Het jihadistisch internet

download Het jihadistisch internet

of 32

Embed Size (px)

description

Het jihadistisch internet. Kraamkamer van de hedendaagse jihad AIVD

Transcript of Het jihadistisch internet

  • Het jihadistisch internet Kraamkamer van de hedendaagse jihad
  • Inhoud Voorwoord3 1.De werking van het jihadistisch internet 5 1.1 Kernfora als motor globale jihadistische beweging 6 1.2 Jihadisten ook actief op secundaire fora 7 1.3 Oppervlakteweb beperkt gebruikt 8 2.Meeste dreiging door twee kernprocessen 9 2.1 Het proces van radicalisering en jihadisering 9 2.2 Het proces van netwerkvorming 11 2.3 Unieke sociale dynamiek 15 3.Meeste dreiging door enkele soorten actoren 17 3.1 Leden van jihadistische organisaties 17 3.2 Vertegenwoordigers van jihadistische organisaties 17 3.3 Jihadistische producenten 17 3.4 Jihadistische consumenten 19 3.5 Jihadistische eenlingen 20 3.6 Internationale dreiging door interactie op virtuele marktplaats 21 4.Versterking jihadistisch internet door twee ontwikkelingen 23 4.1 Globalisering van de virtuele jihad 24 4.2 Professionalisering van de virtuele jihad 24 5.Conclusies 27 1
  • 2
  • Voorwoord De laatste tien jaar heeft een stroom aan contraterroristische maatregelen en acties ervoor gezorgd dat de mogelijkheden van jihadistische organisaties om het Westen te treffen, zijn beperkt. De aantrekkingskracht van het jihadistisch gedachtegoed dat deze organisaties aanhangen, is echter nog onverminderd groot. Dit gedachtegoed blijft met name jonge moslims wereldwijd inspireren en aanzetten tot gewelddadige actie. Het belangrijkste medium dat zorgt voor de verspreiding van dit gedachtegoed is het internet. De doorbraak vanaf 2002 van nieuwe interactieve en anonieme webtech- nieken, veelal aangeduid onder de noemer Web 2.0, heeft ervoor gezorgd dat het jihadistische gedachtegoed ruim baan krijgt. De virtuele interactie tussen de aanhangers van dit gedachtegoed heeft een radicaliserend effect en leidt tot de vorming van nieuwe netwerken en aanslagcellen. Hierdoor is het internet anno 2012 uitgegroeid tot de kraamkamer van nieuwe jihadisten en jihadistische netwerken. De AIVD doet, binnen de kaders van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002, onderzoek naar deze jihadisten en jihadistische netwerken op internet. Deze publicatie heeft tot doel de kennis over het jihadistisch gebruik van internet te vergroten en bij te dragen aan het juist kunnen inschatten van de dreiging die dit gebruik anno 2012 genereert. Hoewel er niet letterlijk zoiets bestaat, wordt in deze publicatie voor de duidelijkheid wel gebruikgemaakt van de term het jihadis- tisch internet. De AIVD bedoelt hiermee de virtuele plekken waar jihadisten actief zijn. Hoofdstuk 1 behandelt deze virtuele plekken. Hoofdstuk 2 schetst de processen die daar plaatsvinden en hoofdstuk 3 de personen (actoren) die daarbij een rol spelen. Hoofdstuk 4 beschrijft twee ontwikkelingen die het jihadistisch internet de laatste tien jaar hebben versterkt en hoofdstuk 5 bevat de conclusies. Deze publicatie is een vervolg op eerdere openbare publicaties van de AIVD, in het bijzonder De gewelddadige jihad in Nederland uit 2006. De huidige publicatie gaat niet alleen in op de dreiging tegen Nederland, maar ook op de dreiging tegen het Westen als geheel. Voor deze publicatie is geput uit operationeel onderzoek van de AIVD naar Nederlandse en buitenlandse jihadisten en de virtuele plekken waar zij zich begeven. Daarnaast is gebruikgemaakt van relevante openbare bronnen. Waar in deze publicatie (citaten uit) openbare bronnen worden aangehaald, is dit illustratief voor wat de AIVD in eigen onderzoek ook heeft gezien. De AIVD verwacht dat het jihadistisch internet in de komende jaren een cruciale, samenbindende en organiserende factor zal zijn bij een substantieel deel van de aanslagplots gericht tegen het Westen en westerse staatsburgers en belangen in het buitenland. Het jihadistisch internet blijft daarom op de korte en middellange termijn een belangrijke factor in het nationale en internationale dreigingsbeeld. De AIVD tracht de dreiging die het jihadis- tisch internet genereert te reduceren door 3
  • de virtuele en fysieke activiteiten van jihadisten te onderzoeken. Gezien het grensoverschrijdende karakter van het jihadistisch internet werkt de AIVD in dit onderzoek nauw samen met buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Ook wordt nauw samengewerkt met diverse nationale partners, waaronder de Nationaal Cordinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV). Zij worden onder meer met enige regelmaat over de stand van zaken van dit onderzoek genformeerd. Hierdoor worden zij in staat gesteld beleidsimplicaties vast te stellen. In specifieke gevallen tracht de AIVD samen- werkingspartners te mobiliseren tot actie. Zo worden ambtsberichten uitgebracht waardoor een straf- of vreemdelingrechte- lijk onderzoek kan worden gestart tegen specifieke personen. Ook worden nationale samenwerkingspartners of internationale collega-diensten genformeerd over specifieke dreigingen, zodat beveiligings- maatregelen kunnen worden getroffen. R.A.C. Bertholee, Hoofd Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst 4
  • 1. De werking van het jihadistisch internet Hoe ziet het jihadistisch internet eruit en hoe functioneert het? De interactieve mogelijkheden van het internet leiden ertoe dat jihadisten wereldwijd elkaar snel kunnen vinden. Zij treffen elkaar op openbare virtuele plekken zoals sociale media, webfora en chatprogrammas maar ook op semi-openbare of besloten virtuele plekken. Op deze laatste plekken vinden jihadistische activiteiten en processen plaats waar de meeste dreiging van uitgaat. Deze meer besloten virtuele plekken maken voor een belangrijk deel onderdeel uit van het Invisible web (door wetenschappers ook wel aangeduid als het Deep web, Darknet of Undernet). Dit onzichtbare web refereert aan dat deel van het world wide web dat (nog) niet is gendexeerd en niet terugvindbaar is met behulp van openbaar toegankelijke zoekmachines zoals Google. Het zichtbare deel van het internet, ook wel opper- vlakteweb genoemd, is dat deel van het internet dat wel terugvindbaar en doorzoek- baar is. Wetenschappers schatten in dat het onzichtbare web 550 keer groter is dan het zichtbare web.1 Dit wil zeggen dat het onzichtbare web meer dan 99,8% van het totale web uitmaakt en dat dus minder dan 0,2% van het web tot het zichtbare deel behoort. 1 Zie de studie van de University of California getiteld How much information? 2003, www2.sims. berkeley.edu/research/projects/how-much- info-2003. Voor zover bekend bij de AIVD zijn er geen recentere wetenschappelijke schattingen. Het onzichtbare web wordt vaak gevisualiseerd aan de hand van een ijsberg waarvan slechts een klein deel zichtbaar is aan de oppervlakte. 5
  • 1.1 Kernfora als motor globale jihadistische beweging Jihadisten duiken net als bijvoorbeeld criminelen en hackers onder in het onzichtbare web en doen er alles aan om hun activiteiten niet-terugvindbaar te maken. Verborgen in het onzichtbare web bevinden zich virtuele verzamelplaatsen die door fanatieke jihadisten zelf gebouwd, beheerd en afgeschermd worden. Veelal hebben deze jihadisten geen formele banden met jihadistische organisaties. Het gaat wereldwijd naar schatting om enkele honderden jihadistische platforms: websites en webfora. Bepaalde webfora zijn erg invloedrijk en vormen de facto de kern en de motor van de wereldwijde virtuele jihadistische beweging. De AIVD schat dat ongeveer 25.000 jihadisten afkomstig uit meer dan 100 landen lid zijn van deze groep kernfora. De invloed van een kernforum is deels afhankelijk van de goedkeuring die jihadistische organisaties via hun mediaor- ganisaties aan deze fora geven. De belang- rijkste jihadistische mediaorganisatie is momenteel Al Fajr Media Centre, de officieuze distributeur van onder meer Al Qaida-propaganda. De accreditatie van een kernforum door Al Fajr Media Centre (of door andere jihadistische mediaorganisa- ties) geeft jihadisten de zekerheid van de authenticiteit van propagandamateriaal. Een dergelijke accreditatie wil echter niet zeggen dat een kernforum het eigendom is van een jihadistische organisatie. Er wordt alleen handig gebruikgemaakt van de al bestaande infrastructuur en achterban van dergelijke fora. Kernfora kunnen dus bijvoorbeeld niet betiteld worden als Al Qaida-websites. Een van de krachtigste eigenschappen van de kernfora is dat alle leden kunnen deelnemen aan groepsdiscussies over een breed palet aan themas. Zo worden actuele nieuwsthemas besproken vanuit een jihadistisch perspectief, nieuw uitgekomen jihadistisch propagandamateriaal wordt becommentarieerd, individuele forumleden doen suggesties voor mogelijke doelwitten van aanslagen en jihadistische martelaren worden vereerd. Deze interactieve groeps- discussies vormen de basis voor het radicale discours2 dat oproept tot en toewerkt naar gelegitimeerd geweld tegen de vijanden van de ware islam. Dit discours leidt binnen deze kernfora tot processen van ideologievorming en -versterking en ideologische indoctrinatie. Tevens wordt hier jihadistisch propaganda- materiaal gemaakt en aangeboden. Daarnaast vormen zich er (virtuele) netwerken en worden aanslagen gepland en voorbereid. Deze kernfora bieden boven- dien een unieke mogelijkheid voor westerse jihadisten om in contact te komen met gelijkgestemden in jihadistische strijdge- bieden als Afghanistan of Jemen. Door dergelijke contacten kunnen zij genspi- reerd raken en begeleid worden bij een eventuele jihadgang of ingezet worden voor een eventuele aanslag in het Westen. 2 Het woord discours kent een aantal betekenis- sen. De AIVD gebruikt in deze notitie de in de sociale wetenschappen gangbare betekenis van dit woord: het spreken van een bepaalde