelgroepen ◦ De eeuwige tweedeling

    ◦ ‘youth at risk’ & ‘youth as risk’

    ◦ Problematische derde: jongeren met psychische problemen

    ◦ Van MOF, naar MOF, naar ?

    ◦ Van jongeren in gevaar, naar POS, naar VOS

    ◦ Perspectiefverschuiving (persoon naar maatschappij)?

    ◦ Overlast – GAS

    ◦ Verontrusting & maatschappelijke noodzaak

    ◦ Van klassenstrijd naar diversiteit?

    ◦ Doelgroepen en aard problematiek

    17

  • 3. Maatregelen en aanbod ◦ Eerst ‘one size fits all’ – rijksgestichten en weeshuizen

    ◦ Dan specialisatie, categorisering en desinstitutionalisering

    ◦ Dan MFC / EMK / organisaties

    ◦ = ‘one size fits all’ bis, maar met interne differentiatie

    ◦ De evergreen: waar is mijn plaats?

    ◦ Permanente zoektocht naar aangepaste reacties

    ◦ alternatieve sancties

    ◦ herstelrecht

    18

  • 4. Actoren ◦ Professionalisering organisaties en hulpverleners

    ◦ (Bijna) jeugdadvocaten

    ◦ ‘Gespecialiseerde’ opleiding jeugdmagistraten

    ◦ Toch nog ‘ruimte voor verbetering’?

    ◦ Specialisatie politiediensten

    ◦ Betere en voortgezette opleidingen

    ◦ Kennismaking met ‘vreemde’ elementen

    ◦ Bv. voor juristen: jongerencultuur, diversiteit, spreken met, diagnose- en interventiemodellen…

    ◦ Bv. voor hulpverleners: omgaan met recht, diversiteit…

    ◦ Stimuleren zelf-kritische reflectie

    19

  • 5. Wetenschap ◦ Invloed op beleid en praktijk

    ◦ POS-begrip

    ◦ Herstelrecht

    ◦ Invloed mensen- en kinderrechten

    ◦ Evidence-based policy

    ◦ Conceptnota ‘jeugd(sanctie)recht’: mede op basis van nieuwe jeugdcriminologische inzichten

    ◦ Evidence-informed practice

    ◦ Practice-based evidence

    ◦ Soms nogal voluntaristich: enkel indien en in de mate dat het uitkomt

    20

  • 6. ‘Cliënten’ ◦ Emancipatiebeweging

    ◦ Kinderrechten

    ◦ Hoorrecht

    ◦ Officiële betrokkenheid

    ◦ Balans kind/jongere – ouders

    ◦ Echte impact/luisterbereidheid?

    ◦ DRM en participatie (Zorginspectie / Cachet)

    ◦ Horen ≠ luisteren

    21

  • 7. Het ‘model’ ◦ Vooral m.b.t. aanpak jeugddelinquentie

    ◦ Beschermingsmodel

    ◦ Strafmodel

    ◦ Herstelmodel

    22

  • MODELLEN CRITERIA

    Beschermings Straf Herstel Sanctie Risico- management

    Perceptie dader Onderliggende problemen

    Intentioneel, uit eigen belang, slecht mensbeeld

    Schade berokkent Goed, competent

    Norm overtreden Goed, competent

    Risicogroep Potentieel gevaarlijk

    Verantwoord. mbt feiten

    Verontschuldigend Verantwoordelijk Verantwoordelijk Verantwoordelijk (NE volwassenen)

    Verantwoordelijk

    Verantwoord. mbt gevolgen

    Niet aangesproken Meewerken

    Straf passief ondergaan

    Actief opnemen van verantw (ondersteund)

    Actief opnemen van verantw (ondersteund)

    Nadruk op indivi- duele verantw en plichten

    Centrale focus Persoon van dader, noden

    Daad Schade Daad Persoon van dader, noden itv risico’s

    Doel (middel) Behandeling, heropvoeding, hulp, bescherming van minderjarige

    Vergelding Afkeuring Morele hervorming Afschrikking

    Herstel van schade (symbolisch herstel tav samenleving)

    Normstelling Morele hervorming

    Neutralisering, opsluiting, toezicht en controle

    Algemeen doel Inspelen op individuele noden

    Voorkomen van criminaliteit

    Herstel van verstoorde morele balans of rechtsorde Voorkomen van criminaliteit

    Herstel van verstoorde sociale balans Pacificatie Voorkomen van criminaliteit

    Herstel van een verstoorde rechtsorde

    Voorkomen van criminaliteit

    Voorkomen van criminaliteit Openbare veiligheid

    (+ systeemdoel)

    Proportionaliteit In verhouding tot noden

    In verhouding tot feiten

    In verhouding tot aangerichte schade

    In verhouding tot feiten (persoon)

    In verhouding tot ingeschatte risico

    Duur Onbepaalde duur Bepaalde duur Overeen te komen Bepaalde duur Onbepaalde duur

    Proceswaarborgen Van ondergeschikt belang

    Van groot belang Minimale formele controle

    Van groot belang Van ondergeschikt belang

    Centrale actoren Consulenten, opvoeders, psych.

    Advocaten Slachtoffers Jeugdadvocaten Gerechtelijke experten die aan risicotaxatie doen

    Bron: doctoraatsonderzoek Eef Goedseels

  • Model van de Jeugdwet

    ◦ Voorafgaande Titel ◦ Opvoeding; verantwoordelijkheidszin; resocialisatie; bescherming

    maatschappij; diversie; rechtswaarborgen

    ◦ Beslissingsfactoren ◦ Persoonlijkheid & leefomgeving; feiten & schade; vroegere

    interventies; veiligheid

    ◦ Voorkeurregeling ◦ Herstel > eigen project > ambulant > plaatsing > gesloten plaatsing

    > uithandengeving

    ◦ Verstrengde motiveringsplicht igv plaatsing of combinatie

    24

  • 7. Het ‘model’ ◦ Vooral m.b.t. aanpak jeugddelinquentie

    ◦ Beschermingsmodel

    ◦ Strafmodel

    ◦ Herstelmodel

    ◦ Maar ook: samenhang met jeugdhulpverlening

    ◦ Gelijkaardige interventies