Jacob bouten jan van hoorn om kaap hoorn

download Jacob bouten jan van hoorn om kaap hoorn

of 53

  • date post

    06-Apr-2016
  • Category

    Documents

  • view

    217
  • download

    3

Embed Size (px)

description

Twee reizen rond de wereld in 1849-1854

Transcript of Jacob bouten jan van hoorn om kaap hoorn

  • Jacob Bouten 1849-1853

    De Dordtsche Grote Vaart in de 19e-eeuw

    Jacob Bouten 1849 - 1853

    Gezagvoerder op de JAN VAN HOORN,

    Rond Kaap Hoorn

  • De Dordtsche Grote Vaart in de 19e eeuw

    Jacob Bouten 1849 - 1853

    60

    Kees Bouten 2012 Sailingsteps

    Rond de wereld

    1e Wereldreis

    Nadat Jacob Bouten tegen Oudejaarsavond 1848 uit Pangol (een klein plaatsje aan de zuidoost kust van

    Java) vertrokken was, in een orkaan terecht kwam en in zijn levensverhaal beschrijft hoe hij met een

    muiterij omging, komt hij op 21-04-1849 aan in Brouwershaven waar hij de brieven van de Heer Bluss

    ontvangt waarin hij verzocht wordt met spoed naar Dordrecht te komen voor een volgende reis met de

    Jan van Hoorn. Hij verhaalt hier over:

    Bij mijn aankomst te Brouwershaven vond ik daar de brieven van de Heer Bluss, waarin ik

    verzocht werd alle haast te maken naar Dordt te komen, daar een nieuwe reis voor de Jan

    van Hoorn bestemd was. Ik diende echter een paar lichters te lossen, daar het schip te diep

    voor de vlakte lag.

    Toen ik met het schip voor de stad lag, en op het kantoor kwam, werd ik met het plan van de

    rederij in kennis gesteld. Zij hadden berichten uit Valparaiso ontvangen, die zeer gunstig

    waren, daar eenige goederen naar toe te zenden. Daarvoor hadden zij bestemd de Jan van

    Hoorn en twijfelden niet of ik zou daar wel genoegen in vinden. Ik antwoordde daarop: heel

    veel genoegen, doch durfde hen niet te laten blijken hoezeer mijn hart bonsde.

    Ik overzag in een oogenblik de gehele reis, rond de Zuidpunt van Amerika, die niet

    gemakkelijk was, en dan met een volle lading handel drijven, waarvan ik de taal niet

    verstond.

    Ik moet wel erkennen dat ik mij bij die keus van de Heer Bluss niet prettig voelde. Wij

    waren zo gewoon geworden van die route naar Batavia en terug, dat er aan geen andere

    vaart meer gedacht werd en nu kwam er ineens een voor die door weinigen nog gedaan

    was.

    Kennelijk werd het inderdaad zo snel door Bluss met Jacob Bouten geregeld want in het Algemeen

    Handelsblad van 24 april 1849 valt reeds in een advertentie te lezen:

    Naar VALPARAISO ligt in lading te DORDRECHT, het Kopervast BARKSCHIP Jan van Hoorn, Kapt. J. Bouten, om in de maand Junij te vertrekken. Adres, voor Goederen en Passagiers, bij de Kargadoors VISSER EN VAN DER SANDE, te Dordrecht, of bij den Kapitein aan boord.

    In zesentwintig volgende NRCs van 27 april tot en met 12 juli wordt bij de schepen in lading te

    Dordrecht melding gemaakt van:

    VALPARAISO. Het Nederl. Gekoperd Barkschip Jan van Hoorn, kapt. J. Bouten. Adres bij de Cargadoors Visser en van der Sande, te Dordrecht.

    Ik ben nooit te weten gekomen, waarom ze juist mij voor die reis gekozen hadden, daar ik

    toch de jongste en de laatst aangestelde van al de kapt. van de rederij was. Niemand heeft

    echter kunnen merken dat ik tegen die reis opzag. Zag mij zooveel mogelijk met alles wat op

    die reis betrekking had in kennis te stellen, kocht boeken aan voor het leren van Spaans,

    zeildirecties rond kaap Hoorn en de Stille Zuidzee en handelsboeken voor den handel. Het

    schip werd beladen met allerlei artikelen, die zij meenden daar goeden prijs te zullen maken

    en toen hoog stonden door de vele vraag in Californi, waar toen rijke goudmijnen ontdekt

    waren en veel volk naar toe stroomde.

  • De Dordtsche Grote Vaart in de 19e eeuw

    Jacob Bouten 1849 - 1853

    61

    Kees Bouten 2012 Sailingsteps

    Wij kregen een verzoek van Amsterdam om enige goederen naar Valparaiso mede te nemen

    onder toezicht van een schipper-cargo, de Heer Koek, die dan als passagier mede zoude

    gaan. In de helft van juli was ik met het innemen der lading gereed om de reis aan te vangen

    Advertentie in NRC 1 Junij 1849

    Jacob Bouten was toen 33 jaar en had tot die tijd zesmaal voor rederij Bluss met de Jan van Hoorn

    naar Batavia gevaren, waarvan de laatste vier als kapitein

    De aanmonstering van slechts 20 man voor deze reis was op 15 juni 1849 te Dordrecht.

    Monsterrol nr.1418 van het barkschip Jan van Hoorn in Dordrecht, Kapitein J. Bouten,

    varende naar Valparaiso en terug op onbepaald. Dordrecht, 15 Junij 1849.

    1e stuurman Arie Versteegh (31jr, Dordrecht, f 70,- )/ 2e stuurman E.Verginius (24jr, Amsterdam, f 45, -) 3e

    stuurman Barend Mols (23jr, Dordrecht, f 30, - ) bootsman Willem Cornelis Maas (45jr, Dordrecht, f 40, -),

    timmerman S. van Dalen (35jr, Papendrecht, f 40,-), kok H. Dubbelt (35jr, Dordrecht, f 38,-), zeilmaker

    H.Garrama (26jr, Dordrecht, f 26), hofmeester P.Blies (34jr, Rotterdam, f 22), Matrozen C.Nielsen (34jr,

    Wet.Lhro, f 20), L.H.Leegaart (34jr, Kopenhagen, f 20), J.A.Marfos (23jr, Herzozout, f 20), H.B.Buisman

    (21jr, Pekelxxxx, f 20), Jan R.Kuiper (22jr, Pekelxxxx, f 20), (29jr, Danzig, f 20), J.F.de Haan

    (18jr, Worcum, f 18) en Pieter Baart (36jr, Dussen, f 20), Ligtmatrozen Heinrich von Beers (18jr, Orshow, f 14)

  • De Dordtsche Grote Vaart in de 19e eeuw

    Jacob Bouten 1849 - 1853

    62

    Kees Bouten 2012 Sailingsteps

    en Everth Holtwerth (19jr, Dordrecht, f 14) en Jongens J.Groeneveldt (17jr, Hagestein, f 12) en Izak Roobol

    (19jr, Dordrecht, f 10). [SAD-12].

    Voor een gage van totaal f.519,-/mnd.

    Twee man werden reeds voor vertrek afgedankt (nadat eerste twee maanden gage reeds betaald

    waren). Op 5 juli werden nog een nieuwe hofmeester en matroos aangemonsterd. Mogelijk ten

    gevolgen van het snelle vertrek na vorige reis zijn er vijf man van de bemanning die ook op de vorige

    reis waren, voor zeilmaker Garrama en kok Dubbelt (voorheen matroos) werd het de derde reis met

    de Jan van Hoorn. Barend Mols, die vorige reis met de Jan van Hoorn ook 3e-stuurman was, zou

    later op de 12e-reis van de Jan van Hoorn gezagvoerder zijn.

    Uit het NRC 11 juli 1849 "Rotterdam, 10 juli. Wij vememen, dat de volgende Nederlandse schepen naar Chili en Californie zijn vertrokken: ..... Gereed om te vertrekken van Dordrecht naar Valparaiso het barkschip JAN VAN HOORN, kapt. J. Bouten. Er zijn thans dus aanzienlijke Nederlandse belangen in de Stille Zuidzee te bewaken en het is dien ten gevolge te hopen, dat, gelijk van andere landen, ook van Nederland een oorlogsschip zich derwaarts begeve, ten einde de Nederlandse vlag behoorlijk worde beschermd en, als het nodig is, verdedigd, te meer, daar sommige dier schepen aldaar gedurende enige tijd zullen verblijven."

    Op 13 juli vertrok Jacob Bouten met de Jan van

    Hoorn uit Hellevoetsluis [NRC 16-07-1849] met

    lading voor Valparaiso, waarna verdere bestemming

    zelf te bepalen.

    Op 15 juli bevond hij zich bij Deal [NRC 19-07-1849],

    waarna de Jan van Hoorn op 17 juli bij Penzance

    (ten westen van Plymouth) binnenliep [NRC 23-07-

    1849]. Twee weken later, op 6 augustus bevonden

    ze zich op op 1456N.Br. 2611W.L [AH 17-09-1849]

    bij de Kaap Verdische eilanden, zoals eveneens te

    lezen valt in een brief van kapitein Bouten die op 14

    september in Dordrecht ontvangen werd. [NRC17-

    09-1849].

    Jacob Bouten verhaalt over deze reis:

    Ik had aan de Heer Koek een zeer gezellige passagier, die veel van het eentonige van een

    zeereis wegnam.

    Bij het rondzeilen van Kaap Hoorn troffen wij veel stormweer en passeerden we

    verscheidenen ijsbergen waar grote scholen walvissen om heen zwommen.

    Na een reis van 104 dagen kwamen wij in Valparaiso aan. Ons gesprek was tijdens de reis

    nogal dikwijls over de verkoop der goederen in Valparaiso geweest; of wij daar wel de hoge

    prijzen zouden vinden waarvan wij in Holland de berichten hadden gekregen; dan wel of

  • De Dordtsche Grote Vaart in de 19e eeuw

    Jacob Bouten 1849 - 1853

    63

    Kees Bouten 2012 Sailingsteps

    anderen ons zouden zijn voor geweest. De Heer Koek meende van niet en beloofde zich

    gouden bergen van deze reis.

    In de NRC van 14-01-1850 wordt er melding gemaakt

    van de aankomst van de Jan van Hoorn op 26

    oktober 1849 in Valparaiso en twee dagen later werd

    er uit een brief van kapitein J.Bouten aangehaald: na

    eene reis van 105 dagen en Zijne verdere destinatie

    was nog onbekend.

    Valparaiso heeft een prachtige baai waar wel

    duizend schepen ruim zouden kunnen liggen en waar het zeer gemakkelijk inzeilen is. Bij het

    inzeilen zagen wij een groot mastbos van schepen daar liggen hetgeen onze verwachting wel

    enigszins deed dalen en, toen een der bedienden van de Hollandse consul aan boord kwam,

    hoorden wij , dat Valparaiso reeds zo ruimschoots voorzien was, dat vele van onze artikelen

    onverkoopbaar waren. Dat was voor ons geen prettige tijding, waarna ik met onze agent, de

    Heer Boonen, overlegde hoe het best te handelen. Ik vertelde hem dat mijn instructie luidde

    de ingeladen goederen in Valparaiso te verkopen en dan naar China te zeilen om daar te zien

    bij de nieuwe oogst een lading thee te verkrijgen, doch wanneer op andere wijze betere

    verdiensten te verkrijgen waren, ik mij niet zo streng aan de instructie te houden had.

    Onderwijl kwam er bericht van San Francisco dat daar een grote brand had plaats

    gevonden, waardoor een massa goederen verbrand waren. Vooral was er een groot gebrek

    aan hout voor het bouwen van huizen. Dat was geen kwaad bericht voor ons daar ik 10 ton

    gezaagd hout in had, dat daarvoor geschikt was.

    Alhoewel Jacob Bouten zich bewust was van de risicos om naar San Francisco