Innovatievermogen van het Rotterdam Food Cluster ... Innovatievermogen van het Rotterdam Food...

download Innovatievermogen van het Rotterdam Food Cluster ... Innovatievermogen van het Rotterdam Food Cluster

If you can't read please download the document

  • date post

    27-May-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Innovatievermogen van het Rotterdam Food Cluster ... Innovatievermogen van het Rotterdam Food...

  • Bedrijvigheid en vernieuwing in het

    verleden, heden en de Next Economy

    Food for the Future

    Innovatievermogen van het Rotterdam Food Cluster

  • Innovatievermogen van het Rotterdam Food Cluster Bedrijvigheid en vernieuwing in het verleden,

    heden en de Next Economy

    Food for the Future Rotterdam, september 2018

    Auteurs

    Dr. N.P. van der Weerdt

    Prof.dr. F.G. van Oort

    Drs. J. van Haaren

    Dr. E. Braun

    Dr. W. Hulsink

    Dr. E.F.M. Wubben

    Prof.dr. O. van Kooten

  • Voorwoord 6

    Inleiding 9

    De unieke uitgangspositie van het Rotterdam Food Cluster 10

    Een onderzoek naar innovatievermogen 11

    Veerkracht en het belang van verbondenheid met Rotterdam 12

    Deel 1 Dynamiek in het Rotterdam Food Cluster 17

    1. Het Rotterdam Food Cluster als regionaal ondernemend ecosysteem 18

    1.1 Het belang van de agribusiness sector voor Nederland 18

    1.2 Innovatie in agribusiness en het regionale ecosysteem 20

    1.3 De agribusiness sector in Rotterdam en omgeving:

    het Rotterdam Food Cluster 21

    2. Bedrijvendynamiek in het Rotterdam Food Cluster 22

    2.1 Productie van voedingsmiddelen 24

    2.2 Verwerking van voedingsmiddelen 26

    2.3 Retail van voedingsmiddelen 27

    2.4 Een regionale vergelijking 28

    3. Conclusies 35

    3.1 Vervolgvragen 37

    Deel 2 Iconen van het Foodcluster 41

    4. Het Westland als een dynamisch en veerkrachtig

    tuinbouwcluster: een evolutionaire studie van de Glazen Stad 42

    4.1 De ruimtelijke en geologische ontwikkeling van het Westland 44

    4.2 Bedrijvigheid in het Westland 53

    4.3 De financiering van bedrijvigheid 75

    4.4 Omzien om vooruit te kijken 89

    5. Van Schiedam Jeneverstad tot Schiedam Gin City:

    historische ontwikkelingen in de markt, de producten en de bedrijfspopulatie 94

    5.1 De productie van (Nederlandse) Jenever 94

    5.2 De oorsprong en de ontwikkeling van de Nederlandse jenevermarkt 98

    5.3 De belangrijkste spelers en clusters in de jenevermarkt 104

    5.4 Amsterdam – Weesp / Rotterdam – Schiedam 107

    5.5 Een nieuw Schiedam? 108

    5.6 Een comeback van de Jenever? 109

    6. Groothandelsmarkt Rotterdam: toekomstige motor van

    een foodcluster op bedrijventerrein Spaanse Polder? 111

    6.1. De ontwikkeling van bedrijventerrein Spaanse Polder 112

    6.2. Food & bedrijventerrein Spaanse Polder: de Groothandelsmarkt 114

    6.3. De toekomst: ‘puzzelen op Spaanse Polder’ 124

    7. Handelscentrum Barendrecht-Ridderkerk: 100 jaar veilen leidt

    tot het ontstaan van een AGF cluster van internationale betekenis 126

    7.1. Inleiding 126

    7.2. Ontstaansgeschiedenis van het Handelscentrum Barendrecht-Ridderkerk 126

    7.3. Ruimte voor het cluster: de ontwikkeling van Nieuw Reijerwaard 139

    8. Innovatie in de akkerbouw op de Zuid-Hollandse eilanden: sector

    onder druk door concurrentie en schaalvergroting 141

    8.1. Inleiding 141

    8.2. Geschiedenis van ‘De Eilanden’ 141

    8.3. Samenwerking en clustervorming 145

    8.4. Een sector met uithoudingsvermogen, maar onder druk 153

    Inhoudsopgave 5

    Fotografie: Adam Smok

  • 17 De koplopers van het Foodcluster op de Zuid-Hollandse eilanden 211

    17.1 Overeenkomsten: rentmeesterschap en ontsnappen aan de margedruk 211

    17.2 Novifarm 214

    17.3 De Hoeksche Hoeve 219

    17.4 Van Iperen 223

    17.5 Den Bakker Bedrijven 226

    17.6 Intertaste 228

    17.7 Nedato 230

    17.8 Visserij-Innovatiecentrum Zuidwest-Nederland 231

    17.9 Nederlof’s Vishandel 233

    17.10 Bioriginal 235

    17.11 TTW 236

    17.12 Van Peperstraten Group 238

    17.13 Tuinderij Vers 240

    Inhoudsopgave 7

    Deel 3 Innovatievermogen van het bestaande bedrijfsleven 157

    9. Innovatie van het businessmodel voor aansluiting met de Next Economy 158

    9.1. Een voortrekkersrol voor de verwerkende industrie? 158

    9.2. Eerste hefboom voor innovatie: ondernemend management 159

    9.3. Tweede hefboom: samenwerken in de keten 160

    9.4. Een wereld te winnen in samenwerking 161

    10. De zaken die het verschil gaan maken 164

    10.1. Strategische thema’s van het Rotterdam Food Cluster 164

    10.2. Relevantie en onderscheidend vermogen van innovatiekatalysatoren 165

    11. Uitgelicht: het foodcluster op de Zuid-Hollandse eilanden 166

    11.1. Twee vormen van businessmodel innovatie 166

    11.2. Bouwstenen van businessmodel innovatie 167

    11.3. Het innovatie ecosysteem: samenwerken met innovatiepartners 169

    11.4. Het innovatieklimaat van de Zuid-Hollandse eilanden 171

    11.5. De kwaliteiten van de regionale infrastructuur 172

    11.6. Aandachtspunten van ondernemers 173

    11.7. Ontwikkeling van innovatievermogen 174

    12. Conclusie: ondanks gunstig klimaat, beperkte inzet op innovatie 176

    Bijlage: kenmerken van respondenten 178

    Deel 4 Een blik op de toekomst van het Rotterdam Food Cluster 183

    13. Waarom en hoe innoveren de bedrijven van de toekomst? 184

    13.1 De Zakenlieden 185

    13.2 De Pioniers 186

    13.3 De Weldoeners 188

    13.4 De Conservatieven 189

    13.5 Overeenkomsten tussen innovators uit het Rotterdam Food Cluster 194

      14 De businessmodellen van de toekomst 195

    14.1 Klantsegmenten 195

    14.2 Waardepropositie 196

    14.3 Kanalen 196

    14.4 Klantrelaties 196

    14.5 Omzetstromen 197

    14.6 Kernactiviteiten 197

    14.7 Essentiële bedrijfsmiddelen 197

    14.8 Partnerships 198

    14.9 Kostenstructuur 198

    15 Ecosystemen en de aansluiting bij de Next Economy 199

    15.1 Het foodcluster en de Next Economy 200

    15.2 Zijn dit daadwerkelijk de bedrijven van de toekomst? 201

    16 De pioniers uitgelicht 202

    16.1 Duijvestijn Tomaten 202

    16.2 Floating Farm 207

    6 Inhoudsopgave

  • Dit boek vertelt over de verschillende economische deelgebieden in onze

    regio en laat de vaak prachtige historie zien. De samenhang en interactie

    tussen deze gebieden is onze kracht. Gecombineerd met oer-Rotterdams

    ondernemerschap en kennisinstellingen met een internationale reputatie,

    kunnen wij zorgen voor een succesvolle duurzame transitie van de foodsector

    in onze regio. En een versterking van onze internationale positie. We zijn de

    meest innovatieve foodregio ter wereld, internationaal toonaangevend, en dat

    willen we blijven. Dat vraagt visie, lef en de bereidheid om samen te werken.

    Mouwen opstropen. En dat kunnen we in Rotterdam natuurlijk als geen ander!

    Veel leesplezier!

    Meiny Prins

    CEO Priva

    Voorwoord 9

    Voorwoord

    Veel grote wereldsteden liggen in een delta, strategische plaatsen met

    toegang tot de zee en tot het achterland. Dagelijks trekken wereldwijd ruim

    200.000 mensen van het platteland naar de grote stad. Geschat wordt dat

    binnen 15 jaar meer dan 60% van de wereldbevolking in grootstedelijke

    gebieden woont.

    Waar zoveel mensen dicht bij elkaar wonen en werken, moet ook steeds

    meer voedsel geproduceerd worden. Dat is een enorme uitdaging die vraagt

    om innovatieve oplossingen. We zien dat steden een steeds belangrijker

    wordende drijfveer zijn achter duurzame, radicale innovatie. Bestuurders en

    bewoners van steden beginnen te beseffen dat verouderde manieren en

    systemen een gevaar zijn voor onze toekomst en zij eisen vernieuwing.

    Steden maken zich sterk voor efficiënte energie- en waterstromen, duurzame

    voedselproductie, groene en schone wijken en gedecentraliseerde, korte

    toeleveringsketens.

    Dit klinkt misschien als een idealistische visie op de toekomst. Maar in feite

    doen we het al. Hier, in Nederland, in het Rotterdam Food Cluster.

    In Food for the Future tonen we de veelzijdigheid en de economische kracht

    van food in onze regio. Rotterdam Food Cluster is opgericht in 2014 om te

    onderzoeken wat de foodketen in onze regio allemaal te bieden heeft. Deze

    ontdekkingstocht heeft ons geleerd dat onze regio beschikt over een enorm

    dynamisch en innovatief ondernemerschap met een sterke internationale

    focus. We zijn met recht een van de meest complete en belangrijkste food

    clusters ter wereld.

    In en rond de Rotterdamse delta hebben zich internationaal toonaangevende

    sectoren gevestigd, zoals bedrijven in de agrologistiek, industrie en

    zaadveredeling. Maar ook kennisinstellingen en specialisten die precies

    weten hoe voedsel groeit en werkelijk de mooiste producten ontwikkelen.

    Bijna 10% van het bruto nationaal product komt uit de foodsector, die

    daarmee een van de belangrijkste sectoren is voor onze economie. Het is

    dus ontzettend belangrijk dat we er alles aan doen om onze vooraanstaande

    wereldwijde positie in deze sector te behouden. We hebben visie en

    daadkracht nodig, voor de korte en de lange termijn. Het is meteen een

    enorme kans om verouderde modellen en systemen achter ons te laten en

    over te stappen op duurzame, circulaire businessmodellen, die zorgen dat we