Het internet als Homo Novus in het Het internet als Homo Novus in het recht De reactie van het recht

download Het internet als Homo Novus in het Het internet als Homo Novus in het recht De reactie van het recht

of 142

  • date post

    25-Aug-2020
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Het internet als Homo Novus in het Het internet als Homo Novus in het recht De reactie van het recht

  • Faculteit Rechtsgeleerdheid

    Academiejaar 2015-2016

    Het internet als Homo Novus in het recht De reactie van het recht op de opkomst van digitale piraterij

    Masterproef van de opleiding

    ‘Master in de rechten’

    Ingediend door

    Sarah Vanhoucke

    (studentennummer: 01101099)

    Promotor: Prof. Dr. Dirk Heirbaut

    Commissaris: Prof. Dr. Georges Martyn

  • Pagina i van 142

    Voorwoord Deze masterproef is de slotscène van een 5-jarig spektakel genaamd ‘de

    rechtenopleiding’. Hoewel ik de eer graag ten volste op mijzelf zou nemen is deze

    thesis echter niet zonder hulp tot stand gekomen.

    Ten eerste wil ik graag mijn broer, Lukas Vanhoucke, bedanken. Deze masterproef

    omhelst als onderwerp een vrij technische materie. Om de juridische aspecten van de

    materie goed te kunnen doorgronden was het uitermate essentieel dat ik ook met de

    technische procedés achter bepaalde concepten goed vertrouwd geraakte. Dit was als

    rechtenstudente, en tevens (clichématig) als vrouw, niet altijd even evident. Mijn

    broer was er dan ook telkens om een zoveelste error 404 in mijn brein te verhelpen.

    Vervolgens had ik graag ook een oprechte bedanking jegens de NMBS gericht voor

    het gebruik van hun geriefelijke zitjes en uitklaptafeltjes. Het is dan ook geen leugen

    dat vele van de navolgende woorden tot stand zijn gekomen tijdens mijn dagelijkse

    pendelpret van Brugge naar Brussel of Gent.

    Daarnaast zijn er mijn vrienden aan wie ik ontzettend veel morele steun te danken

    heb. Het was dan ook bij momenten onduidelijk of onze tijd samen ontspannend of

    eerder een zelfhulpgroep voor thesis-schrijvende studenten was.

    Ook een dankjewel aan mijn mama, papa en vriend en sorry dat ik jullie dit

    ellenlange, maar naar mijn mening ontzettend interessante, proefstuk liet nalezen.

    En als laatste, maar daarom niet minder belangrijk, bedank ik graag mijn promotor

    voor de opvolging en goede raad. Maar in het voornaamst dat hij mij de kans heeft

    gegeven dit onderwerp te behandelen en mij een grote vrijheid heeft geboden voor de

    invulling. Het is dan ook om die reden dat ik telkens met plezier aan deze thesis heb

    kunnen werken.

    Brugge, 2016 Vanhoucke Sarah

  • Pagina ii van 142

  • Pagina iii van 142

    ABSTRACT

    “The internet is not a good place for secrets”1

    Geen dag gaat voorbij of we worden alweer geconfronteerd met een nieuw digitaal

    snufje. Applicaties en technologische hoogstandjes die ons het leven keer op keer

    makkelijker maken. Gaten in de markt, waarvan we het bestaan niet eens konden

    vermoeden, worden moeiteloos opgevuld. Sinds de komst van de PC in 19812 en

    vooral het “World Wide Web” in 19893, bevindt de digitale revolutie zich in een

    stroomversnelling.

    Het internet heeft zich een weg gebaand in ons dagelijkse leven. Steeds meer zaken

    gebeuren heden ten dage vanuit de luie zetel. Van het banaal versturen van een e-mail

    tot het beheren van uw vermogen of zelf ‘skypen’ met uw favoriete huisdier wanneer

    u zich aan de andere kant van het halfrond bevindt. De hele wereld slechts één enkele

    muisklik verwijderd. De mogelijkheden zijn oneindig en daar wringt het schoentje nu

    en dan. Het gemak van toegang tot online content4 geldt evenzeer voor personen met

    minder goede bedoelingen. De opkomst van het internet ging hand in hand met het

    ontstaan van de cybercriminaliteit.

    Men heeft de indruk dat het internet een veilig oord is waar men naar hartenlust

    informatie en bestanden kan gaan delen in een private en afgeschermde omgeving.

    Niets is minder waar. Informatie die een stap in de grenzeloze wereld van het internet

    zet, laat hoe dan ook zijn sporen na. Er zijn talloze voorbeelden waarbij

    vertrouwelijke informatie de menigte bereikt. Denk zo maar aan de recentelijk

    geopenbaarde lijst met gebruikers van de site, “Ashley Madison”, waarop leden zich 1 A. GIBNEY, We steal secrets, the story of wikileaks, Jigsaw Productions, 2013, film. 2 F. QUESTIER, M. NYSSEN, Inleiding informatica, Brussel, 2012-2013, http://bisi.vub.ac.be/minf/ 3 B , MEULEBROEKS., Geschiedenis van het internet, 2004, www.cs.ru.nl/~hans/Geschiedenis/Papers/Bart.pdf (consultatie september 2015), 15. 4 Gezien het veelvuldig voorkomen van moeilijk vertaalbare Engelse termen binnen deze masterproef zullen vanaf nu deze termen niet gecursiveerd en zonder aanhalingstekens gebruikt worden. Echter zullen de minder gangbare termen telkenmale in een voetnoot nader worden toegelicht.

  • Pagina iv van 142

    inschrijven met als enige doel man- of vrouwlief te bedriegen. Of aan WikiLeaks5,

    een organisatie die het klokkenluiders wel heel gemakkelijk maakt. Deze twee

    voorbeelden werden onthaald door een juichende menigte. Mensen zijn niet te vinden

    voor geheimen, ze hunkeren naar transparantie. Maar de keerzijde van de medaille is

    minder geliefd. Denkt u maar eens aan de talloze keren dat u uw kredietkaartgegevens

    ter hand stelt aan de webshop die u blindelings vertrouwt, uw telefoonnummer en

    adres vermelden doet uw waarschijnlijk meerdere keren per week. Of die keer dat u

    een Private Message stuurde naar uw beste vriend met de link naar de torrent van uw

    lievelingsfilm. Website- en applicatieontwikkelaars beseffen het belang van het

    veiligheidsgevoel online, bijgevolg zijn er goede beschermingsmechanismen voor

    handen. Maar hoe dan ook, deze informatie bevindt zich op het internet, en dat

    voorgoed.

    Deze regel geldt evenzeer voor auteursrechtelijk beschermde bestanden. Muziek- en

    videobestanden sijpelen moeiteloos het internet binnen. De bestanden liggen er voor

    het grabbelen voor ieder die er zich dan maar ook een beetje een weg weet te banen.

    Dit tot groot ongenoegen van de film- en muziekindustrie die ten gevolge hiervan

    inkomsten misloopt. Een waar kat- en muisspel is losgebroken.

    Het internet kwam hand in hand met een nieuw speelveld, waar er zich spelers

    bevinden met vaak uiteenlopende belangen. Bestaande normen en waarden dienen

    plaats te maken voor nieuwe, vaak controversiëlere. Nieuwe mogelijkheden komen

    voor ons open te staan, maar nieuwe gevaren loeren om de hoek. Ieder dient zich aan

    te passen, en zo ook het recht.

    Deze masterproef heeft tot doel te onderzoeken hoe de maatschappij en het recht

    hebben standgehouden in deze stroom van ontwikkelingen. Meer in het bijzonder op

    het vlak van de bescherming van het auteursrecht. Digitale piraterij is voor een groot

    deel van de bevolking even onschuldig als wildplassen of als voetganger een rood

    licht negeren. Hoewel men weet dat men in fout is, ziet men er geen kwaad in. Het

    zijn inbreuken die danig ingeburgerd zijn, dat ze ‘een inbreuk’ noemen vreemde

    5 X, ‘About’ van Wikileaks, www.wikileaks.org/About.html (geconsulteerd september 2015).

  • Pagina v van 142

    blikken oplevert. De aanpak van de problematiek is bijgevolg geen gemakkelijke

    zaak. Wat heeft de wetgever ondernomen? Wat is de visie van de rechtspraak? Welke

    methoden worden toegepast ter handhaving van de wet? Kan het gerechtelijk apparaat

    de snelle digitale vooruitgang bijhouden? Zijn er internationale initiatieven? Heeft het

    aanpakken van de problematiek wel nut? Deze masterproef zal u hopelijk een kort

    maar volledig antwoord bieden.

  • Pagina vi van 142

  • Pagina vii van 142

    INHOUDSTAFEL ABSTRACT ............................................................................................................... III

    INHOUDSTAFEL ................................................................................................... VII

    DEEL I: INLEIDING .................................................................................................. 1

    HOOFDSTUK I. PROBLEMATIEK ................................................................................... 1

    Context ................................................................................................................... 1

    Geschiedenis van filesharing ................................................................................. 5

    §1. Geschiedenis van digitale media opslag ................................................................. 5 A. Muziek ................................................................................................................. 5

    1. Fysieke gegevensdragers .................................................................................. 5 2. MP3 .................................................................................................................. 5

    B. Film ...................................................................................................................... 6 §2. Napster .................................................................................................................... 6 §3. Gedecentraliseerde netwerken ................................................................................ 8 §4. Torre