i-Strategie Rijkswaterstaat · PDF file 2014 themapartner van de Nationale Denktank: een...

Click here to load reader

  • date post

    29-May-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    1

Embed Size (px)

Transcript of i-Strategie Rijkswaterstaat · PDF file 2014 themapartner van de Nationale Denktank: een...

  • i-Strategie Rijkswaterstaat Robuust en slagvaardig datamanagement

  • 3

    Inleiding 4 Data als bedrijfsmiddel 6 Vraag en aanbod 8 Data governance 10 Data governance versus ICT governance 12 Stap 1: het aanbod 14 Stap 2: sponsors 18 Stap 3: de huidige en gewenste situatie 20 Stap 4: de routekaart 26 Ondersteuning door de CDO en zijn team 28

    i-Strategie Rijkswaterstaat |

    Inhoudsopgave

  • | Rijkswaterstaat4 5i-Strategie Rijkswaterstaat |

    Inleiding Big data: een grote, diverse hoeveelheid gegevens die snel aangeleverd of opgevraagd kan worden, en te groot is voor reguliere datamanagementsystemen.

    V is

    ib ili

    ty

    Maturity

    Technology trigger

    Peak of in ated

    expectations

    Trough of disillusionment

    Slope of enlightenment

    Plateau of productivity

    (Big) Data

    De Hype Cycle

    De Hype Cycle is een model van Gartner, een internationaal gerenommeerd bureau dat gespecialiseerd is in onderzoek en advies op het gebied van ICT. Het maakt duidelijk hoe een traject van nieuwe ICT tot geaccepteerd product (data) er meestal uitziet. 1. Technology Trigger: verhalen over

    experimenteel technologisch concept trekken de aandacht van de media. Meestal is er nog geen sprake van een bruikbaar product of is de economische levensvatbaarheid nog niet bewezen.

    2. Peak of Inflated Expectations: alle publiciteit leidt tot (te) hoge verwachtingen rondom het concept. Early adopters starten pilotprojecten en implementatietrajecten.

    3. Trough of Disillusionment: pilotprojecten en implementatietrajecten leiden vaak niet tot het gewenste resultaat, waardoor de hooggespannen verwachtingen niet waargemaakt worden en de teleurstelling over de nieuwe technologie overheerst.

    4. Slope of Enlightenment: men leert van het verleden. Het is nu duidelijk wat organisaties mogen verwachten en wat zij moeten doen om trajecten tot een goed einde te brengen. Steeds meer organisa- ties adopteren de nieuwe technologie.

    5. Plateau of Productivity: de nieuwe technologie is productief en levert rendement op. Vrijwel iedereen past het in de werkprocessen toe.

    De belangstelling voor big data is de afgelopen jaren enorm gegroeid door de ontwik- kelingen van informatie- en communicatietechnologie. Relatief nieuwe technologie stelt ons in staat data te produceren, te delen en te gebruiken. Toch is er de nodige aarzeling om enthousiast aan de slag te gaan. We moeten namelijk nog een heel traject afleggen om van een veelbelovende informatie- en communicatietechnologie (ICT) tot een geaccepteerd product (data) te komen.

    Waarom deze brochure? Met deze brochure bieden we instrumenten aan het management van Rijkswaterstaat. Instrumenten om de bestuurlijke en organisatorische randvoorwaarden te scheppen die de technologie en het product de ruimte gaan geven. Deze randvoorwaar- den zijn kritieke succesfactoren; ze kunnen

    het proces vergemakkelijken en versnellen. Aan het management de uitdaging om hiermee aan de slag te gaan. En er daarnaast voor te zorgen dat het produceren, ter beschikking stellen en gebruiken van (big) data snel een normaal onderdeel van ons werk en dat van onze ketenpartners wordt.

    De Hype Cycle

  • | Rijkswaterstaat6 7i-Strategie Rijkswaterstaat |

    Data als bedrijfsmiddel Rijkswaterstaat en ketenpartners (burgers, bedrijven en andere overheden) beschikken met elkaar over een enorme hoeveelheid gegevens. Gegevens over de toestand en het gebruik van wegen, vaarwegen en waterwegen. En gegevens over de effecten op de leefomgeving. Slimme combinaties van die gegevens kunnen Rijkswaterstaat en ketenpartners nieuwe inzichten opleveren. Nieuwe inzichten voor de manier waarop we Nederland bereikbaar, veilig en leefbaar kunnen houden.

    Dankzij de ontwikkelingen op het gebied van ICT wordt de hoeveelheid gegevens de komende jaren alleen maar groter. Het stelt ons in staat op steeds meer manieren, op grotere schaal en in een hoger tempo gegevens te produceren. Naast Rijkswaterstaat zijn er steeds meer partijen die technologie in huis hebben om waardevolle gegevens te produce- ren. Al die ‘big data’ kunnen we gebruiken om onze kennis en inzichten op het gebied van wegen, vaarwegen en waterwegen enorm te verrijken. Het stelt ons in staat onze processen te verbeteren, waardoor we de samenleving meer toegevoegde waarde kunnen bieden tegen aanzienlijk lagere kosten. Bovendien blijven we zo een aantrekkelijke partij voor onze opdrachtgevers.

    Big Data, Big data in zicht

    Succesverhalen Er zijn genoeg voorbeelden van bedrijven die hun businessmodel hebben verbeterd of vernieuwd door slim gebruik te maken van big data. De verhoudingen tussen producen- ten onderling en tussen producenten en consumenten veranderen daardoor voorgoed. Denk maar aan Vestas (de markt voor windturbines), Uber (de taximarkt) en Google (de automobielindustrie). De komende jaren gaan we dat vaker zien: ondernemingen die nieuwe generaties ICT gaan inzetten om data te produceren, delen en gebruiken en die data gaan gebruiken om op een andere manier hun primaire functie te vervullen. Het zijn organisaties met data-driven businessmodellen.

    Data als bedrijfsmiddel Deze manier van innovatief ondernemen kent de nodige drempels. Denk maar aan de discussie over wat je ethisch en juridisch gezien met data en ICT mag doen. Het zijn echter drempels die de moeite van het nemen waard zijn, omdat het produceren, delen en gebruiken van die data uiteindelijk waardevolle resultaten oplevert. Bij veel overheidsorganisaties, en dus ook bij Rijkswaterstaat, zijn er nog de nodige stappen te zetten. We zijn ons meestal nog niet voldoende bewust van de waarde van al die data, waardoor we er niet altijd even handig mee omgaan. Dat moet veranderen. Het kan ons namelijk helpen bij het verbeteren van de ontwikkeling, implemen- tatie en uitvoering van beleid. Om de waarde van data volledig te gaan benutten, moeten we het anders benaderen: als bedrijfsmiddel, net als financiën en personeel.

    Publicaties over big data Omdat niet iedereen weet wat big data is en wat je daarmee kunt, liet Rijkswaterstaat in de eerste editie van het Lichtkogel Cahier van 2014 zien hoe slimme combinaties van gegevens nieuwe inzichten kunnen opleveren. Het was een uitgave waarin we trends bespraken die invloed hebben op het werk van professionals in het fysieke domein. Daarnaast was Rijkswaterstaat, samen met onder andere Prorail en NS, in 2014 themapartner van de Nationale Denktank: een wisselende groep jonge en getalenteerde mensen uit diverse disciplines die zich over een maatschappelijk vraagstuk buigt en daar praktische oplossingen voor bedenkt. Toen luidde de vraag: hoe kan big data helpen Nederland mobieler, socialer en gezonder te maken? Het eindrapport ‘Big data in zicht’ is in januari 2015 aan minister Plasterk aangeboden.

  • | Rijkswaterstaat8 9i-Strategie Rijkswaterstaat |

    Vraag en aanbod

    Het Ondernemingsplan 2015 en de i-Strategie laten zien dat Rijkswaterstaat zich steeds bewuster is van de waarde van data. In beide documenten worden data gezien als bedrijfsmiddel, waarmee we als één Rijkswaterstaat de doelen van de minister en de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu kunnen bereiken.

    Rijkswaterstaat is niet de enige partij die zich bewuster wordt van de waarde van data. Ook andere overheidsorganisaties, burgers en bedrijven beginnen te beseffen hoe belangrijk data zijn voor het bereikbaar, veilig en leefbaar houden van Nederland. Met slimme combina- ties van dataverbetering en vernieuwing van onze werkprocessen en die van ketenpartners gaan we hier verder aan werken.

    Beter beleid maken Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. De afstand tussen theorie en praktijk is namelijk nog groot. We beschikken tegenwoordig over steeds meer gegevens, maar zijn nog niet of nauwelijks in staat de kwaliteit te waarbor- gen en ze met elkaar te delen. De data van de ene partij zijn om allerlei redenen vaak niet bekend bij, bereikbaar door of bruikbaar

    voor activiteiten van de andere partij, en omgekeerd. Het resultaat is dat de inzichten die we gebruiken bij de ontwikkeling, implementatie en uitvoering van beleid, stukken beter zouden kunnen zijn. De gevolgen? Beslissingen staan ter discussie, houden uiteindelijk geen stand of pakken verkeerd uit, en zorgen daardoor voor vertragingen en onnodige kosten.

    In gesprek gaan Als we de afstand tussen theorie en praktijk willen overbruggen, moeten we met elkaar bespreken waarom we data niet goed produceren, delen en gebruiken. Hoe komt het dat we nog geen slimme combinaties van gegevens uit interne en externe bronnen maken? Dat gesprek komt op gang door vraag en aanbod rondom data bij elkaar te brengen. Niet alleen binnen Rijkswaterstaat maar ook in de omgeving. Dat is nu nog niet het geval.

    Bekend

    Bereikbaar

    Bruikbaar

    Duidelijk Hanteerbaar Betrouwbaar

    Kenbaar Vindbaar

    Beschikbaar Betaalbaar

    Schillenmodel toegankelijkheid data

    Toegankelijkheid van data Om data met elkaar te kunnen delen, moeten we voldoen aan een aantal kwaliteitseisen, waardoor de gegevens waardevol worden voor anderen. Deze kwaliteitseisen zijn door Backx samengevat in het concentrisch schillenmodel voor de toegankelijkheid van data. Het model laat zien dat data pas toegankelijk is voor hergebruik door een andere partij als: • bekend is waar wat verkregen kan worden; • helder is hoe en onder welke voorwaar-

    den men over de data kan beschikken (bereikbaarheid);

    • de data geschikt zijn gemaakt voor hergebr