Hoogtelijn 2/2016

of 84/84
WWW.NKBV.NL | APRIL 2016 | NR 2 BERGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDERLANDSE KLIM- EN BERGSPORT VERENIGING WHISKY WALK Stokerijen in de Schwäbische Alp BERGWANDELEN Basiscursus in het Silvrettagebergte PETIT DRU Droom en passie van veel alpinisten de BERGKEUKEN tevige recepten vꝃr onderweg
  • date post

    27-Jul-2016
  • Category

    Documents

  • view

    236
  • download

    4

Embed Size (px)

description

Een editie van Hoogtelijn om je vingers bij af te likken. De redactie ging op zoek naar makkelijke recepten voor stevige maaltijden onderweg, we proefden verschillende soorten oploskoffie, Duitse whisky, Zwitserse kaasfondue, Oostenrijkse Apfelstrudel, almenkaas en schnaps, en kookten op een brandertje onze eigen bessenjam. Verder een reportage van Niek de Jonge die met Niels van Veen de Dru beklom, een fotoreportage van Jorg Verhoeven in Tasmanië, een dagwandeling in het Stubaital en een bergwandelcursus in de Silvretta. Het wordt een smakelijke lente in de bergen!

Transcript of Hoogtelijn 2/2016

  • WWW.NKBV.NL | APRIL 2016 | NR 2

    BERGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDERLANDSE KLIM- EN BERGSPORT VERENIGING

    WHISKY WALKStokerijen in deSchwbische Alp

    BERGWANDELENBasiscursus in het Silvrettagebergte

    PETIT DRUDroom en passievan veel alpinisten

    de BERGKEUKENde BERGKEUKEN tevige recepten v r onderweg

    HL0216_r01_cover.indd 1 21-03-16 09:10

  • Naamloos-1 2 18-03-16 11:53

  • Naamloos-1 3 18-03-16 11:53

  • 4 | HOOGTELIJN 2-2016

    Inhoud

    ACTUEEL7 Column Joachim Driessen8 Op de Hoogte70 NKBV voor jou73 NKBV-regios oost en noord80 Gespot82 Vooruitblik

    THEMA: DE BERGKEUKEN14 Proef de bergen 16 Jam koken op de camping 18 Genieten in de Haute-Loire23 tztaler Apfelstrudeltest 24 Bergwater 26 Ko e to go 30 Zelfgemaakte mueslirepen 31 Bak je eigen toerbrood33 Gedroogde soep en groente 34 Whisky Walk in Duitsland 38 Sa raanteelt in Zwitserland 40 Almenkaas en Edelbrand 42 Licht en multifunctioneel

    keukengerei 44 De geheime wereld van

    de kaasfondue

    ALPINISME48 Interview met Evert Wesker60 Beklimming van de Petit Dru76 Vrouwen in de bergen

    WANDELEN54 Gemarkeerd: De Wasserrunde

    in het Stubaital56 Basiscursus bergwandelen65 Medisch: actief in de hitte

    KLIMMEN66 Zes pilaren in Tasmani

    Kijk voor meer informatie op nkbv.nl, hoogtelijn.nl, twitter.com/nkbv en op facebook.com/de.nkbv.

    14THEMA: DE BERGKEUKEN

    66TASMANIBeklimming van zes torens

    Geen tocht zonder een bakje ko e, een hartige reep of een stevig stuk toerbrood. Hoogtelijn verzamelde de lekkerste recepten voor een stevige klim, wandeling, huttentocht of een lome dag op de camping.

    DROOGVOERSoep en groente aan de lijn

    33

    76

    VROUWENZwak of sterk?

    HL0216_r02_inhoud.indd 4 21-03-16 09:12

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 5

    stand

    WWW.NKBV.NL | APRIL 2016 | NR 2

    BERGSPORTMAGAZINE VAN DE KONINKLIJKE NEDERLANDSE KLIM- EN BERGSPORT VERENIGING

    WHISKY WALKStokerijen in deSchwbische Alp

    BERGWANDELENBasiscursus in het Silvrettagebergte

    PETIT DRUDroom en passievan veel alpinisten

    de BERGKEUKENde BERGKEUKEN tevige recepten v r onderweg

    HL0216_r01_cover.indd 1 17-03-16 13:31

    TopvrouwenDit stukje gaat over vrouwen. Over vrouwen in de bergsport. Verderop in deze Hoogtelijn (pagina 76) staat een artikel over dit onderwerp. Aanleiding is een tentoonstelling over vrouwen in de bergen, in het enige vrouwenmuseum in Oostenrijk.

    Vrouwen werden in de bergsportwereld lange tijd niet voor vol aangezien. En waren periodes dat ze ronduit tegengewerkt werden. Er zijn in verhouding nog steeds minder vrouwen actief in de bergsport, zowel als deel-nemer als in de begeleiding. Op iedere vrouwelijke Oostenrijkse berggids zijn er 72 mannelijke. In dit opzicht wijkt de bergsport trouwens niet eens erg af van andere sectoren in de maatschappij. Er zijn nauwelijks vrouwelijke dirigenten, piloten en maar weinig professoren.

    Maar gelukkig zijn er ook in de bergsport altijd vrouwen geweest die zich van obstructie, beperkende regels of de heersende moraal weinig aantrokken. Zij zijn de voorlopers van een verandering die weliswaar traag verloopt, maar onmiskenbaar is ingezet. In eigen land hebben we terecht bewondering voor de prestaties van topvrouwen zoals alpiniste Katja Staartjes, alleskunner Marianne van der Steen, indoorkampioene Vera Zijlstra, beroepsavonturier-ster Jolanda Linschooten en klimaatjournaliste Bernice Nootenboom, die niet alleen Mount Everest beklom maar ook actief is in de poolgebieden.

    Deze vrouwelijke topsporters gaan hun eigen gang, kiezen hun uitdagende doelen en laten zich niet (af)leiden door wat anderen doen. Een uitstekend voorbeeld voor beginnende sporters. Voor vrouwen die in de bergen en de bergsport actief willen zijn, organiseert de NKBV samen met vrouwen-klimgroep Cima Immink deze zomer een cursus alleen voor vrouwen. Wie gaat ervoor?

    Peter [email protected]

    Op de cover: Anne van Leeuwen en Gerke Hoekstra op de Lofoten in Noorwegen. Het is 29 juni en ze zijn net terug van een 500 meter lange klim op de westpijler van de Presten. Omdat het hier in deze tijd van het jaar niet donker wordt, kunnen ze zelfs om twaalf uur s nachts nog prima hun potje koken.Foto: Martin Fickweiler

    DE HAUTE-LOIREAlles in de pan

    26KOFFIEPROEVERIJBakkie troost to go

    18

    PETIT DRUSpectaculaire naald

    60

    48

    INTERVIEWEvert Wesker

    HL0216_r02_inhoud.indd 5 21-03-16 12:33

  • FJL LR VEN ECO-SHEL L

    WATERDICHT IS NIET VOLDOENDEOp het gebied van waterdichte kled-ing is er heel veel keuze op de markt. Sommige merken maken voor hun impregnatie gebruik van uorcar-bons. Wij hebben ervoor gekozen om

    dat niet te doen. In plaats daarvan hebben wij Eco-Shell ontwikkeld: waterdicht, ademend en zonder ge-bruik van pfcs. Daarnaast maken wij gebruik van gerecycled of recyclebaar

    polyester wat gemakkelijk verder te recyclen is. Waterdichtheid is echter pas het begin. Onze technische shells moeten onder alle omstandigheden presteren, k in de toekomst.

    WATERDICHT IS NIET VOLDOENDEpolyester wat gemakkelijk verder te recyclen is. Waterdichtheid is echter pas het begin. Onze technische shells moeten onder alle omstandigheden presteren, k in de toekomst.

    Naamloos-1 1 21-03-16 09:19

  • Joachim

    Partners van de NKBV

    DuurzaamheidDe NKBV streeft naar een duurzame relatie met leden en alle partijen in het veld. Duurzaamheid is ook een kernwaarde als het gaat om natuur, milieu en sociale waarden. We brengen dit zo goed mogelijk tot uitdrukking in een duurzame inkoop en bedrijfsvoering. Hoogtelijn en onze reis- en cursusgidsen drukken we op FSC-papier: papier uit duurzaam beheerde bossen (een keur-merk met goedkeuring van het Wereld Natuur Fonds). Voor onze corresponden-tie gebruiken we 100% recycled papier. De nieuwe ledenpasjes zijn gemaakt van 100% afbreekbaar pvc. We schenken duurzame koffie (van Peeze), hebben een CO2-neutrale postbezorging en dataopslag, en promoten het reizen per openbaar vervoer naar bergsport- bestemmingen.

    NKBV-leden profiteren van voordelenen kortingen en ontvangen vijf keer per jaar Hoogtelijn. Met je lidmaatschap draag je bij aan het onderhoud van hutten en paden in de Alpen en het behoud van klimgebieden. Tip je vrienden om ook NKBV-lid te worden. Ze kunnen zich aanmelden op nkbv.nl en zien daar welke voordelen het lidmaatschap hen nog meer biedt.

    Opzeggen lidmaatschapHet NKBV-lidmaatschap loopt per kalenderjaar. Wil je je lidmaatschap voor volgend jaar beindigen? Doe dat dan vr 1 november op MijnNKBV.nl. Je ontvangt dan per e-mail een bevestiging van je opzegging. Na 1 november wordt je lidmaatschap automatisch verlengd voor het volgende kalenderjaar. Kijk voor meer informatie over het lidmaatschap op nkbv.nl.

    Beter de bergen in met de NKBV

    Meer dan 3.000 leden wisten weer de weg naar de Jaarbeurs te vinden en genoten van onder meer Simone Moro, Chris Sharma en Leo Houlding met hun spectaculaire beelden en bijna onmogelijke belevenissen. Het is maar een greep uit de vele interessante en spannende lezingen, die ik helaas niet allemaal kon bijwonen. Onze kinderen leefden zich uit op de augmented reality boulder, een nieuw boulderconcept waarbij je met behulp van videprojecties zo snel mogelijk van het ene naar het volgende punt kunt klimmen. Een spectaculair wedstrijdje waarbij de snelste wint. Het toont maar weer aan dat binnen klimmen nog aan het begin van haar ontwikkeling staat. Er is nog veel vernieuwing mogelijk.Ook was er op de Bergsportdag deze keer een Nepalstraat: een hele rij stands vol prachtige initiatieven die de bezoekers aanspoorden om de mensen in Nepal te steunen na de rampzalige aardbeving vorig jaar. Want hulp is er nog steeds hard nodig.

    Ik eindigde mijn Bergsportdag zoals ik begon, slenterend over de beursvloer en me vergapend aan alle nieuwe bergsport-spulletjes en mooie bestemmingen. De NKBV-bergsportreizen, -cursussen en verre bestemmingen zijn voor velen een inspiratie voor hun volgende vakantie. Wij hebben onze plannen al gemaakt. En jij? Heb jij al een bestemming gevonden? Ga je zelfstandig op pad of kies je voor een reis met de NKBV? Of misschien ga je een workshop of cursus volgen?

    Als NKBV-bestuur vinden we de Bergsport-dagen Zomer en Winter een belangrijke toevoeging aan ons activiteitenprogramma. Hoe breder het palet van activiteiten, hoe beter. Als geen ander in Nederland is de NKBV expert in de bergsport en kunnen we

    Aanloop naar de zomer

    onze leden informeren en inspireren over mooie bestemmingen en nieuwe materialen.

    Dankzij het vele werk van de medewerkers, vrijwilligers en onze partners en sponsors heeft de NKBV weer een mooi event neer-gezet. Ik verheug me nu al op de Bergsport- dag Winter van 13 november.

    Het skiseizoen is nu wel voorbij, laat de zonnige plannen maar weer komen. De negentiende Bergsportdag bood op 13 maart een mooie aanloop naar de zomer en was met een nog vollere beursvloer en een speciale Nepalstraat weer een succes.

    Joachim Driessen,voorzitter NKBVmail: [email protected]: @jdriessen06

    HOOGTELIJN 2-2016 | 7

    HL0216_r07_joachim.indd 7 21-03-16 09:07

  • op d

    e hoo

    gte

    Heb je nieuws voor Op de Hoogte, mail het naar [email protected] Meer bergnieuws vind je op nkbv.nl, of volg ons op Facebook en Twitter.

    8 | HOOGTELIJN 2-2016 | ONDER REDACTIE VAN ERNST ARBOUW

    De drie grootste reddingsdiensten van Schotland dreigen koepelorganisatie Scottish Mountain Rescue (SMR) te verlaten. De teams uit Cairngorm, Glencoe en Lochaber (Fort William) vinden dat SMR zich te veel richt op reddingswerk dat weinig met bergsport te maken heeft, zoals ondersteuning van de politie en inzet bij overstromingen. SMR vertegenwoordigt de 27 onafhankelijke reddingsdiensten van Schotland. Leden van de overige reddings-teams zeggen onaangenaam verrast te zijn door de aankondiging.

    De langste treintunnel ter wereld opent op 1 juni onder de Gotthardpas in Zwitserland. De 57 kilometer lange tunnel is de nieuwe noord-zuidverbinding op een van de drukste routes van de Alpen. Er is zeventien jaar aan gewerkt. De verwachting is dat door de nieuwe verbinding de verkeersdruk en de daarmee samenhangende vervuiling van met name vrachtvervoer over de Gotthardpas vermindert.

    Een nieuwe, interactieve lawinekaart geeft met ingang van dit seizoen in n oogopslag het lawinegevaar voor de belangrijkste off-piste en toerskigebieden van de Oost-Alpen. De kaart, een initiatief van de Alpenverenigingen van Duitsland, Oostenrijk en Zuid-Tirol, bundelt dagelijks ververste lawineberichten afkomstig van de lawinediensten van Beieren, Zuid-Tirol en de verschillende Oostenrijkse deelstaten. Je vindt de kaart op alpenvereinaktiv.com of via bit.ly/1QOyWf2.

    Het NK Freeride, dat begin februari zou worden gehouden in het Franse Tignes, is op het laatste nippertje afgelast wegens gevaarlijke sneeuw-condities. Volgens de securit de piste van het skioord was het lawinegevaar te hoog om de wedstrijd door te laten gaan. Het NK Freeride is officieel erkend en wordt ondersteund door de NKBV. De wedstrijd maakt deel uit van de zogeheten Dutch Freeride Week.

    Een groep van dertien Nederlandse sneeuw-schoenwandelaars is eind februari door Noorse hulpdiensten uit een hut in het nationaal park Reinheimen gehaald. De twee reisbegeleiders vonden het onder meer door de grote hoeveel-heid versgevallen sneeuw en het slechte zicht onverantwoord de wandeltocht voort te zetten, waarna ze s ochtends vanuit de hut alarm sloegen. De hulpachtie veroorzaakte bij diverse Nederlandse media een paniekreactie. Zo laste het NOS Journaal een aantal extra uitzendingen in.

    Niels van Veen en Michiel Nieuwenhuijsen kregen op 18 februari de NKBV Bergsport-Awards 2016 voor hun klimprestaties in het afgelopen jaar. Van Veen won de prijs voor de beste alpiene prestatie voor zijn beklimming van de zes klassieke noordwanden van de Alpen (Eiger, Grandes Jorasses, Grosse Zinne, Matterhorn, Petit Dru en Piz Badile). Sportklimmer Nieuwenhuijsen kreeg de bergsport-Oscar voor de beklimming van zijn eerste 8C-boulder, The Big Island in Fontainebleau.Naast de twee individuele BergsportAwards was er ook een prijs voor de beste Europese wandelbestemming. Die award ging dit jaar naar het Oostenrijkse Hohe Tauern.

    Van Veen en Nieuwenhuijsen winnen BergsportAwards 2016

    De Duitse hardwarefabrikant Edelrid roept op om klimgordels van het type Austin II te inspecteren. De gordels, die hoofdzakelijk in klimhallen en bij verhuur worden gebruikt, zijn mogelijk op een verkeerde manier gestikt, waardoor ze kunnen uitscheuren. Kijk voor meer informatie op nkbv.nl/kenniscentrum of op edelrid.de/ueberpruefungsaufruf-austin-ii.

    De vorig jaar omgekomen topklimmer Martijn Seuren kreeg eind februari postuum de Herman Plugge Engagement Award. Seuren, die deel uitmaakte van de NKBV Expeditie Academie, kwam op 22 juli 2015 om het leven bij de beklimming van de Artes de Rochefort in het Mont Blanc-gebied. De beklimming was voor Seuren de laatste berg in zijn poging alle vierduizenders van de Alpen te beklimmen. Berggids Jelle Staleman, een goede vriend van Seuren, nam de award in ontvangst. De Engagement Award kwam dit jaar in de plaats van de gebruikelijke Herman Plugge Irish Coffee Award. Die prijs wordt jaarlijks door klimnestor Herman Plugge uitgereikt in zijn woonkamer. Na afloop serveert Plugge traditioneel Irish coffee zoals oma die maakte aan zijn gasten.

    Engagement Award postuum naar Martijn Seuren

    INSPECTIE KLIMGORDELS EDELRID

    Foto

    Bra

    m B

    erki

    en

    Foto

    Lau

    rens

    Aai

    j

    HL0216_r06_opdehoogte.indd 8 21-03-16 11:17

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 9

    LevenHet knerpende geluid van een marmot die ik enigszins verras als ik vanachter een groot rotsblok zijn blikveld binnenval, doet me denken aan een aspect van de Alpen dat ik even vergeten was en eigenlijk veel te vaak vergeet. De bergen leven. Mieren, algen, berggeiten, gemzen, alpen-kraaien, sneeuwhoenders, vlinders: het lee , tot in de hoogste uithoeken. Waar de mens met touw en zuursto les zijn weg zoekt, leven nog planten en dieren. De recordhouder met 6700 meter is vooralsnog een kleine zwarte springspin die permanent lee op deze hoogte. Sommige vogels vliegen nog veel hoger en kijken Messner in de ogen.Op hoogtes waar de mens met moeite of zelfs extreme inspanning naar boven kruipt, is de natuurlijke habitat van plant en dier beter uit-gerust dan welke expeditie ook. Waarom blijven wij niet in onze habitat? Waarom moeten we zo nodig? Goed, dat gaat terug op het fundamentele onderscheid tussen mens en dier. En plant. Punt is dat we er niets te zoeken hebben, het is niet onze habitat. We zijn bezoeker, maar waarom? Die vraag blij maar zeuren, waarom?Een kleine anekdote: ik loop naar adem te happen als ik in de Andes een kleine tocht maak om aan de hoogte te wennen. Tegen de vijf kilometer. Af en toe sist en borrelt het in een okergeel landschap, een vulkanisch gebied op de grens tussen Bolivia en Chili. In een kou die geluid vervormt, klinkt opeens een scherpe tik en rent een kudde vicuas, een nee e van de lama, dwars door het beeld met een natuurlijke gratie die ons volkomen vreemd is. Zo mooi, zo mooi.En dat is het laatste wat ik er over te zeggen heb, over die bergen, ik stop ermee.

    Ivar SchuteDit was de 25ste en daarmee laatste column van Ivar Schute voor Hoogtelijn. In de volgende editie van Hoogtelijn introduceren we een nieuw vast item in Op de Hoogte: En Passant.

    Tijdens de Nepal bene etavond in oktober vorig jaar, haalde de NKBV 10.000 euro op. De NKBV hee besloten om het complete bedrag te doneren aan het herstel van de bruggen die onderdeel uitmaken van de Dudh Kunda Trail. Door de trail en bruggen weer goed toegankelijk te maken, komen er weer toeristen naar de route, die vervolgens geld uitgeven in het land. Op die manier komt er nog meer steun bij de inwoners zelf

    terecht. Meer informatie over de trail vind je op nepalmountaintrails.com/index.php/trekking/everest-region/dudh-kunda-trek.In Nepal is nog steeds veel behoe e aan hulp. Bijna driekwart van de inwoners in het getro en gebied hee nog geen permanente huisvesting, n op de tien hee zelfs nog geen tijdelijke huisvesting. Ook is er dringend behoe e aan schoon drinkwater, sanitair en veilige schoolgebouwen.

    Best een goed idee: een tattoo die je eraan herinnert je klimpartner te checken voor het klimmen. Honderden bezoekers van de klimhallen Neoliet Eindhoven Noord, Heerlen en Tilburg lieten dit jaar op Valentijnsdag een tatoeage met de tekst If you love me, check me zetten. De ludieke actie betrof natuurlijk plakplaatjes, maar had wel een serieuze ondertoon: Ons doel is niet alleen de partnercheck onder de aandacht te brengen, maar ook het risicobewustzijn van klimmers te verhogen, aldus Leo Broekmans van Neoliet. En Valentijnsdag was hiervoor de uitgelezen dag. Informatie over veilig sportklimmen vind je op nkbv.nl/kenniscentrum/document/10+tips+indoor+sportklimmen/172.

    NEOLIET ZET VEILIGHEIDSTATTOO

    Opbrengst NKBV Nepal benefi et-avond naar de Dudh Kunda Trail

    Hardwarefabrikant Black Diamond roept op om een zeer groot aantal karabiners te inspecteren of te vervangen. Het gaat om 36 verschillende modellen, zowel met gewone sluiting als met een schroefsluiting en een zogeheten wiregate. Door een fout in het productieproces kan de sluiting van de karabiner loskomen. De betref-fende karabiners zijn zowel los als in setjes verkocht. Ona ankelijk daarvan roept Black Diamond gebruikers op om zogeheten Nylon

    Runners geproduceerd in 2014 of 2015 te inspecteren. Een aantal runners is mogelijk afgeplakt met een stukje tape. Onder die tape is de nylon schlinge niet dichtgenaaid(!) waardoor hij zelfs bij de allerkleinste belasting kan breken.Meer informatie op nkbv.nl/kenniscentrum of ga naar de website van de fabrikant: warranty.bdel.com/CarabinerRecall/Landing en warranty.bdel.com/RunnerRecall/Landing.

    Grote inspectie-oproep karabiners Black Diamond

    HL0216_r06_opdehoogte.indd 9 21-03-16 11:17

  • 10 | HOOGTELIJN 2-2016

    EXPEDITIENIEUWSop

    de

    hoogt

    e

    NKBV-kaderlid Peter Boogaard vertrekt 10 april naar Tibet voor zijn derde poging de top van Mount Everest (8848 meter) te

    bereiken. Boogaard beklom de afgelopen jaren de toppen van zes van de zogeheten seven summits, de hoogste toppen van

    de zeven continenten. In 2012 en 2015 deed hij ook al een poging op Mount Everest. Vorig jaar bereikte hij vanuit Tibet de noordcol voordat de Chinese autoriteiten de berg afsloten in de nasleep van

    de aardbeving van 25 april. Rotterdammer Eric Arnold kondigde eerder al aan dat hij dit jaar opnieuw naar Everest gaat. Voor Arnold is het de vijfde poging op de berg. Bij de voorgaande

    pogingen ging om uiteenlopende redenen telkens iets mis. In een interview met RTV Rijnmond omschreef Arnold Mount Everest als

    een hoofdstuk dat hij nu eens een keertje wil afmaken.

    Nieuwe pogingen top Mount Everest

    De Poolse regisseur Eliza Kubarska kreeg 13 maart in Kerkrade de Grand Prix van het Dutch Mountain Film Festival voor haar film K2 / Touching the Sky. In de film gaat de regisseur met een aantal nabestaanden van K2-klimmers terug naar de berg. De jury roemde de film onder meer omdat hij aan de ene kant onsentimenteel is en aan de andere kant diep menselijk.

    K2 / Touching the Sky wint DMFF filmprijs

    In Hoogtelijn #1, 2016 schreef Rob Siebel over zijn The North Face tentje (rubriek Gouwe Ouwe, pagina 49). Daarop stuurde Marco van Schaik een enthousiaste reactie: Ook mijn favoriete tent is de North Face Westwind. Gekocht in 1989 en nog altijd betrouwbaar in storm en regen. Ik heb vier jaar geleden twee stokken vervangen, verder is hij nog helemaal gaaf. Sinds de tentenfabrieken zijn verplaatst naar het Verre Oosten wordt deze kwaliteit niet meer geproduceerd.

    De DMFF Juryprijs ging naar First Ascent Kunyang Chhish East van Matteo Vettorel. De prijs voor de beste nieuwkomer ging naar Miejsce / The Place van regisseur Julia Poplawska. In de categorie Beste Nieuwkomer waren er eervolle vermeldingen voor Nini en TOM, twee films die elk op een eigen manier ver-tellen over de relatie met in de bergen omgekomen ouders. Het DMFF werd dit jaar voor de zesde keer gehouden. Dit jaar had het festival een nieuwe locatie, rond het Museumplein in Kerkrade. Meer informatie vind je op dmff.eu.

    LEZERS REAGEREN

    Peter Boogaard.

    HL0216_r06_opdehoogte.indd 10 21-03-16 11:17

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 11

    SPORTKLIMNIEUWS

    Partners van het Nederlands Team Sportklimmen Partners nationale wedstrijden

    Tijdens het Petzl NK IJsklimmen op 5 maart maakten favorieten

    Marianne van der Steen en Dennis van Hoek de hooggespannen verwachtingen waar. In twee

    mooie ijsklimroutes op klimmuur Kalymnos in Utrecht kwamen de twee het verst tijdens dit eerste

    NK IJsklimmen. Op de tweede en derde plek eindigden Aniek Lith

    en Line van den Berg bij de dames en Ferdinand Schulte en Tom

    Phillips bij de heren.

    Studenten Kampioenschap SportklimmenVoor de vierde keer werp je een blik op de route voor je en visualiseer je de passen. Je kunt dit, maar je snelle ademhaling verraadt je zenuwen. Terwijl je handen naar je pofzak gaan en je dapper naar de wand loopt, zie je de zekeraar goedkeurend knikken dat hij er ook klaar voor is. De eerste meters gaan fantastisch. Dit is jouw moment, de route en jij zijn nu het enige wat nog uitmaakt Zaterdag 9 april strijden 100 klimmende studenten om de titel tijdens het NSK Sportklimmen 2016 in Klim-centrum GRIP in Nijmegen. Kom je kijken? Meer informatie vind je op nsk.climbing.nl.

    Start World Cup seizoen Nederlands Team Het Nederlands Team Sportklimmen trapt half april het internationale wedstrijdseizoen sportklimmen af met de eerste World Cup Boulder in Zwitserland. Het team treedt aan op 15 en 16 april in Meiringen. De Internationale Sportklimfederatie (IFSC) presenteert dit jaar zes nieuwe steden waar World Cups worden georganiseerd: Meiringen (SUI), Nanjing (CHI), Navi Mumbai (IND), Villars (SUI), Xiamen (CHI) en Guangzhou (CHI). Volg de uitzendingen van het Nederlands Team Sportklimmen via Facebook, de livestreams tijdens de wedstrijden, of kom eens langs in n van de wedstrijdsteden als je in de gelegenheid bent.

    NK Boulder AmsterdamDit jaar vindt het nationaal kampioenschap Boulder plaats op een bijzondere locatie. Als onderdeel van de Urban Sports Week Amsterdam (USWA) strijden Nederlands beste boulderaars op 30 april om de titel in de Zuiveringshal West van de Westergasfabriek. Tijdens de USWA zijn op meerdere locaties in de hoofdstad een groot aantal street events. Van boulder en BMX, inline skating en 3x3 basketball, tot skateboarding en freerunning. Houd nkboulder.nkbv.nl in de gaten voor het laatste nieuws, tickets en de livestream.

    Titelfavorieten winnen Petzl NK IJsklimmen

    Foto

    Zou

    t Fot

    ogra

    e

    Foto

    Zou

    t Fot

    ogra

    e

    Foto

    Zou

    t Fot

    ogra

    e

    HL0216_r06_opdehoogte.indd 11 21-03-16 11:17

  • BEKIJK HET AANBOD OP BERGSPORTREIZEN.NL

    ALPIENE CURSUSSENDE VOLGENDE STAP NAAR ZELFSTANDIGE BEKLIMMINGEN

    advertentie alpiene cursussen.indd 1 17-03-16 09:59

    Naamloos-1 1 21-03-16 09:21

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 13

    op de hoogte

    VRAAG & ANTWOORD

    Nog even in het kort: waarover gaat je onderzoek?Ik heb met oude klimgidsjes van het Berner Oberland onderzocht hoe het gevaar van steenslag in de bergen in de loop der tijd is veranderd. Als je onderzoek doet naar dit soort verschijnselen, kom je er vaak achter dat er geen goede, historische metingen zijn. Dan moet je dus iets anders verzinnen. In dit geval gebruikte ik klimgidsjes vanaf 1860 voor zes bergen in het Berner Oberland.

    Historische Zwitserse klimgidsen, dat is wat je noemt een onconventionele bron voor wetenschappelijke data.Ja, dat klopt, hoewel het eigenlijk gewoon literatuuronderzoek is.

    Hoe kwam je erop?In 2011 waren we met zn vieren onderweg op de Jungfrau toen ik een aantal stenen op mn helm en n op mijn schouder kreeg. Volgens het gidsje was het een relatief veilige route, dus ik dacht: wat gebeurt hier? In de hut keken we in het nieuwe gidsje en daarin werd de route juist afgeraden vanwege steenslaggevaar. Toen dacht ik: h

    Maar wacht even, is het ook mogelijk dat ons idee van wat gevaarlijk betekent, in de loop der jaren is veranderd?Het is natuurlijk mogelijk dat we met zn allen een stel bange schijterds geworden zijn. Om dat te ondervangen, heb ik zelf de gegevens uit de gidsjes al versimpeld, als een soort betrouwbaarheidsfilter. Bedenk wel dat gidsenschrijvers elkaar opleiden. Mensen lopen jaren mee voordat ze zelf een gidsje schrijven. Daarnaast zijn er informanten: berggidsen en huttenwaarden. Die veranderen niet als een gidsje een nieuwe auteur krijgt.

    Nadat je onderzoek werd gepubliceerd, is het wereldwijd opgepikt in de reguliere media. Had je dat verwacht?Ik wist wel dat de universiteit een persbericht had gemaakt, maar de reactie was redelijk verrassend. Ik ben in maart in de VS op NPR geweest, National Public Radio, met tientallen miljoenen luisteraars. Verder heeft het in Outside gestaan, een groot Amerikaans buiten-sportblad, in Geographical Magazine in Engeland en in vrijwel alle Nederlandse kranten, op Radio1, in EenVandaag Binnenkort komt er ook een Duits persbericht, vooral gericht op Zwitserland, dus misschien komt daar ook nog extra publiciteit van.

    Heb je reacties van klimmers gehad?Ja, vooral van Nederlandse en Engelstalige klimmers, maar bijvoorbeeld ook van collegas die vervolgonderzoek willen doen in andere Alpenlanden. Vanwege de beschikbaarheid

    Arnaud Temme onderzocht het risico op steenslag door klimaatverandering

    Oude klimgidsjes als bron voor wetenschappelijk onderzoekKlimmer en geomorfoloog Arnaud Temme (37) kreeg op de Jungfrau de stenen om zijn oren. s Avonds in de hut bedacht hij hoe je met oude klimgidsjes in kaart kunt brengen hoe het steenslaggevaar in de Alpen in de loop der jaren is veranderd. Zijn onderzoek kwam wereldwijd in de publiciteit.

    Op zaterdag 16 april vertelt Arnaud Temme over zijn onderzoek bij de NKBV-regio Amsterdam. Kijk voor meer informatie op amsterdam.nkbv.nl of via bit.ly/1S1qECR.

    van historische klimgidsjes en vanwege de dichtheid aan klimroutes kun je dit soort onderzoek alleen in de Alpen doen.

    Ten slotte heel praktisch: kunnen al mijn oude klimgidsjes nu door de papierversnipperaar?Laten we het anders zien: in een gidsje zie je hoe de condities vorig jaar, of een paar jaar terug waren. Er zijn erg goede websites en apps als Alp-Risk met actuele routeinformatie. Daarop kun je zien hoe de condities in een route vorige maand waren, of vorige week, of gisteren. Laten we die sites zo veel mogelijk gebruiken en laten we ze ook zo veel mogelijk vullen met informatie.

    Arnaud Temme.

    HL0216_r06_opdehoogte.indd 13 21-03-16 11:17

  • THEMA DE BERGKEUKEN

    14 | HOOGTELIJN 2-2016 | TEKST FEMKE WELVAART | FOTO SIETO VAN DER HEIDE

    Sneeuw smelten met uitzicht op de Cholatse.

    HL0216_r06_thema_opening.indd 14 21-03-16 09:18

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 15

    Voor deze editie van Hoogtelijn ging de redactie op zoek naar de lekkerste recepten voor een stevige klim, wandeling, huttentocht of lome dag op de camping. We bakten brood en mueslirepen, droogden soep en groenten voor onderweg en wandelden in de

    Haute-Loire waar we alles aten wat los en vast zat. We deden vergelijkend Apfelstrudel-onderzoek in het tztal, volgden het whiskyspoor in Duitsland, proefden kaas en schnaps

    in Oostenrijk, doken in de pruttelende wereld van de kaasfondue, kookten op een brandertje onze eigen bosbessenjam en proefden de Munder sa raan. Kilos zwaarder

    kijken we tevreden terug op een smakelijke tijd in de bergen en geven we je op de volgende 32 paginas graag een kijkje in onze bergkeuken.

    Proef de bergenThema: de bergkeuken

    Jam koken op de camping 16Genieten in de Haute-Loire 18

    tztaler Apfelstrudeltest 23Bergwater 24

    Ko e to go 26 Zelfgemaakte mueslirepen 30

    Bak je eigen toerbrood 31Gedroogde soep en groente 33

    Whisky Walk in Duitsland 34Sa raanteelt in Zwitserland 38

    Almenkaas en Edelbrand 40Licht en multifunctioneel keukengerei 42

    De geheime wereld van de kaasfondue 44

    HL0216_r06_thema_opening.indd 15 21-03-16 09:18

  • Zelfs de kleinste Noorse en Zweedse supermarkten voeren in de nazomer een uitgebreid assortiment benodigdheden voor bessen- en paddenstoelenverzamelaars: van speciaal gereedschap tot jampotten en van mandjes tot zakgidsen met a eeldingen van eetbare paddenstoelen.

    VerslavendZien plukken, doet plukken zo werkt het bij mij tenminste. En dus kocht ik een brplockare, een soort hark met een handvat en opvangbak. Je hebt ze in allerlei soorten en maten, maar de kleinste weegt nog geen 150 gram en kun je eenvoudig meenemen aan de buitenzijde van je rugzak. Het werkt heel eenvoudig: je harkt met de brplockare langs de takken, waardoor de (bos)bessen van de struik worden gerist en in de opvangbak belanden. Af en toe de bak even legen in een mand of zak (of in je mond, natuurlijk!) en je kunt weer verder plukken. En als het bij jou net zo verslavend werkt als bij mij, dan kan dat plukken voor aardig wat oponthoud zorgen tijdens je wandeling...

    CampingkeukenDus daar zit je dan, s avonds voor je tent, met een paar kilo bosbessen. Veel te veel voor in de vla of yoghurt natuurlijk. En wat doe je dan? Juist, dan koop je een paar jampotten en geleisuiker en zet je de brander en pannetjes klaar. Want wat

    Wie in augustus wel eens in Scandinavi is geweest, herkent het ongetwijfeld: autos her en der geparkeerd in de berm en groepjes mensen die zich voorovergebogen voortbewegen tussen de struiken. Het plukken van allerlei soorten bessen en paddenstoelen is in de nazomer in zowel Noorwegen als Zweden een nationale sport.

    Zon Bosbessenjam koken op de camping

    16 | HOOGTELIJN 2-2016 | TEKST MARIEKE VAN KESSEL | FOTOS DIM VAN DEN HEUVEL

    Zon koken op de campingin een potje

    thuis in de keuken kan, is op kleinere schaal met wat improvisatie-talent ook op de camping mogelijk.

    Soorten bessenVerreweg de bekendste bessen zijn natuurlijk de bosbessen (blbr/blbr), die je waarschijnlijk in overvloed zult vinden

    Voldoende bessen rond nationaal park Skuleskogen.

    HL0216_r31_thema_bosbessen.indd 16 21-03-16 09:19

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 17

    THEMA DE BERGKEUKEN

    Risicos bij zelfgeplukt fruitBij het eten van zelfgeplukte paddenstoelen en bosvruchten, zoals bramen, bosbessen en frambozen, wordt steeds vaker op gezondheidsrisicos gewezen. Het gaat daarbij om de parasiet echinococcus multilocularis, de vossenlintworm, die in mensen voor ernstige gezondheidsschade kan zorgen. Het eten van fruit en paddenstoelen onder kniehoogte zou hierdoor onverantwoord zijn, maar dat valt gelukkig mee. Het risico op besmetting is in Nederland gering en in Scandinavi bijna nihil zo komt de parasiet in Noorwegen nog niet voor en in Zweden zeer sporadisch. Wie voor het eten zijn handen wast en groente, fruit en paddenstoelen goed schoonmaakt onder de kraan loopt weinig risico. Koken (bijvoorbeeld door er jam van te maken) is niet alleen lekker, maar het doodt ook de parasiet.

    Wat heb je nodig? Bessen Geleisuiker (te koop onder de naam syltesukker of syltsocker) Glazen potjes (let erop dat ze in je pan passen!) Schone handdoek of theedoek

    Wat moet je doen? Steriliseer de glazen potjes: breng water aan de kook en laat de

    potjes n dekseltjes enkele minuten koken, zodat ze 100 procent schoon zijn. Zet ze daarna omgekeerd op een schone theedoek.

    Spoel de bessen af en doe ze samen met de geleisuiker in een pannetje. De verhouding is 1:1 voor gewone jam, 2:1 voor iets minder zoete jam. Heb je geen weegschaal bij de hand? Geen nood, een litermaat werkt ook prima! De verhouding fruit-suiker is dan 2:1 voor gewone, zoete jam.

    Breng het mengsel aan de kook en roer af en toe. Laat de jam ongeveer vijf minuten doorkoken.

    Giet de jam in potjes, schroef de deksels er goed(!) op en zet de potjes ongeveer vij ien minuten ondersteboven. Draai ze daarna weer met de deksels omhoog en laat ze helemaal a oelen.

    Klaar is je jam! Je kunt je smakelijke souvenir ongeveer een half jaar bewaren.

    Recept voor bosbessenjamin de naam zegt het al bossen. Kruipbramen (multebr/hjortron) zijn wat lastiger te vinden. Het zijn oranje vruchten, qua uiterlijk een kruising tussen een braam en een framboos, die voorkomen in moerasachtige gebieden en op de ll. Vossenbessen zijn rode bosbessen. Rauw zijn ze nogal zuur; als compote worden ze vaak opgediend bij vleesgerechten (waaronder de bekende Zweedse gehaktballen). En tenslotte is het ook de moeite waard om te speuren naar bosaardbeien (skogsjordbr/smultron), een kleine variant van gewone aardbeien. Je vindt ze in het bos, maar met een beetje geluk ook gewoon in de berm.

    Wat thuis in de keuken kan, is met wat creativiteit ook op de camping mogelijk.

    Foto

    Ric

    hard

    Hag

    eman

    Als het mengsel van bessen en geleisuiker kookt, laat je het vijf minuten doorkoken.

    Bessen harken met de brplockare.

    HL0216_r31_thema_bosbessen.indd 17 21-03-16 09:19

  • De Haute-Loire is het gebied waar de Loire ontspringt en zijn eerste kilometers maakt. De bron ligt aan de voet van de Gerbier des Jonc (1551 meter), een kale pukkel op een

    hoogvlakte die net in een ander departement ligt: de Ardche. In de zomer schijnt het er een kermis te zijn, in de herfst is het er verlaten. We zijn zelfs de enigen die zich op de flanken wagen en regen, mist en storm trotseren. Uiteindelijk zien we er niet veel.

    Essentie van het levenDeze hele week begin oktober, komen we nauwelijks iemand tegen als we te voet onderweg zijn. Hooguit een boer, een jager of een paddenstoelenzoeker. Verder is het er uitgestorven. De meeste gehuchten zitten op slot. De huizen zijn vaak tweede huizen of vervallen. De bevolking is vertrokken, op zoek naar werk om het hoofd boven water te houden. Zo ook het echtpaar ver in de zeventig dat in hun tuin vlakbij het Lac-de-Saint-Front werkt. Vroeger kon je nog leven van vier vijf koeien, maar eind jaren zestig ging dat niet meer. Toen zijn we naar de Rhnevallei gegaan voor werk. De grond hebben we behouden en later hebben we er een vakantiehuisje op gezet. We komen hier graag, genieten van ons landschap, de sfeer. Hier liggen onze wortels. We kunnen ons er iets bij voorstellen, ook al is het hier in deze tijd van het jaar rauw, stoer en vooral puur. Stap je ergens over de drempel, dan zijn de mensen warm en belangstellend. Eten aardappels en andere groenten uit de tuin, heerlijk gekruid komt op tafel

    en de flessen wijn ploppen open. Lekker overzichtelijk, de essentie van het leven. Zeker nadat je een dag door de druilerige regen hebt gesjouwd.

    VetgemestHet Lac-de-Saint-Front, waar we via de GR40 langskwamen, is gevormd door een vulkanische explosie ruim twee miljoen jaar geleden. Het is een bescheiden vrijwel ronde plas, iets weggezonken in het omringende landschap. Het hele gebied kenmerkt zich door vulkanisme. Vrijwel alle bergen zijn slapende vulkanen en wie goed kijkt, ziet geregeld basalt, of slordig uitgestrooide brokken graniet die als een rivier in het groene landschap liggen. Het zijn de resten van oude afgekoelde lavastromen. Vulkanische grond is vruchtbaar en dat biedt perspectieven voor de hongerige mens in deze streek. Eet je de vegetatie niet zelf, dan voer je hem aan het vee voor het beste resultaat. Zo creerden de plaatselijke boeren het inmiddels beschermde (AOC) Fin Gras du Mzenc, vlees van koeien die hun laatste levensmaand worden vetgemest met een hooimelange geoogst op het Mzenc-massief. Sterrenkoks uit heel Europa lopen ermee weg. PaddenstoelenSaint-Bonnet-le-Froid ligt in the middle of nowhere, telt net 250 inwoners, maar herbergt toch zeven prima restaurants waarvan er n in het oog springt: dat van Rgis en zijn zoon Jacques Marcon.

    Fransen zijn creatieve kokers. Dat geldt beslist voor de bewoners van de Haute-Loire. Alles wat groeit en bloeit, rondhuppelt of vliegt, belandt vroeg of laat in de pan. In de herfst is het vizier gericht op wild, paddenstoelen en de laatste bessen. Het is ook een prima tijd voor stevige wandelingen.

    Alles in de panWandelen en smikkelen in de Haute-Loire

    18 | HOOGTELIJN 2-2016 | TEKST EN FOTOS MIEKE SCHARLOO

    Regenboog boven Bigorre.

    HL0216_r33_thema_hauteloire.indd 18 21-03-16 09:20

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 19

    THEMA DE BERGKEUKEN

    Vader en zoon hebben met hun kookkunst inmiddels drie Michelinsterren in de wacht gesleept. Voor wie ze koken? Voor iedereen die van lekker eten houdt. Mensen uit de buurt, maar we hebben ook veel klanten uit Lyon, ze komen met de helikopter of blijven overnachten in ons hotel, vertelt Rgis Marcon. Ja, een vestiging in een grote stad was gemakkelijker geweest, maar ik wilde hier in mijn geboortedorp blijven. Iets opbouwen. Dat is aardig gelukt. Ze koken zo veel mogelijk met producten uit de streek en van het seizoen en zijn gek op Fin Gras du Mzenc. Paddenstoelen en wild spelen in dit jaargetijde de hoofdrol. Tot zijn schande moet Rgis Marcon bekennen dat hij zijn paddenstoelen voor de keuken op

    dit moment uit andere departementen laat aanvoeren. Normaal struinen er zon tien plukkers voor hem door het bos rondom Saint-Bonnet, maar ze kunnen dit jaar niet aan zijn vraag voldoen. Ze komen nu niet op. Het is deze zomer te droog geweest, daarna te nat en nu is het s morgens te koud. Het luistert heel nauw. Paddenstoelenexpert Gilles Lige, die geregeld met Rgis Marcon op pad gaat, is het met hem eens en voegt eraan toe dat ook de stand van de maan nu niet goed is. Toch gaan we met zijn groepje cursisten mee het bos in op zoek naar paddenstoelen. Een oud bos, want daar vind je de meeste variteit. We tre en van alles aan, we ruiken, snijden ze in stukken, verpulveren ze en heel soms mogen we een klein stukje proeven. Ik ben blij dat we met een expert op pad zijn. Wat lijken die krengen op elkaar! Je zult

    Tijdens een workshop leer je welke paddenstoelen je beter kunt laten staan.

    Plaatselijke kaas. Gilles legt uit. Een flinke boleet. Cantharellen.

    HL0216_r33_thema_hauteloire.indd 19 21-03-16 09:20

  • 20 | HOOGTELIJN 2-2016

    de roodverkleurde struiken geven hun laatste bessen prijs

    maar de verkeerde in je mond stoppen. Met die gedachte in het achterhoofd boekten mijn tochtgenoten van vandaag waarschijnlijk hun tweedaagse Stage Dcouverte des Champignons. Heel leerzaam als je voor eigen keuken paddenstoelen wilt zoeken.

    RakelingsZon vijftig kilometer zuidelijker, aan de voet van de markante Mont Mzenc (1753 meter), is Franois Niaise neergestreken in het boswachtershuis waar zijn vader is geboren en getogen. Terug naar zijn roots, zullen we maar zeggen. Deze voormalige leerling van Rgis Marcon runt er een restaurant en een gte dtape. Een perfecte combinatie voor wandelaars die van lekker eten houden. De GR7, de GR40 en de regionale Tour du Mzenc-Gerbier komen er rakelings langs en vanuit de gte kun je mooie rondjes lopen en mountainbiken. En natuurlijk de Mont Mzenc beklimmen. s Winters als er sneeuw ligt, is dit the place to be voor langlaufers.

    Net als zijn leermeester Rgis Marcon, kookt Franois met producten van de streek en het seizoen. En ook hij klaagt over de padden-stoelenoogst van deze herfst. Gelukkig heeft hij vorige maand wel veel bessen, bramen en aardbeien kunnen plukken, waar hij nu nog de lekkerste toetjes mee maakt. De ambiance van La Maison Forestire is gemoedelijk, de prijzen portemonneevriendelijk en het eten voortreffelijk.

    SmaakpapilVanuit de gte kun je de Mont Mzenc zien liggen: een kale, afgeplatte bergrug met twee topjes die boven het bos uitsteken. Het is ongeveer een uur lopen naar de toppen. Het landschap verandert onderweg snel. Gaat het eerst door het bos, al vlot worden de bomen struiken en dan, boven de 1700 meter, groeit er bijna niets meer. De wind heeft er vrij spel en gaat er stevig tekeer. In dit jaargetijde is het er ronduit ruig en onherbergzaam. Maar wat een uitzicht! Rondom kunnen we mijlenver kijken. De

    Franois Niaise in de keuken.

    Op pad met Gilles.

    Daken van brem in Bigorre.

    Bosbessen plukken op de Mzenc.

    HL0216_r33_thema_hauteloire.indd 20 21-03-16 09:21

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 21

    THEMA DE BERGKEUKEN

    Ardche en de Auvergne liggen aan onze voeten. Jammer dat er slecht weer aankomt en de Alpen verscholen liggen achter donkergrijze watten.

    We pakken beide topjes mee en zakken dan snel weer naar de luwte van de begroeiing. De roodverkleurde bosbessenstruiken geven hun laatste bessen prijs en even later wijst wandelgids Jan Franois Berthon op een verlepte plant: Gele gentiaan, heel geschikt om likeur van te maken. Moet je proeven vanavond. En we hobbelen al

    Puur eten in de Haute-LoireVervoerLe Puy en Velay is vanuit Utrecht per trein in zon negen tot tien uur te bereiken. Ter plekke in de Haute-Loire is er weinig openbaar vervoer. Je kunt het best li en of een taxi nemen. Ga je met de auto, dan ben je net zo lang onderweg. De afstand is ruim 1000 kilometer. KLM vliegt dagelijks meerdere keren op Lyon; een treinstation ligt naast het vliegveld. Een auto huren kan er ook.

    AccommodatieLangs de diverse langeafstandspaden liggen gtes en vaak ook hotels. In de beschreven periode waren ze lang niet allemaal open, dus informeer vooraf of je er terecht kunt. Contactgegevens vind je in de wandelgidsen van de Grande

    Randonnees en online. Htel-Restaurant Rgis et Jacques

    Marcon Larsiallas, 43290 Saint-Bonnet-Le-Froidtel: +33 (0)47159 9372 e-mail: [email protected] online: regismarcon.fr

    La Maison Forestire, Franois Niaise D274, vanuit het noorden in de haakse bocht vlak voor Les Estables. tel: +33 (0)47108 3566e-mail: [email protected] online: lamaisonforestieredumezenc.fr

    WandelenIn de Haute Loire zijn talloze wande-lingen uitgezet en bewegwijzerd. De belangrijkste langeafstandspaden zijn de GR7, de GR40 en de GR de Pays Tour

    du Mzenc-Gerbier. Ze zijn ingetekend in de IGN-kaarten schaal 1:25.000 2835 OT, 2836 OT en 2935 OT. In principe heb je de routeboekjes niet nodig als je een beetje handig bent op internet met het uitzoeken van overnachtingsplekken en foerageer-mogelijkheden. De genoemde routes komen langs La Maison Forestire.Iets zuidelijker is het ook mooi wandelen door de gorges van de Loire en de Allier over bijvoorbeeld de GR3 en de GR470. Wat eten betre : het wemelt er van het wild en onder water van de rivierkree jes.

    Wat kun je eten?In de Haute-Loire eten ze zo ongeveer alles, maar je moet wel weten wat je

    beter kunt laten staan. Dat kun je leren tijdens diverse workshops in de streek. Twee voorbeelden: Htel Le Fort du Pr Dit hotel biedt

    in de herfst paddenstoelencursussen aan onder leiding van Gilles Lige.Ccile & Thierry Guyot, 43290 Saint-Bonnet-Le-Froid tel: +33 (0)47159 9183e-mail: [email protected] online: le-fort-du-pre.fr/fr

    Le Chalet dAmbre Deze gte in het dorp biedt s zomers kruiden-workshops aan.Place de lEglise, 43150 Les Establestel: +33 (0)47108 3352 e-mail: [email protected] online: chalet-ambre-estables.com

    weer verder richting het Cirque des Boutires om even te genieten van het wijdse uitzicht richting de Vercors en direct door te lopen naar de hoogvlakte van Les Estables. s Zomers zijn de velden waar we doorheen lopen een lust voor het oog en de smaakpapillen van mens en dier: n grote bloemen- en kruidenzee, waar de speciale hooimelange voor de koeien vandaan komt en waaruit de locals complete salades plukken. Net als bij de paddenstoelen is het ook hier verstandig te weten wat je plukt en eet. De lokale bevolking weet het gelukkig precies en bereidt er mooie maaltijden van.

    HL0216_r33_thema_hauteloire.indd 21 21-03-16 09:21

  • INN

    SBRU

    CK T

    OURI

    SMUS

    GRA

    FIK

    h.a. Wandelen in innsbrucks vakantiedorpen

    Talrijke wandelpaden voor alle fi tnessniveaus brengen u dichter bij de natuur. Bijzonder aanbevelenswaardig: het gratis bergwandelprogramma met opgeleide berggidsen.

    www.innsbruck.info

    20160317_Hoogtelijn Magazin_230x297_NL_RZ_ML.indd 1 17.03.16 08:42Naamloos-2 1 21-03-16 09:21

  • TEKST EN FOTOS BEP MALTHA | HOOGTELIJN 2-2016 | 23

    THEMA DE BERGKEUKEN

    8

    7.5

    7

    6.5

    8.5

    Een behoorlijke Apfelstrudel serveren, blijkt nog best moeilijk. Na een redelijke a rap in de Martin Busch Htte, is de Apfelstrudel in de Similaunhtte een regelrechte a napper. Slappe korst (zelfs zonder vanillesaus), geen noten: een smakeloze hap. Het mistige weer speelt waarschijnlijk ook een rol in onze perceptie.

    De volgende dag brengt de winnaar van onze test, het Hochjoch Hospiz. De combinatie van

    kaneel, vanillesaus en toch een krokante korst is een streling voor de tong. De mooie versiering en de extra leuke hutten-waard compenseren het gebrek aan noten.

    Het Brandenburger Haus daarentegen excelleert in zompigheid en gebrek aan fantasie. Gelukkig maakt de Vernagthtte dan weer een goede tweede: geen vanille-saus maar wel een vleugje sterke drank, dat doet het natuurlijk ook prima.

    Bij een berghut hoort Apfelstrudel. In elk geval in Oostenrijk. En wat is er nou leuker dan een huttentocht lopen en na een inspannende dag de strudel te testen? Omdat het nog heel vroeg in de zomer is, zijn de huttenwaarden vast nog goed gemotiveerd om ons te verwennen. Met die gedachte in ons achterhoofd maken we een gletsjertocht in de tztaler Alpen, ons verheugend op de krokante korst, warme vanille-saus en een handje noten tussen de appeltjes.

    Strudeltztaler Apfelstrudeltest

    Deeg 150 g bloem 100 g koude boter in blokjes beetje zout b eetje suiker 3 eetlepels koud waterKneed het deeg en leg het 30 minuten in de koelkast.

    Vulling 2 goudrenetten 4 dadels zonder pit 8 dessertlepels rozenbottelmouse

    (vraag je schoonmoeder of verzin een list!) strohrum naar eigen inzichtSnijd alles klein en meng het.

    Bereiding deeg Rol het deeg uit. Verdeel de vulling erover en

    rol het deeg op tot een strudelmodel. Bestrijk het geheel met een losgeklopt ei Zet het 35 minuten in de oven op 200 C.

    Warme vanillesaus 0,5 liter melk gespleten vanillestokje 3 eierdooiers 50 g kristalsuiker 50 g bloem beetje zout

    Bereiding saus Verwarm de melk met het vanillestokje

    en breng het net niet aan de kook. Roer de eierdooiers schuimig met de

    suiker. Voeg hieraan de (gezeefde) bloem en wat zout toe. Voeg beetje bij beetje de hete melk toe en

    klop, totdat de dooiermassa mooi dun is. Er is nog hete melk over. Giet de vloeibare

    dooiermassa onder heel goed en langdurig kloppen over in die hete melk.

    Blijf doorroeren tot de vla bindt en roer dan nog anderhalve minuut door.

    Warm serveren bij de Apfelstrudel.

    met een bite

    Recept voor grootmoeders Apfelstrudel

    In het Hochjoch Hospiz.

    In de Vernagthtte.

    In de Martin Busch Htte.

    In het Brandenburger Haus.

    In de Similaunhtte.

    HL0216_r35-r36_thema_apfelstrudel.indd 23 21-03-16 09:21

  • Opeens zie je het. Zo vaak staan er bergen of berglandschappen op waterflesjes. De woorden natuurzuiver bronwater komen direct in je op en je vergeet even dat het water in vervuilend plastic is verpakt. De associatie met gezondheid, bergen en water is sterk en wordt bijna stelselmatig uitgebuit. Klaarblijkelijk komt ons water uit de bergen en daar is het fris, helder en sprankelend. Dat het water bijvoorbeeld ook uit de zee of duinen komt, spreekt kennelijk minder tot de verbeelding. Want op het etiket hebben bergen de voorkeur, overal ter wereld.

    BergwaterFris uit de bron

    24 | HOOGTELIJN 2-2016 | TEKST IVAR SCHUTE | ACHTERGRONDFOTO SIETO VAN DER HEIDE

    K r r

    d

    Het plaats

    je San Pel

    legrino

    Terme is e

    en kuuroo

    rd in

    Noord-Ita

    li, in Lom

    bardije

    om precie

    s te zijn.

    Bekend

    om zijn th

    ermale ba

    den, zijn

    Art Nouve

    au en de a

    an San

    Pellegrino

    gewijde k

    erk. San

    Pellegrino

    was de b

    isschop

    van Auxerr

    e die rond

    300

    leefde, en

    het is de

    naam

    van het br

    onwater d

    at hier

    gebotteld

    wordt. Sin

    ds 1899.

    HeiligdomHet hoogstgelegen heiligdom van Europa, op 2035 meter, eert met haar naam dit etiket. De dag van de patroonheilige is 26 juli. De bron waar dit water ontspringt, ligt iets minder hoog, althans volgens het etiket op 1503 meter. In Noord-Itali, in de Piemonte, beter bekend om zijn wijn

    Tegen nierstenen

    Het Franse mineraalwater

    van Evian komt uit de

    Cachatbron in vian-les-B

    ains, ten zuiden van het

    meer van Genve. Het ver

    haal gaat dat in 1789

    Markies de Lessert zijn ni

    erstenen kwijtraakte

    dankzij het drinken van w

    ater a omstig uit de

    bron van een vriend in vi

    an-les-Bains.

    gesmolten sn uwDe Kilimanjaro in Tanzania is een populaire klimmersberg. Het water zou van de sneeuw van deze berg a omstig zijn. De Keniaanse evenknie, toch

    iets minder hoog, kenmerkt zich eveneens door een

    besneeuwde top en speelt een cruciale rol in de waterhuis-houding van midden-Kenia.

    HL0216_r05_thema_tabletop-2.indd 24 21-03-16 11:14

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 25

    Duitse degelijkheidBad Adelholzen is een kuuroord in Beieren, waar met Duitse degelijkheid een enorme hoeveelheid flessen mineraalwater wordt gevuld, op een groene en duurzame manier. Vanaf 1875 in de handel.

    heilige bergMount Fuji is met 3776 meter de hoogste berg van Japan en ligt op het eiland Honshu. De lava op de voor Japanners heilige berg zou als een natuur-lijke zeef werken die sneeuw en regen ltert tot mineraalwater.

    SkigebiedDe bronnen van Kostilatas

    liggen in Epirus, een berg-

    achtig gebied in het noord-

    westen van Griekenland,

    niet heel bekend bij de

    gemiddelde toerist. Je kunt

    er skin. Op een hoogte van

    1450 meter ontspringt deze

    bron, in het massief van

    Tzoumerka.

    Vulk nEigenlijk zou er op dit

    etiket een vulkaan moeten staan. Het watertje wordt

    sinds 1948 in Tehuacn gebotteld, een stad en

    streek in het zuidoosten van Mexico, daar waar

    de vulkanen liggen.

    Kl fWater a omstig uit Vikos

    Zagori, de dorpen van het natuurlijke mineraal-

    water. Zagori is een bergachtige streek, net

    als Kostilatas, in het Griekse Epirus. En Vikos is nu eens een keer geen

    berg, maar juist een kloof, van aanzienlijke afmetingen, een van de

    grootste van Europa.

    heilz mIn het Hot Springs National Park (Arkansas) vind je verschillende warmwater-bronnen die naar men zegt, genezend werken. In de oerbossen van het park leven bijzondere dieren, zoals het negen-bandgordeldier de langstaartwezel en de Virginiaanse opossum.

    van ieder nEen bergachtig lijntje, gestileerd

    maar onmiskenbaar. Of het de

    Rocky Mountains zijn? Van waar

    precies de fles a omstig is, is onduidelijk. Er schuilt een moloch van een fabrikant

    achter die het erop houdt dat het water van een public source a omstig is.

    HL0216_r05_thema_tabletop-2.indd 25 21-03-16 11:14

  • Fabrikanten, ko e- en natuurlie ebbers bedachten allerlei soorten handige systemen om ook onderweg aan je dagelijkse cafeneshot te komen. Grofweg kun je naast een thermosfles ko e de soorten in drie categorien onderverdelen: oplosko e waarbij je kokend water nodig hebt, versgemalen ko e met water uit een

    thermosfles en ko e met een warmte-elementje waaraan je helemaal geen water hoe toe te voegen. Voor deze proeverij beperkte ik me tot een willekeurige selectie: de oplosko es van Pronto Caf, Growers Cup/Co ee Brewer en Starbucks, een espressoknijpzakje van Adventure Food en de French Press thermosfles van Stanley.

    Veel Nederlanders kunnen niet zonder hun kop ko e, hun dagelijkse bakkie pleur, bakkie troost of het veel romantischer klinkende zwarte goud. Zoveel mensen, zoveel smaken! Spreekt iemand over kantoorko e, dan is dat vaak geen goed teken. Maar wat zetten we in onze eigen keukens? Espresso, Senseo, duwpot, of tegenwoordig weer heel hip slow drip lterko e: het is maar waar je van houdt. Ik trok met een ko ewens de bergen in en vroeg terug in Nederland aan andere lie ebbers naar hun mening over de verschillende soorten handige ko e. Geen o cile test dus, maar een kritisch proeven.

    Bakkie troost(eloos)

    Ko e to go

    26 | HOOGTELIJN 2-2016 | TEKST FEMKE WELVAART | FOTOS RIK BURGER EN FRANK HUSSLAGE

    HL0216_r37_thema_koffie.indd 26 21-03-16 09:26

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 27

    THEMA DE BERGKEUKEN

    Growers Cup / Coffee Brewer: prima alternatiefGewicht: 20 gramRichtprijs per zak (2 koppen): 1,95De Growers Cup of Co ee Brewer is een stevige zak die je vult met kokend water. Eerdere versies hadden nog geen schenktuit wat bij mij resulteerde in geknoei, de nieuwe versies hebben dat wel en die zijn zeer

    eenvoudig in het gebruik. Je opent de hersluitbare bovenrand, giet er tot het streepje 300 milliliter kokend water in, sluit de bovenkant en wacht een paar minuten. Daarna schenk je de ko e in twee koppen. Ook

    hier zijn de meningen verdeeld: de een zegt dat de ko e smaakt zoals op kantoor (en dat is geen compliment), een ander voelt zich met deze ko e een avonturier Een derde tester vindt het een uitstekende kop ko e en een vierde vindt het prima, maar proe wel dat het oplosko e is. Eindoordeel: een prima alternatief, ruikt goed, weegt niet te veel, makkelijk in gebruik en goed hersluitbaar waardoor je de gebruikte zak ook weer in je rugzak mee terug kunt nemen. Nadeel: je

    hebt wel kokend water nodig en het zijn best grote pakketjes die je meeneemt. Wij kwamen erachter dat een van de testflacons over de datum was en de smaak van die ko e was heel veel slechter dan een verse zak. Koop dus niet te veel in voor een volgende trip.

    Starbucks Via instant coffee: klein en lichtgewichtGewicht: 5 gramRichtprijs per zakje: $ 0,83Wij probeerden de Pike Place Roast en werden er over het algemeen niet blij van. Een van onze testers koopt deze zakjes in Amerika en vertelt dat dit de enige oplosko e is die hij meeneemt op expeditie. Vanwege de smaak en het minimale gewicht. Bij de anderen liepen de meningen uiteen van gesmolten sneeuw met een smaakje tot prima hoor. De een proefde een sterke poederzakjessmaak, de ander noemde het bocht, weer een ander merkte op dat het hem wel in de vakantiesfeer bracht. Een vijfde tester vond het redelijk en zou deze poeder mee-nemen als er geen alternatief is en hij wel cafene wil drinken.Eindoordeel: geen winnaar. En omdat je kokend water nodig hebt, is het meenemen van een gasstel essentieel. Voordeel: kleine verpakking, weegt niets, nauwelijks afval om mee terug te nemen.

    Adventure Food Espresso: geen water nodigGewicht: 85 gramRichtprijs per stuk: 3,45Ha! Wat waren wij hier nieuwsgierig naar! Een knijpzakje ko e waaraan je geen water hoe toe te voegen. De belo e was easy to use: knijpen, schudden, wachten. In het zakje zit een warmte-element dat je door te knijpen, breekt, waarna je door flink schudden de warmte door het hele goedje verspreidt. Ik kneep in het zakje, voelde een plop en begon flink te schudden. Hoopvol opende ik het dopje maar helaas: ik proefde een ijskoude drab. Ook mijn buurvrouw had kennelijk onvoldoende hard geknepen en was hetzelfde lot toegedaan. Opnieuw. Dop erop en harder knijpen, beter masseren. Ha! Daar voelde ik warmte vrijkomen. Een jne handenwarmer als het koud is! Hoopvol openden we het zakje opnieuw. Maar helaas: de smaak hee niets met ko e te maken. De ko e was lauw, de smaak flink beneden de maat en mijn collega kreeg er kippenvel van. Stroperig met de donkere smaak van drop of teer. De variant met suiker had een vleugje kersenbonbon, aldus een andere collega-tester.Eindoordeel: een leuke uitvinding als je niet zonder cafene kunt en geen water in de buurt hebt. Makkelijk in het gebruik als je eenmaal doorhebt hoe het moet, maar het smaakt niet naar ko e. Nadeel: relatief zwaar, voordeel: dankzij het hersluitbare dopje kun je het afval makkelijk mee terug nemen zonder dat je de rest-inhoud in je rugzak leegt.

    HL0216_r37_thema_koffie.indd 27 21-03-16 09:27

  • Abisko Shape 2. Gangwon Province, South Korea.

    Weinig gewicht is fantastisch, maar de juiste uitrusting is geweldig. Deze lente lanceert Fjllrven in totaal 16 vernieuwde tenten, die lichter en sterker zijn dan ooit. Maar zoals altijd wanneer we tenten ontwerpen, is ons werk zo veel meer dan alleen grammen jagen. Alle nieuwe modellen zijn voorzien van de perfecte balans tussen een laag gewicht en uitstekende betrouw-baarheid. Een Fjllrven tent moet kunnen presteren in de natuur n op de weegschaal. Daarnaast hebben we voor onze impregnering geen fluorkoolstoffen (PFCs) gebruikt en al het aluminium is geanodiseerd op milieuvriendelijke wijze. Het resultaat is een reeks duurzame tenten die je voor langere tijd intensief kunt gebruiken, op alle soorten ondergrond en in alle seizoenen. Met een goed geweten.

    LICHTGEWICHT IS LICHTGEWICHT IS NIET GENOEG

    Abisko Shape

    Bekijk de complete Tent-collectie op www.fjallraven.nl

    Naamloos-3 1 21-03-16 09:22

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 29

    THEMA DE BERGKEUKEN

    ConclusieAlle vormen van ko e die in losse zakjes en verpakkingen zitten, zijn natuurlijk duurder en meer belastend voor het milieu dan losse ko e uit een halfpondspak, een brander of thermoskan en een lter. De verschillende soorten oplosko e zijn handig voor onderweg, maar de smaak voor de kritische ko edrinker is eigenlijk altijd ondermaats. Kun je niet zonder je dagelijkse slok cafene en zijn er geen berghutten in de buurt waar je een kop ko e kunt bestellen, zorg dan dat je thuis de verschillende soorten oplosko e hebt geprobeerd en de voor jou lekkerste variant in de rugzak stopt.

    Stanley French Press: voor een koffi ebelevingGewicht (0,5 liter): 770 gramRichtprijs: 54,90Met de thermosfles annex duwpot stappen we weg van de oplosko es. Het is een ingenieus systeem waarin elk onderdeel een functie hee . Vul de thermosfles s ochtends in de hut met kokend water en zorg dat je binnen drie uur je ko e bereidt. Dan is het water nog warm genoeg. Een barista leerde mij dat je hiervoor 100 procent arabica ko e moet kiezen, een single origin, ofwel: van n plantage. Zonder toevoeging van een robustaboon is de ko e namelijk niet bitter en kun je hem op een lagere temperatuur zetten (lees: geen kokend water nodig). Je neemt de versgemalen ko e van jouw keuze mee in de dop van de pot of, een aanrader als je nog plek hebt in je rugzak, je neemt een handvol verse bonen mee in die dop en een lichtgewicht ko emaler. De Hario Mini Mill Slim Co eegrinder bijvoorbeeld. Niet voor grammen-jagers of tijdduivels dus, maar heerlijk voor een zonnige dag in de bergen met een lichtbepakte dagrugzak.Eindoordeel: mijn winnaar! Het duurt even, maar dan heb je ook wat. Het gaat vooral om de beleving van het ko ezetten, de geur van verse ko e en, als je de ko emaler ook meeneemt, het zen-gevoel van het bonenmalen. Je hebt geen gasstel nodig want het hete water in de thermos-fles werkt prima. Nadeel: de thermosfles is erg zwaar en je blij met een hoop natte troep zitten. Waar laat je de ko eprut? In de natuur? Of in een plastic zakje aan je rugzak? De onderdelen passen namelijk niet meer in elkaar als je de ko edrab in het pannetje laat zitten.

    Pronto Caf: de geur van versgemalen koffi eGewicht: 8 gramRichtprijs per zakje: 0,80Het systeem van Pronto Caf is handig: het is een lichtgewicht zakje dat je met uitklapbare vleugels in de kop hangt. Je scheurt het bovenrandje gemakkelijk van het lterzakje en vult dit zakje met heet water. De gemalen ko e in het zakje ruikt goed, dus het beloo een lekker bakkie te worden! Toch zijn de meningen verdeeld: de een vindt het een goede ko enasmaak hebben, vindt het een lekkere kop ko e en gee hem zelfs een 8, twee anderen zijn minder enthousiast. Ja, het is een prima bakkie, het is ko e, maar een lichte rubbersmaak doet aan een autogarage denken. De ko e is er ook met kaneelsmaak. Een grappige kop ko e, waarin de geur van kaneel erg overheerst. Neem je er een slok van, dan valt die overdaad erg mee. Het gee een lekker tintje aan de ko e en verbloemt wat mij betre de lichte rubbersmaak. Eindoordeel: een prima kopje ko e, erg makkelijk in het gebruik, het weegt niets, weinig afval. Nadeel: je hebt kokend water nodig, dus is een gasstelletje onontbeerlijk en het natte zakje moet in plastic wil je je rugzak droog en schoon houden.

    HL0216_r37_thema_koffie.indd 29 21-03-16 09:27

  • Het is niet eens zo makkelijk om een goede mueslireep te vinden. Veel goedkope repen bijvoorbeeld, zijn niet zo lekker en

    vullen nauwelijks. De dure zijn, tja, best lekker, maar duur dus. Daarnaast is er vaak erg veel suiker aan de repen toegevoegd. Is dat echt nodig? Tijd dus om eens te proberen zelf een fijne mueslireep te maken. Mijn uitganspunt hierbij is dat je de repen makkelijk moet kunnen maken, met producten die in elke supermarkt te vinden zijn. En ik wil graag repen zonder veel toegevoegde suikers, omdat dat uiteindelijk langer een vol gevoel geeft.

    BasisreceptEen beetje zoeken op internet levert meteen honderden recepten op. Om te beginnen, kies ik er eentje die naar mijn idee een zo standaard mogelijke reep oplevert. Het recept is eenvoudig en de repen zijn heerlijk! Een mooi basisrecept waarmee je eindeloos kunt variren. Ik gebruikte rozijnen, maar je kunt ook ander gedroogd fruit kiezen, of iets ander lekkers zoals M&Ms.

    DadelrepenAl eerder in mijn culinaire carrire maakte ik bonbons van dadels. Die waren heerlijk, dus

    waarom niet proberen daar ook een reepvariant van te maken? Het leuke van dit recept is dat je geen oven nodig hebt, je zou ze dus ook prima op de camping kunnen maken. In het recept gebruikte ik pure chocolade, maar ook hier kun je weer variren, bijvoorbeeld met geraspte kokos, of een combinatie van anijspoeder, citroenrasp en sesamzaad.

    PindarepenOmdat mueslirepen vaak zo zoet zijn, ging ik ook op zoek naar een hartiger variant. Ik kwam uit op een pindareep. Klinkt veelbelovend toch? Ook voor dit recept heb je geen oven nodig. Maar helaas viel de smaak van de pindareep behoorlijk tegen. Veel te klef en ik kreeg er ongelooflijke kriebel van in mijn keel. En ik kreeg de reep alleen weggewerkt met een grote sloot warme thee. Wat mij betreft geen succes dus, maar misschien kun je hierop weer een nieuwe variant verzinnen?

    HoudbaarheidDe reepjes verpakte ik in vershoudfolie en ik bewaarde ze zo in de koelkast. Op die manier bleken ze zeker een week houdbaar. Je kunt ze overigens ook invriezen.

    Een beetje avontuur vereist brandstof. Snelle brandstof. Want wie op avontuur is heeft geen tijd om rustig een boterhammetje te smeren. Een logische keuze is dan de mueslireep. Een mix van granen, noten en gedroogde vruchten die je al lopend, klimmend of fietsend kan opsmikkelen. Lekker, vullend en goedkoop. Dat is het idee.

    EnergiebomZelf mueslirepen maken

    30 | HOOGTELIJN 2-2016 | TEKST EN FOTOS ANNE VAN LEEUWEN

    Droge ingredinten 350 g havermout 150 g noten en/of zaden naar keuze

    (eventueel fijnhakken) 110 g gedroogd fruit of andere toevoeging

    (ik gebruikte rozijnen) flink wat kaneel

    Ingredinten voor de saus 150 ml honing of andere zoetstof 95 g lichte bruine basterdsuiker 125 ml neutrale olie (ik gebruikte kokosolie) 50 g pindakaas

    Bereiding Verwarm de oven voor op 130 graden. Mix alle droge ingredinten. Verwarm alle ingredinten voor de saus,

    al roerend in een pannetje. Voeg de saus bij de droge ingredinten

    en hussel het door elkaar. Verdeel het mengsel over een bakplaat met

    bakpapier, druk goed aan met een lepel. De bedoeling is dat je een koek krijgt van ongeveer 1 cm hoog.

    Bak de muesli ongeveer 30-40 minuten in de oven op 130 graden. Als je de reep krokant wilt, houd dan 50-60 minuten aan.

    Haal het baksel uit de oven en laat het zeker 20 minuten afkoelen. Draai de bakplaat daarna om op een snijplank en laat het nogmaals 20 minuten afkoelen.

    Snijd de muesli met een scherp mes in repen of vierkantjes.

    Basisrecept mueslireep

    HL0216_r32-r34_thema_muesli-toerbrood.indd 30 21-03-16 09:28

  • THEMA DE BERGKEUKEN

    Meer dan eens stond ik voorafgaand aan een meerdaagse trektocht met keuze-stress in de supermarkt: wat nemen we mee voor het ontbijt en de lunch? Het aanbod aan hartkeks, koeken en repen is immers groot. Toen besloot ik mijn eigen toerbrood te bakken. Een machtige maaltijd voor de hongerige wandelaar.

    A emachtig!Bak je eigen toerbrood

    Ingredinten 150 g grof volkorenmeel 60 g tarwebloem 60 g griesmeel 30 g roggemeel 0,25 eetlepel zout 60 g gedroogde vruchten

    ( jngehakt)

    60 g gemengde noten ( jngehakt)

    35 g margarine of roomboter

    25 g honing 30 g rietsuiker 125 ml volle melk

    Recept voor toerbrood

    Bereiding Verwarm de oven voor op 180 graden. Meng het volkorenmeel, de tarwebloem, het

    griesmeel, roggemeel en zout met de jngehakte vruchten en noten.

    Smelt de margarine of roomboter in een pan en voeg de honing, suiker en melk toe. Roer goed door. Het mengsel moet iets lauw worden, het mag niet koken!

    Neem de pan van het vuur en voeg het natte mengsel toe aan het droge mengsel.

    Kneed het geheel tot een compact deeg. Vet een bakblik in met wat olie, neem het deeg

    en maak een laag van ongeveer 2-3 centimeter in het bakblik.

    Bak het toerbrood gedurende 60 minuten op 180 graden.

    Let op: het toerbrood rijst niet of nauwelijks.

    HoudbaarheidJe kunt het toerbrood in porties invriezen en om ervoor te zorgen dat het brood onderweg droog blij en dus niet alsnog gaat beschimmelen, kun je het vacum verpakken.

    Dit recept circuleert in verschillende varianten op diverse buitensportfora. De bron zou een Noors tijdschri zijn, maar welke was niet te achterhalen. De ingredinten die erbij stonden, waren voldoende voor vier broden. Wij deelden alle hoeveelheden door vier voor n toerbrood.

    Recept voor dadelrepenIngredinten 75 g havermout 300 g verse dadels (gewogen met pit),

    gedroogd gaat waarschijnlijk ook 90 g noten naar keuze ( jngehakt) 20 g chocoladepoeder of iets anders lekkers 50 g pure chocolade ( jngehakt)

    of iets anders lekkers handje gedroogd fruit naar keuze

    (ik gebruikte rozijnen)

    Bereiding Ontpit de dadels en maal ze jn. Mix alle ingredinten tot een kleverige bal.

    Als je een keukenmachine gebruikt, kun je ingredint na ingredint toevoegen.

    Bedek een bakplaat met bakpapier en verspreid het mengsel over de bodem. Druk het vervolgens goed aan, bedek het opnieuw met bakpapier en snijd het in reepjes.

    Bewaar deze reepjes nog een nacht in een gesloten bakje in de koelkast zodat ze goed uitharden.

    Recept voor pindarepen

    Bereiding Mix de havermout en pindas. Verwarm de kokosolie, pindakaas en honing in

    een pannetje zodat het geheel vloeibaar wordt. Giet de warme saus over de droge mix

    en kneed het tot een beslag. Bedek een bakplaat met bakpapier en verspreid

    het mengsel over de bodem. Druk het vervolgens goed aan en snijd het in reepjes.

    Bewaar deze reepjes nog een nacht in een gesloten bakje in de koelkast, zodat ze goed uitharden.

    Ingredinten 120 g havermout 6 eetl epels pindakaas 2 eetlepels honing

    We hebben al van alles geprobeerd, maar steeds was er wel iets wat ons niet beviel. Niet voedzaam genoeg

    bijvoorbeeld, of te zoet, of te veel afval. Het antwoord op ons ontbijt- en lunchdilemma kwam uiteindelijk uit Noorwegen: toerbrood.Deze broodvariant is zeer compact en voed-zaam. Er zit nauwelijks vocht in, zodat het wekenlang houdbaar blij . Het is daardoor ook behoorlijk droog, maar een tube honing of jam doet wonderen. En toerbrood is naar verluidt goed voor zon 7500 calorien. Toegegeven, het weegt wat in je rugzak, maar dan heb je ook wat...

    Eet smakelijk en god tur!

    TEKST MARIEKE VAN KESSEL | FOTOS DIM VAN DEN HEUVEL | HOOGTELIJN 2-2016 | 31

    2 eetlepels kokosolie

    handje pindas

    HL0216_r32-r34_thema_muesli-toerbrood.indd 31 21-03-16 09:28

  • Tatra GTXZeer stabiele en comfortabele trekkingschoen met een volledig leren bovenwerk en een waterdichte Gore-Tex voering. De Vibram AW Intergral zool maakt een goede afrolbeweging mogelijk en biedt een zeer goede ondersteuning op wat ruiger terrein. Geschikt voor de zwaardere en langere trekkingtochten. Naast de GTX uitvoering wordt de Tatra ook geproduceerd met een leren voering. Alle HANWAG modellen zijn verkrijgbaar in een specifieke dames-en herenleest en zijn bovendien verzoolbaar.een specifieke dames-en herenleest en zijn bovendien verzoolbaar.

    Tatra GTXZeer stabiele en comfortabele trekkingschoen met een volledig leren bovenwerk en een waterdichte Gore-Tex voering. De Vibramzool maakt een goede afrolbeweging mogelijk en biedt een zeer goede ondersteuning op wat ruiger terrein. Geschikt voor de zwaardere en langere trekkingtochten. Naast de GTXmet een leren voering. Alle HANWAG modellen zijn verkrijgbaar in een specifieke dames-en herenleest en zijn bovendien verzoolbaar.een specifieke dames-en herenleest en zijn bovendien verzoolbaar.

    WANDELSCHOENEN HANDGEMAAKT MET PASSIE

    GEMAAKT IN BAVARIA GEDRAGEN OVER DE HELE WERELD

    WWW.HANWAG.NL

    Wij verzettenbergen voor u

    W.A. Hienfeld b.v.Postbus 75133, 1070 AC Amsterdam

    T 0031 (0)20 - 5 469 469F 0031 (0)20 - 6 427 701

    E [email protected]

    Voor informatie: Koninklijke NKBV te Woerden

    WIJVERZETTEN

    BERGEN VOOR U

    hienveld 1-2 fc.adv 27.3.2003 14.33 B&R Pagina 1

    Specialist in

    bergsportverzekeringen

    adv.heinfield_210x135.indd 1 18-03-15 15:29

    Naamloos-4 1 21-03-16 09:25

  • TEKST ERNST ARBOUW | ILLUSTRATIE TOON HEZEMANS | HOOGTELIJN 2-2016 | 33

    THEMA DE BERGKEUKEN

    Aan de lijnGedroogde soep en groente

    Opeens hing de huiskamer vol champignons. Hoe we er destijds op gekomen zijn, weet ik niet meer, maar op een koude novemberavond, een jaar of vij ien geleden, besloten we zomaar om champignons te drogen boven de kachel. De champignons uit de koelkast sneden we in plakjes, de plakjes regen we zorgvuldig aan lange draden en die draden spanden we boven de gaskachel op het zoldertje waar we destijds woonden.

    Wauw dat werkte goed. Na een dag boven de gaskachel waren de champignons kurkdroog, terwijl ze zich met een beetje water en wat meer geduld (en rijst en bouillon en een ui en Parmezaanse kaas natuurlijk) zonder probleem lieten omtoveren in twee borden risotto. Het werkte zo ontzettend goed, dat ik een paar dagen later naar de bouwmarkt etste voor latjes, schroeven en horrengaas. Zo deden de droogrekjes hun intrede in ons zolderhuisje: drie met gaas bespannen raampjes die precies boven de gevelkachel pasten. In de dagen en weken daarna probeerden we alles te drogen wat een mens redelijkerwijs kan eten: appels, plakjes kiwi, kappertjes (doen!), prei (niet doen, tenzij je het leuk vindt als je huis twee weken naar prei ruikt), gekookte sperziebonen, kikkererwten uit blik, plakjes olijf en, het pice de rsistance, pompoensoep.

    PompoenperkamentIk had ergens gelezen dat je stevige soep, aangemaakt met weinig water, kon uit-smeren op huishoudfolie om zo te drogen. Na een dag of twee was de soep veranderd in pompoenperkament. Het pompoen-perkament ging, in kleine stukjes geknipt,

    mee in de rugzak en veranderde een maand later in een Oostenrijks Winterraum in een stuk of tien mokken soep. (Dezelfde methode werkt trouwens ook met appel-moes: uitsmeren in een laag van ongeveer een centimeter, rustig laten drogen, stroken insmeren met mascarpone en dan oprollen.)

    Het droogprocesEr zijn twee strategien voor het (voor-)bereiden van je maaltijden: droog losse ingredinten en kook die onderweg mee met de saus-uit-een-zakje, of kook thuis een maaltijd, leg die op de droger en breng hem onderweg weer tot leven met kokend water. Voor beide methodes geldt een simpele vuistregel: kleine stukjes zijn goed. Hoe kleiner de stukjes, hoe sneller ze drogen en hoe sneller ze weer hydrateren.Wie geen gaskachel hee vrijwel iedereen die dit leest, denk ik kan zijn eten drogen in de oven. Uitspreiden op de bakplaat, oven op 50 graden, pollepel tussen de deur zodat het vocht kan ontsnappen en na een paar uur heb je een zelfgedroogde maaltijd.

    Het serieuze werkWie zijn droogmaaltijden echt serieus neemt, kan ook een speciale voedsel-droger kopen. Zoek op het web naar food

    dehydrator, Drrgert of gewoon voedsel-droger en koop het eenvoudigste, goed-koopste apparaat dat je tegenkomt. Tips en recepten voor zelfgedroogde maaltijden kun je onder meer vinden op backpackingchef.com of instructables.com.

    Er zijn talloze kookboeken met recepten voor je droogmaaltijden. Het best bruikbaar zijn Backcountry Cooking en More Back-country Cooking van Dorcas S. Miller (The Mountaineers, Seattle, 1998 & 2002) en Dry It Youll Like It van Gen MacManiman (MacManiman Inc, 1973, tweedehands via Amazon).

    HL0216_r35-r36_thema_droogvoer.indd 33 21-03-16 09:29

  • Op het visitekaartje van de verrassend jonge Angela Weis staat dat ze ambassadrice is van de Schwbische whisky en bovendien sommelier in spiritualin, oftewel het wat

    sterkere geestrijke vocht. Ze komt aanrijden in een donker gekleurd busje. Er heeft zich inmiddels een groepje mensen verzameld bij het station van Owen waar we hebben afgesproken. Owen vind ik om te beginnen al een sterke Schots klinkende naam, een goed voorteken. Later vertelt Angela me dat je het op zijn Duits als Auen uitspreekt. Jammer.Uit het busje komen een tafel en twee banieren waarop Whisky Walk staat geschreven. Het is de start van de wandeling, maar eerst volgt een introductie van onze ambassadrice die er in het kort op neerkomt dat de wandeling niet al te lang is en dat we drie distilleerderijen bezoeken. Uiteindelijk tekenen zon 25 personen de namenlijst, volle bak dus.

    ChocolaatjesAngela blijkt met een Schot getrouwd. Dat verklaart veel. Ze vertelt me overigens dat de Schwbische whisky qua smaak meer tegen de Ierse whisky aanzit, er wordt in Duitsland geen turf gebruikt die bij de meeste Schotse whiskys voor die typische rokerige, aardse, soms jodiumachtige smaakt zorgt. Andere smaak dus, we gaan het beleven, en wel in een klein huisje waarboven een bord hangt met de naam Gruel, de eerste distilleerderij op de route. Eigenlijk zijn we vanaf het station alleen maar een klein stukje door het dorp gelopen. Ik moet even mijn beeld bijstellen zodra ik naar binnen stap. Eerlijk gezegd heb ik iets groters verwacht, dit is meer een huisje met een ketel erin en een schuur met whiskyvaten erachter.

    Er is iets grappigs aan die schuur met whiskyvaten. Een rode streep op de grond markeert iets wat je een landsgrens zou kunnen noemen. Het heeft iets te maken met de douane en importrechten. Alsof je symbolisch iets invoert.

    Het geheel komt op me over als een uit de klauwen gelopen thuisstokerij, en dat beeld klopt ook wel een beetje. De opa van de huidige stoker, ook weer een opvallend jonge man, is hier in 1989 begonnen met het whisky stoken, als eerste in Owen, waarmee de hele traditie nu 27 jaar oud is. Inmiddels is de dagproductie hier bij Gruel een half vat per dag, wat me erg weinig lijkt en de whisky zeer exclusief maakt.Die exclusiviteit wordt nu in het bierpulachtig glaasje geschonken dat hiervoor wordt gebruikt. Ik noteer: hooi, fruitig, zoet, citroen, karamel, vanille en honing. Als ik het teruglees, is dat een behoorlijk complexe smaaksensatie zo na een enkel slokje. Of eigenlijk twee slokjes. Bij het eerste slokje proef je weinig, dan moet de mond even wennen aan de alcohol. Ik zie geen emmer om de drank uit te spugen, zoals bij wijn gebeurt. Wel staan er dozen met chocolaatjes op tafel, om een of andere reden werkt zon chocolaatje tussen-door smaakverhogend.

    Volrijpe banaanNa drie whiskys gaan we op pad naar distilleerderij nummer 2, die van Bellerhof waar whisky wordt geproduceerd onder de naam Dannes. In de wandeling zit een zeer bescheiden klimmetje dat ons een mooie blik bezorgt op Owen in de lucht van gistend fruit. We zijn aanbeland in een hoogstamboomgaard, volgens Angela

    Het idee dat er in de Schwbische Alb gerenommeerde whiskystokerijen liggen waarlangs een Whisky Walk zou moeten voeren, leek me om meerdere redenen absurd. Whisky associeer ik met turf, natte veenmoerassen en kale eilanden in Schotland. Niet met Duitsland. Bovendien verdragen whisky en wandelen zich maar matig. Maar omdat ik me graag laat verrassen, nam ik de uitnodiging aan om aan deze wandeling deel te nemen. Bovendien hou ik van whisky.

    Whisky WalkEen tocht langs Duitse stokerijen

    34 | HOOGTELIJN 2-2016 | TEKST IVAR SCHUTE

    Foto

    Sta

    dt A

    lbst

    adt /

    Tra

    ufg

    nge

    HL0216_r38_thema_whiskey.indd 34 21-03-16 09:30

  • THEMA DE BERGKEUKEN

    HOOGTELIJN 2-2016 | 35

    de grootste Streuobst-boomgaard ter wereld. Deze vorm van fruitteelt is zeldzaam geworden, want verdrongen door de productievere laag-stamboomgaarden. De bomen staan losjes verspreid over een weide die tegelijk als hooiland en weideland wordt gebruikt. Hier en daar staan groepjes mensen het vallend fruit te verzamelen dat in grote kisten naar het dorp wordt vervoerd. Het plaatje is duidelijk, vanuit de fruitteelt ontwikkelde zich de schnapscultuur. Nu zijn er in Owen 31 distilleerderijen; een overstap naar de whisky om je daarmee te onderscheiden, is eigenlijk logisch, zeker gezien het vele graan dat de regio levert.

    Eenmaal in de Bellerhof geen chocolaatjes, maar worst en kaas. Het verhaal van stoker Thomas Dannenmann gaat opvallend lang over gecompliceerde belastingregels, iets wat hij gelukkig zelf inziet. Met een grijns verklaart hij Ik ben een Schwaab, en die zijn nu eenmaal een tikje gierig. Bij zijn eerste whisky die we mogen proeven, stelt hij dat deze smaakt naar volrijpe banaan. Hoezeer ik ook proef, ik kan er geen banaan in vinden. Dannenmann: Met deze associatie sta ik vaak alleen. Grappenmaker.

    Duits eikenDe wandeling die we maken, is de versie die in de schemering plaats-vindt. Het dient gezegd, wat is er mooier dan een boomgaard op de flank van een heuvel in het strijkend licht met zicht op een dorpje in het dal? De tijd hee hier stilgestaan.Als we eenmaal de Bellerhof verlaten, is het inmiddels donker. Lachend lopen we verder de heuvel op waar we een aantal verlichte ramen zien met grote koperen ketels erachter: distilleerderij Rabel. Wat voor die Uitzicht vanaf Traufgang Zollernburg-Panorama.

    HL0216_r38_thema_whiskey.indd 35 21-03-16 09:30

  • 36 | HOOGTELIJN 2-2016

    mijn herinneringen na de derde proeverij zijn wat schimmig

    stokers en voor de whisky enorm belangrijk is, is het vat- management. Ook Thomas Rabel begint erover. Eik, port, sherry, het geeft allemaal smaak aan de whisky, en dat gaat iets verder dan ik dacht. De Amerikaanse witte eik uit Missouri geeft natuurlijk een betere smaak dan een doorsnee-eik. Rabel is echter ook zon eerlijke Schwaab: Ik gebruik Duits eiken, want ik ben een Duitser.

    Ontnuchterend besefDe herinneringen na deze derde proeverij zijn wat schimmig. We worden in busjes geladen en weggebracht, daar komt het op neer. Bij het station staat een taxi op me te wachten die me verder zal vervoeren naar Burg Teck, een van die imposante-burchten-op-een-bergtop waar ze hier patent op hebben. Daar is een overnachting voor me geregeld. Ik vind het prima en laat me wegdrijven in de kussens van de achterbank om met een harde schok tot een

    ontnuchterend besef te komen wanneer de taxi stopt, de chauffeur me duidelijk maakt dat hij niet verder gaat en hij naar een bospad wijst dat ik niet kan zien, omdat het volkomen donker is. Daar sta ik, de maan laat het afweten. Gelukkig heb ik een zaklamp, alleen jammer dat ik bij de diverse splitsingen van het bospad maar zon beetje gokken moet. De burcht ligt op de top van de heuvel, dat is mijn enige aanwijzing. De ondefinieerbare geluiden die uit het donker tot me komen, negeer ik, daar helpt die whisky dan weer een beetje. Uiteindelijk vind ik de burcht, als ik er min of meer tegenaan loop. De deur staat open en dan ben ik plotseling in een soort bar waar iedereen kijkt of dit allemaal de normaalste zaak van de wereld is. Met een biertje ik zie geen acceptabele whisky, zo kritisch word je dan probeer ik weer een beetje tot mezelf te komen. Dan krijg ik een sleutel en ga slapen in een kamer met muren dikker dan een meter.

    Streuobst-boomgaard. Whiskys van Bellerhof.

    Foto

    Sch

    wb

    isch

    e Al

    b To

    uris

    mus

    /Men

    de

    Het logeeradres: de imposante Burg Teck boven Owen.

    HL0216_r38_thema_whiskey.indd 36 21-03-16 09:31

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 37

    THEMA DE BERGKEUKEN

    BiosfeergebiedDe volgende ochtend zie ik waar ik ben. Een schattig kasteeltje: binnenpleintje, terrasje en een toren. Als ik de muur beklim, zie ik Owen in de diepte liggen en met enige moeite kan ik tussen de boomgaarden de verschillende distilleerderijen aanwijzen. Een kleine wandeling lijkt het, zo op de kaart onder me.Er is iets bijzonders aan Owen, zon stadje waar een supermarkt een vloek lijkt. De Schwbische Alb is een Unesco-biosfeergebied, met Owen als een van de uithangborden. Zon gebied kenmerkt

    Whiskydistilleerderijen in de Schwbische AlbIn de Schwbische Alb zijn veel meer whisky-distilleerderijen dan de in dit artikel genoemde drie. Kijk op schwaebischer-whisky.com voor meer informatie. De wandelingen die er worden georganiseerd, zijn er in twee versies: overdag en bij zonsondergang. Beide wandelingen duren zes uur, waarbij inbegrepen drie lange pitstops bij distilleerderijen waar je steeds drie whiskys proe . De wandeling kost 110 euro per persoon

    en moet je (lang van tevoren!) boeken door een mail te sturen naar [email protected] of het inschrijvingsformulier in te vullen op whisky-walk.de.

    WandelingenDe wandeling is van een weinig inspannend niveau, maar kun je eenvoudig combineren met verschillende meerdaagse of dagwandelingen, zoals de Traufgnge (traufgaenge.de) of etappe 8

    van de Albsteig, een meerdaagse wandeling langs de noordkant van de Schwbische Alb (schwaebischealb.de/Aktiv/Wandern/Albsteig). Etappe 8 begint in Owen en eindigt drie kastelen en 20 kilometer later in Bad Urach. Tegen die tijd is de whisky er wel uit gelopen. Voor wie dit allemaal niet genoeg is, is er nog een tip: in Zwitserland kun je de Appenzeller Whiskytrek lopen: whiskytrek.com, een wat hoger gelegen variant.

    zich bij uitstek door een behoud van biodiversiteit door een duurzaam gebruik ervan. Owen is een klein dorp te midden van de Streuobst, een systeem dat honderden jaren geleden zijn vorm kreeg. Geen monocultuur, maar eerder voor elk seizoen wat te halen. Een doordacht gebruik dat de mooiste producten oplevert, en dat in een schitterend landschap, wat wil je nog meer? De stap terug in de tijd die je hier maakt, is eerder een stap vooruit. Een wijze les.

    Uitleg in de distilleerderij Rabel.

    Distilleerproces.

    Foto

    whi

    sky-

    wal

    k.de

    Foto

    whi

    sky-

    wal

    k.de

    Foto

    whi

    sky-

    wal

    k.de

    Whiskywandeling.

    HL0216_r38_thema_whiskey.indd 37 21-03-16 09:31

  • V erwacht geen lila velden vol wuivende krokussen. Het eigenzinnige bolletje bloeit wanneer hij er zin in hee en doet vooral niet met de meute mee. Komt zijn broertje vandaag op en zijn zusje volgende week, nummer drie kan zomaar een maand op zich laten wachten. Je kunt dus ook niet spreken van een geplande oogst, een dag in het jaar waarop alle dorpelingen hun huizen uit gaan en met manden vol bloemetjes terugkeren. Helaas. En toch is het de moeite waard om dit dorp te bezoeken. Al is het alleen al om de heerlijke, authentieke sa raangerechten, de vriendelijke bevolking, de lieflijke stokoude huizen en het wandelgebied rond de Aletschgletsjer en zicht op de Matterhorn op een steenworp afstand.

    Lichtgewicht ingredintWereldwijd wordt er jaarlijks zon 300.000 kilogram sa raan geteeld, waarvan n tot anderhalve kilo in het Zwitserse Mund. In 2003 had het bergdorp haar beste resultaat ooit: 3 kilogram. Nou lijkt dat een lachertje, die paar kilo op zon grote wereldschaal, maar een simpele som rekent uit hoeveel bloemen je nodig hebt om die hoeveelheid te verzamelen. Voor 1 gram sa raan heb je namelijk 150 bloemen nodig. De topoogst in 2003 leverde het dorp dus ongeveer 450.000 bloemen op.

    Sa raan is de meeldraad uit een krokussoort. In elke krokus groeien drie knalrode, flinterdunne draden die stuk voor stuk met de hand worden geoogst. De bloemen worden voorzichtig geplukt, waarbij je ervoor moet zorgen dat het bolletje van het plantje in de grond blij . Alle bloemetjes worden in manden verzameld, waarna hele families aan de keukentafel met beleid de drie meeldraden uit de bloemen trekken, voorzichtig om niet ook de stampers mee te nemen. Vervolgens worden de draadjes in het donker te drogen gelegd, waarbij ze vier vijfde van hun gewicht verliezen. Dit verklaart meteen waarom de geurige smaak- en

    Het rode goudHet rode Sa raanteelt in Zwitserland

    38 | HOOGTELIJN 2-2016 | TEKST FEMKE WELVAART | FOTOS RIK BURGER

    Zodra de bloemen mooi openstaan en de rode draadjes gaan hangen, is het tijd om ze te oogsten.

    Misschien ken je ze wel: de flinterdunne sa raandraadjes die zo opvallend veel kosten per soortelijk gewicht, maar die een

    risotto zon heerlijk geurige smaak geven. Deze draadjes groeien in een speciale krokussoort die in het Zwitserse bergdorp Mund

    liefdevol wordt geteeld, verzorgd en geoogst.

    Foto

    Zw

    itser

    land

    Tou

    rism

    e

    Foto

    Bel

    alp

    Tour

    ism

    us

    HL0216_r39_thema_saffraan.indd 38 21-03-16 09:31

  • HOOGTELIJN 2-2016 | 39

    kleurstof het rode of gele goud wordt genoemd. Er blij nauwelijks iets over. Reken bij de Zwitserse sa raan op 20 tot 25 Zwitserse frank per gram. De gedroogde draadjes worden ten slotte per gram in een donker flesje bewaard. Je maalt de draadjes pas zodra je het eten met sa raan gaat bereiden, want dan is het aroma op haar best. Het nuttigen van veel sa raan is overigens niet zonder gevaar: inname van 10 gram is niet alleen peperduur maar kan volgens de lokale gids ook dodelijk zijn.

    SmokkelwaarHet verhaal gaat dat rond 1400 pelgrims de bollen van het toen al waardevolle bloemetje in hun haren meesmokkelden van Spanje naar Zwitserland. Nadat het in de loop der eeuwen steeds minder werd geteeld, hee het dorp Mund het plantje uit liefde voor de cultuur voor uitsterven behoed. Momenteel zijn er tachtig tot honderd boeren met 18 vierkante kilometer grond, die deze traditie in stand houden. Het dorp hee het perfecte klimaat en de perfecte grond voor de bloemen. Nadat de grond eind juli, begin augustus twee keer is omgewoeld, hee de sa raankrokus in september nevel en regen nodig, en in oktober zon. Dankzij de hoogte (Mund ligt op 1200 meter) en het klimaat is de sa raan uit dit dorp vier keer zo sterk als sa raan uit Spanje of India. Bovendien is de grond in Mund extra rijk omdat ze er ook rogge verbouwen. Deze dubbel-cultuur van rogge en sa raan blijkt een fantastische combinatie en is uniek in de wereld. En de grond in Mund is mooi droog, los en zanderig, wat