Handleiding participatie burgers

Click here to load reader

  • date post

    11-Jan-2017
  • Category

    Documents

  • view

    223
  • download

    1

Embed Size (px)

Transcript of Handleiding participatie burgers

  • HANDLEIDING PARTICIPATIE IN HET M.E.R.-PROCES

    Definitieve versie

    Opdrachtgever: LNE, afd. AMNE, dienst Mer

  • COLOFON

    Opdracht:

    Handleiding participatie in het m.e.r.-proces

    Definitieve versie

    Opdrachtgever:

    Vlaamse Overheid, Afdeling Milieu-, Natuur- en Energiebeleid

    Dienst Mer

    Koning Albert II-laan 20 bus 8

    1000 BRUSSEL

    Opdrachthouder:

    Antea Belgium nv

    Roderveldlaan 1

    2600 Antwerpen

    T : +32 (0)3 221 55 00

    F: +32 (0)3 221 55 01

    www.anteagroup.be

    BTW: BE 414.321.939

    RPR Antwerpen 0414.321.939

    IBAN: BE81 4062 0904 6124

    BIC: KREDBEBB

    Antea Group is gecertificeerd volgens ISO9001

    Identificatienummer:

    2238503030/ivm

    Datum: status / revisie:

    Maart 2013

    April 2013

    Juni 2013

    Juli 2013

    Juli 2013

    Versie 01

    Versie 02

    Versie 03

    Versie 04

    Versie 05

    Vrijgave:

    Jan Parys, Directeur

    Controle:

    Cedric Vervaet, Account Manager

    Projectmedewerkers:

    Inge Van der Mueren, MER-deskundige

    Antea Belgium nv 2013 Zonder de voorafgaande schriftelijke toestemming van Antea

    Group mag geen enkel onderdeel of uittreksel uit deze tekst

    worden weergegeven of in een elektronische databank worden

    gevoegd, noch gefotokopieerd of op een andere manier

    vermenigvuldigd.

  • 2238503030 - Handleiding participatie in het m.e.r.-proces pagina 3

    INHOUD

    DEEL 1 HANDLEIDING VOOR INITIATIEFNEMERS VAN PLANNEN EN PROJECTEN ..... 4

    1 WAAROM KIEZEN VOOR PARTICIPATIE? ............................................................................ 5

    2 DEFINITIES EN BEGRIPPEN .............................................................................................. 6

    3 AANPAK PARTICIPATIE IN HET MILIEUEFFECTRAPPORTAGEPROCES ............................................ 8

    3.1 VROEG BEGONNEN IS HALF GEWONNEN.................................................................................... 8 3.2 WAT IS VERPLICHT?............................................................................................................... 8 3.3 PARTICIPATIE IS MAATWERK.................................................................................................... 9 3.4 VORMGEVING VAN HET PARTICIPATIETRAJECT .......................................................................... 11 3.5 PARTICIPATIE TIJDENS DE VERSCHILLENDE M.E.R.-STAPPEN ........................................................ 15 3.6 KEUZE VAN DE PARTICIPATIEVORM......................................................................................... 26 3.7 EVALUATIE VAN DE PARTICIPATIE ........................................................................................... 26

    DEEL 2 BIJLAGEN................................................................................................. 28

  • 2238503030 - Handleiding participatie in het m.e.r.-proces pagina 4

    DEEL 1 HANDLEIDING VOOR INITIATIEFNEMERS VAN PLANNEN EN PROJECTEN

  • 2238503030 - Handleiding participatie in het m.e.r.-proces pagina 5

    1 Waarom kiezen voor participatie?

    Het voeren van een participatief beleid heeft vele voordelen, zowel voor u als initiatiefnemer van

    een plan of project als voor de participanten (zoals bv. burgers). De participanten voelen zich nauwer

    betrokken bij het plan of project, kunnen hun kennis, ervaringen, inzichten of ideen delen en

    krijgen de kans zelf voorstellen te doen. U heeft meer kans om een echt draagvlak voor uw plan of

    project te creren. De participanten begrijpen wat er gaat gebeuren en waarom het gaat gebeuren.

    De voornaamste voordelen van participatie zijn:

    Het verhogen van de kwaliteit van uw plan of project

    De betrokkenen hebben lokale, gebiedsspecifieke kennis waarmee ze het plan of project

    desgevallend kunnen bijstellen en verbeteren. De gebruikers van een gebied, zoals

    bijvoorbeeld bewoners, kunnen vanuit hun ervaringen een nieuwe kijk bieden op het plan

    of project. Het hoofddoel van participatie is het bundelen van kennis van de verschillende

    betrokken partijen.

    Draagvlak creren

    Door direct in dialoog te treden, zal de afstand tussen u en burgers, organisaties en

    overheden (administraties) verkleinen. Zo wordt een wij versus zij situatie voorkomen.

    Participatie kan tegenwerken omzetten in meewerken waardoor weerstand vanuit de

    samenleving vermindert of verdwijnt en er draagvlak ontstaat.

    Betere werking van uw eigen plan- of projectorganisatie1

    Door in te zetten op participatie bij zowel externe als interne belanghebbenden zal de

    structuur en het functioneren van uw eigen organisatie efficinter worden.

    Vertragingen voorkomen in het procesverloop

    Door in het begin van het plan- of projectproces tijd te investeren in een participatieve

    aanpak zal het plan of project in latere fases gemakkelijker tot realisatie komen. Zo kan u

    tijd winnen door tijd te investeren.

    Bij participatie met betrekking tot overheidsplannen en projecten en beleid in het algemeen kan

    hier nog het bevorderen van actief burgerschap aan toegevoegd worden. Burgers hebben er belang

    bij dat hun opvattingen en ideen, wensen en belangen van invloed zijn op het beleid en de

    projecten die de overheid ontwikkelt. De invloed wordt vergroot door de burger rechtstreeks bij het

    project of de gebiedsontwikkeling te betrekken. Het welzijn van de burger wordt vergroot en zijn

    (actieve) betrokkenheid bij het beleid wordt groter. Participatie draagt bij tot het dichten van de

    kloof tussen overheid en burgers en tot wederzijds vertrouwen.

    1 De projectorganisatie is een groep mensen, de daarmee verbonden infrastructuur met een

    samenhangend geheel van gezag, relaties en verantwoordelijkheden die zijn afgestemd op de

    bedrijfsprocessen of de functie.

    Disclaimer: Om de handleiding te illustreren worden in de volgende hoofdstukken verschillende

    voorbeelden uit de praktijk opgenomen. De voorbeelden en het resultaat ervan gelden in de

    toenmalige context en omstandigheden van het desbetreffende plan of project. Participatie is

    immers steeds maatwerk en voorbeelden die voor een bepaald plan of project gewerkt hebben,

    werken niet voor elk plan of project.

  • 2238503030 - Handleiding participatie in het m.e.r.-proces pagina 6

    2 Definities en begrippen

    Milieueffectrapportageproces (m.e.r.-proces): de procedure die al dan niet leidt tot het opstellen en

    goedkeuren van een milieueffectenrapport over een voorgenomen plan of project en in voorkomend

    geval tot het gebruik ervan als hulpmiddel bij de besluitvorming omtrent deze actie. Voor deze

    handleiding start het m.e.r.-proces met de opmaak van de kennisgeving en eindigt zij bij het

    openbaar onderzoek van het goedgekeurde milieueffectrapport.

    Participatie: volgens Van Dale het hebben van aandeel in iets; deelname. Het begrip participatie is

    een verzamelnaam van manieren waarop stakeholders invloed kunnen hebben op plan- en

    projectprocessen en de uitvoering ervan met positieve betrokkenheid tot resultaat. Het onderscheid

    tussen inspraak en participatie is zeer belangrijk. Inspraak houdt in dat burgers en belanghebbenden

    naar hun mening gevraagd wordt over plannen of projecten van de overheid of een andere

    initiatiefnemer. Participatie staat voor interactieve meningsvorming met alle actoren die bij plannen

    of projecten betrokken zijn. Er is altijd sprake van tweerichtingsverkeer en het gaat om actief

    informatie bekendmaken. De participanten mogen zelf actief meedenken over de oplossingen.

    Participatie gaat dus over een heel gamma van vormen van samenwerking tussen burgers en

    overheid, gaande van informeren en raadplegen over adviseren naar daadwerkelijk coproduceren en

    meebeslissen.

    Stakeholder of belanghebbende: volgens Van Dale iemand die betrokken is bij een organisatie, als

    werknemer, aandeelhouder, leverancier, overheid e.d., persoon die belang heeft bij iets. Met

    betrekking tot plannen en projecten kan dit gedefinieerd worden als een persoon of organisatie die

    invloed (positief of negatief) ondervindt van of zelf invloed kan uitoefenen op een plan of een

    project evenals op de beslissingen over dit plan of project.

    Milieueffectenrapport over een plan of programma (plan-MER): een openbaar document waarin

    van een voorgenomen plan of programma en van de redelijkerwijze in beschouwing te nemen

    alternatieven de te verwachten gevolgen voor mens en milieu in hun onderlinge samenhang op een

    systematische en wetenschappelijk verantwoorde wijze worden geanalyseerd en gevalueerd, en

    aangegeven wordt op welke wijze de aanzienlijke milieueffecten vermeden, beperkt, verholpen of

    gecompenseerd kunnen worden.

    Milieueffectenrapport over een project (project-MER): een openbaar document waarin van een

    voorgenomen project en van de redelijkerwijze in beschouwing te nemen alternatieven de te

    verwachten gevolgen voor mens en milieu in hun onderlinge samenhang op een systematische en

    wetenschappelijk verantwoorde wijze worden geanalyseerd en gevalueerd, en aangegeven wordt

    op welke wijze de aanzienlijke milieueffecten vermeden, beperkt, verholpen of gecompenseerd

    kunnen worden.

    Plan-m.e.r.-screening: onderzoek waarin van een voorgenomen plan wordt aangegeven of er

    aanzienlijke effecten voor mens en milieu te verwachten zijn teneinde te bepalen of voor