Gratis website Web view Ik volg de handleiding van Nieuwsbegrip braaf per les, maar ik zie de...

download Gratis website Web view Ik volg de handleiding van Nieuwsbegrip braaf per les, maar ik zie de samenhang

of 43

  • date post

    16-Feb-2021
  • Category

    Documents

  • view

    1
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Gratis website Web view Ik volg de handleiding van Nieuwsbegrip braaf per les, maar ik zie de...

Leren kun je (aan)leren!

Een onderzoek naar studievaardigheden op een basisschool in Amsterdam.

Samenvatting

Dit onderzoek is gedaan naar aanleiding van tegenvallende Cito-scores op het gebied van studievaardigheden op de Elisabeth-Paulusschool in Amsterdam. Het onderzoek richt zich allereerst op de gebruikte methodes. Daarnaast is gekeken naar de ervaringen en het handelen van de leerkrachten. Tot slot is gekeken naar de leerlingen zelf, zijn zij zich bewust van de noodzaak van studievaardigheden en zetten zij deze doelbewust in?

Door middel van het inventariseren van de Cito-Eindscores voor studievaardigheden van de afgelopen drie jaar in groep 8, blijkt dat de leerlingen altijd onder het landelijk gemiddelde zitten en dat zij elk jaar lager zijn gaan scoren. Door een methode-onderzoek van de gebruikte methodes van de Elisabeth-Paulusschool en na een analyse van een methode gespecialiseerd in studievaardigheden (‘Blits’), is geconcludeerd dat alle gebieden die op een Cito-toets voorkomen worden behandeld in zowel de gebruikte methodes als in de studievaardigheid-methode ‘Blits’. Het verschil is echter dat ‘Blits’ ook internetbronnen leert hanteren. Dit komt in de gebruikte methodes niet naar voren. Vervolgens werden de ervaringen van de leerkrachten van groep 7 en 8 middels een kwalitatief interview geïnventariseerd. Leerkrachten vinden studievaardigheden erg belangrijk , maar ze missen een doorlopende leerlijn in de gebruikte lesmethodes. Sommige vaardigheden zoals het samenvatten vervallen doordat de methodes samenvattingen kant en klaar meegeven aan leerlingen. Het voordoen en inoefenen benoemen zij als de belangrijkste kenmerken voor het aanleren van verschillende vaardigheden. Volgens de leerkrachten heerst er een gebrek aan motivatie bij de leerlingen. Tot slot zijn de leerlingen van groep 7 en 8 bevraagd in een vragenlijst, die voor een gedeelte kwantitatief en een gedeelte kwalitatief was. Hieruit kwam naar voren dat leerlingen wel bewust herhalen en stampen en dat zij thuis worden overhoord. Echter een samenvatting maken, schematiseren en onderstrepen wordt niet regelmatig ingezet als vaardigheid. Ze beweren dat ze weten welke manier van leren bij hen past. Daarnaast zeggen ze dat ze liever liever iets anders doen dan leren en sommige leerlingen vinden de stof te moeilijk of te veel. Een rustige omgeving met weinig afleiding is een voorwaarde om goed te kunnen leren.

De conclusie is dat leerkrachten het belang van studievaardigheden zeker onderkennen, maar dat niet helder is wanneer welke vaardigheden moeten worden ingeoefend. Hiertoe ontbreken inzicht en aandacht. De gebruikte methodes bieden in principe alle vaardigheden aan die in de Cito-toets voorkomen, behalve het hanteren van internetbronnen. De leerlingen krijgen vaardigheden aangeleerd, maar een stappenplan laten uitproberen en feedback geven op hoe leerlingen een studievaardigheid inzetten, wordt niet genoemd door de leerkrachten. Mijn aanbevelingen zijn ten eerste dat de gespecialiseerde methode ‘Blits’ een prettige ondersteuning kan zijn van de bestaande aanpak. Leerkrachten moeten zich meer bewust worden van alle studievaardigheden die zij aanbieden en deze meer benoemen. Daarnaast moeten ze het uitproberen van een vaardigheid in de groep bespreekbaar maken. De aangeboden onderwerpen dienen rekening te houden met de hoeveelheid en moeilijkheidsgraad van de vaardigheden en met de interesses van de leerlingen. Tot slot zouden leerlingen kunnen worden aangespoord om bepaalde vaardigheiden in te zetten, zoals een samenvatting, mindmap of schema maken. Dit kan door naast de methodes aandacht te geven aan vakoverstijgende opdrachten, bijvoorbeeld het maken van werkstukken, waarin veel studievaardigheden aan bod komen.

Inhoudsopgave

Samenvatting 2

inleiding 4

Theoretisch kader 5

1. Studievaardigheden 5

1.1 Studievaardigheden in het algemeen 5

1.2 Studievaardigheden in het basisonderwijs 6

1.3 Verschillende studievaardigheden 6

1.4 Het leerproces in de bovenbouw 8

2. vaardigheden op school 9

2.1 Vakvaardigheden 9

2.2 Algemene leervaardigheden 9

2.3 Sociale vaardigheden 10

3. Vaardigheden en cognitieve ontwikkeling 10

3.1 Cognitieve ontwikkeling 10

3.1.1 Het logisch redeneren, verbanden kunnen leggen en beredeneren 10

3.1.2 Geheugen en aandacht 11

3.1.3 Metacognitie 11

praktijkonderzoek 13

4. studievaardigheden op de elisabeth-paulusschool 13

4.1 Conceptueel model 13

4.2 Onderzoeksopzet 14

5. resultaten 16

5.1 Cito-Eindscores op het gebied van studievaardigheden 16

5.2 Resultaten methode-onderzoek 17

5.3 Resultaten interview met de leerkrachten 20

5.4 Resultaten vragenlijst voor leerlingen 24

Conclusies en aanbevelingen 30

6. Conclusies en aanbevelingen naar aanleiding van het onderzoek 30

6.1 Conclusies 30

6.2 Aanbevelingen 31

geraadpleegde literatuur 32

Bijlagen 34

Bijlage 1: leerstrategieen 34

Bijlage 2: overzicht van leerfuncties 35

Bijlage 3: tule kerndoelen 4 en 6 36

Bijlage 4: cito-eindscores 37

Bijlage 5: informatie en opzet van het interview met de leerkrachten 38

Bijlage 6: vragenlijst leerlingen 42

Inleiding en probleemstelling

Welke dieren behoren tot “The Big Five”? Hoe laat vertrekt de trein naar Amsterdam? Wanneer begint mijn favoriete televisieprogramma? In welke periode vond de Tweede Wereldoorlog plaats en wat is er toen gebeurd? Wie was Napoleon? Kinderen stellen veel vragen, van nature willen ze veel weten en leren. Soms kun je zelfs als volwassene daar geen antwoord op geven. Kinderen kunnen zelf op onderzoek uitgaan, samen met een leerkracht, ouder of andere leerlingen. Als een kind antwoorden kan geven op dit soort vragen, heeft hij of zij deze informatie verworven door studievaardigheden in te zetten.

De probleemstelling berust op de ontevredenheid vanuit de directie op de Elisabeth-Paulusschool in Amsterdam met de resultaten van de Cito-toetsen. Zij heeft aangegeven dat de resultaten van de Cito-Eindtoets en Cito-Entreetoets op het gebied van studievaardigheden de afgelopen jaren gemiddeld te laag zijn. Met de Cito-toetsen worden de volgende onderdelen getoetst op dit gebied: kaartlezen, het lezen van tabellen, schema’s en grafieken, het samenvatten van studieteksten en het opzoeken van informatie. De vraag hierbij is of leerlingen en leerkrachten van groep 7 en 8 van de betreffende school genoeg aandacht besteden aan het (aan)leren van deze vaardigheden, ter voorbereiding op de Cito-toets. In dit onderzoek geef ik antwoord op de vraag:

Wat zijn de kenmerken van het aanbod van studievaardigheden in groep 7 en 8 op de Elisabeth-Paulusschool en kunnen de leerkrachten daarmee alle studievaardigheden behandelen die in de Cito-toets bevraagd worden?

De volgende (deel)vragen zullen beantwoord worden om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden:

· Hoe scoren de leerlingen van groep 8 de laatste drie jaar op de Cito-Eindtoets op het gebied van studievaardigheden?

· Wat zijn de verschillen en/of overeenkomsten tussen de gebruikte methodes op de Elisabeth-Paulusschool en de methode ‘Blits’, gespecialiseerd in studievaardigheden?

· Wat zijn de ervaringen en visies van de leerkrachten van groep 7 en 8 van de Elisabeth-Paulusschool op het gebied van studievaardigheden?

· Wat zijn de ervaringen van de leerlingen van groep 7 en 8 van de Elisabeth-Paulusschool op het gebied van studievaardigheden?

Hieruit volgend zal ik mijn conclusies en aanbevelingen schrijven voor de leerkrachten van de betreffende school.

Het doel van dit onderzoek is een bijdrage te leveren aan de praktijkkennis over studievaardigheden die worden aangeboden op de Elisabeth-Paulusschool. Dit doe ik door te gaan onderzoeken of de huidige methodes voldoende aanbieden om de studievaardigheden aan te leren ter voorbereiding op de Cito-toets. Daarvoor moet naar voren komen of de gebruikte methodes alle vaardigheden aanbieden en of de leerkrachten genoeg van studievaardigheden af weten. Zijn zij zich er bewust van wanneer zij studievaardigheden inzetten en oefenen, benoemen ze deze vaardigheden, komen de vaardigheden vaker terug, oefenen zij vaardigheden buiten de methodes om? De leerlingen worden bevraagd over hun kennis en ervaringen met studievaardigheden.

Theoretisch kader

In dit hoofdstuk wordt duidelijk wat studievaardigheden inhouden, wat het belang daarvan is en de ontwikkeling van zelfstandigheid binnen het leren en de motivatie die daarvoor nodig.

1: Studievaardigheden

Twintig procent van de Cito-eindtoets bestaat uit het onderdeel studievaardigheden. Het is een belangrijk vak, dat zich snel ontwikkelt. Het omgaan met informatiebronnen (onder andere internet) en leren studeren is ontzettend belangrijk voor de kinderen van deze tijd (Delubas, 2014).

In 1996 bracht Cito toetsen uit waarin informatieverwerking een onderdeel was van Wereldoriëntatie. In de afgelopen jaren hebben ontwikkelingen in de samenleving ertoe geleid dat er een aparte toets Studievaardigheden is. Kinderen hebben in deze samenleving een oneindige hoeveelheid informatiebronnen tot hun beschikking en moeten daar dus kritisch mee kunnen omgaan, bijvoorbeeld informatie uit boeken halen of een telefoonnummer vinden in een telefoonboek.

1.1 Studievaardigheden in het algemeen

Miedema (1996) zegt dat studievaardigheden vaardigheden voor het leren zijn. Studievaardigheden zijn 'de vaardigheden die studenten nodig hebben om effectief bruggen te slaan tussen henzelf en het geboden onderwijs, oftewel de vaardigheden in het kiezen en reguleren van de eigen leer- en studieactiviteiten’ (Elsh