Iconen en symbolen van Rijkswaterstaat -OMD2016

download Iconen en symbolen van Rijkswaterstaat -OMD2016

of 11

  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    220
  • download

    1

Embed Size (px)

Transcript of Iconen en symbolen van Rijkswaterstaat -OMD2016

  • Iconen en symbolen van Rijkswaterstaat Open Monumentendag 2016

  • | Open Monumentendag 20162 Open Monumentendag 2016 | 3

    MonumentenVeilig wonen en werken in een land met voldoende natuur en schoon water. Vlot en veilig van A naar B kunnen reizen. Samen met anderen zet Rijkswaterstaat zich hiervoor dagelijks in. Zo houden we Nederland veilig, leeaar en bereikbaar. Dat doen we al eeuwenlang: sinds 1798 werken we aan de aanleg en het beheer van wegen en vaarwegen. Inmiddels beheren we 6.800 objecten zoals bruggen, sluizen, stuwen, duikers, vuurtorens, lichtopstanden en gemalen. Ruim 160 hiervan zijn monument. Tijdens Open Monumentendag brengen we een aantal van onze monumenten extra onder de aandacht.

    CultuurhistorieDe ingenieurs en architecten van Rijkswaterstaat benvloeden de Nederlandse bouwkunst en het landschap al eeuwenlang. Zij ontwikkelden veel standaardontwerpen. Rijkswaterstaat deed de afgelopen jaren, samen met architecten en bouwhistorici, uitgebreid onderzoek naar de cultuurhistorische waarde van zijn bouwwerken. Daardoor kunnen we verantwoorde keuzes maken bij beheer en onderhoud, aanpassing, renovatie of nieuwbouw. Het resultaat? Een duidelijke aanpak om de cultuurhistorische waarden te behouden.

    Iconen en symbolen van RijkswaterstaatOpen Monumentendag 2016, in het weekend van 10 en 11 september, staat in het teken van iconen en symbolen. Rijkswaterstaat toont bij deze dertigste editie een aantal monumenten die een iconische en symbolische waarde hebben: landschappelijk, maar ook door de functie die ze hebben voor de waterhuishouding, het verkeer en de scheepvaart. Vuurtorens, havenlichten, bruggen, sluizen en stuwen zijn belangrijk cultuurhistorisch erfgoed, waarmee Rijkswaterstaat mede het gezicht hee bepaald van Nederland. Het zijn iconen en symbolen van Rijkswaterstaat!

    Bouwhistorisch onderzoekIn een bouwhistorisch onderzoek wordt de cultuur of bouwhistorische waarde van de afzonderlijke onderdelen van een monument beoordeeld en vastgelegd. Hieruit blijkt welke onderdelen monumentaal zijn. Het is belangrijk om hierachter te komen, want een eigenaar van een weelijk beschermd monument moet de cultuurhistorische waarde van het object in stand houden. Een bouwhistorisch onderzoek bevat de kennis die nodig is bij de voorbereiding en uitvoering van werkzaamheden aan het monument. Het onderzoek is gebaseerd op de richtlijnen voor bouwhistorisch onderzoek van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

    De Muntdraaibrug is gerenoveerd!Het Muntgebied wordt gezien als een van de mooiste plekken van Utrecht. De ijzeren Muntdraaibrug, een rijksmonument uit 1889, in de Leidseweg en over het Merwedekanaal is onlangs teruggeplaatst. De brug, oorspronkelijk gebouwd door ijzergieterij De Prins van Oranje, is geheel en ambachtelijk gerenoveerd, inclusief de landhoofden. Zo zijn vierduizend klinknagels met de hand vervangen. Waar mogelijk is het originele staal hergebruikt en is de authenticiteit maximaal bewaard. De restauratie is uitgevoerd op basis van bouwhistorisch onderzoek en gebeurde in nauw overleg met de monumentencommissie Utrecht.

    Iconen en symbolen van Rijkswaterstaat

  • | Open Monumentendag 20164 Open Monumentendag 2016 | 5

    Civiele kunstwerkenEen kunstwerk is een begrip uit de civiele techniek, bouwkunde en spoor, weg en waterbouw. Een civiel kunstwerk is door mensenhanden gemaakt en meestal niet voor bewoning bestemd. Voorbeelden daarvan zijn bruggen, sluizen, stuwen, duikers, viaducten, tunnels en gemalen. Bijvoorbeeld wegvakken of spoorwegen zijn geen kunstwerken. Kunstwerken zijn meestal de constructies die nodig zijn om een rivier te kunnen oversteken (brug) of het waterpeil te beheren (sluis). Een wegverbinding over een rivier kan alleen gemaakt worden door een brug of tunnel te bouwen. Dit zijn dan de kunst

    Egbert van der Weide

    Egbert van der Weide is als adviseur techniek betrokken bij alle vuurtorens in Nederland en in het Caribische Nederland.

    Mijn werk is echt mijn hobby geworden in de veertig jaar dat ik hier werk. Als techneut kan ik me helemaal uitleven in vuurtorens: verlichting, duurzame energie, innovaties. Hoe kun je de lichten minder energie laten verbruiken? Of hun eigen energie laten produceren? Alle vuurtorensleutels op zak hebben, blij voor mij speciaal. Als het stormt ga ik soms weleens een toren op om op 60 meter hoogte de kracht van de wind te voelen. En als een toren dan niet beweegt, is het niet goed, heb ik me laten vertellen. Als projectleider ben ik verantwoordelijk voor alle vuurtorens van Rijkswaterstaat.

    Onderhoud wordt uitbesteed. Op de vaarwegmarkeringsdienst waar ik tot de jaren negentig werkte werd bijna alles in eigen huis gedaan. Van onder-houd tot radarsystemen. Er was zelfs een afdeling die, met fijne instrumenten, de optieken voor de vuurtorens in elkaar sleutelde. Vuurtorens spreken bij veel mensen tot de verbeelding. Dat leidt soms tot opmerkelijke verzoeken. Van huwelijks-aanzoeken tot circusacts. Hoe welwillend we ook zijn, voor ons hebben de vuur-torens nog steeds een functie voor de scheepvaart. Maar ik moet ook wel even glimlachen als ik een verzoek krijg van een mevrouw om haar dertig meter lange breiwerk uit de toren te laten wapperen. Toch kunnen we daar niet aan beginnen. Wel lukt het op steeds meer plaatsen om een functie aan de vuurtoren toe te voegen. Bijvoorbeeld een museumfunctie. Daarmee wordt een vuurtoren toegankelijker.

    Overzicht monumenten

    1 Paard van Marken2 Vuurtoren Urk3 Vuurtoren Scheveningen4 Vuurtoren Westkapelle5 Vuurtoren Noorderhoofd 6 Vuurtoren Vlieland7 Vuurtoren Eierland8 Vuurtoren De Brandaris9 Vuurtoren Noordwijk 10 John Frostbrug11 Waalbrug12 Prinses Beatrixsluis13 Sluis Eefde14 Stuwcomplex Hagestein15 Grave: complex van brug, sluis en stuw

    werken. De complexiteit van kunstwerken varieert: een eenvoudig viaduct is een kunstwerk, maar een lange tunnel is dat ook.

    Terschelling

    Urk

    Texel

    Nijmegen

    Eindhoven

    Roermond

    s-Hertogenbosch

    Dordrecht

    MiddelburgWestkapelle

    Scheveningen

    Noordwijk

    Stellendam

    Hoofddorp

    Vreeswijk

    Ambt Delden

    Amersfoort

    Utrecht Arnhem

    Lelystad

    Amsterdam

    Alkmaar

    Den Helder

    Deventer

    Zutphen

    Zwolle

    Assen

    GroningenLeeuwarden

    Maastricht

    Tilburg

    86

    7

    2

    93

    1

    45

    12 14

    15

    1110

    13

  • | Open Monumentendag 20166 Open Monumentendag 2016 | 7

    Iconen aan de kustBrandende vuren wijzen de scheepvaart al sinds 1280 de weg. Door toename van de handelsvaart werd de behoee aan goede bakens langs de kust groter. Het licht moest van steeds grotere afstand zichtbaar zijn. Aan het eind van de achiende eeuw ontstond daarom een uitgebreid stelsel van vuurtorens. Elk met een eigen lichtkarakter, waardoor ze goed van elkaar waren te onderscheiden. Vuurtorens en havenlichten laten de scheepvaart gevaarlijke ondieptes zien en markeren veilige vaarroutes naar havens. Veilig van A naar B, ook langs de kust.

    Paard van MarkenRijksmonument (1839)Architect: J. ValkLocatie: Oosterpad 1, MarkenBezichtiging: zaterdag 10 september van 11.00 uur tot 16.00 uur, vanaf 12 jaar

    Markant en kwetsbaarDe vuurtoren van Marken op de oostpunt van het eiland is een markant wit bouwwerk en staat bekend als het Paard van Marken. De toren werd in 1839 gebouwd op het fundament van een vierkante vuurbaak. De ingemetselde steen, met daarop wapens, dolfijnen en het jaartal 1700, is hiervan een overblijfsel.

    De vuurtoren hee een nog werkende Bronsmotor, misthoorn en mistbel. De plek aan het IJsselmeer maakt de vuurtoren kwetsbaar. In 1971 is de toren door kruiend ijs zelfs enkele centimeters verplaatst. De huidige toren is niet bemand; het huis is wel bewoond.

    2 Vuurtoren UrkRijksmonument (1844)Architect: J. ValkLocatie: Wijk 380, UrkBezichtiging: zaterdag 10 september van 10.00 uur tot 16.00 uur

    Gietijzeren platenUrk was lange tijd van groot belang voor de scheepvaart op de Zuiderzee. Overdag gebruikten de schippers de kerktoren van Urk als baken. s Nachts brandden de vissersvrouwen een kolenvuur aan de kust. Op last van de Staten van Holland werd in 1617 op Urk een vierkante stenen toren met een kolenvuur gebouwd. De huidige vuurtoren is gebouwd in 1844. De toren hee een draailicht: de lamp staat stil en de lens draait. Een orintatiepunt, maar ook een licht dat waarschuwde voor een ondiepte voor de kust van Urk.

    Toen de vuurtoren doofdeOp 6 januari 1945 doofde de vuurtorenwachter van Urk de noodverlichting, om een schip met oorlogsbuit op weg naar Duitsland te laten stranden. Dit klokkenschip met 226 monumentale kerkklokken liep vast op het IJsselmeer en zonk. Alle klokken gingen na de oorlog terug naar hun rechtmatige eigenaren.

    3 Vuurtoren ScheveningenRijksmonument (1875)Architect: Q. (Quirinus) HarderLocatie: Zeekant 12, ScheveningenBezichtiging: zaterdag 10 september van 10.00 uur tot 17.00 uurBijzonderheden: korting op toegang naastgelegen museum Muzee

    Beter kustlicht nodig Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de kuststrook van vissersdorp Scheveningen ontruimd. Veel gebouwen raakten beschadigd, maar de vuurtoren bleef staan. In 1551 brandde het eerste vuur bij Scheveningen.Scheepvaartontwikkelingen maakten het noodzakelijk om de kustverlichting te verbeteren. Op 20 december 1875 liet de nieuwe vuurtoren zijn licht voor het eerst langs de Scheveningse kust schijnen. In 1918 is de vuurtoren aangesloten op het elektriciteitsnet. In 1977 is het kustlicht geautomatiseerd. De huidige twaalfzijdige toren is met gietijzeren platen in metselverband bekleed. Zo lijkt het net alsof hij van steen is.

    1

  • | Open Monumentendag 20168 Open Monumentendag 2016 | 9

    4 Vuurtoren Westkapelle het