Geweld, Criminaliteit en Governance in Centraal-Amerika Centraal-Amerika 292. ABSTRACT...

download Geweld, Criminaliteit en Governance in Centraal-Amerika Centraal-Amerika 292. ABSTRACT Centraal-Amerika

of 71

  • date post

    28-Jul-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Geweld, Criminaliteit en Governance in Centraal-Amerika Centraal-Amerika 292. ABSTRACT...

  • UNIVERSITEIT GENT

    FACULTEIT POLITIEKE EN SOCIALE WETENSCHAPPEN

    Wetenschappelijke verhandeling

    Jens Devolder

    MASTERPROEF MANAMA CONFLICT AND DEVELOPMENT

    PROMOTOR: PROF. DR. An Vranckx

    COMMISSARIS: PROF. DR. Jeroen Adams

    ACADEMIEJAAR 2011 - 2012

    Geweld, Criminaliteit en Governance in

    Centraal-Amerika

    aantal woorden: 25292

  • ABSTRACT

    Centraal-Amerika blijft, ondanks het einde van de talloze conflicten die vroeger in de regio

    huishielden, nog steeds één van de meest gewelddadige regio’s ter wereld. Een groot deel

    van dit geweld wordt toegescheven aan illegale activiteiten en georganiseerde misdaad.

    Toch is het onmogelijk om de toename in vele landen toe te schrijven aan dezelfde actoren

    of aan een bepaalde activiteit, en deze zijn evenmin overal in dezelfde mate aanwezig. Deze

    masterproef is een poging om licht te scheppen op de onderliggende processen die aan de

    basis van het voorkomen van dit geweld liggen. Het is een empirische studie die gebruik

    maakt van kwantitatieve data en kwalitatieve gegevens, en heeft naast de verduidelijking van

    het Centraal-Amerikaans (veelal stedelijk) geweld de bedoeling om de rol van de staat in de

    kijker te brengen. Zoals gepoogd wordt aan te tonen, zal blijken dat deze rol van essentieel

    belang is in de potentiële generatie en reproductie van het crimineel geweld. Het blijkt

    namelijk dat de prevalentie van geweld geassocieerd wordt met de manier waarop de

    overheden ten aanzien van een bepaalde activiteit, en de mogelijheden waarover ze

    beschikken om de rechtstaat te laten gelden en het monopolie op geweld te vrijwaren over

    het gehele territorium. Dat dit ook afhankelijk zal zijn van het type activiteit en welke

    groeperingen geviseerd worden door een bepaald veiligheidsapparaat zal ook blijken uit dit

    onderzoek.

  • DANKWOORD

    Eerst en vooral wil ik mijn promoter, Prof. Dr. An Vranckx bedanken voor de vele suggesties,

    adviezen en bemerkingen bij het tot stand komen van deze masterthesis ondanks haar

    drukke agenda, alsook voor het bijbrengen van een beeld van Latijns-Amerika dat

    genuanceerder, hedendaagser en realistischer kan gezien worden dan dit vaak aanwezig in

    het algemene publieke bewustzijn. Daarnaast wil ik ook mijn moeder, Nadine Laporte, en

    Peter Dhaeyer bedanken voor het nazien van de layout van dit werk, en uiteraard voor de

    grote steun die zij reeds vele jaren betekenen. Daarnaast wil ik iedereen bedanken die heeft

    bijgedragen aan deze denkoefening, zij het door een luisterend oor aan te bieden, of door

    middel van talloze discussies en suggesties.

  • 1

    Inhoudstafel

    1. Inleiding ........................................................................................................................................................ 5

    2. Probleemstelling ........................................................................................................................................... 7

    3. Methodologie en vraagstelling .................................................................................................................... 12

    4. Geweld ........................................................................................................................................................ 14

    Hoe en waar wordt geweld opgemeten? ............................................................................................ 14 4.1.

    Het homicide cijfer per 100 000 inwoners als indicator van de mate van geweld ...................... 14 4.1.1.

    De rol van vuurwapens ............................................................................................................... 14 4.1.2.

    De geografische verspreiding van geweld. ................................................................................ 16 4.1.3.

    Colombia, Venezuela en Brazilië ............................................................................................... 20 4.1.4.

    De Caraïben en Jamaica ............................................................................................................ 21 4.1.5.

    Actoren en andere drijvers van geweld .............................................................................................. 21 4.2.

    Drugsvangsten als indicator voor drugtrafiek ............................................................................. 21 4.2.1.

    Is internationale cocaïnetrafiek een inherente drijver van crimineel geweld? ............................ 22 4.2.2.

    4.2.2.1. Cocaïne trafiek in Centraal-Amerika ................................................................................... 22

    4.2.2.2. Zuid-Amerika ...................................................................................................................... 27

    4.2.2.3. Conclusie ............................................................................................................................ 29

    De Noordelijke Driehoek en de rol van straatbendes in het grootstedelijk vuurwapengeweld .. 30 4.2.3.

    4.2.3.1. Wat zijn jeugdbendes? ....................................................................................................... 30

    4.2.3.2. Geschiedenis van de Centraal-Amerikaanse mara ............................................................ 31

    4.2.3.3. Karakteristie van de Centraal-Amerikaanse maras ............................................................ 35

    4.2.3.4. De maras als voornaamste oorzaak van het geweld in de Noordelijke Driehoek? ............ 38

    4.2.3.5. Conclusie ............................................................................................................................ 39

    5. De rol van de staat ..................................................................................................................................... 41

    Het belang van incalculeren van de rol van de staat.......................................................................... 41 5.1.

    Staatsopbouw en governance: een analytisch middel ....................................................................... 42 5.2.

    Wat vertellen de indicatoren Rule of Law en Control of Corruption aangaande het geweld in 5.3. Centraal-Amerika? .......................................................................................................................................... 44

    Op welke manier kunnen de scores op Rule of Law en Control of Corruption gebruikt worden bij 5.3.1. het verklaren van geweld in Centraal-Amerika? ......................................................................................... 44

    Evaluatie van de indicatoren voor Centraal-Amerika ................................................................. 45 5.3.2.

    Evaluatie voor vergelijkbare Zuid-Amerikaanse landen ............................................................ 47 5.3.3.

    Evaluatie van bruikbaarheid van governance factoren Rule of Law en Control of Corruption in 5.3.4. het verklaren van de rol van de staat in het geweld. .................................................................................. 50

    Analyse van het Centraal-Amerikaans geweld gebruik makend van de governance factoren. . 52 5.3.5.

    Ter illustratie: Nicaragua, de Noordelijke Driehoek en institutionele hervormingen ................... 54 5.3.6.

    6. Conclusie .................................................................................................................................................... 56

    7. Referentielijst .............................................................................................................................................. 59

    8. Bijlagen ....................................................................................................................................................... 64

  • 2

    Lijst van Figuren

    Figuur 1 : Trends in homicidecijfer van Centraal-Amerikaanse landen tussen 1995-2010. Data afkomstig

    van het UNODC (2011). ....................................................................................................................................... 8 Figuur 2: Trends in homicidecijfer voor Mexico tussen 1995 en 2010. Data afkomstig van het UNODC

    (2011). .................................................................................................................................................................. 9 Figuur 3: Trends in homicidecijfer voor Costa Rica. Data afkomstig van het UNODC (2011). ............................ 9 Figuur 4: Trends in homicidecijfer voor Panama tussen 1995 en 2010. Data afkomstig van het

    UNODC(2011). ..................................................................................................................................................... 9 Figuur 5: Trends in het Homicidecijfer per 100000 inwoners voor Mexico en Panama in de periode 1995-

    2010. Data afkomstig van het UNODC (2011). .................................................................................................. 15 Figuur 6: Trends in het percentage van het aantal moorden gepleegd met een vuurwapen (Costa Rica,

    Nicaragua en El Salvador niet weergegeven wegens onvoldoende cijfermateriaal). Data afkomstig van het

    UNODC (2011). ...............................................