Hoogtelijn november 2009

Click here to load reader

  • date post

    25-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    269
  • download

    14

Embed Size (px)

description

Hoogtelijn is het enige allround klim- en bergsporttijdschrift van Nederland, van en voor leden! Hoogtelijn verschijnt 5 keer per jaar en biedt: Reportages over onbekende wandel- en klimgebieden, originele routes, spraakmakende beklimmingen, tot de verbeelding sprekende trektochten, testen en materiaalbesprekingen, techniek en veiligheid, achtergronden van de klim- en bergsport .

Transcript of Hoogtelijn november 2009

  • HOOGTELIJNt i j d s c h r i f t v a n d e k o n i n k l i j k e n e d e r l a n d s e k l i m - e n b e r g s p o r t v e r e n i g i n g

    Interview met Martin FickweilerEen dag uit het leven van een parkwachterMateriaal: lawinepiepers

    W W W. N K BV. N L | NOV E M B E R 2 0 0 9 | N R 5

    Winter in de bergenToerskin, sneeuwschoenlopen, ijsklimmen

  • Inhoud

    2 | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 d de boer

    Kijk voor meer informatie op www.nkbv.nl of www.hoogtelijn.nl

    Op de Hoogte 4

    Toerskicursus in het tztal 10

    Bergsportdag 14 maart 15

    Badderen en buffelen 16

    Strijd om poeder 20

    (IJs)klimmen op de Tte de Gramusat 23

    Studentenexpeditie 28

    Focus 34

    Interview 36

    Het leven van een parkwachter 42

    Graniet in overvloed 48

    Gemarkeerd 52

    Lawines overleven? 54

    Lawinepiepers 58

    Recensies & Signalementen 64

    Ledenpagina 66

    Vooruitblik 67

    Sneeuwschoenlopen in het Lauterbrunnental, Zwitserland

    Foto: Mieke Scharloo

    23Just an illusion

    36Martin Fickweiler

    42Wat doet een parkwachter?

  • H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 3

    WINTERDe laatste Hoogtelijn van het jaar is traditioneel het winter-nummer. Met weemoed hebben de meesten van ons afgelopen zomer en herfst de bergen achter zich gelaten. Maar gelukkig hoeven echte liefhebbers in de winter de bergen niet te missen. Wie in de zomer klimt of wandelt, wil dat in de winter ook doen. Daarom in deze Hoogtelijn aandacht voor sneeuwschoenlopen. Deze booming wintersport mag zich verheugen in steeds meer uitgestippelde routes op elk niveau. De klimmers komen aan hun trekken in een artikel over ijsklimmen. En Jorg Verhoeven neemt de lezers mee op avontuur in Chili.Veel mensen laten in de winter de drukke, lawaaiige pistes links liggen en zoeken op toerskis de stilte op van de besneeuwde bergen. Genietend van witte glooiingen, zwarte pieken en blauwe lucht, zoals Bram Munnichs het ultieme toerskigevoel verwoordt. Maar hoe doe je dat, toerskin? Een prima manier om kennis te maken met de beginselen is het volgen van een cursus.Boven alles staat de veiligheid. Dat geldt voor iedereen die actief is in de bergen komende winter. We rekenen op veel sneeuw - er ligt al het een en ander! - maar wie actief is in de winterse bergwereld, moet ook rekening houden met lawines. Bedolven onder de sneeuw heb je de eerste achttien minuten heel een grote kans op overleven. Maar dan moet je wel een goed werkende lawinepieper bij je dragen. Zowel aan de piepers als aan de redding van lawineslacht-offers besteden we in deze Hoogtelijn uitgebreid aandacht.Voor iedereen een jne winter en kom gezond weer terug!

    Peter DaalderHoofdredacteur Hoogtelijn

    28Studenten en een oude

    knar op de Muztagh Ata

    16Buffelen en badderen

    10In de leer bij d gids

    van het tztal

    58Materiaal: lawinepiepers

  • Jo

    ost H

    ofm

    an

    KORTING VOOR NKBV-LEDEN IN KLIMHALLENkrijgen n houden. Dat kan de NKBV niet alleen en daarom is het essentieel dat we samen optrekken. Ook als het gaat om sportstimuleringsbeleid van gemeentelijk overheden en de samenwerking met het onderwijs zie ik een enorme potentie in deze samenwerking.Stolwerk denkt op korte termijn de kring van klimhallen die meedoen aan het initiatief uit te kunnen breiden naar meer dan tien. Wij zijn in gesprek met nog een kring van vijf hallen.De eerste acht hallen waar NKBV-leden nu al korting krijgen, zijn Outdoor Valley, Ayers Rock, Monk Bouldergym, Mountain Network met vestigingen in Nieuwegein, Amsterdam, Arnhem en Heerenveen en Rock Steady.Wil je precies weten wat je korting is en welke aantrekkelijke voordelen het NKBV-lidmaatschap sportklimmers nog meer biedt, kijk dan op www.sportklimmen.nl

    Heb je nieuws voor Op de Hoogte, mail het naar [email protected] Alle links die in deze rubriek worden genoemd kun je ook vinden op www.hoogtelijn.nl onder Hoogtelijn 5/2009 door in de inhoudsopgave op Op de Hoogte te klikken. Meer bergnieuws op www.nkbv.nl

    CARTOON HOE HOOG IS DE MONT BLANC?De topograsche kaarten van Chamonix kunnen bij het oud papier, samen met alle overzichtskaarten van de Alpen, de Times Atlas en een hele stapel klimgidsen. De hoogte van de Mont Blanc wordt namelijk opnieuw aangepast. De laatste keer dat dat gebeurde, groeide de berg met niet minder dan twee meter en vijftien centimeter naar zn huidige hoogte van 4810,9 meter.De kans is groot dat bij de huidige meting de berg opnieuw gegroeid is, ondanks het steeds verder afsmelten van ijskappen in de Alpen. Volgens onderzoekers zorgt de verandering van het klimaat voor toenemende westelijke stromingen en een iets hogere temperatuur waardoor in de zomer meer sneeuw op de top achterblijft.Op de top van de berg ligt een ijslaag die bij de laatste meting zon 32 meter dik was. Als de hele ijslaag op de top van de Mont Blanc wegsmelt, komt de top zon veertig meter naar het westen te liggen. Daar reikt de rots tot een hoogte van 4792 meter. Onder de huidige top komt de rots niet hoger dan 4779 meter. Het resultaat van de meting is bekendgemaakt op 5 november, kort na het ter perse gaan van deze Hoogtelijn.Kijk op www.nkbv.nl voor de uitkomst.

    NKBV-leden krijgen in steeds meer klimhallen korting. Dat is het resultaat van een convenant dat de NKBV op 29 oktober met acht klimhallen heeft gesloten om gezamenlijk de klimsport in Nederland te promoten. De verwachting is dat meer klimhallen zich in de toekomst bij dit initiatief zullen aansluiten. De korting varieert van 10 tot 25 procent, afhankelijk van de locatie en het tijdstip waarop iemand gaat klimmen. Directeur Stan Stolwerk van de NKBV toont zich verheugd over de samen-werking: Wij willen het sportklimmen meer bij de jeugd op het netvlies

    To

    on H

    ezem

    ans

    Vlnr: Peter de Jong (Outdoor Valley), Stan Stolwerk (NKBV), Peter Hofstra (Ayers Rock), Dirk Mol (Monk boulderGym), Leopold Roessingh (Mountain Network) en Franck van de Barselaar (Rock Steady) hebben afgesproken te gaan samenwerken.

    FUTURISTISCHE MONTE-ROSAHTTE GEOPENDVolgens de bouwers is het de meest complexe houtconstructie van Zwitserland: de nieuwe Monte-Rosahtte, iets ten zuidwesten van het Zwitserse Zermatt. De hut, bijgenaamd Bergkristall, voorziet in negentig procent van de eigen energiebehoefte. In de aluminium buitenwand zijn zonnepanelen ingebouwd die zorgen voor verwarming van water en lucht. Het hele energieverbruik van de hut wordt gemeten en gereguleerd met een computersysteem vanuit Zrich.De nieuwe Monte-Rosahtte werd ontworpen door de Zwitserse bergsportvereniging SAC in samenwerking met de technische universiteit ETH Zrich, waar onder meer Albert Einstein lang geleden studeerde.De hut staat op 2883 meter hoogte en is vanaf maart 2010 toegankelijk voor alpinisten.Meer informatie: www.neuemonterosahuette.ch of www.section-monte-rosa.ch/cabanes_4.htm

    E

    TH-S

    tudi

    o M

    onte

    Ros

    a/To

    nati

    uh A

    mbr

    oset

    ti

    De nieuw gebouwde Monte-Rosahtte.

  • G

    eral

    d D

    avis

    on

    Op de hoogte

    T E K S T O N D E R R E D A C T I E VA N E R N S T A R B O U W | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 5

    Een groepje Nederlands bergwandelaars ontmoette elkaar tijdens een cursus in de Schobergruppe in Oostenrijk. Het jaar daarna trok de groep opnieuw met elkaar de bergen in. En het jaar daarna ook. En daarna weer. Deze zomer vierde de groep het 40-jarig bestaan. Riet van de Bol Verhaar (77) was er vanaf het allereerste begin bij.

    U gaat al veertig jaar met een groepje vrienden in de bergen op pad, hoe is dat zo gekomen?We hebben elkaar ontmoet tijdens een bergwandelcursus in de Wangenitz-seehtte. Dat was op 26 juli 1969. Ik weet dat toevallig uit mn hoofd omdat we deze zomer het jubileum hebben gevierd.De eerste dag zijn we naar de Nossbergerhtte gelopen. Daar zaten we aan het instructie-uurtje toen er een Duitse vrouw binnenkwam: Wir sind abgestrtzt Grote paniek natuurlijk. Een van ons was arts, die is direct aan de slag gegaan om mensen te helpen. De cursusleider en de Oosten-rijkse gids gingen op pad om de groep te redden. Als dank kregen we van die Duitsers een es wijn en uit een soort euforisch gevoel over de aoop is

    het nog een heel lange nacht geworden. We zijn op dat moment in n avond een groep geworden.

    En toen?We kwamen bij elkaar op een renie en toen zeiden we: dat moeten we meer doen. Ik ben nogal een regelnicht, dus ik zei: Laten we direct een datum afspreken. Die zomer zijn we met ongeveer tien mensen op pad geweest. Tegenwoordig bestaat de groep uit zeven personen maar eentje is 93, die gaat niet meer mee naar de bergen.Vroeger gingen we natuurlijk met rugzak van hut naar hut en stippelden we zelf onze route uit. En er ging ook nog wel eens een touw mee; daarvoor hebben mn man en ik nog speciaal een klimcursus gevolgd. Nou ja, na verloop van tijd wordt een matrazenlager een hotelbed en ga je met bagagevervoer in plaats van met een rugzak. Deze zomer zijn we in het Klein Walsertal geweest. Daar kun je eenvoudig met een baantje omhoog om dan lekker op hoogte te wandelen.

    Wat was eigenlijk in al die veertig jaar de mooiste tocht die u heeft gemaakt?Poeh, dat vind ik moeilijk te zeggen hoor. Ik vond de Dolomieten wel heel bijzonder. Ach de bergen zijn zo mooi Maar ik zit wel het liefst hoog, met prachtig uitzicht op onneembare reuzen in de verte. Dorpjes kan ik in Nederland ook zien.We zijn overal geweest hoor. Bijna de hele groep heeft op de top van de Grossglockner gestaan. Ik heb de Piz Buin beklommen; we zijn in Noorwe-gen geweest, in SchotlandWat ik van al die jaren het misschien wel het mooiste vind is de enorme vriendschap die je in de bergen ontwikkelt. Je hebt elkaar zo hard nodig, je moet wel samenwerken. Dan word je vanzelf hechte vrienden.

    Hoe oud zijn de leden van uw groepje eigenlijk?We zijn met zn zevenen, tussen de 73 en de 81. Ik ben zelf 77.

    En weet u al waar de volgende tocht naartoe gaat?Nou, we hebben de renie nog niet gehad, dus dat hebben we nog niet beslist. De Alpen zijn zo groot Ik zou zeggen: als het maar hoog is. Het moet toch minstens boven de 1500 meter zijn.

    BANANEN OP DE BEN NEVIS Wat vind je zoal in de bergen? Voornamelijk bananenschillen, zo blijkt uit een onderzoekje van de John Muir Trust in Schotland. De stichting, die eigenaar is van de top van Ben Nevis en het pad naar de top, telde wat er tijdens een schoonmaakactie op Schotlands hoogste berg allemaal in de vuilniszak verdween; meer dan de helft van het verzamelde afval bleek te bestaan uit bananen-schillen. Sommige klimmers en wandelaars denken ten onrechte dat je bananenschillen en andere fruitresten in de wildernis kunt achterlaten omdat ze toch wel vergaan, meldt de John Muir Trust in een persbericht. Dat blijkt niet het geval. Onder normale omstandigheden duurt het twee jaar voor een bananenschil verteerd is. In een koud bergklimaat duurt het vele malen langer.Bij de opruimactie werden ook nogal wat sigarettenpeuken gevonden. De John Muir Trust wijst er nog maar eens op dat peuken, vooral van ltersigaretten, niet afbreekbaar zijn. Suggestie voor rokers: neem een leeg lmkokertje mee om je peuken in te stoppen. Of stop met roken

    VEERTIG JAAR DE BERGEN IN

    Rie

    t van

    der

    Bol

  • G

    erke

    Hoe

    kstr

    a

    M

    onie

    k Ja

    nsse

    n

    AANVULLINGEN & CORRECTIESUit het expeditienieuws in Hoogtelijn 4/2009 kan de indruk ontstaan dat de Groenlandexpe-ditie van afgelopen zomer van Martin Fickweiler en Gerke Hoekstra mislukt is. Niets is minder het geval. Fickweiler en Hoekstra openden een 900 meter lange zevendegraadsroute op Thee Cenotaph. Lees het interview met Martin Fickweiler op pagina 36 van deze Hoogtelijn en kijk op http://blog.martinckweiler.nl.

    Onder het kopje Zeven studenten & n ouwe knar op top Muztagh Ata schreven we dat (onder meer) Wouter van der Gronden als deelnemer aan een expeditie van Delftse studenten de top van de Muztagh Ata bereikte. Dat is niet het geval, laat Ronald Naar weten. Van der Gronden maakte aanvankelijk wel deel uit van het team, maar haakte enkele maanden voor vertrek af vanwege een nieuwe uitdaging in zijn leven, aldus Naar.

    Op de hoogte

    H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 7

    EXPEDITIENIEUWSEERSTE NEDERLANDER OP HOOFDTOP MANASLU (8163 M)De 66-jarige Jan de Lint bereikte op 29 september als eerste Nederlander de hoofdtop van de Manaslu (8163 m). De Lint maakte deel uit van een commercile expeditie onder leiding van de Nieuw-Zeelandse expedi-tieklimmer Russel Brice. Bij de beklimming maakte hij vanaf 6800 meter gebruik van kunstmatige zuurstof. Vanuit zijn woonplaats Genve laat hij weten dat hij tijdens de beklimming tien kilo is afgevallen. Maar de intense vreugde en dankbaarheid na heelhuids te zijn teruggekeerd in het basiskamp kende geen grenzen.Het was voor De Lint niet de eerste keer dat hij op de anken van de Manaslu was. In 1964 (!) maakte hij deel uit van een Nederlandse expeditie naar de noordtop van de berg, ook wel de Manaslu II genoemd. Die bereikte hij samen met Fons Driessen, de Oostenrijker H. Schriebl en twee sherpas.Eerdere Nederlandse pogingen om de hoofdtop van de Manaslu te bereiken waren tot dusverre niet succesvol. Fons Driessen deed in 1994 een poging en bereikte toen een hoogte van 7100 meter. Bart Vos deed naar eigen zeggen een poging in 1999. Robert Steenmeijer leidde een Nederlandse expeditie naar de berg in 2003 maar kwam ternauwernood boven de 6000 meter. Katja Staartjes en Henk Wesselius bereikten in 2008, zonder ondersteuning en zonder gebruik van kunstmatige zuurstof, de voortop van de berg, op 8140 m hoogte.

    Martijn Schell, Cas van de Gevel en Mike van Berkel moesten hun poging om de noordwand van de Kalanka in de Garhwal Himalaya te bedwingen opgeven. Op de weblog van de expeditie schrijft Van Berkel dat het team een dag voor de beklimming het Advanced Base Camp aantrof onder een dikke laag sneeuw. En tent bleek totaal gescheurd, stokken waren gebroken, slaapmatjes waren lek geprikt en het touw was drijfnat. Geen ideale start voor de moeilijkste beklimming van je leven.Uiteindelijk besloot het team een nieuw dal te verkennen. Daar deden ze eerst een poging op een 6200 meter hoge naamloze top die ze voor de gelegenheid Peak Plugge doopten, naar de nestor van het Nederlandse expeditieklimmen Herman Plugge.Uiteindelijk bereikte het team de top van de nabijgelegen Gadura

    (6506 meter). Het is volgens de klimmers niet duidelijk of ze de eerstbe-klimmers van de berg zijn. De Indiase bergsportfederatie IMF bleek niet over die informatie te beschikken.

    Boris Textor bereikte deze zomer als deelnemer aan een internationale UIAA Youth Expedition naar de Kaukasus de top van de Elbrus (5642 m), Europas hoogste berg. Textor laat weten dat hij onderweg naar de top geplaagd werd door hoogteziekte. Helaas bleek de top van de bergen in de wolken gehuld. Alleen maar mist, is dit waarvoor ik zo lang heb moeten klimmen? Een berg zonder uitzicht, schrijft hij. Textor daalde de berg af op toerskis.

    Okke Gerritsen klom op 24 augustus naar de top van de 7027 meter hoge Spantik in de Karakorum. Het team dat bestond uit twee Duitsers, twee Oostenrijkers, een Zwitser en Gerritsen was eigenlijk al op weg naar beneden vanwege extreme sneeuwval toen het weer omsloeg. Een strakblauwe lucht motiveerde het team om toch nog een toppoging te doen. Met succes!

    NKBV-KLIMBERG BIJ SPORTBILLIESKun je met een handicap toch sportklimmen? Ja dat kan. Om dat te laten zien was de NKBV-klimberg zaterdag 24 oktober aanwezig tijdens SportBillies, een sportdag speciaal voor kinderen met een lichame-lijke of visuele beperking. Het idee voor SportBillies is afkomstig van de 16-jarige Joey de Loor uit Terneuzen. Nadat hij pas met veel moeite een tennisclub had gevonden voor zijn gehandicapte broertje Jochem, besloot hij dat dat beter moest kunnen. Daarop bedacht hij het plan voor de meest extreme sportdag ooit.De acht meter hoge klimberg, die aan vier kanten beklommen kan worden, werd door zon vijftig kinderen bedwongen niet alleen kinderen met hun handicap maar ook hun broertjes en zusjes.Tijdens SportBillies konden de jongeren behalve klimmen ook nog hun geluk beproeven bij onder meer golf, breakdance, schermen, zitvolleybal en rolstoel-halfpipe.

  • Ig

    or M

    onzo

    n

    SPORTKLIMNIEUWSJong-Oranjeklimmers Nikki van Bergen en Tim Reuser werden op 10 oktober Nederlands kampioen leadklimmen. Van Bergen prolongeert daarmee haar Nederlandse titel. Voor Reuser is het zijn eerste overwinning in een seniorenwedstrijd.Bij de dames eindigde Rachel Nilwik op de tweede plaats, gevolgd door Channah Brandsema. Bij de heren werden de plaatsen twee en drie bezet door Timo Tak en Michiel Nieuwenhuijsen.Een week na het Nederlands kampioenschap bereikte Van Bergen de vierde plaats bij Jeugd-A tijdens de European Youth Series in het Russische Kaliningrad.

    Ondertussen lijkt Nederlands teamlid Vera Zijlstra voorspoedig te herstellen van een operatie aan haar schouder, begin oktober. De operatie was nodig nadat in augustus bij een boulderwedstrijd haar arm uit de kom schoot. Op haar weblog schrijft Zijlstra dat zij inmiddels lichte oefeningen doet met haar arm. Erg jn want mijn arm zit de rest van de dag in de sling. Overigens duurt het waarschijnlijk nog tot in het nieuwe jaar voor zij weer mag klimmen. Lees meer op: www.verazijlstra.nl

    Nog een nieuwtje: Grapeeld, het enige sportklimgebied in het Koninkrijk der Nederlanden is van nieuwe boorhaken voorzien. Het gebied ligt in het zuidoosten van Aruba, aan de noordkant van het eiland. Volgens initiatief-nemer Igor Monzn is Grapeeld te klein om een afzonderlijke reis naar Aruba te maken. [Maar] als men toch voor vakantie naar de ABC-eilanden of Aruba wil gaan, dan zeker de klimspullen meenemen! laat hij weten.Informatie en topos van het gebied zijn te vinden op www.climbingaruba.org.

  • T

    om B

    enet

    t

    BMC VERWERFT HARRISONS ROCKSDe Britse bergsportorganisatie BMC is sinds begin september eigenaar van Harrisons Rocks, het grootste massief in het zogeheten Southern Sandstone in Zuidoost-Engeland. De BMC verzorgde de afgelopen jaren al het beheer van de rotsen, die in handen waren van het zogeheten Sport England Trust. Volgens de BMC betekent het eigendom van Harrisons Rocks dat toegang voor klimmers tot in de eeuwigheid verzekerd is.Harrisons is een zandsteengebied met ruim driehonderd klimroutes tot maximaal vijftien meter hoog. Vanwege het extreem zachte gesteente is het alleen toegestaan te klimmen aan een toprope. Meer informatie over het massief en de rest van het Southern Sandstone is te vinden in Hoogtelijn 3/2008.

    Jorg Verhoeven, Nederlands beste sportklimmer, won de wereldbeker in 2008. In 2009 zal hij het wedstrijdseizoen niet afmaken door een blessure. Hij moest het NK Lead aan zijn neus voorbij laten gaan en loopt ook de resterende World-Cupwedstrijden mis.

    Wat is er aan de hand?Ik liep al zon anderhalf jaar met een peesschedenontsteking in n van mijn vingers. De laatste tijd had ik steeds meer moeite met trainen. Ik moest rusten en herstellen, de vraag was alleen, wanneer? Midden in het wedstrijdseizoen dus?Ja, de prestaties werden minder, ik begon mijn klimstijl aan te passen aan mijn blessure en het herstel ging waarschijnlijk lang duren. Toen heb ik de knoop doorgehakt om nu te stoppen zodat ik volgend seizoen hopelijk weer in topvorm kan zijn. Je bent naar Nederland gekomen om advies in te winnen?Ja, ik ben naar het handencentrum geweest voor advies. Dat advies was een cortisonespuit die ik in Oostenrijk heb gekregen. Het is geen lekker goedje, het vreet aan je pees, maar zorgt in mijn geval voor pijnverminde-ring. Ik rust nu al drie weken, pak nog n week, en ga daarna weer ontzettend langzaam opbouwen. Nu heb je ook niet meegedaan met het NK; vervelend?Al woon ik in Oostenrijk, ook ik vind het belangrijk dat de beste klimmers van Nederland op het NK verschijnen. Ik vind het jammer dat bijvoorbeeld Casper ten Sijthoff (hoofdroutebouwer) en Roman van der Werf (routebou-wer) niet meededen en baal ervan dat ik er zelf niet bij was. Waarmee ik overigens niet suggereer dat Tim Reuser geen topprestatie heeft geleverd. Het lijkt dat de toppers zich steeds meer gaan richten op het boulderen?Ja, en dat vind ik jammer, maar wel logisch. Er heerst in Nederland geen echte wedstrijdmentaliteit. Voor het leadklimmen moet je meters maken en

    trainen op uithoudingsvermogen. Doorgaan en verzuren. Verzuren doet pijn. Het trainen voor het boulderen is minder intensief. Ook ontbreekt er een goede leadhal voor de Nederlandse toppers. Wil je beweren dat er tussen al die Nederlandse klimhallen geen goede trainingsmogelijkheden zitten voor de top van de leadklimmers?Kijk, hier in klimhal Tivoli in Innsbruck is het normaal dat een 14-jarig meisje 8a klimt. Iedereen doet dat, er zitten rijen aan keiharde routes in de wand en er zijn altijd klimmers om tegenop te kijken. Als je in Nederland 8a klimt dan ben je vaak de enige in je hal die op hoog niveau traint. Dan moet je vaak zelf je moeilijke trainingsroutes bouwen en dat kunnen er ook weer niet teveel zijn want dat vind het klimcentrum niet goed. Niet echt bevor-derlijk voor je motivatie. Trainen, trainen, trainen. Sinds wanneer doet meneer Verhoeven aan training?Ja hallo, die rare reputatie! Dacht je nu echt dat je World Cups kunt winnen zonder serieus te trainen? No way! Ik ben dan wel geen Patxi Usobiaga die iedere dag 40 routes klimt, maar ik train ook hard. Ik train mee met het Oostenrijkse team en daar hoort ook periodisering en een hele reeks aan oefeningen bij. Bij mij is het zo ongeveer twee dagen klimmen n dag rust. Ook ik klim soms als training tien 8as per dag. En hoe zit het met de mentale factor?Die is natuurlijk belangrijk. Er zijn zat goede klimmers die er tijdens een World Cup niets van bakken. Een wedstrijd is niet alleen maar een kwestie van grepen vasthouden. Dat is het eigenlijk wel, maar wedstrijdklimmers maken er in hun hoofd meer van.

    AAN DE LIJN MET JORG VERHOEVEN

    Een kleine waarschuwing is wel op zn plaats. Volgens de internationale bergsportkoepel UIAA kunnen boorhaken in tropische kustgebieden snel hun betrouwbaarheid verliezen. Dat schrijft de organisatie in een bericht van 19 oktober. Meer informatie over het UIAA-onderzoek is te vinden op tinyurl.com/yjml74q.

    Harrisons Rock is nu van de BMC.

  • Ik bladerde al jaren door de brochure van de toerskicommissie, op zoek naar de juiste cursus om de beginselen van het toerskin onder de knie te krijgen. Tot nu toe vond ik geen geschikte cursus; bovendien achtte ik mijn skitechniek onvoldoende. Totdat ik eind vorig jaar een cursus van de NKBV onder ogen kreeg die geknipt leek voor mij: zeven dagen toerskin in het tztal, het Oostenrijkse walhalla voor de alpinist, skir en - dat weet ik sinds kort - ook voor de toerskir. Waar bij de cursussen van de toerskicommissie het accent op de beleving ligt, ging het bij deze T1-cursus van de NKBV juist om het leren, zodat ik - ooit - zelfstandig toerskitochten kan maken.

    1 0 | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | L O C AT I E O O S T E N R I J K | T E K S T E N F O T O S B R A M MU N N I C H S

    IN DE LEER BIJ D GIDS VAN HET TZTAL

    TOERSKICURSUSWat zou het toch heerlijk zijn om ook in de winter cht in de bergen te kunnen zijn, mijmerde Bram Munnichs. Op de lange latten door het magisch witte landschap glijdend, je eigen tramspoor crerend. De essentie van het bestaan geredu-ceerd tot basale kleuren en vormen: witte glooiingen, zwarte pieken en blauwe lucht. Tijd voor een toerskicursus.

    De mooiste tocht van de week is die door het Roosmoostal.

  • IN DE LEER BIJ D GIDS VAN HET TZTAL

    DER CHEFAchterin het tztal, op de splitsing naar Vent dan wel Obergurgl, ligt Zwieselstein. Het piepkleine dorpje vormt een prima uitvalsbasis voor een week toerskin met de skiliften van Obergurgl en Slden binnen handbereik.De eerste dag oefenen we de skitechniek op en vooral naast de pistes van Slden; Variantskifahren noemen ze dat hier. Achteraf was het natuurlijk een testcase van de gids om te zien wat voor vlees hij in de kuip had. Al snel bleek ik niet de beste skir te zijn; zeker de helft van de groep gleed soepeler de helling af dan ik. Mmm, als dat maar goed blijft gaan. Ik hoef niet per se de beste te

    zijn, als de groep maar niet op mij hoeft te wachten.Onze gids, Alex Giacomelli is d gids van het tztal. Dat werd me tijdens de cursus al snel duidelijk. De eerste dag corrigeerde hij niet alleen de gletsjerstanden op de meest recente Alpenvereinskarten, maar belde ook even rond om het Oostenrijkse lawinebericht aan te laten passen. Steeds als we ergens vertelden dat we met Alex op stap waren, was de reactie hetzelfde: O, der Alex, der Chef selber.s Anderdaags is het bar en boos. Als ik vanuit mijn bed het gordijn openschuif, zie ik de sneeuw horizontaal voorbijstuiven. Een bedrukte stemming aan de ontbijttafel is het gevolg; dit wordt vast een dag met theoretisch geneuzel over de bergen, iets waar we in

    De chef wijst de weg op de kaart.

  • 1 2 | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9

    Nederland noodgedwongen heer en meester in zijn geworden. Maar niets van dat alles, Alex kent een prima plek voor dagen als deze: de nauwe Gurgler Schlucht, een smalle kloof waar in de zomer het smeltwater van de Gurgler- en Langtalergletsjer doorheen dendert. In de winter is het echter een windstil paradijs van rijkelijk gestrooide witte blokken en bulten waar we op onze toerskis tussendoor laveren.

    VELLENHet glijden op de skis met vellen eronder gaat me wonderwel gemakkelijk af. In het begin zet ik mijn stokken nog breed om niet uit evenwicht te raken, maar al snel wen ik aan de relatieve stabiliteit van de skis. Wanneer we een paar uur later de kloof uitklimmen, wordt het toch lastig. Het terrein is net te steil om te blijven staan; na iedere stap vooruit glijd ik weer terug naar beneden. In een aanzwellende frustratie smijt ik met mijn krachten. Maar hoe meer ik op mijn stokken leun, hoe minder grip mijn skis hebben. Waarom lukt het de anderen wel? Sjors Overbeek, de Nederlandse instructeur, helpt me een handje. Vertrouw op je vellen, ga rechtop staan, zorg dat alle haartjes van de vellen in de poedersneeuw happen. Ploeterend, tierend en zwoegend kom ik langzaam steeds hoger; van techniek is nog geen sprake, laat staan van enige souplesse.Als we de kloof zijn uitgeklommen, merken we pas wat een hondenweer het is. De wind blaast de verse sneeuw schijnbaar alle

    kanten op. Het zicht beperkt zich tot tien meter, als het niet minder is. Na een uur door deze white-out ploeteren staan we ineens op de top van de Schnwieskopf (2320 m), een onopvallende bult aan de rand van het skigebied van Obergurgl, maar voor mij de eerste top op toerskis. Ha!In de afdaling komt mijn skitechniek onder grote druk te staan. Waar ik op de piste de skis met kracht de bocht om kan drukken, lukt dat in dit terrein met geen mogelijkheid. De skis volgen onder de zware laag verse sneeuw gewoon hun eigen weg. Nog geen drie bochten verder lig ik al op mijn neus, de skis ergens diep verborgen onder de poedersneeuw. Uiteindelijk voeg ik me bij de wachtende groep. Du kannst den Schnee auf dem Berg lassen, Bram. Alex humor kost hem een sneeuwbal.

    TRUFFELSDe avonduren vullen we met theorie. Nooit geweten dat je een hele week over sneeuw kunt praten. Sneeuw, dat is toch gewoon dat witte spul dat twee keer per jaar uit de lucht komt vallen? Nee dus, ze kennen hier zeker tien verschillende soorten sneeuw, plus oneindig veel tussenvarianten. Triebschnee, Schwimschnee, poedersneeuw, natte en droge sneeuw, opbouwende en afbouwende sneeuw. Zoveel sneeuw, zoveel lawines, de een nog verraderlijker dan de ander.Als de sneeuw eenmaal gevallen is, vormt ze een pak van verschil-lende lagen sneeuw. Al deze lagen zijn continu in beweging. Ze

  • smelten door de zon en de druk van de bovenlagen, vriezen dan weer op, smelten weer, en dat de hele winter door. Soms ontstaan er hechte sneeuwpakketten die zich perfect lenen om overheen te skin, soms zijn ze meer geschikt om los te laten en een lawine te veroorzaken.Om het lawinegevaar in te schatten leren we verschillende methodes: de SnowCard van de Duitse Alpenvereniging DAV, Werner Munters 3x3 Restrisiko en het Stop or Go van de Oostenrijkse alpenvereniging AV. Let wel: het zijn allemaal hulpmiddelen, niets is zeker. Nou, n ding dan: er is nog nooit een lawine afgegaan van een helling minder dan 30 graden steil. Nou vooruit dan, 28 graden. Het zoeken naar zekerheden in de winterse bergen is als het zoeken naar truffels: voor de leek een schier onmogelijke opgave, voor de kenner een uitdaging.Veruit de belangrijkste informatie over het lawinegevaar komt van het dagelijks lawinebericht. Hierin staat allereerst de Lawinenstufe op een schaal van 1 tot 5 vermeld. Daarnaast de hellingen en de hoogte met het grootste lawinegevaar, de sneeuwopbouw en het verloop van het gevaar door de dag heen. Het is als met zoveel mooie dingen in het leven: een weekje ervan proeven maakt je niet zekerder. Sterker nog, na een weekje weet je nog beter hoe weinig je weet.

    TEVREDENDe volgende dag is het strakblauw, maar door de verse sneeuw van de afgelopen twee dagen zijn de toermogelijkheden zeer beperkt.

    MateriaalAls je een NKBV-cursus boekt, krijg je uitgebreide reisinformatie waar ook al het vereiste materiaal in staat vermeld. Speciaal voor het toerskin is het volgende materiaal van belang:

    Skis met toerskibindingen. Dit zijn veelal gewone skis maar dan met speciale bindingen waarvan je de hak los en weer vast kunt klikken.

    Toerskischoenen. Dit lijken gewone skischoenen maar ze hebben wel een goede zool, vergelijkbaar met die van stevige bergschoenen. Ook moeten er stijgijzers onder je toerskischoen passen.

    Vellen. Dit zijn twee dunne reepjes speciale vloerbedekking met een haakje aan het begin en het eind. Aan de onderkant zit plaksel zodat het tapijt lekker onder je skis blijft zitten, aan de bovenkant stugge haartjes die ervoor moeten zorgen dat je niet bij iedere stap terug naar beneden glijdt.

    Harscheisen. Een klein, metalen U-proeltje met punten die je op je bindingen kunt klikken. Noodzakelijk voor steilere hellingen met een harde bovenlaag.

    Skistokken. Het makkelijkst zijn telescoopstokken zodat je ze op je rugzak kunt binden. Let op grote tellers aan de onderkant zodat je ook in droge poedersneeuw nog enig draagvlak hebt om af te zetten.

    Lawinepieper. Apparaatje dat signalen uitzendent zodat de drager te vinden is als hij in een lawine is geraakt. Er zijn diverse merken die onderling met elkaar communiceren maar met verschillende werkingen en snelheden.

    Sondeerstok. Een lange opvouwbare tentstok die je met n ruk aan het kabeltje gereed voor gebruik hebt.

    Schep. Zorg dat je een metalen exemplaar meeneemt. De sneeuw in een lawine wordt binnen een paar minuten keihard.

    Kaarten. Er zijn speciale toerskikaarten van bijvoorbeeld de Zwitserse SAC waarop de hellingen steiler dan 30 graden rood zijn ingekleurd.

    Kleding. Zonder volledig te zijn: warme kleding is uiteraard een vereiste. Let erop dat het bij het stijgen erg heet (zweten) kan zijn maar als je eenmaal boven bent, extreem koud. Veel laagjes dragen dus.

    Een windstil paradijs van rijkelijk gestrooide witte blokken en bulten

    waar we tussendoor laveren

    H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 1 3

  • Samen met Maarten werp ik me op als Tagesfhrer. We duiken het lawinebericht in en constateren dat het Lawinenstufe 3 is, oppassen dus. De oost-, zuid- n westhellingen herbergen in de loop van de dag een verhoogd lawinerisico. Voor we het weten, hebben we het hele tztal als lawinegevaarlijk bestempeld. Maar Alex oog van de kenner helpt ons een handje. Dat pad, door dat dal, onder die helling en dan naar die top zijn nog wel goed te doen. Lokale kennis blijkt onontbeerlijk om onder deze omstandigheden veilig op pad te kunnen gaan.Glijdend door een sereen landschap, omgeven door witte bergen met her en der een zwarte piek die door het witte dekbed heenprikt. Mijn week kan al niet meer stuk en we zijn pas halverwege. Als we tweehonderd meter onder de top besluiten om te keren, heb ik daar wel wat moeite mee. Zo dichtbij en dan omdraaien? Het komt me op een berisping van Alex te staan: Du gipfelgeiler Bock!De vellen gaan af, de bindingen worden vastgezet en een voor een glijden we terug naar beneden. Het klinkt eenvoudig maar dat was het - wederom - niet.Laat je door je skis meevoeren, voel wat ze doen.Nog geen uur later zijn we terug bij de auto. Een minimale techni-sche vooruitgang in de Tiefschnee en slechts twee witte pakken dit keer; ik kan tevreden zijn. Ik ben wel blij dat ik ook zo van de heenweg kan genieten, de terugweg duurt immers maar een fractie van de tijd die we nodig hebben om boven te komen.

    TEGENLICHTDe mooiste tocht van de week is wel die door het Rotmoostal. Een dal waarin het begrip witte deken zijn volle betekenis krijgt. Ongemerkt glijden we op de bovenkant van deze metersdikke deken over de bedekte alpenweide, via de morenen de gletsjer op. Met zoveel sneeuw zijn alle spleten dichtgesneeuwd en kan het touw in de rugzak blijven. De zon spiekt af en toe vanachter een rotsgraat naar onze verrichtingen, wat klassieke platen met tegenlicht oplevert.En weer is de afdaling zo gebeurd. Althans, tot de bodem van de vallei dan. Daarna is het nog drie kilometer vals plat terug naar Obergurgl. Schaatsend, prikkend en hoppend bereiken we de rand van de piste. Eenvoudig glijden we het laatste stukje terug naar de kroeg.Na alle toerdagen lassen we een relatieve rustdag in: we leren zoeken met pieps, sonde en schep naar overlevenden onder een

    NKBV-CURSUSSEN TOERSKIN

    Wil je ook leren zelfstandig toerskitochten te maken, dan neem je deel aan een toerskicursus van de NKBV. Een week lang ga je onder leiding van een UIAGM-berggids en een Nederlandse toerski-instructeur op pad. Je oefent veel en maakt natuurlijk ook prachtige tochten. De minimum leeftijd voor deelname aan de cursussen is 18 jaar. Alle cursussen zijn volgens het learning by doing-principe. De voertaal is Duits en/of Nederlands. Het aantal deelnemers per cursus is 6-9.Er zijn drie niveaus: beginners (T-I) gevorderden (T-II) vergevorderden (T-III)

    De NKBV-cursuslijn toerskin vormt een aanvulling op het reeds bestaande, zeer uitgebreide skitoerenprogramma van de Skitoeren-commissie, een samenwerkingsverband van de NKBV en de Nederlandse Ski Vereniging. De toerskitochten die via de Skitoeren-commissie worden aangeboden zijn over het algemeen meerdaagse tochten onder leiding van gidsen, waarbij de nadruk vooral op de toerskibeleving ligt.

    Programma 2010 tztal toerskicursus beginners: 23 januari 30 januari 2010 tztal toerskicursus beginners: 30 januari 6 februari 2010 Silvretta toerskicursus gevorderden: 7 februari 12 februari 2010 crins/Queyras toerskicursus vergevorderden: 8 mei 15 mei 2010

    WIL JE MEER WETEN OVER CURSUSSEN EN DE TOELATINGS-EISEN, KIJK DAN OP WWW.BERGSPORTREIZEN.NL BIJ DE WINTERACTIVITEITEN.

    lawine. En ook dat valt niet mee. Ik dacht: ik loop gewoon in de richting van de pijl. Maar nee, patronen lopen, luisteren, sonderen, nog een keer sonderen en dan pas graven. Je zit er zo een meter naast, wat het verschil tussen leven en dood kan betekenen.

    s Anderendaags is het bar en boos

  • Burgenbad.

    1 6 | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | L O C AT I E Z W I T S E R L A N D | T E K S T C H R I S TA S L O O TM A N | F O T O S M I E K E S C H A R L O O

    De imposante rotswanden van de Daubenhorn (2941 m) rijzen loodrecht op aan onze linkerkant; rechts ligt de wat meer glooiende Torrenthorn (2998 m), ons doel van vandaag. De zon prikt door de vele wolkjes die rap in aantal toenemen, de weersvoorspelling belooft echter dat het vandaag droog blijft tijdens onze inlooptocht. Met sneeuwschoenen en stokken vastgebonden op rugzakken stappen we het dorp uit. Zodra het pad overgaat in een dikke laag sneeuw, binden we de sneeuwschoenen onder. Dat loopt een stuk beter. De grote, enthousiaste stappen die we nemen, leren ons al snel dat beheerste stappen langer zijn vol te houden. Over heuvels en door bos banen wij ons een weg naar boven. Hierbij passeren we een enkele keer een skipiste die vrijwel is uitgestorven.

    MATTERHORNNet als wij tot onze knien wegzakken in het poederwit, zien wij verderop een familie reen door het bos bewegen. Een ogenblik

    staan de dieren stil en kijken naar ons. Dan, alsof zij schrikken van iets, springen ze haastig verder. Inderdaad, wij moeten ook weer door. We hebben nog een groot deel van de tocht te gaan. Halver-wege wordt het steeds steiler en kunnen we niet meer door het bos verder en gaan we via een pad omhoog dat ook door skirs wordt gebruikt. Aan de overkant zien we de imposante Daubenhorn en hebben we duidelijk zicht op de befaamde Gemmipas. Vanaf deze eeuwenoude handelsroute zijn spectaculaire sneeuwschoentochten te maken. Morgen gaan we controleren of dat verhaal klopt. Vier uur lang buffelen we door op onze sneeuwschoenen naar het topje van de Torrenthorn. Onze inspanningen blijken niet voor niets, we worden beloond met het panorama van de besneeuwde bergen om ons heen. Naar het zuiden toe hebben we ondanks de toene-mende bewolking zicht op de vierduizenders op de grens met Itali. Ook het markante silhouet van de Matterhorn laat zich zien.De afdaling gaat gemakkelijker en we zijn binnen een paar uur weer

    Thermale baden, dat is waar het Zwitserse Leukerbad in Wallis om bekend staat. Het dorp leent zich ook goed als uitvalsbasis voor sneeuwschoentochten. Beperk je niet tot het heilzame water, maar trek de bergen in! Mits het weer het natuurlijk toelaat...

    SNEEUWSCHOENWANDELEN RONDOM LEUKERBAD

    BADDEREN EN BUFFELEN

  • H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 1 7

    beneden. We ruilen snel onze sneeuwschoenen om voor onze badderoutt om te genieten van het warme water dat hier in grote hoeveelheden uit de grond komt. Lekkere combinatie: eerst iets actiefs doen en daarna heerlijk ontspannen in heilzaam water. Grappig om te bedenken dat de Romeinen hier ruim tweeduizend jaar geleden ook al genoten van het bronwater.

    HANDELSROUTENa de tocht op de Torrenthorn zijn we helemaal klaar voor het echte werk daarboven vanaf de Gemmipas. Tot ons afgrijzen begint het s avonds te sneeuwen. We wisten het wel, maar toch... de volgende ochtend wordt ons het slechte nieuws ingepeperd. Het weer is in de nacht drastisch omgeslagen. Het sneeuwt al urenlang onophoude-lijk, er dreigt lawinegevaar, het zicht is nul komma nul en de Gemmipas wordt geteisterd door windvlagen van honderd kilometer per uur. Geen slim plan dus om naar de Gemmipas te gaan. Weken in

    JGERBODEN

    Begin- en eindpunt: Bergstation Gemmi, LeukerbadLengte: 5 kilometerHoogteverschil: 155 meterMaximale hoogte: 2501 meter boven de zeespiegelDuur: 2,5 uurMoeilijkheidsgraad: lichtRoute: Bergstation Gemmi - Jgerboden - Lmmerenboden - Lmmerensee - Lmmerenhtte SAC - Bergstation Gemmi

    BADDEREN EN BUFFELEN

    bad is een veiliger optie, zo adviseert iedere inwoner van Leukerbad ons desgevraagd. Een erg aanlokkelijk idee, maar we besluiten toch eerst nog even onze sneeuwschoenen aan te trekken. Ontspanning voelt beter na inspanning. Met deze weersomstandigheden is zelfs een rondje Leukerbad een uitdaging. Dik ingepakt trotseren wij de

  • LEUKERBAD

    Het Walliser dorp Leukerbad ligt op 1411 meter aan de noordzijde van het Rhnedal. Het dorp heeft vooral naam vanwege het thermale water, dat bij het dorp ontspringt. Het water heeft een temperatuur van 51 graden Celsius en wordt gebruikt om maar liefst dertig baden, priv en openbaar, te vullen. De twee grote centra van Leukerbad zijn het Burgerbad en de Lindner Alpentherme. Het Burgerbad is een groot familieparadijs, dat tien thermale baden, een sportbad en een glijbaan telt. Bij de Lindner Alpentherme is de uitstraling rustiger omdat kinderen pas vanaf zes jaar onder begeleiding van hun ouders mee naar binnen mogen. De Lindner Alpentherme is het grootste en hoogstgelegen spacentrum van de Europese Alpen. Naast uiteenlopende programmas als wellness en massages, worden hier geregeld Movies in the Pool-avonden gehouden. Vanuit een thermaal bad kijk je dan, met een drankje in de hand, naar de nieuwste bioscooplms.Tot de gebruikers van Leukerbads heilzame water behoort ook het Zwitsers Olympisch team. Het medisch centrum van hen is onderge-bracht in een rehabilitatiekliniek, die gebruik maakt van het thermale water.

    WintersportenBehalve badderen en welnessen kun je tal van sporten beoefenen in Leukerbad. Het dorp kent vijftig kilometer ski- en snowboardpistes, dertig kilometer langlaufpaden en veertig kilometer bewegwijzerde en geprepareerde winterwandelwegen. Voor sneeuwschoenwande-

    DAUBENHORN

    Route: Bergstation Gemmi Lmmerenboden Daubenhorn Lmmeren-boden - Bergstation Gemmi.Begin- en eindpunt: Bergstation Gemmi, LeukerbadHoogteverschil: 650 meterMaximale hoogte: 2941 meter boven de zeespiegelDuur: 6 uurMoeilijkheidsgraad: zwaarExtra uitrusting: Neem, afhankelijk van de weercondities, stijgijzers en een touw mee. Op het laatste stuk naar de top kunnen ze nodig zijn.

    grote hoeveelheid versgevallen sneeuw en de harde wind die onze bewegingen afremt. We zakken nog verder in de sneeuw dan gisteren en er is vrijwel niemand op straat. Het is net alsof we ver van de bewoonde wereld zijn, terwijl we in werkelijkheid nog geen 250 meter van de dorpsrand zijn verwijderd. We zien niets, met uitzondering van grote sneeuwvlokken die guur om onze oren gieren, en we horen het geluid van donderende lawines in de bergen rondom het dorp. We leggen aan bij een sportcomplex voor een kop

    warme thee. Tot onze verrassing zien we dat je er curling kunt spelen. Maar dat is leuk, meedoen aan een winterse activiteit terwijl je tegelijkertijd uit de sneeuwstorm kunt blijven. Met een stel Amerikanen en Canadezen spelen we een aantal rondjes US against Canada. Het spel blijkt lastiger dan het er uitziet en we worden dan ook volledig ingemaakt met het Amerikaanse team. Hadden we ons nou maar aangesloten bij the kings of curling uit Canada. In sneeuwschoenwandelen zijn we toch beduidend beter. We banen

  • laars zijn dertien kilometer gemarkeerde routes uitgezet. Ervaren toerskirs en sneeuwschoenwandelaars kunnen natuurlijk ook hun eigen spoor volgen.Op de indoor ijsbaan kun je ijshockeyen en curling spelen.

    ReisMet het openbaar vervoer ben je vanuit Utrecht in negeneneenhalf uur in Leukerbad.Meer informatie en tickets, kijk op www.treinreiswinkel.nl, of www.db.de. Met de auto is de reisafstand 910 kilometer. Om op de Gemmipas te komen neem je de kabelbaan in het dorp.

    VerblijfLeukerbad telt veel hotels, appartementen, pensions en chalets. Ze variren van van eenvoudig tot luxueus. Top of the bill is het vijfsterrenhotel Les Sources des Alpes met eigen wellnessvoor-zieningen en gourmetrestaurant dat in de Gault&Millaugids is opgenomen. Kijk op www.myswitzerland.com of www.leukerbad.ch.

    BerggidsenRicci en Philipp Werlen zijn UIAGM-berggidsen bij Alpincenter Leukerbad , dat allerlei tochten organiseert waarop je kunt inschrijven, maar dat ook tochten op maat aanbiedt. Kijk op www.alpincenter-leukerbad.ch.

    Documentatie Snowshoeing: Mont Blanc and the Western Alps, Hillary Sharp, Cicerone,

    2003. Landeskarte der Schweiz, Gemmi blad 1267, 1:25000 Landeskarte der Schweiz, wanderkarte, Wildstrubel blad 263 T, 1:50000. www.leukerbad.ch www.myswitzerland.com www.youtube.com/watch?v=UcRLbwA2NbY

    WILDSTRUBEL

    Route: Bergstation Gemmi - Lmmerenboden - Lmmerenhtte - Wildstrubelgletsjer - middentop van de Wildstrubel - Wildstrubelgletsjer - Lmmerenhtte - Lmmerenboden - Bergstation GemmiBegin- en eindpunt: Bergstation Gemmi, LeukerbadLengte: 17 kilometerHoogteverschil: 1191 meterMaximale hoogte: 3243 meter boven de zeespiegelDuur: 9 uurMoeilijkheidsgraad: zwaarExtra uitrusting: stijgijzers en touw.

    ons via een - onder deze omstandigheden - zeer avontuurlijke weg terug naar ons hotel. De voorspelling is dat het de komende dagen slecht weer blijft en het lawinegevaar houdt ook zeker nog een aantal dagen aan. Er zit niets anders op dan onze tijd te slijten in een van de vele thermale baden die Leukerbad rijk is. Wat een straf

    PIEPSMaar eerst gaan we nog even langs bij het Alpincenter van Leukerbad waar de lokale gidsen Ricci en Philipp Werlen ons uit de doeken doen wat we moeten missen en waarom we beslist moeten terugkomen met beter weer. De Gemmipas kent een aantal supermooie sneeuwschoentochten. Niet voor niets houdt de Zwitserse AlpenClub SAC er sneeuwschoencursussen vanuit de nabijgelegen Lmmerenhtte, zo vertellen ze. Vanaf de pas heb je prachtig zicht op de bergen rondom Leukerbad. En als je op de omringende toppen klimt, kun je nog veel verder kijken. De gidsen raden aan om te beginnen met de Jgerboden, een korte tocht die gemakkelijk is te doen. Veel sneeuwschoenerva-ring heb je daar niet voor nodig, verzekeren ze. De andere twee tochten zijn aanzienlijk pittiger. Bij die is ervaring in de bergen en op gletsjers absoluut noodzakelijk. Je moet het lawinegevaar goed kunnen inschatten en weten wat je moet doen als (een deel van) de groep onder een lawine bedolven raakt. Pieps, sonde en schep behoren dus tot de standaarduitrusting.

  • 2 0 | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | L O C AT I E F R A N K R I J K | T E K S T S J O R S K U R V E R S , M . M .V. J A N - PAU L R AV E N

    FRANSE STRIJD OM POEDER

    Je moet het gebied op je duimpje kennen en heel vroeg zijn om rst tracks te kunnen draaien

  • F O T O S J A N - PAU L R AV E N E N G I O VA N N I G H I G L I O T T I | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 2 1

    Chartreuse! roept barman Warren (Quentin Tarantino) uitgelaten in de lm Death Proof als hij de glazen gevuld met de groene likeur uit het Franse bergmassief neerzet voor zijn gasten. En nadat ze het 55 procent sterke drankje achterover geslagen hebben, voegt hij eraan toe: The only liqueur so good they named a color after it.

    Na een iets te lange avond, met iets teveel bier, maar zonder likeur, graaide ik nog enigszins duf mijn spullen bij elkaar voor een mooie, maar korte rotstoer door de zuidwand van de Chamechaude. Grenoble is met zijn half miljoen inwoners dan misschien wel een echte grote stad, de bergen liggen op etsafstand van het centrum. Het is dat Fransen niet graag etsen op plaatsen waar ze ook met een auto kunnen komen...Wij hadden ons goed aangepast aan de Franse gewoonten en ons per auto naar de Col de Porte begeven. Vandaar loop je eerst met

    FRANSE STRIJD OM POEDER

    DE ACHTERTUIN VAN GRENOBLEDe huisberg van Grenoble, de Chamechaude (2082 m) wordt vaker op skis bedwongen dan te voet. Sjors Kurvers probeerde beide varianten.

    Chamechaude s zomers.

  • een boogje om de zuidkant van de Chamechaude heen, om vervolgens een route door de zuidwand omhoog te kiezen. We hadden die zomer al een paar mooie tochten kunnen maken en vandaag zou een relaxdagje worden: een paar mooie lengtes niet al te lastig klimmen, op de top picknick met uitzicht op de Vercors en dan op het gemakje terugkuieren naar de auto.

    Het duurde echter niet lang of het werd pijnlijk duidelijk dat mijn helm niet in de auto, maar nog in het dal lag. Het enige alternatief om mijn hoofd mee te beschermen was een muts, en aangezien een helm me een paar jaar eerder al eens zijn diensten had bewezen, besloot ik dat klimmen zonder helm geen goed idee was. We waren gelukkig met zijn drien, zodat mijn vergeetachtigheid niet ten koste ging van de klimmeters van mijn tochtgenoten - zijn konden die route prima zonder mij doen. Omhoog lopend over de voie normale, troostte ik me met de gedachte dat een alpinist die kan blijven genieten van eenvoudige bergtochten hopelijk een grote kans heeft klimmend oud te worden. De top was er die dag in ieder geval niks minder mooi om.

    Toch moest die Chamechaude er nog eens op een andere manier aan geloven. Het is tenslotte de huisberg van Grenoble en aangezien vrijwel iedere inwoner van deze stad kan skin, wordt deze berg vaker op de lange latten dan te voet beklommen.Een half jaar later was ik opnieuw in de buurt, hadden we weer een paar inke tochten gemaakt - nu in de prachtig ruige Belledonne - en zochten we een hersteltoer. Inmiddels was het winter, dus een skitoer lag voor de hand. Opnieuw kozen we voor de Chamechaude. Maar wie daar graag door maagdelijke poeder wil skin, moet of heel vroeg op, of de grenzen van wat qua lawinegevaar nog mogelijk is akelig dicht opzoeken. De hele col stond vol met autos, een kaart is door de hordes mensen en de overduidelijke route, overtollige ballast. De Chartreuse is de speeltuin van Grenoble, en de Chamchaude de topattractie. Na sneeuwval is hier een ware competitie voor poeder

    gaande. Wij trokken er ons weinig van aan, en velden rustig omhoog. De kam die naar de top leidt is zo lang dat iedereen een mooie pauzeplek kan uitzoeken. Om de top zelf te bereiken moet je door een enigszins gexponeerde passage en die lieten we maar voor wat het was. Vandaag geen stress, maar gewoon lekker buiten bezig zijn.De Chamechaude is het hele jaar door de moeite waard: het uitzicht over de stad met op de achtergrond een schitterend bergpanorama is in ieder seizoen op zijn eigen manier overweldigend.Na de thee met lokale delicatessen draaiden we heerlijk onze bochtjes naar beneden om niet veel later neer te strijken in ons luxe appartement in de stad. Tijd voor een lm met een es Chartreuse binnen handbereik.

    Voor ieder wat wils, van eenvoudig tot extreem

  • BERGSPORT IN DE CHARTREUSE

    ChartreuseDe Chartreuse ligt ten noorden van Grenoble. De bergen zijn niet hoog, maar tijdens ieder jaargetijde kom je als bergsporter aan je trekken. De ligging dicht bij de stad maakt de bergen uniek. In de winter moet je het gebied op je duimpje kennen en heel vroeg zijn om rst tracks te kunnen draaien. De Chamechaude is misschien wel de populairste toerskiberg van Frankrijk. Waar wij Nederlanders steeds een kleine vakantie moeten organiseren om nog een acceptabel aantal hoogtemeters te kunnen overbruggen, klikken de locals vr hun werk nog twee uurtjes de planken onder.

    ToerenMet een beetje geluk kun je toeren van begin december tot eind maart. De condities zijn wisselend, maar als het heeft gesneeuwd, dan is het er ook werkelijk fantastisch. Terwijl je dan in het hoog-gebergte vaak nog niks te zoeken hebt. Reden hiervoor is dat de Chartreuse de eerste echte bergen zijn waarop depressies, afkomstig van de Atlantische Oceaan, botsen. Dat maakt het tot het natste gebied van Frankrijk. Doordat de toppen in het gebied laag zijn (de Chamechaude is 2082 m hoog), smelt de sneeuw echter ook snel weg. Wie wil genieten van poeder, moet dus direct zijn kans grijpen! Je komt op vrijwel alle tochten bos tegen, waar de wind wordt gebroken en de poeder lang goed blijft. Omdat het een middelgebergte is, zijn de tochten relatief kort, maar eenvoudig te combineren. Bovendien is er voor ieder wat wils, van eenvoudig tot extreem, met als ultieme tocht La Grande Traverse de la Chartreuse. De normaalroute op de Chamechaude is een eenvoudige toerskitocht (750 hoogtemeters, circa 2 uur). Toch is ook op deze berg in de winter voldoende ervaring en kennis van lawinekunde onontbeerlijk!

    Wanneer in het voorjaar de sneeuw dan denitief is weggesmolten, laat de Chartreuse zich van een heel andere kant zien. Doordat de bergen zo laag zijn, is de streek gepaard voor lelijke skidorpen-

    achitectuur, die zo veel berggebieden in Frankrijk verwoest heeft. De Chartreuse vormt een prachtig balkon met uitzicht op de West-Alpen, waar je tijdens een wandeling met een beetje geluk een wolf tegen-komt. Ondanks de wildernis, is het gebied goed toegankelijk. De paden kunnen wel ink gexponeerd zijn!

    Adressen Gaia Store, d winkel voor gidsjes en kaarten

    6, Rue dAlsace 38000 Grenoble +33 4 76 86 86 96 www.gaia-store.com

    Arthaud, als je bij Gaia niet geslaagd bent 23, Grande-Rue38000 Grenoble +33 4 76 42 49 81 www.arthaud.privat.fr

    Maison de la montagne, alle informatie voor bergsporters 3, rue Raoul Blanchard 38000 Grenoble +33 4 76 44 67 03 www.grenoble-montagne.com

    Espace Montagne, grote buitensportwinkel rue Charles Darwin / Avenue Gabriel Pri 38400 Saint Martin dHres (net buiten Grenoble) +33 4 38 37 40 40 www.espacemontagne.com

    Weblinks www.skitour.fr en www.camptocamp.org voor actuele toereninformatie www.meteofrance.fr: weer- en lawineberichten www.skitour.fr/topos/chamechaude,125.html: skiroute op de

    Chamechaude www.auvieuxcampeur.fr/: buitensportwinkel

  • De innerlijke berg is de berg die men niet beklimtUit: La Montagne interieure van Lionel Daudet

  • T E K S T F R E E K S T R E B E | F O T O S J E R O E N K U I P E R S | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 2 5

    Een zekere opluchting maakt zich van mij meester nu ik sneller touw moet uitgeven. Het kan niet anders dan dat Jeroen in minder steil ijs klimt. Toen hij de standplaats verliet vanuit een klein ijsgrotje, gingen de eerste meters tergend langzaam. Orgelpijpen-ijs, lichtoverhangend. Hoewel ik erop vertrouw dat Jeroen goed zijn grenzen kent, ben ik er niet helemaal gerust op en staan al mijn zintuigen op scherp. Wat betekent het als hij eruit stuitert en ergens vijftien meter onder mij in een overhang bungelt. Als hij gewond is, ben ik dan in staat voor onze beide levens zorg te dragen? Het inzicht dringt zich op dat dat hier een moeilijk verhaal wordt.Het gejodel van Jeroen doet denitief de ongerustheid in mijn lichaam wegvloeien: hij heeft stand en wat nog rest zijn straks een WI 3 touwlengte, een traverse over een beboste richel van driehon-derd meter en tot slot een gequipeerde abseilpiste. Niets meer om je echt druk over te maken. Ontspannen kom ik na en bij het verwijderen van een ijsboor haalt Jeroen het touw strak in. Het touw blijft haken achter de ijsbijl van mijn vrije hand. In een its besef dat ik op het punt sta een ijsbijl te verliezen maar het is al te laat: met een grote boog verdwijnt die in de diepte. Door de plotseling opgekomen adrenaline in mijn lijf reageer ik niet eens ontzet. Jeroen oppert een bijl van hem te laten zakken. Met n bijl gaat het echter ook en de laatste twintig verticale meters worden zonder problemen in geheel eigen stijl overwonnen.

    VERTROUWENSBANDWe zijn nog niet helemaal boven en zeker nog niet beneden, maar de ban is gebroken. Jeroen heeft een glimlach van oor tot oor en vermoedelijk is de trots en voldoening ook van mijn gezicht af te lezen. We feliciteren elkaar uitbundig met de geleverde prestatie en zijn uitgelaten als jonge honden. De afgelopen dagen passeren de revue en euforie maakt zich van ons meester. Voor het eerst samen een week klimmen, de meest geweldige watervallen in conditie aantreffen en als toef op de taart deze route: maar het meest tevreden zijn we over onze samenwerking en soepele besluitvor-ming. We hebben de afgelopen dagen samen vooral plezier gehad en een vriendschap- en vertrouwensband gesmeed. Terwijl we daar

    op de een-na-laatste standplaats woorden aan geven en genieten van de schittering in elkaars ogen, ervaar ik een verbondenheid en intimiteit die zeldzaam is zeker tussen twee mannen.

    BIDDENDRuim anderhalf uur later is de euforie als sneeuw voor de zon verdwenen. We zijn inmiddels aangeland in de tweede abseil van de piste. Het terrein is onoverzichtelijk en vol overhangen. We hebben veel moeite de weg te vinden want de abseils liggen niet in elkaars verlengde dan weer moeten we naar links om een hoek, dan weer naar rechts uit een overhang schommelen naar een bandje. Iedere logica ontbreekt. We moeten alle trucs uithalen om met eigen materiaal de abseilpun-ten te verbeteren met de wetenschap dat tenminste een psycholo-gisch voordeel wordt bereikt, biddend voor meer. Eenmaal klip ik zelfs mijn zelfzekering los als Jeroen als eerste naar beneden gaat, ondanks dat we na nauwkeurige inspectie en op een veilige manier ink belasten het abseilpunt goed genoeg hebben bevonden. Ik roep alle beschermengelen aan het niet al te omvangrijke blok waaraan hij hangt, te laten liggen. Daarna ben ik toch ook echt zelf aan de beurt, geef me min of meer over aan de voorzienigheid en maak mezelf zo licht mogelijk.Bij de laatste abseil sta ik erop als eerste te gaan. Ik ben niet in paniek, maar wel echt bang en de zenuwslopende minuten wachten tot de eerste beneden is, helemaal zat. Ik weet hoe gevaarlijk abseilen is en baal als een stekker dat we ons in deze situatie hebben gemanoeuvreerd. Na het aftrekken van het touw bij de boom bovenaan was er geen weg meer terug al deze angst ondergaan en de kop erbij houden is een hele opgave. Uiterst voorzichtig en beheerst laat ik mij aan het touw naar de verlossende bodem zakken. Eenmaal in de sneeuw kruip ik meteen onder een overhang en ervaar minutenlang een prettige totale leegte. Als Jeroen beneden is, zoek ik aeiding met het opbossen van de touwen en besef ik dat het heel anders had kunnen aopen. We hebben ons geluk - naar ik inschat - danig op de proef gesteld. Maar het gevoel dat daarbij hoort, wil ik nog niet toelaten.

    Klimmen is paradoxaal, constateert Freek Strebe nadat hij tijdens een ijsklimtocht op de noord-wand van de Tte de Gramusat het noodlot heeft getart. Toch gaat hij weer terug naar de bergen voor nieuwe mooie tochten. De tegenpolen plezier en angst heeft hij mentaal weten te verenigen.

    JUST AN ILLUSION

  • In het laatste licht lopen we onder de wand door terug naar de auto. We kijken naar het immense amtheater van ijspegels boven ons en daar lonkt een ander meesterwerk van Damilano: Just an illusion, dezelfde moeilijkheidsgraad maar een nog mooiere lijn.

    THUISWhat do we climbers leave behind when we get ourselves killed indulging our passion for risk, challenge, and high empty places? Like many other climbers, I have often been asked how I can justify putting my life at risk at the same time as I claim to love my partner and family: of course, there is no justication. lees ik twee weken later thuis in het voorwoord van Fragile Edge, het boek van Maria Coffey. Hoewel ik mijzelf zeker niet als extreem-klimmer beschouw, herken ik het dilemma. Zelf ben ik getrouwd, klimmer en vader van twee kinderen. Aan de andere kant heb ik aan den lijve ondervonden welke impact een dodelijk ongeval heeft: in 1990 verongelukte mijn zus op 20-jarige leeftijd in Wallis. Zoiets laat blijvende sporen na.Maria Coffey was de partner van Joe Tasker die in 1982 op de Mount Everest verongelukte. Haar verhaal over de verwerking van het verlies gaat ook over mij. Haar relaas raakt mij diep en regelmatig leg ik het boek om na te denken over mijn eigen positie naar aanleiding van de afdaling van de Tte de Gramusat. Het plezier van de beklimming en de angst tijdens de afdaling lijken onverenigbare polen. Ik probeer de paradox te vinden die beide uiteinden van het spectrum weer kunnen verbinden.Het boek eindigt met het inzicht dat het risico dat klimmers nemen, hun gewaarwordingen verscherpt en hun liefde voor het leven vergroot. En dat dat werkelijk voor ons allen op een of andere manier in ons leven aan de orde zou moeten zijn. Alles kan plotse-ling veranderen, zelfs als we de meest veilige levens proberen te leiden. Tot slot eindigt het boek met de prachtige zin: And so I try to appreciate it all, day by day, and to remind myself that there is no time to be lost and nothing to be taken for granted. Haar persoon-lijke ervaring geeft haar recht van spreken en het besef daalt in dat het ook mijn ervaring is. Het geeft mij ruimte mij dat recht toe te eigenen. En bij het mezelf gunnen van deze ruimte begrijp ik dat er inderdaad sprake is van een paradox: angst, boosheid, schuld, plezier, vreugde, intimiteit en vervulling lijken tegenstellingen maar zijn in feite allemaal facetten van hetzelfde fenomeen dat intensiteit heet. Het mag er allemaal zijn en maakt dat ik weer verder kan.

    MEGA-ARTISJOKBij het voorzichtige eerste ochtendgloren staan we weer onderaan de noordwand van de Tte de Gramusat, nu om Just an illusion te beklimmen. Ik verrek zowat mijn nek om helemaal naar boven te kunnen kijken. De route is een aaneenschakeling van verticale zuilen die de overhangen in de rotsen met elkaar verbinden. De tweede lengte is niet af: de zuil is nog niet volledig gevormd. Volgens Jeroen is die lengte te omzeilen via een variant door het rotsdak recht boven ons. Het gidsje geeft M6 tot M8 aan, afhankelijk van de ijscondities en de lengte(!) van de klimmer. Gelukkig ben ik lang en klim ik de eerste lengte voorNa zon twintig meter kom ik op een soort mega-artisjok terecht. De overhangende schubben van deze grote ijsbloem maken het klimmen lastig: van onderen zag het er eenvoudig uit, maar eenmaal hier is het precair bewegen en afzekeren. Als Jeroen zich later op de

    standplaats bij mij voegt, laat hij niet na te zeggen dat het hem ook wel een beetje tegenviel. Gelukkig, denk ik bij mezelf, het lag dus niet aan mijn vorm.

    Via een verticaal zuiltje zit Jeroen al vlot onder het dak dat toegang geeft naar een vrij hangende volgende ijspegel. Ik zie Jeroen even kijken en dan maakt hij ineens een enorme stap naar links. In bijna volkomen spagaat staat hij nu onder het rotsdak en tot mijn verbazing pakt hij zijn fototoestel om - in wat er uitziet als de meest lastige stap van de route en onder het uitroepen van: Dit is gaaf jh - een paar plaatjes te schieten. Ik bewonder het zelfverzekerde gemak waarmee hij even later verder klimt in het smalle reepje ijs van de linker vrij hangende pegel. Daarna verdwijnt hij uit het zicht. Straks is het mijn beurt om na te komen in een touwlengte die ik normaal gesproken alleen aanschouw in glossy klimbladen.

    SCHREEUWDe stap naar links onder het dak blijkt mee te vallen. Mijn linkerbijl zit al solide in de vrij hangende pegel, ik sta in spagaat met armen en benen wijd, en dan blijkt mijn rechterbijl volkomen vast te zitten. De doorn is volledig in een placement van de voorgangers verdwe-nen dus eruit hevelen gaat niet werken. Ik besef meteen dat ik in een lastig parket zit. Vanzelfsprekend heeft Jeroen het touw ink strak in gehaald, want hij kan mij niet zien of horen. Op vol volume

    2 6 | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9

    Op weg naar de Tte de Gramusat.

  • Touw na roepen geeft geen resultaat en daar hang ik dan als een rijp peertje onder het rotsdak. Er rest mij niets dan met mijn rechterarm te proberen de ijsbijl los te wrikken. Uiteindelijk lukt het met veel moeite, de doorn is niet eens krom maar mijn beide armen zijn vol verzuurd en dat al halverwege de tweede touwlengte! Na de vrij hangende pegel volgt een kletsnatte orgelpijpen-schoorsteen die mijn handschoenen doorweekt en mijn vingers verkleumt tot op het bot. In deplorabele staat voeg ik mij bij Jeroen op de stand-plaats. Als het bloed weer mijn vingertoppen bereikt, schreeuw ik het uit van de pijn: je weet dat het zeer gaat doen en iedere keer is het erger dan in je herinnering.Jeroen begrijpt dat ik de volgende lengte niet ga voorklimmen. Dat blijkt een verstandige keuze want als ik na - voor mijn gevoel een eeuwigheid - mag nakomen, kijk ik nadat ik om het hoekje ben gestapt, tegen een volle veertig meter praktisch verticaal compact ijs aan. Ik ben nog niet hersteld van de vorige lengte en op karakter kom ik boven. We nemen even de tijd om de omgeving te bekijken. Die is van een andere dimensie dan ik tot dusverre gewend ben: overal om ons heen overhangende rotsen waaraan op de meest bizarre plaatsen ijs hangt in de vorm van pegels, gordijnen en zuilen. Alles is hoog, groot en diep ik ben mij ervan bewust dat vandaag zon tocht is die een sprong voorwaarts is in mijn ervaring. Hoewel het een spannend gevoel is, voelt het ook goed. Ik heb vertrouwen in Jeroen en mijzelf

    dat we dit tot een goed einde gaan brengen. En daarbij hebben we tot dusverre veel plezier, hetgeen ik als een goed voorteken beschouw.

    KOMT RAADTwee touwlengten verder staan we onder de laatste grote zuil: een volle lengte WI 6. Traag maar gestaag klimt Jeroen door; ik merk dat boor na boor kort na elkaar worden ingedraaid. Kennelijk is hij moe, of het is heel lastig, of beide is wat er aan de hand is. Dan heeft hij plotseling stand op een moment dat ik het helemaal niet verwacht. Aan mij de taak al die boren er weer uit te draaien: het is inderdaad een lastig en vooral nat stukje. Dan zie ik de grijns van Jeroen vanuit een van onderen onzichtbaar ijsgrotje en weet dat het wel goed zit. Verstandig hier een tussenstop te maken om even te herstellen. Ik prop mijzelf in het grotje naar binnen, draag het materiaal aan Jeroen over en zet voor alle zekerheid een extra boor bij de stand-plaats. Boven ons is licht overhangend doorschijnend orgelpijpenijs: het laatste lastige stuk. Daarna volgt nog een eenvoudige lengte WI 3, een traverse over de beboste richel en tot slot een gequipeerde abseilpiste.

    Gelukkig ben ik me daarvan nog niet bewust want mijn volle concentratie is gericht op het zekeren van Jeroen. Komt tijd, komt raad vind ik wel eens een hele kunst om naar te leven, maar nu is het nog even wat niet weet, wat niet deert.

    Ik ervaar een verbondenheid en intimiteit die zeldzaam is zeker tussen twee mannen

    Met n ijsbijl - de andere is in de diepte verdwenen - klimt Freek Strebe verder.

  • 2 8 | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | L O C AT I E C N I N A | T E K S T E R N S T V E R L O O P | F O T O S R O N A L D N A A R

    EXPEDITIE MUZTAGH ATA

    Ben ik dat? gaat er door mijn hoofd als ik op een foto een man met een enorme rugzak zie. Dat lijkt een rare vraag, want op het scherm van mijn laptop kan ik duidelijk zien dat ik het ben: ik herken mijn jas, mijn muts en mijn gezichts-uitdrukking. Maar nu ik mezelf op een foto terugzie dringt het pas tot me door wat ik eigenlijk beleefd heb.

    Het lijkt wel alsof ik al die tijd door een soort roes me niet bewust was van wat ik precies deed; een bizarre gewaarwording. De foto die ik bekijk, is gisteren genomen op de terugweg van de top van de 7546 meter hoge Muztagh Ata. Inmiddels ben ik dan wel afgedaald naar slechts vierenhalve kilometer hoogte, maar mijn hersenen werken nog altijd traag. De witte plekken in mijn geheugen worden slechts langzaam ingetekend.

    Vader aller IJsbergen, zo heet de Muztagh Ata in het Oeigoers, de taal die door de Turkse bevolking van West-China wordt gesproken. Van enige afstand is het net een gigantische schildpad die een kap van ijs als pantser meetorst. Door de enorme hoogte vormen zich in de zomermaanden regelmatig stormen en onweersbuien rond de top. Op hetzelfde moment dat aan de voet van de berg de zon schijnt, valt er op de gletsjer soms in een dag tijd een halve meter sneeuw. Om die reden is de berg vooral geliefd onder skirs.Het idee voor de tocht naar de Muztagh Ata ontstond een jaar geleden met vijf mede-studenten van de TU Delft, kort nadat we met elkaar de Russische Elbrus hadden beklommen n hadden afgeskied. Die ervaring smaakte naar meer. We wilden liefst een nog hogere berg op en ervan afskin. Maar er waren wel grenzen aan onze ambities: voor ons als studenten moest de reis niet teveel gaan kosten; de beklimming moest vooral niet te lastig zijn, want we waren dan wel ervaren toerskirs, maar we beseften dat het beklimmen van heel hoge bergen andere koek is; en

    Team daalt af door de spletenzone.

  • H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 2 9

    SUCCESVOL STUDENTENTEAM OP ZEVENDUIZENDER

    EXPEDITIE MUZTAGH ATA

    We wilden liefst een nog hogere berg dan de Elbrus op en ervan afskin

  • Muztagh Ata vanaf Karakol Lake.

    gekomen, varirend van het type tent dat we op de berg zouden moeten gebruiken tot wat er aan medicijnen mee zou moeten. Maandenlang was er onzekerheid over de juiste antwoorden. Op de berg moest nu duidelijk worden of we de goede keuzes hadden gemaakt.

    ALLERLEI PLUIMAGEIn een duimafdruk in de puinhelling aan de voet van de Muztagh Ata bouwden we op 27 juli op 4500 meter hoogte ons basiskamp: een tent voor elk teamlid en een grote bungalowtent waar de Chinese kok onze maaltijden serveerde en waar we onze rustdagen door-brachten. Normaal is het basiskamp een rustpunt, maar de Muztagh Ata ligt in een bergwoestijn waardoor het in het basiskamp erg stofg is. Alles was er binnen een etmaal bedekt met een dikke laag grijs stof. Ook onze Han-Chinese basiskampmanager droeg niet bij aan een aangenaam verblijf aan de voet van de berg: de eerste dagen kregen we voor het ontbijt knolgrote gekookte aardappels en als lunch een Chinese variant op spaghetti met een muffe ei-tomatensaus. We serve the best food in Sinkiang, kregen we te horen als we ons kokhalzend beklaagden over het geserveerde. Net als op andere beroemde bergen ben je op de Muztagh Ata vandaag de dag bepaald niet alleen. We deelden het basiskamp met een bont gezelschap alpinisten - in totaal telden we zon tweehon-derd klimmers van allerlei pluimage. Op een dag werden we opgeschrikt door het bericht dat twee mannen van een Letse expeditie werden vermist. Een dag lang zochten klimmers tevergeefs de berg af, totdat bleek dat de vermisten al lang en breed in het basiskamp zaten. Twee Chinezen waren minder gelukkig; zij verdwenen spoorloos en kwamen niet meer terug van de berg. Een Duitser overleed in het basiskamp aan een hartinfarct.

    bovendien moest de tocht plaatsvinden in de periode tussen onze laatste tentamens in juli en de eerste herkansingen eind augustus. Het werd dus een kwestie van wegstrepen. Veel mooie bergen vielen af en uiteindelijk bleef de Muztagh Ata over.

    MENTOROm onze kennis over hoge bergen te vergroten zochten twee teamleden contact met Ronald Naar. Zijn zeventienjarige zoon Victor bleek zich op dat moment als student in Delft te hebben aangemeld en wilde bovendien lid worden van onze studentenvereniging. Ronald was mede daardoor erg behulpzaam bij het geven van informatie. Toen een halfjaar later een van ons afhaakte en we vreesden dat wellicht nog iemand anders zich zou terugtrekken, was de keuze snel gemaakt: we vroegen Victor mee. Vader Ronald was echter ineens een stuk minder enthousiast. Hij vond Victor nog te jong en te onervaren voor de Muztagh Ata. Hij mocht alleen mee als Ronald zelf een oogje in het zeil zou houden.In eerste instantie was ik daar niet erg enthousiast over. Ik was bang dat we de zeggenschap over onze eigen expeditie zouden kwijtraken omdat ik verwachtte dat Ronald vanwege zijn leeftijd en ervaring automatisch de leiding naar zich zou toetrekken. Dat wilde ik niet. Voor mij was deze expeditie d kans om onder moeilijke omstandig-heden zelf keuzes te maken, door zelf na te denken over risicovolle situaties. Ronald bleek echter geen enkele aspiratie te hebben om de expeditie te leiden; hij wilde voor ons hooguit als mentor optreden, iemand bij wie we onze plannen konden toetsen. Iedereen kon zich in dat concept goed vinden en dus sloten Victor en Ronald zich bij ons aan. Na een jaar van voorbereidingen voelde het als een bevrijding om in juli van dit jaar eindelijk echt aan de beklimming te kunnen beginnen. Hoe vaak waren er niet allerlei vragen ter sprake

    De top proberen staat vrij, we kunnen altijd omkeren en het later nog eens proberen

  • Victor en Ernst Verloop maken zich klaar.

    Tentenkamp bij zonsondergang.

    Ernst Verloop met op de achtergrond de Kun Lun.

    H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 3 1

    We waren dus niet alleen. Je probeert je ogen en je oren te sluiten voor wat andere klimmers op de berg doen en zeggen, maar uiteindelijk word je er toch door benvloed. We waren pas drie dagen in het basiskamp en in die korte periode waren we via een morene-rug al twee keer naar ons eerste kamp gelopen, toen onze Kroati-sche buren beweerden dat ze via hun satelliettelefoon van het langetermijnweerbericht hadden vernomen dat op 7 augustus het weer zou omslaan. Een Franse berggids bevestigde dit bericht min of meer door ongevraagd te melden dat de jetstream vanaf 8 augustus zou gaan aantrekken en dat het dan veel kouder zou worden. Normaal gesproken hoor je op een berg van deze hoogte eerst de hoogtekampen op te bouwen, vervolgens te rusten in het basiskamp en daarna pas voor de top te gaan. Althans, zo is de theorie. Maar diezelfde theorie zegt niets over weer, wind en sneeuwomstandighe-den. Die waren nu goed; iedereen voelde zich t. Dus wat belette ons? Ook Ronald dacht er zo over: De top proberen staat vrij, we kunnen altijd omkeren en het later nog eens proberen. We hebben tijd genoeg voor een tweede poging.En zo kwam het dat we al op 2 augustus als n team naar boven vertrokken, ervan dromend dat we vier dagen later met zijn zevenen

    juichend naast elkaar op de top van de Muztagh Ata zouden staan. Maar zeker op grote hoogte blijken dromen letterlijk en guurlijk bedrog. Op 3 augustus plaatsten we drie tenten op 6200 meter hoogte en daalden vervolgens weer af naar kamp 1 om er te overnachten. Hoog klimmen, laag slapen dat was ons uit het boekje bijgebleven. Maar toen we een dag later in het tweede kamp wilden blijven slapen, constateerden we dat Bram onderweg soms ver achterbleef; dat kwam door een aanhoudende darminfectie. We vroegen ons af of hij het wel zou gaan halen. Bram zelf stelde zich die vraag blijkbaar ook, want aan het eind van die middag, na uren ziek in zijn tent te hebben gelegen, meldde hij ineens dat hij zich te zwak voelde om verder te gaan. Kort voor zonsondergang besloot hij af te dalen. Op dat moment bleek het voordeel van klimmen met skis. Het was weliswaar nog maar een halfuur licht, maar dankzij zijn skis bereikte hij nog voor de zon achter het silhouet van de Pamir wegzakte kamp 1; en nog voor de duisternis volledig was ingevallen, was hij zelfs al in het basiskamp. Brams oudere broer Tim zat een tijdlang aangesla-gen in onze tent. Wie zou het als volgende opgeven? Zou Bram nog een tweede kans krijgen? We konden echter niet veel anders doen

  • H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 3 3

    dan beloven dat we voor Bram in elk kamp een tent met voldoende voedsel, een brander en een matje zouden achterlaten.

    BENAUWDBoven kamp 2 werden we steeds meer op onszelf teruggeworpen. Het gebrek aan zuurstof en de gevolgen van de fysieke inspanningen werden duidelijker voelbaar. Daarbij komt dat de hogere anken van de Muztagh Ata saai zijn: de grillige ijsmuren die het eerste gedeelte van de route aantrekkelijk maken, zijn hier verdwenen. Het ijspantser is op deze hoogte een soort honderden meters brede, golvende skipiste.Het weer verslechterde; er stak een harde, ijzige wind op die het team in guurlijke zin uit elkaar blies. We stegen niet meer als n groep; ieder ploeterde voor zich omhoog. Met soms geruime tijd ertussen bereikte iedereen het derde hoogtekamp waar op dat moment slechts n tentje stond en wij er twee naast plaatsten. De hoogtestorm blies nog altijd fel over de twintig graden steile helling. Met dit weer zouden we de volgende dag geen schijn van kans hebben om de top te halen. Ik merkte dat dit mijn motivatie benvloedde waardoor het lopen zwaarder leek. Maar met zijn zessen dicht op elkaar in twee kleine tenten was het binnen aangenaam, hoewel eten en inslapen moeizaam ging. De nacht was lang en benauwd. Ik was blij toen we na een nacht van veertien uur werden bevrijd door het eerste zonlicht en de hoogtewind tot rust kwam.

    EEN-VOOR-EENKort na elkaar verlieten we het kamp. Er werd nauwelijks meer gepraat, de spanning was tastbaar. Als in een vertraagde lm schoof ik mijn skis door het met stuifsneeuw dichtgeblazen spoor naar boven. Als een machine, met een beangstigende routine won ik hoogte, zonder mijn bewustzijn aan te spreken. Ik dacht nauwelijks bij de bewegingen die ik maakte. Mijn gedachten waren blanco, leeg. Het leek wel of mijn hersenen waren uitgeschakeld om energie te sparen voor de bewegingen die ik moest maken. Boven me strekte zich een blinkend witte sneeuwhelling uit die zich hoog boven mij scherp aftekende tegen de blauwzwarte hemel. Als ik goed omhoog keek, zag ik en her en der vlaggetjes langs het

    Muztagh Ata expeditieDe TU Delft Muztagh Ata Expeditie was een initiatief van vijf ouderejaars studenten die allen lid zijn van de DSAC: Bram en Tim Albers, Jik Kam, Ernst Verloop en Ernst de Wiljes. Enkele maanden voor het beoogde vertrek sloten ook eerstejaars student Victor Naar en zijn vader Ronald zich aan bij het team. De laatste bijna dertig jaar ouder dan de oudste meeklimmende student werd mentor van het team. Geholpen door goede weersomstandigheden kwamen zes van de zeven teamleden al na elf dagen vanaf het bereiken van het basis-kamp op de 7546 meter hoge top. Bram Albers, die achterop was geraakt door een buikinfectie, bereikte vier dagen later eveneens het hoogste punt. Daarmee haalden alle teamleden de top. Victor Naar (18) is met zijn beklimming van de Muztagh Ata de jongste NKBV-er die zon hoge berg heeft beklommen.

    verwaaide spoor. Ik keek ernaar en wist dat ik die kant op moest. Het waren de enige momenten waarop mijn bewustzijn wl werd aangesproken en die ik me zodoende achteraf nog duidelijk kan herinneren.Het bereiken van de top was een plichtmatig moment. We kwamen min of meer een-voor-een op de top waar het koud en winderig was. Het was er zo koud dat ik aan twee minuten lmen met blote handen oppervlakkige bevriezingen aan mijn vingers overhield. Een jne plek om op elkaar te wachten om de prestatie samen te vieren was het dus niet. Ernst en Ronald, met wie ik op de top stond, begonnen al weer aan de afdaling. Ik besloot ook niet langer op de drie anderen te wachten, klikte mijn skis onder en dook omlaag.

    Nog geen vierentwintig uur later ben ik weer in het basiskamp, omgeven door dikkere lucht, waardoor eten en drinken ineens weer wel smaken. Langzaam voel ik de vermoeidheid uit mijn lijf wegglijden en ontwaak ik uit de roes waarin ik ruim twee dagen heb geleefd. In mijn hoofd worden vage beelden stukje bij beetje gereconstrueerd tot herinneringen.

    Bram en Tim op weg naar boven.

    Muztagh Ata-top vanaf Subasji.

    Team Muztagh Ata.

  • H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 3 5

    Focus

    Cyril Liebrand schreef: We maakte een driedaagse trekking door de Cordillera Real in de omgeving van La Paz in Bolivia. Een grote groep lamas van lokale boeren zorgden voor het vervoer van onze materialen als tenten en keukengerei. De eerste nacht hadden we ons kamp opgeslagen aan de rand van dit fraaie Jurikotameer. De lamas kregen na aankomst alle gelegenheid om te grazen aan de rand van dit rimpelloze meer.Meer fotos van Cyril Liebrand kun je vinden op www.cylievakanties.nl.

    Heb jij ook een mooie foto die in Focus past? Stuur hem naar Hoogtelijn.Redactie Hoogtelijn, Postbus 225, 3440 AE Woerden, [email protected]

  • Hij is net terug van Groenland, twee weken eerder dan de bedoeling was. Ja, vertelt hij, de expeditie is niet gelopen zoals de bedoeling was. Nee, voegt hij daar aan toe, dat is geen afknapper. Daar moet je tegen kunnen. Je moet je een beetje kunnen aanpassen aan de omstandigheden, zegt Martin Fickweiler (32).Het plan was om met klimmaat Gerke Hoekstra een bigwallroute te openen op de Cenotaph, een 1450 meter hoge rotsnaald aan de Groenlandse Oostkust. Daar zijn we

    OPSTAND TEGEN DE ROUTINEInterview met Martin Fickweiler

    na de eerste honderd meter mee gestopt. We vonden het gewoon te gevaarlijk, legt hij uit. Teveel losse stenen, te weinig uitwijkmogelijkheden. Uiteindelijk koos het tweetal voor wat Fickweiler noemt een iets makkelijkere lijn nog altijd een zevende-graads route. Dan kun je een beetje om de brakke dingen heen klimmen. Als je een moeilijke articile lijn klimt, ben je veel meer afhankelijk van het materiaal waar je aan hangt en de rots waar je op klimt.Toch leek de wand aanvankelijk veelbelo-

    vend, vertelt Fickweiler. Op een plaatje in de American Alpine Journal zag de berg eruit als de ideale bestemming: steil, glad en hoog. Ik dacht: dat moet wel een interessant doel voor ons zijn. Toen we ons gingen verdiepen in het gebied, bleken er nog een paar van dat soort bergen te zijn. Eigenlijk kwamen we er vlak voor vertrek pas achter dat die bergen nog vrij ver uit elkaar liggen. Het gebied bleek niet alleen groter, het bleek ook complexer dan ze hadden gedacht. Routes naar andere rotswanden bleken

  • T E K S T E R N S T A R B O U W | F O T O S L AU R E N S A A I J | H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 3 7

    OPSTAND TEGEN DE ROUTINE

    Martin Fickweiler is een van de meest aansprekende Nederlandse expeditie-klimmers van dit moment. Hij zoekt het avontuur op bigwalls, rotswanden van vaak duizenden meter hoog, het liefs in afgelegen poolgebieden. Hij vertelt openhartig over eenzaamheid en vriendschap in de bergen.

    afgesneden door onpasseerbare gletsjer-stromen. En de rots bleek, in Fickweilers woorden, van niet-zo-ontzettend-goeie-kwaliteit.

    GROOTSTE AFKNAPPERSNa honderd meter hingen we daar, Gerke en ik naast elkaar. Toen hebben we gezegd: het is het gewoon niet waard om zoveel risico te nemen. Ik heb thuis een vriendin die ik niet in de steek wil laten. Zij vertrouwt erop dat ik onderweg de juiste beslissingen neem. Dat kan betekenen dat een beklimming niet doorgaat dat is dan jammer. Als ik uitsluitend naar mn gevoel had geluisterd, dan was ik waarschijnlijk verder gegaan. Het

    zag eruit als een interessante uitdaging en ik denk dat we het wel hadden kunnen klimmen, maar rationeel gezien was het beter om te stoppen. Uiteindelijk draait het bij klimmen maar om n ding: veiligheid.Is zoiets nou een afknapper? Als je een moeilijke, onbeklommen berg beklimt dan is het voor mij al de moeite waard geweest. We waren van plan een bigwall te klimmen, dat bleek niet mogelijk, dus dan is het een kwestie van kijken wat er overblijft. We hebben het bovendien super naar onze zin gehad. We zaten met zn vieren in het basiskamp, samen met Jelle Staleman en Niek de Jonge, en we hebben ook als groep een heel leuke tijd gehad.

    Uiteindelijk zijn mn grootste afknappers expedities waarbij ik het niet naar mn zin heb gehad.

    DAGENLANGFickweilers klimtochten zijn anders dan doorsnee expedities; een typische Fickwei-lertocht gaat met een klein team twee of drie man naar een reusachtig hoge, liefst onbeklommen rotswand in een uithoek van het Arctisch gebied. De afgelopen jaren reisde hij twee keer naar Bafn Island, boven de Canadese poolcirkel, en drie keer naar Groenland. De aantrekkingskracht van het poolgebied is de eenzaamheid, vertelt hij. Hij spreekt het woord met nadruk uit:

  • Ik heb deze zomer ontdekt dat ik het niet erg vind om alleen te zijn

  • H O O G T E L I J N 5 - 2 0 0 9 | 3 9

    Een-zaam-heid. En het is onbekend gebied. On-be-kend. Echt fantatisch. En er staan mooie, steile rotswanden.Bij een typische Fickweilertocht is ook de stijl belangrijk. Als het even kan, moet een wand in bigwallstijl worden gedaan. Daarbij worden rotswanden van vaak meer dan een kilometer hoog in n keer beklommen. Al het materiaal, het eten en water voor onderweg worden meegesleept en tijdens de beklimming wordt geslapen in een portaledge, een soort tentje dat tegen de wand hangt.Bigwallklimmen is in mijn ogen n van de meest extreme vormen van rotsklimmen - en ik houd wel van extremen. Als je bigwalls gaat doen, moet je zo goed mogelijk, op een zo hoog mogelijk niveau vrij kunnen klimmen omdat je daardoor sneller gaat dan wanneer je articieel klimt. Op het moment dat je wl articieel klimt is het vaak heel spannend omdat je grote vallen kunt maken. En een bigwall is ook nog een keer iets w at zich dagenlang achter elkaar voortzet. Als je op zoek bent naar een goede uitdaging, dan kom je vanzelf bij bigwalls terecht.

    SLAGROOMIk heb daar een aardige oneliner voor: avontuur is opstand tegen de routine. Als je op zoek bent naar avontuur dus niet nordic walking, maar cht avontuur dan moet je iets doen dan wat de rest niet doet: bigwalls in het Arctisch gebied.Toegegeven, voor de meeste mensen is vier weken in een tent boven de poolcirkel meer dan voldoende avontuur, dan hoef niet je niet ook nog een week in een veredelde hangmat aan een rotswand te bungelen. Maar ik moet wel een reden hebben om op avontuur te gaan, en dat is klimmen. Klimmen is voor mij een manier om avontuur te beleven. Een paar jaar terug heb ik een heel mooie reis door Suriname gemaakt. We hebben bijna twee weken in boten gezeten, daarna bijna twee weken door de jungle gehakt om uiteindelijk een onbeklommen berg te bereiken. Ik zie mezelf niet zon zelfde soort reis maken zonder een doel. Dan kun je zeggen: de reis is het doel, maar ik ben pas gemotiveerd om een heleboel ellende te doorstaan als er uiteindelijk een beklimming aan vastzit. Het is de slagroom op de taart.

    Als je in afgelegen gebied Groenland of Bafn Island op expeditie gaat, dan word

    je teruggeworpen op jezelf. Je kunt ineens helemaal zelf bepalen wat je gaat doen, wat je belangrijk vindt, waar je naar verlangt. Je kunt ineens ook heel goed nadenken over je eigen leven. Je hebt minder prikkels. Je kunt denken: ik wil die kant op of ik wil die kant op. Ik vind het een heel mooi middel om mezelf te ontdekken, vertelt Fickweiler.En wat heeft hij ontdekt? Ik heb deze zomer in ieder geval ontdekt dat ik het niet erg vind om alleen te zijn. Ik ben voor ik naar Groenland ging in mn eentje naar Yosemite geweest. Daar heb ik een rope-solo beklimming van El Capitan gedaan. Vier dagen echt helemaal alleen. Voor zover ik weet is dat voor het eerst in mn leven geweest dat ik zo lang geen mensen heb gezien, geen mensen heb gesproken, geen mensen heb gehoord. Ik wilde dat al heel lang; nu kwam het er eindelijk van.

    Het werd uiteindelijk een van de mooiste klimtochten van zijn leven, vertelt hij nu. Als je op expeditie bent, kun je goed naar jezelf kijken. Als je alleen bent is dat allemaal nog net even heftiger. Dan is er he-le-maal geen aeiding. Je doet het he-le-maal alleen. Je doet het met niemand, je doet het voor niemand. Je doet het alleen maar omdat je het heel graag wilt. Het hoeft echt niet, van niemand niet. Niemand zal je erop aankijken als je het niet doet. Normaal-gesproken heb je met je klimmaatje afgesproken wat je gaat doen, dat werkt als een stok achter de deur. Als je alleen bent, kun je ook besluiten niet te gaan. Dat was mijn grote angst toen ik naar Yosemite ging: ben ik berhaupt in staat om die wand in te stappen. Ik dacht: als ik eenmaal begonnen ben, dan geloof ik het wel. Ik kan heel redelijk klimmen, zeker in dat soort wanden. De vraag was of ik het lef en de moed had om te beginnen.Het was ook een beetje een check om te kijken of hij nog wel gemotiveerd was, vertelt hij. Ik heb de afgelopen jaren hl vl geklommen; daar heb ik hl vl van genoten, maar het is iedere keer toch ook weer een belasting voor mn sociale leven

    xxxxx xxxxxx xxxxxxxxxx xxxxxx xxxxxxxxxx xxx

    xxx xxxxx

    ik zie heel veel mensen heel lang niet, waaronder mn vriendin, ouders, vrienden, noem maar op. Je gaat wel eens twijfelen: moet ik wel mn hele leven blijven klimmen? Ja, daar twijfel ik wel eens aan.En dan, na een korte stilte: Maar nu niet meer. Voorlopig blijf ik nog wel even bezig.

    KIEZENKlimmen heeft me enorm veel gebracht. Het stuurt me een bepaalde kant op. Mensen laten vaak een hoop dingen op hun beloop. Dat loopt meestal prima af en je kunt er hartstikke gelukkig mee zijn, maar je kunt ervoor kiezen het heft in eigen hand te nemen. Je kunt ervoor kiezen om eindelijk een keer met die baan waar je zo van baalt te kappen. Je kunt weg bij die man waar je al dertig jaar aan vastzit. Je kunt de wereld rond gaan reizen. Het kan allemaal, maar het zijn wel keuzes die je moet maken. Klimmen heeft ervoor gezorgd dat ik op een bepaald moment dat soort keuzes heb gemaakt. Het heeft ervoor gezorgd dat ik het heft in eigen hand heb genomen.Toch ontdekt hij steeds vaker dat het leven draait om meer dan klimmen alleen, vertelt hij. Ik zeg wel dat klimmen me veel heeft gebracht, maar ik heb er ook heel veel voor moeten laten. Door te klimmen heb ik heel veel meegemaakt, ik heb ontzettend veel gezien, maar ik heb omdat ik telkens maar weer ergens aa