Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen 4 INVESTERINGEN EN RENDEMENT BIJ EEN...

download Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen 4 INVESTERINGEN EN RENDEMENT BIJ EEN HIB

of 45

  • date post

    14-Oct-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen 4 INVESTERINGEN EN RENDEMENT BIJ EEN...

  • Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen 1

    Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen

    RAPPORT

  • Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen 3

    Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen

    HAALBAARHEID VAN EEN HEALTH IMPACT BOND VALPREVENTIE OUDEREN

    Saskia Kloet, VeiligheidNL Judith Kuiper, VeiligheidNL Hidde Toet, VeiligheidNL Letteke Coppens, VeiligheidNL Wouter van Oordt-Jansen, Vilans Else Stapersma, Vilans Frans van Zoest, Vilans Astraia Rühl, Vilans

    Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door subsidie van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

    maart 2017

  • Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen 4

    Inhoudsopgave

    SAMENVATTING 5

    1 INLEIDING EN LEESWIJZER 6

    2 WAAROM LIJKT EEN HIB VALPREVENTIE ZINVOL? 9

    2.1 Health Impact Bond: kans voor preventie 9 2.2 Nut en noodzaak van een HIB Valpreventie 11

    3 EFFECTIEVE VALPREVENTIE 12

    3.1 Het bereiken van de doelgroep 12 3.2 Het inzetten van effectieve interventies 14 3.3 Goede organisatie van valpreventie (op lokaal of regionaal niveau) 17 3.4 Uitdagingen en kansen voor effectieve valpreventie 19

    4 INVESTERINGEN EN RENDEMENT BIJ EEN HIB 20

    4.1 Investeringen 21 4.2 Investering en rendement: een voorbeeld 22 4.3 Uitkering van het resultaat 22 4.4 Randvoorwaarden 23 4.5 Kansen en uitdagingen voor investeringen en rendement 24

    5 VASTSTELLEN VAN DE PRESTATIE 25

    5.1 Welke impact vinden partners het belangrijkste? 25 5.2 Wat zijn de trends zonder HIB? 26 5.3 Wat zijn bruikbare prestatie-indicatoren? 27 5.4 Hoe zijn de data te verzamelen? 28 5.5 Wanneer is de prestatie geleverd? 28 5.6 Wie verzamelt, analyseert en trekt conclusies? 29 5.7 Wat staat er in een monitoringsplan? 29

    6 DRAAGVLAK BIJ DE BEOOGDE HIB-PARTNERS 30

    7 CONCLUSIES, REFLECTIE EN AANBEVELINGEN 32

    7.1 Conclusies uit de verkenning 32 7.2 Reflectie 37 7.3 Aanbevelingen 38 7.4 Hoe nu verder? 39

    BIJLAGE 1 LITERATUUR EN REFERENTIES 40

    BIJLAGE 2 VERANTWOORDING BIJ DE AANPAK 42

    OVER VILANS EN VEILIGHEIDNL 43

    | Inhoudsopgave

  • Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen 5

    Hoe de kansen daarvoor liggen, werken we in hoofdstuk 4 nader uit met een rekenvoorbeeld. Deze voorbeeld - berekening maakt duidelijk dat valpreventie – mits goed ge- organiseerd en uitgevoerd – kan lonen. Een relatief beperkte investering in een HIB Valpreventie blijkt een acceptabel rendement te kunnen opleveren. Maar daarmee ligt er nog niet vanzelf het benodigde inves- terings- en rendementsplan waarmee een HIB kan worden gerealiseerd. Om zo’n plan te kunnen maken, is nog een cruciale stap nodig: het kiezen van de prestatie-indicatoren voor het vaststellen van de prestatie die in een HIB – letterlijk – kan worden afgerekend. Partners in een HIB moeten het eens zijn over een monitoringsplan waarin duidelijk wordt wat er gemeten wordt, op welke wijze dat gebeurt en hoe en door wie de prestatie wordt vastgesteld.

    In hoofdstuk 5 beschrijven we mogelijke prestatieindicatoren en de manieren waarop de data kunnen worden verzameld om vast te stellen of de prestatieafspraken binnen de HIB worden behaald. Bij dit alles is het cruciaal dat de HIB-part- ners een gedeelde visie hebben op de impact van het valpreventieprogramma die voor hen het belangrijkst is. We constateren een duidelijke consensus over de voorkeur voor een zo klein mogelijke set prestatie-indicatoren.

    Hoe goed alle randvoorwaarden ook gerealiseerd zijn, uiteinde- lijk vindt een HIB pas draagvlak als alle betrokken partijen hun belangen voldoende gewaarborgd weten. Daarom zetten we – voordat we conclusies trekken en aanbevelingen doen – eerst in hoofdstuk 6 de belangen van de diverse beoogde partners in een HIB Valpreventie op een rij. Een afweging van voor- en na- delen en mogelijke belangen, speelt een rol bij hun beslissing om wel of niet aan een HIB Valpreventie deel te nemen.

    In het afsluitende hoofdstuk 7 constateren we dat er zeker nog uitdagingen zijn, maar vooral ook kansen. Hoewel de businesscase duidelijk positief is en potentiële investeerders geïnteresseerd zijn om bij te dragen aan de oplossing van het probleem van vallen bij ouderen, zijn er ook nog belangrijke knelpunten. Een van de belangrijkste is dat de beoogde uit- betalers niet vanzelfsprekend in staat zijn om gerealiseerde besparingen te kunnen uitkeren aan investeerders. Een HIB – zo leert de verkenning – is dus niet zomaar gerealiseerd. De partners moeten veel keuzes maken, niet alleen over de prestatie en de afrekening daarvan, maar ook over zaken als risicobeheersmaatregelen, looptijd en organisatie. Deze keuzes zijn in alle gevallen afhankelijk van de specifieke (lokale) context.

    Onze belangrijkste conclusie is dat de haalbaarheid van een HIB Valpreventie pas echt kan worden vastgesteld door er mee te experimenteren in de praktijk, om zo al doende te le- ren kunnen hoe een HIB ‘in het echt’ werkt. Pas in de lokale praktijk kunnen beoogde HIB-partners samen op zoek gaan naar mogelijke oplossingen voor de ervaren knel punten. We sluiten onze rapportage daarom af met een concrete oproep om dit potentieel kansrijk financieringsinstrument in de praktijk uit te proberen in een kleinschalig experiment. Zo kunnen we in de concrete praktijk gaan werken aan het realiseren van duurzame, effectieve valpreventieactiviteiten voor ouderen.

    In de verkenning ‘Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen’ hebben Vilans en VeiligheidNL de moge- lijkheden onderzocht voor een HIB Valpreventie. Dit onderzoek is mogelijk gemaakt door subsidie van het ministerie van Volks- gezondheid, Welzijn en Sport. In deze publicatie verantwoorden we wat we in het kader van deze verkenning hebben gedaan en wat dat heeft opgeleverd. We reflecteren op de resultaten, maar geven vooral ook concrete suggesties hoe we op basis van de opgedane kennis en ervaring een volgende stap kunnen zetten.

    We starten in hoofdstuk 1, met een schets van het belang van valpreventie voor de positieve gezondheid van ouderen. We zien kansen voor een grootschalige en duurzame impuls van effec - tieve valpreventieactiviteiten voor ouderen, waarvoor de innova- tieve financieringsvorm van een HIB zich goed lijkt te lenen.

    In hoofdstuk 2 beschrijven we de potentiële meerwaarde van een HIB voor een betere én structurelere aanpak van valpreventie. Er is al veel bekend over de (kosten)effectiviteit van valpreventie. Ook zijn de besparingen bij valpreventie op korte termijn goed meetbaar te maken. Investeerders kunnen r ekenen op een potentieel rendement, mits gekozen wordt voor een effectief uitvoeringsprogramma op lokaal niveau.

    Wat daarvoor nodig is, beschrijven we in hoofdstuk 3. Het gaat met name om het bereiken van ouderen met een verhoogd valrisico, het inzetten van effectieve interventies en een goede lokale organisatie die zorgt voor een planmatige aanpak. De voor onze verkenning geraadpleegde deskundigen geven aan dat de benodigde multidisciplinaire samenwerking alleen structureel van de grond komt als er ook zicht is op een duur- zame financiering. Een HIB kan daarin voorzien, mits er zicht is op een goede balans tussen kosten en baten.

    Samenvatting

    | Samenvatting

  • Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen | Inleiding en leeswijzer 6

    Ouderen vormen een groeiende groep in onze samenleving. Ouderdom komt misschien met gebreken, maar ook deze gebreken hoeven vaak geen belemmering te zijn om zo lang moge- lijk in goede gezondheid te kunnen blijven. In deze publicatie gaan we uit van het concept van ‘positieve gezondheid’.1 Voor ouderen betekent dat: zo lang mogelijk veerkrachtig, vitaal en fit blijven en, als dat misschien niet meer helemaal kan, het vermogen hebben om je aan te pas- sen en je eigen regie te voeren op je sociale fysieke en/of emotionele uitdagingen in het leven. Concreet vertaald naar het leven van alledag: kunnen ravotten met de kleinkinderen, erop uit gaan met partner en vrienden, bewegen of sporten, zo lang mogelijk in je eigen huis kunnen blijven wonen en je eigen boodschappen doen.

    Hoe kunnen we ouderen hierbij ondersteunen? Een van de mogelijkheden is het inzetten op valpreventie. Vallen vormt namelijk een serieus risico voor de veerkracht, vitaliteit en fitheid van ouderen. In onderstaande figuur is te zien hoe valrisico, mobiliteit, sociale activiteit en andere aspecten in het leven van ouderen elkaar beïnvloeden. En deze beïnvloeding kan zowel in positieve als in negatieve zin uitpakken.

    INLEIDING1. Inleiding en leeswijzer

    Figuur 1.1 De relatie tussen valrisico en andere aspecten van ouder worden

    Verminderde kans op sociale

    isolatie

    Sociale activiteit

    MobiliteitFysiekkrachtiger

    Verminderd valrisico

  • Haalbaarheid van een Health Impact Bond Valpreventie Ouderen | Inleiding en leeswijzer 7

    Ouderen die vallen, verliezen vaak tijdelijk of voorgoed hun zelfredzaamheid. Hun leefwereld wordt kleiner, ze zijn bang opnieuw te vallen, raken afhankelijk(er) van zorg en hun woning moet soms worden aangepast. Met valpreventie kan deze negatieve spiraal worden doorbroken. Door het valrisico te verminderen, blijven ouderen fysiek sterker, vermindert hun kans op sociale isolatie, blijven ze sociaal actiever én mobieler. En dat alles zorgt weer voor een verdere vermin- dering van het valrisico.

    Helaas is de trend dat juist steeds meer ouderen vallen.2 Dat is