Het beroepsprofiel van de verpleegkundig specialist

download Het beroepsprofiel van de verpleegkundig specialist

of 53

  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    215
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Het beroepsprofiel van de verpleegkundig specialist

  • 4DEEL

    Beroepsprofiel verpleegkundig

    specialist

  • Beroepsprofiel verpleegkundig specialist

    Verpleegkundigen & Verzorgenden 2020Deel 4

    V&V 2020 Deel 4 Beroepsprofiel verpleegkundig specialist 1

  • Colofon

    V&V 2020 Deel 4 Beroepsprofiel verpleegkundig specialist

    Overige delen V&V 2020:Deel 1 Leren van de toekomstDeel 2 Beroepsprofiel zorgkundigeDeel 3 Beroepsprofiel verpleegkundigeDeel 4 Beroepsprofiel verpleegkundig specialistDeel 5 Bijlagen

    Utrecht, 8 maart 2012

    Redactie: Drs. Johan LambregtsProjectgroep V&V 2020Drs. Ans Grotendorst

    Met medewerking van:Bestuur V&VN Verpleegkundig Specialist

    Eindredactie:Drs. Cuno van Merwijk

    Fotografie: Guus Pauka en drs. Johan Lambregts

    Ontwerp omslag: Rob de Visser

    V&V 2020 Deel 4 Beroepsprofiel verpleegkundig specialist 2

  • Inhoud

    Inleiding 4Beroepenhuis V&V 2020 5

    1. Zorgvragen in 2020 61.1 Welke trends zien verpleegkundig specialisten? 61.2 Welke trends zien onderzoekers, internationaal en nationaal? 8

    2. Een nieuwe kijk op verplegen 102.1 Gezondheid in de 21ste eeuw 102.2 De kern van verplegen 112.3 Zelfmanagement en het ICF 122.4 Kernset van patintproblemen 132.5 Klinisch redeneren en preventie 15

    3. De Verpleegkundig specialist in 2020 173.1 Definitie 173.2 Competentiegebieden 173.3 Bekwaamheid 183.4 Competentiegebieden, kennis en vaardigheden 19

    4. De vijf specialismen 274.1 Verpleegkundig specialist intensieve zorg 274.2 Verpleegkundig specialist acute zorg 284.3 Verpleegkundig specialist chronische zorg 304.4 Verpleegkundig specialist preventieve zorg 314.5 Verpleegkundig specialist geestelijke gezondheidszorg 34

    5. De werkomgeving 365.1 Kenmerken van een uitnodigende werkomgeving 365.2 De rol van zorginstellingen, werkgevers 375.3 De werkplek als leeromgeving 385.4 Een krachtige beroepsvereniging 39

    Bijlage 1: Historielijn verpleegkundig specialist 41Bijlage 2: Bekwaamheid en NLQF 45Bijlage 3: Beroepenhuis, niveaus en typering 47Bijlage 4: Bronnen en referenties 50

    V&V 2020 Deel 4 Beroepsprofiel verpleegkundig specialist 3

  • InleidingDit Beroepsprofiel verpleegkundig specialist is, samen met het Beroepsprofiel verpleeg-kundige en het Beroepsprofiel zorgkundige, een van de resultaten van Verpleegkundigen& Verzorgenden 2020 (V&V 2020), het project waarmee de beroepsgroepen zich voorbe-reiden op de toekomst.

    De verpleegkundig specialist is een nieuw niveau van beroepsuitoefening binnen de verpleegkunde. Verpleegkundig specialisten werken op het scharnierpunt van het verpleegkundige en medische domein. De titel van verpleegkundig specialist is sinds2009 wettelijk erkend (BIG artikel 14).

    Nog afgezien van het verschijnen van de verpleegkundig specialist is er in de maatschap-pij, de zorg en de beroepsuitoefening veel veranderd in de afgelopen jaren. En er staanons nog veel grotere veranderingen te wachten. Wat zien verpleegkundig specialisten alsde belangrijkste trends? In Hoofdstuk 1 is te lezen wat zon 100 verpleegkundig specialis-ten tijdens de V&V 2020-rondetafelgesprekken signaleerden. Plus de resultaten van tweeNIVEL-onderzoeken in opdracht van V&V2020.

    Ook de opvattingen over wat gezondheid is veranderen. De focus verschuift van aan-dacht voor de ziekte van de patint naar aandacht voor het vermogen van mensen om te leven met ziekten, stoornissen en beperkingen. Het groeiend aantal chronisch zieken,de veranderende vraag van de patint en de eis ook voor de toekomst de zorg goed enbetaalbaar te houden, vraagt om een omslag in denken en handelen binnen de verpleeg-kundige beroepsuitoefening. Verpleegkundig specialisten hebben een eigen rol bij het begeleiden van deze omslag. Hierover gaat Hoofdstuk 2.

    Hoofdstuk 3 vormt de eigenlijke kern van het beroepsprofiel van de verpleegkundig specialist. Vanuit het centrale competentiegebied, het klinisch handelen, wordt richtinggegeven aan de andere competentiegebieden: communicatie, samenwerking, organisatie,maatschappelijk handelen, kennis en wetenschap en professionaliteit.

    De verpleegkundig specialist is werkzaam in een van de vijf door het College Specialis-men Verpleegkunde aangewezen en wettelijk erkende specialismen: preventieve, acute,intensieve en chronische zorg bij somatische aandoeningen, en de GGZ. In Hoofdstuk 4 staan de belangrijkste kenmerken van de specialismen beschreven.

    Of verpleegkundig specialisten nu werken op een intensive care, in de GGZ of binnen deeerste lijn, ze hebben behoefte aan een werkomgeving die hen uitdaagt. Efficiency en opproductie gerichte bedrijfsvoering kunnen op gespannen voet staan met de kwaliteit vande gezondheidszorg. Over de context van de werkomgeving, de werkplek als leeromge-ving en de rol van de beroepsvereniging gaat Hoofdstuk 5.

    V&V 2020 Deel 4 Beroepsprofiel verpleegkundig specialist 4

  • V&V 2020 Deel 4 Beroepsprofiel verpleegkundig specialist 5

    Verpleeg-kundig

    specialist

    Zorgkundige Verzorgendewonen

    & welzijn

    Helpende

    V E R Z O R G E N

    BEROEPENHUIS V&V 2020Dit is de visualisatie van het Beroepenhuis V&V 2020. Een uitgebreide beschrijving van alle beroepen en debijbehorende opleidingsniveaus vindt u in Bijlage 2.

    V E R P L E G E NVerpleeg-kundige

  • 1. Zorgvragen in 2020

    Er staan ons de komende jaren veel veranderingen te wachten, in de maatschappij, dezorg en de beroepsuitoefening van professionals op het terrein van verpleging en verzor-ging. Welke trends verwachten verpleegkundig specialisten? Welke zien zij nu al in hundagelijkse beroepspraktijk? In paragraaf 1.1 wordt daarvan een beeld geschetst, geba-seerd op de resultaten van de rondetafelgesprekken van V&V 2020 waaraan circa 100 ver-pleegkundig specialisten deelnamen.

    Dat beeld wordt aangevuld met de resultaten van twee studies van het NIVEL (paragraaf1.2), n naar de situatie in een aantal met Nederland vergelijkbare landen en n naar detrends in aanbod van en vraag naar zorg in Nederland.

    1.1 Welke trends zien verpleegkundig specialisten?

    Uit de rondetafelgesprekken met verpleegkundig specialisten kwamen de volgendetrends naar voren1:

    Comorbiditeit en complexere zorgDe toename van het aantal ouderen door de vergrijzing leidt tevens tot een toename incomorbiditeit; comorbiditeit leidt tot complexere zorg en vraagt om hoger opgeleide pro-fessionals. Verpleegkundig specialisten kunnen met hun medischverpleegkundige kennisen behandeling aan die vraag voldoen.

    Taakherschikkking De herschikking van taken van de arts naar de verpleegkundig specialist zal doorgaan,onder druk van de toenemende zorgvraag, zowel in omvang als in mate van complexiteit.Hierdoor zullen ook de acceptatie van en waardering voor de rol van de verpleegkundigspecialist toenemen, zowel bij patinten en collega-zorgprofessionals (artsen, paramedicien verpleegkundigen) als bij directies en raden van bestuur van zorginstellingen.

    Beroepen voortdurend in bewegingHoewel alle beroepen in de zorg 'in beweging' zijn, geldt dit voor het beroep van de ver-pleegkundig specialist in het bijzonder: de beroepsuitoefening, de rol en positie zijn nogvolop in ontwikkeling. Vooral het zoeken van de balans tussen productie, zorgcordinatie,kwaliteit en onderzoek gaat onverminderd door. Tegelijkertijd zullen verpleegkundig speci-alisten steeds meer naar buiten treden, hun voortrekkersrol waarmaken en voorbeeldfunc-ties vervullen in de ontwikkeling van hun specialisme en de verpleegkunde in hetalgemeen.

    V&V 2020 Deel 4 Beroepsprofiel verpleegkundig specialist 6

    1 Een volledig verslag van de rondetafelbijeenkomsten van verpleegkundig specialisten is als bijlage opge-nomen in het Eindrapport V&V 2020.2 In dit profiel wordt gekozen voor de verpleegkundig specialist als een 'zij', om het telkens terugkerendehij/zij, hem/haar te voorkomen.

  • Nieuwe inzichten in de praktijkDe verpleegkundig specialist werkt steeds meer evidence based, dus volgens weten-schappelijk onderbouwde effectieve methoden. Zij2 is in staat wetenschappelijke publica-ties kritisch te beoordelen en binnen de praktijk toepasbaar te maken. Met haar kennis enervaring van diverse disciplines kan zij putten uit meerdere vakgebieden en is zo de aan-gewezen professional om nieuwe methodieken te ontwikkelen voor de dagelijkse praktijk.Er zijn tal van voorbeelden waarin verpleegkundig specialisten - na pilots - een nieuwewerkwijze hebben doorgevoerd, vaak doelmatiger n met een beter resultaat voor de pa-tint.

    Toenemend belang van preventiePreventie wordt steeds belangrijker, zowel het voorkmen van aandoeningen door eengezonde(re) levensstijl als het voorkmen van complicaties en gevolgen van aandoenin-gen. Dit vraagt een specifieke bekwaamheid in de preventieve zorg. Het belang van pre-ventie wordt in het algemeen nog niet voldoende ingezien. Zo kunnen verpleegkundigspecialisten in de eerste lijn een grotere rol spelen bij de bevordering van zelfmanagementen gezond gedrag en bij de vroegsignalering van bijvoorbeeld alcohol- of drugsproblema-tiek. Ook in de verschuiving van specialistische medischverpleegkundige expertise naarde eerste lijn kan een grote winst geboekt worden. Hiermee kan een toename van (poli)kli-nische consulten en opnamen worden teruggedrongen.

    Wegvallen van traditionele netwerkenSteeds vaker ontbreken bij patinten traditionele sociale netwerken, zoals die van burenen mantelzorg. Dit maakt een goede ketenzorg, die de situatie van de patint centraalstelt, en waarin verpleegkundig specialisten een centrale rol (kunnen) spelen, ng belang-rijker. Bij de situatie van de patint wordt niet alleen de thuissituatie betrokken, maar ookde mate waarin hij in staat is om te gaan met de gevolgen van gezondheidsproblemen(coping).

    Mondige