Get connected nr 7

of 28/28
Groen, gezond & slim Groen: De circulaire economie komt eraan Slim: Amersfoort nu nóg breder Dubbelinterview Jacqueline Cramer & Dennis Christmas NR 7 | JAN 2014 Get Connected EEN UITGAVE VAN DE ECONOMIC BOARD UTRECHT 7
  • date post

    31-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    220
  • download

    1

Embed Size (px)

description

Het zevende nummer van ‘Get Connected’ is verschenen! Dit nummer, dat in een nieuw jasje is gestoken, heeft als thema ‘Groen, Gezond & Slim’. Dit zijn eveneens de drie prioriteiten van de Economic Board Utrecht. In onze ‘transformatie’ naar een nieuwe economie belichten we in dit nummer een aantal van onze initiatieven, waaronder Circulaire Economie, Wonen zonder Zorgen en Colab.

Transcript of Get connected nr 7

  • 1Groen, gezond & slimGroen: De circulaire economie komt eraanSlim: Amersfoort nu ng brederDubbelinterview JacquelineCramer & Dennis Christmas

    NR

    7 |

    JAN

    201

    4Get Connected

    EEN UITGAVE VAN DE ECONOMIC BOARD UTRECHT

    7

  • 23 VoorwoordEBU-voorzitter Henk Broeders

    4 Vrij geluidUtrecht moet rood-witter wordenAndr van der Zande (RIVM)

    6 GroenDe circulaire economie komt eraan

    10 GezondWonen zonder Zorg(en)

    14 SlimAmersfoort nu ng breder

    18 Innovation Day 2013Bruisen in een tandpastafabriek

    20 Estafette-interviewGeen liefdadigheidAnne en Marieke Heinsbroek, oprichtersvan SodaProducties

    22 DubbelinterviewDennis Christmas (Prinses Mxima Centrum) Jacqueline Cramer (Utrecht Sustainability Institute)

    25 EBU Update600 Bedrijven nodig

    27 Agenda & Colofon

    Inhoud

    Wonen zonder Zorg(en)

    Andr van der Zande (RIVM)

    Ton Logtenberg (HUB)

    Innovation Day 2013

    Jacqueline Cramer (USI)

    Marieke Heinsbroek (SodaProducties)

    Cover: Innovation Day 2013

  • 3Heeft u ook zon positieve start van het nieuwe jaar? Er zit een voor-zichtige stijgende lijn in belangrijke economische indicatoren. Er is

    weer economisch optimisme. Dat zorgt er-voor dat vertrouwen en lef terugkeren. In die zin heb ik Innovation Day 2013 ervaren als het juiste evenement op het juiste tijdstip. Ik proefde optimisme, ondernemerschap en vertrouwen in de toekomst onder de 800 bezoekers, waarvan het overgrote deel ondernemers.

    De Prodentfabriek in Amersfoort vormde op 11 december het inspirerende decor voor Innovation Day 2013. Een verlaten fabriek op een in verval geraakt industriegebied werd een bruisende evenementenlocatie. In meer dan twintig workshops klonk de inspiratie door. Inspiratie die ons voedt om - net zoals de voormalige tandpastafabriek - te transfor-meren naar een nieuwe economie.Verschillende organisaties gaven tijdens Innovation Day een kijkje in hun keuken. En lieten ons zien hoe ze slim inspelen op de kansen die toenemende grondstof-fenschaarste ons biedt, hoe ze innovaties ontwikkelen waarmee we langer in goede gezondheid kunnen leven of hoe we slim-mer van de digitalisering kunnen profiteren.

    Voor dit jaar zie ik drie prioriteiten voor de EBU om verder te werken aan de nieuwe, groene, gezonde en slimme economie. Ten eerste: beter opleiden voor de toe-komst. Nu al zien we in sectoren moeilijk vervulbare vacatures ontstaan, ondanks oplopende werkloosheid. Het is zaak om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter

    bij elkaar te brengen door cross-sectorale competenties en ondernemerschap te creren. Daar profiteren zowel werkgevers als werknemers van.

    Ten tweede zijn er talloze kansen om ons innovatiepotentieel beter te benutten. We blijven als regio nog altijd achter met geld verdienen aan vernieuwende producten en diensten, ondanks onze excellente kennis-basis.

    En ten derde moeten we onszelf beter verkopen en aanprijzen. We zijn de meest competitieve regio van Europa. Dat kunnen we nationaal en internationaal veel meer in ons voordeel gebruiken. Bijvoorbeeld bij het aanboren van nieuwe markten en het aangaan van strategische partnerschappen.

    Wij zijn er als Economic Board Utrecht om ondernemers te verbinden, samenwerking te versterken en verandering te versnellen. Dankzij uw inspiratie en met hulp van vele partijen hebben we in 2013 elf initiatieven (met een potentile economische impact voor de regio van 50 miljoen euro uitgelokte investeringen en 500 banen) ondersteund. Drie initiatieven vindt u uitgebreid terug in dit magazine, dat zelf ook in een nieuw jasje is gestoken. Voor mij is dit slechts het begin. Ik wens u veel leesplezier en een succesvol 2014 toe!

    Henk Broeders, voorzitter Economic Board Utrecht

    Op weg naar een nieuwe tijd

    VOO

    RW

    OO

    RD

  • 4De onderdelen van het Healthy Urban Living bestonden al, ook elders in de wereld, maar de samenhang

    van de onderdelen is uniek. Wat ook bijzonder is, is dat we het onderwerp stedelijke gezondheid op drie niveaus benaderen: dat van de burger, de wijk en de metropool. Nu gaat het nog om een virtueel centrum, het heeft zelfs geen rechtspersoonlijkheid. Maar er is commit-ment van de deelnemers om er een fysiek instituut op het Utrecht Science Park van te maken. Ik schat dat het over een jaar of vier vijf zo ver is. In zon instituut voegen we onderzoek en educatie samen en creren we een frontoffice waarmee je aan de wereld kunt laten zien wat je doet. Dat is niet voor het publiek bedoeld, maar voor samenwerkingspartners, klanten en promovendi.Ik hoop en verwacht dat rond het kennis-centrum nieuwe bedrijvigheid ontstaat. Op het niveau van de burger kun je denken aan de productie van mobiele applicaties waarmee je in een stedelijk gebied een gezonde wandeling kunt plannen. Die geeft dan real time informatie over zaken

    als geluidsoverlast, smog en fijnstof, zodat ook bijvoorbeeld COPD-patinten probleemloos kunnen wandelen. Op wijkniveau gaat het om zaken als hitte-stress: hoe voorkom je dat er in warme zomers veel bejaarden overlijden? Dat brengt bedrijvigheid met zich mee, zoals het vergroenen van daken en de aanleg van extra waterpartijen. Op macroniveau denk ik dat het kenniscentrum grote adviesbureaus kan aantrekken, die samen met beroemde Nederlandse architecten bij grote nieuwe stedelijke ontwikkelingen betrokken zijn.

    Het is mooi dat Utrecht opnieuw als de regio met het beste vestigingsklimaat in Europa uit de bus is gekomen. Maar als je de resultaten van de EU Regional Com-petitiveness Index goed bestudeert, zie je dat we bij alle indicatoren tot de subtop behoren en nergens echt in uitblinken. We

    zijn een soort hoogvlakte, wat we missen is een Mount Everest. De vraag is of dat goed blijft werken. Ik denk van niet. Ons profiel is niet scherp genoeg. Iedereen weet dat het profiel van Wageningen door de landbouw groen is en dat van Delft blauw, door het water. Wij moeten ons meer als rood-wit profileren: rood voor het stedelijke en wit voor het medische. Lachend: Toevallig zijn dat ook de kleuren van de stad Utrecht, dus die heb ik alvast achter meDat we ons op twee terreinen profileren, is geen probleem. Integendeel: juist op de grensvlakken gebeuren vaak spannende dingen. Een gezond stedelijk leefklimaat omvat allerlei componenten. Je hebt het dan over buurtwerk, nieuwe gebouwen, aanpassing van de omgeving; het hele stedelijke weefsel van wonen, leren en werken.

    Economische kansenOf je profileren op stedelijke gezondheid grote economische kansen biedt? De verwachting is dat over niet al te lange tijd 80 procent van de wereldbevolking in een stedelijk gebied woont. Vroeger waren de steden gezonder dan het platteland, maar

    Andr van der Zande (RIVM)Utrecht moet rood-witter worden

    Op 12 november 2013 was de aftrap van het kenniscentrum Healthy Urban Living. Nu is dat alleen nog een samenwerkingsverband van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), de Nederlandse organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek TNO, de Universiteit Utrecht en het toegepaste kennisinstituut Deltares, maar over een paar jaar komt er een fysiek centrum. Andr van der Zande, directeur-generaal van het RIVM en EBU-boardlid, ziet het als een belangrijke stap om van Utrecht een internationaal vermaarde kennisregio rond stedelijke gezondheid te maken.

    We missen een Mount Everest

  • 5VR

    IJ GE

    LUID

    dat is al lang niet meer zo. De exportmo-gelijkheden zijn bij stedelijke gezondheid dus misschien nog wel groter dan die bij water. Binnen de EBU woedt hier geen stam-menstrijd over. Op een hoger abstractie-niveau ziet men de keuze voor stedelijke gezondheid zitten. De andere boardleden vragen me wel: Andr, wat levert het op? Wat zijn de vervolgstappen en wat denk je dat daar uit komt? Ik kan daar natuurlijk niet meteen een helder beeld bij schetsen. Dit zijn langetermijnprocessen waarbij veel partijen betrokken zijn. Wat ik goed vind van Wageningen en Delft, is hoe zij aansluiting hebben gevonden met individuele ondernemers. En dat ze showcases dicht bij huis hebben. Als er een Chinese minister naar Delft komt, nemen ze hem mee naar een waterkering in Zeeland. En in Wageningen krijgt hij een computergestuurde orchideenkas te zien. Ik wil zon minister hier over een paar jaar graag een gezonde wijk laten zien, het liefst meteen ook met cijfers die be-wijzen dat de longziektes en sterfte er zijn afgenomen. Maar door allerlei verhuis-bewegingen en andere factoren die de gezondheid benvloeden, zal het moeilijk zijn om het effect van een gezonde wijk in harde cijfers aan te tonen, helemaal op de korte termijn. Toch hoop ik dat we over tien jaar op dit vlak een Mount Everest-score kunnen laten zien.

  • 6GROEN/GEZOND/SLIMDe circulaire economie komt er aan

    Verspilling, vervuiling, uitputting van energiebronnen en grondstoffen: hippiethemas? Niet meer sinds de econo-mische crisis van deze eeuw. De crisis heeft bedrijven de ogen geopend, zegt Jan-Paul Kimmel, sustainability manager Industry, Energy & Mining bij Royal Haskoning-DHV. Sectoren die aan de grond zitten, beseffen dat je niet naar de oude economie terug kunt, omdat die deel van het probleem was. Neem de bouw- en vastgoed-sector, die wordt geconfronteerd met leegstand, enorme afschrijvingen en faillissementen. Daar is het besef doorgebroken dat anno 2014 nieuwbouw en eenmalig gebruik niet meer de wegen zijn om te bewandelen. De tijdgeest is nu rijp voor de circulaire economie, een systeem gebaseerd op kringlopen. In een kringloop is een product niet vergankelijk, maar wordt het steeds opnieuw gebruikt, zo nodig in een andere vorm. Bij sloop of demontage gaan materialen die afbreekbaar zijn terug naar de natuur, de rest gaat weer naar de fabrikant. Een gebouw krijgt een nieuwe functie en andere gebruikers, of het wordt gedemonteerd en hergebruikt. Een circulaire economie springt anders met bezit om. Het product blijft van de fabrikant of deze neemt het na gebruik weer in. De gebruiker huurt of least het in de tus-sentijd. Economie en ecologie gaan in dit concept hand in hand. Afval bestaat niet meer. Het systeem werkt echter alleen als hier al bij het ontwerp van een product rekening mee wordt gehouden. Een smartphone bevat dan bijvoorbeeld geen zware metalen, is te demonteren, de onderdelen zijn zonder veel waardeverlies opnieuw te gebruiken en de restmaterialen goed te scheiden en om te smelten. Uiteraard vindt de (re)productie zo schoon mogelijk plaats. Voorwaarde is ook dat alle betrokken partijen (leveranciers van grondstoffen en onderdelen, fabrikanten, gebruikers) meedoen.

    Bedrijven krijgen in de circulaire economie een nieuwe rol. Zij moeten nauw samenwerken met alle partijen in de keten. Omdat de prestatie van het product voortaan de waarde ervan bepaalt, is het van het grootste belang dat bedrijven een hoge kwaliteit leveren. Hoewel veel ketens een (inter)nationaal karakter hebben, kunnen ook regionaal stappen gezet worden. Zo kunnen overheden, maatschappelijke organisaties, bedrijven en consumenten circulair gaan inko-pen. De gemeente Utrecht, de gemeente Amersfoort, de provincie Utrecht, het Universitair Medisch Centrum Utrecht, ASR en Royal HaskoningDHV hebben vorig jaar een belangrijke stap in die richting gezet. Hun voornemen is om in 2020 10 procent circulair in te kopen. Het gaat dan om diensten, producten en arbeid. Alleen al de drie overheden kopen jaarlijks voor ongeveer 1 miljard euro in, dus zo ontstaat meteen al een marktvraag van 100 miljoen euro. De Economic Board Utrecht faciliteert bij het tot stand komen van concrete inkoopcases, verbindt aanbieders en afnemers in een regionaal inspiratie- en kennisdelingsplatform en stimuleert de overgang van pilots naar een vanzelf-sprekende praktijk van circulair inkopen.De circulaire economie biedt kansen aan tal van ondernemingen. Het gaat niet alleen om het veranderen van producten. Jan-Paul Kimmel: Ik schat dat 80 procent van de bedrijvigheid op dit gebied op dit moment het bedenken van andere spelregels en businessmodellen betreft. Behalve duurzame fabrikanten, (de-)montagebedrijven, recyclers en schone transporteurs, zijn er organisaties nodig die zich met gedragsverandering bezighouden. Maar ook bedrijven die ketenmanagement uitvoeren, designers die mooie en slimme circulaire ontwer-pen maken en financile dienstverleners. Die laatsten moeten een antwoord zien te vinden op de vraag hoe je de kosten in een circulaire economie even-

    Maatschappelijke betekenis Economische impact

    Van lineair naar circulair: zo ziet de economische toekomst van de provincie Utrecht eruit. In een circulaire economie zijn producten en grondstoffen niet vergankelijk, maar worden ze hergebruikt. Biologische stoffen vloeien weer de natuur in, technische spullen gaan terug naar de fabrikant. Gebruik vervangt eigendom. De circulaire economie vergt een culturele, psychologische, technische en economische omslag, maar biedt ook grote kansen.

    FACTS & FIGURES

    De geschatte opbrengsten van een circulaire economie in Neder-land bedragen 7,3 miljard euro in 2020. Daarvan komt iets meer dan 1 miljard euro uit een toename van de dienstensector. Er zijn circa 54.000 banen mee gemoeid. Bron: TNO (2013), Kansen voor de circulaire economie in Nederland.

  • 7Circular Economy Lab 3:recycling van papier en karton

    Get Inspired: circulair inkopen,van denken naar doen

    CE BOOST camp 14 Circle Economy

    Agenda

    28jan

    8 mrt

    8/10mei

    verbinden

    versnellenverzilveren

    Projectfase Circulaire economie EBU

    InitiatievenDe EBU ondersteunt op het gebied van Groen: Hetregionaalenergieakkoord(verkenning

    mogelijkheden) NulopdeMeter,Maarssen(ontwikkeling

    plan van aanpak) Decirculaireeconomie,metspecifieke

    aandacht voor de gebouwde omgeving, reverse logistics, inkopen en circulaire economie voor dienstverleners

    wichtig over de keten verdeelt. Kimmel: In het algemeen geldt dat waar oude bedrijven het laten liggen of niet snel genoeg omschakelen, kansen zullen ontstaan. Maar dit zijn wel vaak kansen op de wat langere termijn. Je doet dit niet voor het snelle gewin. In sectoren die met schaarser wordende grondstoffen kampen, zoals de elektronicabranche (edelmetalen) en de kledingbranche (katoen), loont om-schakeling op korte termijn vaak wel al.

  • 8Treinbankpoef

    De Nederlandse Spoorwegen (NS) zetten hoog in op duurzaamheid. Afvalreductie, recyclen en upcyclen zijn daarbij sleutelwoorden. Onze treinen krijgen na vijftien jaar een revisie/moderniseringsbeurt zodat ze nog eens die periode meegaan, zegt Carola Wijdoogen, directeur Duur-zaam Ondernemen bij de NS. Het afval dat daarbij vrijkomt, wordt zoveel mogelijk hergebruikt. Van de bankbekleding worden bijvoorbeeld tassen en poefen gemaakt. Doel is om in 2017 80 procent van dit afval uit de werkplaats een nieuwe functie te geven. En als een trein het einde van zijn levensrit bereikt? Dan worden de afvalstromen gescheiden en zoveel mogelijk als grondstof hergebruikt. Daar houden we bij de aankoop van onze treinen al rekening mee.

    www.ns.nl

    Denkomslag

    Een duurzame spijkerbroek leasen voor 5 euro per maand en die na een jaar houden of inruilen zodat hij kan worden hergebruikt. Het vergt een mentaliteitsverandering, erkent Bert van Son, oprichter en eigenaar van Mud Jeans en bedenker van Lease a Jeans. Veel mensen koesteren hun spijkerbroek immers als een tweede huid. Maar we zijn verantwoordelijk voor onze eigen rommel. Er wordt jaarlijks 135 miljoen kleding verbrand, de fabricage van een spijker-broek vergt 8.000 liter water. Het circulaire jeansconcept trok al de aandacht van internationale media, waaronder The Wall Street Journal. En een jaar na de lancering pronken er 2.000 mensen in een spijkerbroek van Mud Jeans. Binnen-kort zal blijken hoeveel leasers de denkomslag van verbruik naar gebruik hebben gemaakt

    www.mudjeans.eu

    GROEN/GEZOND/SLIMParelsAfvalstromen verkleinen en scheiden, grondstoffen hergebruiken, upcyclen in plaats van recyclen: deze Parels benutten de kansen van de circulaire economie.

  • 9Bouwstoffenmijnen: dat zijn de twee voormalige ziekenhuizen St. Elisabeth en Lichtenberg volgens Buro BOOT uit Veenendaal. Het organiserend ingenieursbureau begeleidt in opdracht van de ge-meente Amersfoort het komende jaar de sloop van de gebouwen, waarbij voor alle materialen en onderdelen, van beton tot deur-kruk, een nieuwe, hoogwaardige bestemming wordt gezocht. Liefst lokaal, want dat scheelt CO2-uit-stoot. Zo wordt hergebruik kosten-dekkend en daarmee economisch interessant, aldus projectleider Harry Vlastuin.

    www.sloopelisabeth.nl www.slooplichtenberg.nl

    Bouwstoffenmijn

    Wat je inkoopt en de manier waarop je dat doet, kunnen belangrijke verande-ringskrachten in de samenleving zijn. Twee vijfde van onze begroting bestaat uit de in-koop van diensten, spullen en van werken, zoals de aanleg van bruggen. Wij letten bij inkoop steeds meer op milieueffecten, de sociale gevolgen en de toegankelijkheid voor lokale ondernemers. Circulair inkopen gaat nog een stapje verder: je zorgt dat je met je inkoop zo min mogelijk rotzooi in de samenleving achterlaat. Dat betekent dat je allereerst stilstaat bij de vraag of je echt nieuwe goederen nodig hebt en vervolgens alleen spullen inkoopt die herbruikbaar zijn. Dit willen we met zoveel mogelijk gemeenten, bedrijven en instel-lingen doen. Dan heb je echt inkoopkracht.

    Mirjam de Rijk, wethouder van Financin, Economische Zaken, Milieu en Openbare Ruimte in Utrecht en EBU-boardlid

    CONTACTLucas Simons is kwartiermaker Circulair inkopen voor de EBU. Irene ten Dam is domeinexpert Groene economie. Het EBU-pro-ject Circular Procurement probeert circulair inkopen te verankeren in het inkoopbeleid van overheden. Hierbij wordt samenwerking gezocht met bestaande initiatieven, zoals Circle Economy, De Groene Zaak, het Utrecht Sustainability Institute, MVO Nederland en, bovenal, het regionale bedrijfsleven. Ontwikkelt u als onder-nemer al circulaire concepten? Heeft u relevante inkoop-, fiscale of juridische expertise en/of wilt u aansluiten bij het netwerk rond dit initiatief? Neem dan contact op met Irene ten Dam via [email protected], 06-33679256 of met Lucas Simons via [email protected]

  • 10

    GROEN/GEZOND/SLIMWonen zonder zorgen

    Het aantal 65-plussers groeit snel: landelijk waren het er eind 2012 al 2,7 miljoen, in 2040 zijn dat er twee keer zo veel. De tendens is nu al dat ouderen minder vaak naar verzorgingshuizen gaan. Het kabi-net zet erop in om die ontwikkeling te versterken. Lichte intramurale zorgvormen verdwijnen, ouderen moeten zich thuis door een grotere zelfredzaamheid, extra voorzieningen, woningaanpassingen en hulp van mantelzorgers zien te redden.Dit leidt tot een grote vraag naar passende huis-vesting. In de provincie Utrecht bedraagt het tekort aan geschikte woningen nu al 4.000. Dat zal oplopen naar 50.000 in 2040. Wel zijn er grote regionale verschillen: in Nieuwegein en Houten zal relatief meer moeten gebeuren dan in de stad Utrecht. De gemeenten, die vanaf 2015 (deels) verantwoordelijk zijn voor de zorg aan thuiswonende ouderen, zullen samen met de doelgroep, zorgaanbieders en be-drijven in deze nieuwe behoefte moeten voorzien. De Economic Board Utrecht (EBU) en de Kamer van Koophandel Midden Nederland zijn een project begonnen om dit proces aan te jagen: Wonen zonder Zorg(en). Ook het midden- en kleinbedrijf, woningcorporaties, de gemeenten in de regio Utrecht, Aedes-Actiz, het Kenniscentrum Wonen-Zorg en de Kamer van Koophandel Gooi-, Eem- en Flevoland doen mee. De ambitie is om in 2014 alle partijen per regio met elkaar in contact te hebben gebracht. Met Wonen zonder Zorg(en) kan Utrecht koploper worden op het gebied van gezond leven en diensteninnovatie.

    Ondanks de crisis en bezuinigingen blijft ouderenzorg en -huisvesting door de snel toenemende vergrijzing een forse groeimarkt. De omvang van de nieuwe markt, die ontstaat door de decentralisatie van de ouderenzorg en het opheffen van de lichtere intramurale zorg, is alleen al voor de provincie Utrecht becijferd op maximaal 4 miljard euro (zie Facts & Figures).Deze veranderde markt kent een ander soort vraag woningen aanpassen in plaats van tehuizen bouwen en andere opdrachtgevers. Want in plaats van zorginstel-lingen en verzekeraars, schakelen gemeenten, woningcorporaties en burgers voortaan bedrijven in voor hun zorgbehoeften.

    De nieuwe vraag omvat globaal drie segmenten:- Bouwkundige aanpassingen (drempels weghalen, steunbeugels aanbrengen,

    kamers aanbouwen voor mantelzorgers, woningindeling veranderen)- Domotica oftewel huisautomatisering (zorgen dat gehandicapten vanuit hun

    stoel de gordijnen open en dicht kunnen doen) - Informatie- en communicatietechnologie (voor verbinding met hulpverleners,

    voor sociale contacten, om alarm te kunnen slaan en om boodschappen te bestellen).

    Maatschappelijke betekenis

    Economische impact

    Ouderen blijven langer thuis wonen, ook als zij zorg nodig hebben. Dat vergt een ander soort zorg en een ander soort huisvesting. Gemeenten en burgers zijn daar vanaf 2015 zelf verantwoordelijk voor. De nieuwe woon- en zorgmarkt biedt het bedrijfsleven grote uitdagingen en kansen. Hoe staat het ervoor met het levens-loopbestendige wonen in de provincie Utrecht?

    Markt van 4 miljardDe aanleg van domotica in een woning vergt een investering van 8.000 tot 20.000 euro. Voor bouwkundige aanpassingen wordt uitgegaan van 10.000 tot 65.000 euro per woning. Bij 50.000 woningen betekent dit in de provincie Utrecht een totale investering van 396 miljoen tot 4 miljard euro.Bron: Estea/Investeringsagenda tot 2040 voor wonen en zorg in de provincie Utrecht, april 2013.

    FACTS & FIGURES

    Film: Nieuwe Oude Dagwww.youtube.com/watch?v=dGH3F72CFVc

  • 11verbinden

    versnellenverzilveren

    Projectfase Wonen zonder Zorg(en) EBU

    Er is behoefte aan maatwerk en, vanwege de kosten, eenvoudige, modulaire oplos-singen (zie Parels). Ouderen, gemeenten, woningcorporaties en bedrijven zullen de vraag samen met deskundigen nader moeten invullen.De Kamer van Koophandel stelt dat juist kleinere lokale installatie- en bouwbedrijven, die door de crisis zwaar getroffen zijn, kunnen profiteren. Dat geldt ook voor adviesbureaus en zorgondernemers. Voor-waarde is wel dat zij in staat zijn in te spelen op de veranderde behoeften en de nieuwe opdrachtgevers. Dat betekent onder meer: innovatief zijn, kunnen samenwerken (co-creatie) en een consumentgerichte aanpak.

    Gesignaleerd

    DeZorg/tech-incubatorbeoogthetonder-nemerschap te bevorderen van jongeren die een bedrijf willen opzetten op het snijvlak van techniek en zorg. Dit is een initiatief van ROC Midden Nederland, het Antonius Ziekenhuis, de provincie Utrecht en de gemeente Nieuwegein.

    Ouderenproberenzelfviazorgcopera-ties voorzieningen in stand te houden, (goedkope) nieuwe zorgdiensten op te zetten en een sterke partij te vormen ten opzichte van overheden en bedrijven. Een goed voorbeeld is de eind 2012 opge-richtecoperatieAusterlitzzorgt.

    DeStichtingNieuweOudeDag,een initiatief van PGGM, UVIT, Espria en Twynstra Gudde, wil de noodzaak van toekomstbestendig wonen onder de aandacht brengen, er oplossingen voor vinden en partijen bij elkaar brengen. Dit alles in nauwe samenwerking met de EBU. Zie: www.nieuweoudedag.nl.

    Een zorgbestendige woonmarkt in de regio: wat zijn de kansen? Bijeenkomst in Nieuwegein.

    Film: Nieuwe Oude Dagwww.youtube.com/watch?v=dGH3F72CFVc

  • 12

    Plug-and-play

    Innovatieve eenvoud: zo zou je de MyCuby kunnen omschrijven, een bijzondere creatie van ontwerp-bureau WeLLDesign uit Utrecht. Dit modulaire badkamersysteem geproduceerd en op de markt gebracht door Timmerfabriek De Mors Rijssen wordt op maat samengesteld, in een doos geleverd en kan in een halve dag in elkaar worden gezet door n installateur. Dat scheelt al snel een paar duizend euro, zegt Mathijs van Dijk, directeur van WeLL-Design. De onderdelen kun je telkens opnieuw configureren als je levensomstandigheden verande-ren. Dat maakt de badkamer ook heel geschikt voor aangepast wonen. Het is nog maar het begin: Er zijn nog veel meer bouwproducten die zich lenen voor een individuele plug-and-play-aanpak in combinatie met serieproductie.

    http://welldesign.com

    Fijngevoelig

    Het Utrechtse bedrijf GreenPeak gooit internationaal hoge ogen met ZigBee, een fijngevoelige draadloze technologie waarmee via sensoren apparatuur, licht en verwarming op maat kunnen worden geregeld. Het biedt grote toepassingsmogelijkheden op het gebied van veiligheidssystemen, energiebesparing en de thuiszorg voor ouderen, vertelt Elly Schietse van GreenPeak. Zo kan via een bewegingsdetector direct worden opgemerkt wanneer iemand gevallen is of niet op zijn of haar vaste tijdstip is opgestaan. Zelfs medische informatie, zoals bloeddruk en hart-slag, is in principe op afstand te monitoren.

    www.greenpeak.com

    GROEN/GEZOND/SLIMParels Innovatief maatwerk en een consumentgerichte aanpak: deze drie Parels bieden slimme woonoplossingen die zorg-behoevenden zelfredzamer maken in hun eigen huis.

  • 13

    Door je toekomstige woning lopen, ruimtes aanpassen en inrichten naar je eigen wensen en behoeften nog voor-dat er een steen is gelegd Het kan in Nieuwegein bij het Wooniversum, waar potentile kopers met behulp van virtual reality-technieken door hun droomwoning worden geleid. Luxe ten top voor de veeleisende woonconsument? Nee hoor, stelt officemanager Karin den Besten van

    het experience center, een initiatief van bouwbedrijf VolkerWessels: De markt is sinds de crisis veranderd: woningkopers willen meer inzicht, eigen inbreng en service. Met virtual reality kunnen zij veel beter dan via een bouwtekening beoorde-len of en zo ja, hoe hun woning aangepast moet worden.

    www.wooniversum.nl

    Prefab voorbij

    Door de decentralisaties van het Rijk in combinatie met een toenemende vergrij-zing, ontstaat een grote maatschappe-lijke opgave om mensen zo lang mogelijk veilig en prettig thuis te laten wonen, ondersteund met de benodigde zorg. Het bedrijfsleven, overheden en andere maat-schappelijke partners moeten deze opgave samen verwezenlijken. De primaire rol van de EBU is het stimuleren en faciliteren van crossovers, om zo het maatschappelijke belang te verbinden met het economische nut. Het uiteindelijke doel is de zorg beter, goedkoper en toegankelijker te maken.

    Mirjam van t Veld, burgemeester Stichtse Vecht en EBU-boardlid.

    De EBU ondersteunt de volgende initiatie-ven op het gebied van Gezond leven: Gemeentelijkeregierol:bundelingvan

    de lokale vraag (decentralisatie zorg) HetEuropeanCenterforPersonalised

    Health and Selfmanagement (eUcePS)NieuweOudeDag WonenzonderZorg(en) BestuurdersnetwerkZiekenhuizen

    regio Utrecht HealthyUrbanLiving(stedelijkgebied

    leefbaar maken) GrowingGames(toegepastegames

    voor zorg, veiligheid en onderwijs)

    Binnen het project Wonen zonder Zorg(en) staan de volgende activiteiten gepland:* Begin februari 2014 vervolgbijeen-

    komst ondernemers Amersfoort* Eind februari 2014 informatiebijeen-

    komst gemeente Veenendaal

    Laat u informeren en inspireren!

    Agenda en activiteiten

    CONTACTBouwbedrijven, domotica-leveranciers, installatiebedrijven, ouderenbonden, wijk-verenigingen, woning-corporaties, overhe-den: iedereen die wil meewerken aan de ontwikkeling van nieuwe perspectieven en business cases in het kader van Wonen zonder Zorg(en), kan contact opnemen met Doret Brandjes, 06-51532055 of [email protected] Zij ondersteunt samen met Yolanda Gagliardi (zorg en medisch) en Freek van Muiswinkel (life sciences) de EBU op het domein Gezond leven: slimme, efficinte en gepersonaliseerde zorg.

  • 14

    GROEN/GEZOND/SLIMAmersfoortBreed nu ng breder

    Hoe breng je breedbanddiensten bij burgers, bedrijven en instellingen aan de man op zon wijze dat iedereen ermee overweg kan en er iets aan heeft? Dat was kort gezegd de gedachte achter AmersfoortBreed. De gemeente zag in breedband een bron van innovatie. En had het goed, want Amersfoort levert nu, na afloop van het project, ook al slimme diensten aan andere regios. Een van de eerste vruchten van AmersfoortBreed was de MediaHub (zie Parels op pagina 12) waarmee het digitale tv-kanaal De Glaset kon starten. Daarmee wist de kleine kern Hooglanderveen zijn eigen identiteit te behouden toen de wijk Vathorst oprukte. Meer dan 50 procent van de inwoners kijkt inmiddels dagelijks naar De Glaset. Ook specifieke doelgroepen worden bediend door AmersfoortBreed. Zo zet zorginstelling Amerpoort met behulp van de MediaHub een mediatheek op voor clinten met een verstandelijke beperking. De content kan worden aangepast aan de zwaarte van de handicap. Mark Brenninkmeijer van Doelgroep.TV, dat meehielp deze diensten op te zetten, noemt eenvoud en toegan-kelijkheid de kracht van de MediaHub. Dat geldt ook voor de andere onderdelen van AmersfoortBreed. Wat lastig en intelligent is, drukken we naar de achtergrond. Alles moet makkelijk bediend kunnen worden, ook door vrijwilligers. Mede daardoor kunnen gebruikers in een vroeg stadium bij de ontwikkeling van een dienst worden betrokken. Een andere kracht is dat de regie bij de deelnemende organisaties ligt. Ik spreek altijd van het zandlopermo-del, zegt Brenninkmeijer. Bovenin de zandloper komt de content binnen, onderin zitten de gebruikers. Daar tussenin vervullen de deelnemende organisaties de rol van regisseur.

    Tijdens Innovation Day 2013 lanceerden de Economic Board Utrecht en de gemeente Amersfoort het CoLab Diensteninnovatie, een werkplaats waar over-heden, bedrijven en instellingen nieuwe diensten ontwikkelen en kennis delen. Maatschappelijke doelen (informatie ontsluiten, betere zorg) en zakelijke doelen (bedrijvigheid stimuleren) lopen hierbij naadloos in elkaar over. Er zijn raakvlakken met de andere EBU-speerpunten, zoals gezondheid/slimmere zorg. Mark Brenninkmeijer: Met een zorghub kun je bijvoorbeeld informatie efficinter en goedkoper bij clinten brengen: via schermen in de hallen van verzorgingshuizen, websites, sociale media en eigen tv-kanalen. Samzo, een initiatief van de Eemlandse zorgorganisatie Beweging 3.0, is hier-mee al bezig (zie Parels). De genoemde initiatieven hebben Amersfoort in de top van slimme Neder-landse gemeenten gebracht. De MediaHub en het initiatief Erfgoed op de kaart (zie Parels) zijn al naar andere regios gexporteerd. De regio Utrecht, met zijn hoogwaardige diensten en sterke creatieve sector, kan volgens de EBU als geheel van deze ontwikkeling profiteren. De bedoeling is om de aanpak van AmersfoortBreed op te schalen via het CoLab Diensteninnovatie. Dit gaat best practices op het gebied van de diensteninnovatie bundelen en zal relaties leggen met onderwijs- en onderzoeksinstellingen. Kern van de aanpak is steeds dat de partijen samen stapje voor stapje leren en innovatieve digitale diensten doorontwikkelen, met een grote rol voor de eindgebruikers en bedrijven, instellingen en overheden als zogenoemde launching customers. Dit verkleint de (investerings)risicos en vergroot de acceptatie.

    Geschiedenis Toekomst

    Eenvoudig en goedkoop digitale diensten ontwikkelen, aanbieden, delen en verspreiden. Dat beoogde en verwezenlijkte het project AmersfoortBreed. Nu is de regio Utrecht aan de beurt. Burgers, instellingen n bedrijven profiteren.

    Van de opschaling van het CoLab Diensteninnovatie naar de regio Utrecht wordt op middellange termijn het volgende verwacht:- enkele honderden nieuwe banen- 20 25 miljoen euro aan publieke en private vervolginvesteringen - ontwikkeling van nieuwe diensten die bijdragen aan de vergroening

    van de economie en aan een gezond leven.

    Gebaseerd op resultaten project AmersfoortBreed 2011/2012

    FACTS & FIGURES

  • 15

    De EBU ondersteunt de volgende initiatie-ven op het gebied van Slim:

    LanceringvanhetCoLabenverschillendedienstenprogrammas in vier vijf grotere plaatsen in de regio

    StartvanhetprocesomUtrechtte positioneren als Europese demonstrator region voor dienstenontwikkeling

    GrowingGames(toegepastegamesvoorzorg en onderwijs)

    SmartMobility-data

    AndersopWeg(innovatievedienstenomfiles te verminderen)

    Kredietunie(nieuwekredietfaciliteitvoorhet mkb)

    Activiteiten

    Mark Brenninkmeijer van Doelgroep.TV

    verbinden

    versnellenverzilveren

    Projectfase CoLab Diensten-innovatie

    EBU

  • 16

    Slim en simpel

    Terwijl elektronicagiganten nog volop sleutelen aan een goede smart TV en redacties worstelen met hun multimediastrategie-en, lanceerde het jonge bedrijf Doelgroep.TV een eenvoudig lokaal medianetwerk waarmee zon beetje alles kan. Geen technisch gedoe of beperkingen: supersimpel, vat bedenker Tim Hanssen de MediaHub Amersfoort samen. Bedrijven, scholen, de gemeente, erfgoedinstellingen en burgers kunnen er fotos, videos, nieuws en artikelen in uploaden. Die ver-spreiden ze vervolgens via hun media naar keuze (websites,televisie, sociale media, schermen, mobiele en TV-apps). De deelfunctie is uniek. De aanbieder filtert de aangeboden con-tent zodat je nog wel de bomen door het bos ziet. De dienst is in Amersfoort zon succes dat een opschaling naar Utrecht MediaHub Utrecht al op stapel staat.

    www.doelgroep.tv/page/dgtv/7/mediahub/

    Samen zorgen

    De participatiesamenleving komt dichterbij met het interac-tieve internetplatform Samzo (samen zorgen). Met deze co-creatie van diensteninnovator Ideate, applicatiebouwer Enrise en zorgorganisatie Beweging 3.0 kunnen clinten, mantelzor-gers en professionele zorgverleners online met elkaar overleg-gen en afspraken maken. De zorgverlener neemt niet langer de regie over, maar biedt meer ondersteuning aan de clint en diens informele zorgnetwerk, schetst Esther Marskamp van Beweging 3.0 de veranderingen in de thuiszorg. Een digitale dienst als Samzo faciliteert en versnelt die omschakeling. De toekomst? Een uitbreiding naar andere gemeenten en zorg-aanbieders en een koppeling met bijvoorbeeld vrijwilligersban-ken en zorgverzekeraars: de mogelijkheden zijn talrijk.

    www.beweging3.nl/samzo

    GROEN/GEZOND/SLIMParels Slimme digitale diensten via de kabel voor iedereen: dat was de missie van AmersfoortBreed. Deze drie parels namen het voortouw. Volgende stap: uitbreiding naar de regio Utrecht en andere gemeenten.

  • 17

    Voor archieven en andere erfgoedinstel-lingen is het digitale tijdperk een godsge-schenk: al die kwetsbare historische stuk-ken kunnen online gemakkelijk, veilig en in de juiste context voor een breed publiek ontsloten worden. Archief Eemland nam het initiatief voor Amersfoort op de kaart, inmiddels opgeschaald naar Erfgoed op de kaart. Op een digitale kaart voor web

    of smartphone zijn verschillende locaties gekoppeld aan een schat van interactieve cultuurhistorische informatie. En via de applicatie ErfgoedTV bladert de historischgenteresseerde televisiekijker thuis op zijn gemak door de 45.000 fotos uit de foto-collectie van het archief.

    www.erfgoedopdekaart.nl

    Erfgoed voor iedereen

    Het is mijn persoonlijke missie om bedrijven in het CoLab bij elkaar te brengen om crossovers te realiseren. Nog niet veel bedrijven kennen dit initiatief, maar in 2014 brengt de Economic Board Utrecht dit in de gehele regio Utrecht onder de aandacht. Samenwerking in het CoLab leidt tot inspiratie en daardoor tot innovatie en economische ontwikkeling.

    Pascale Broks, adviseur directie Xcellent ICT Groep en EBU-boardlid

    We leven in een tijd waarin slimme oplos-singen nodig zijn voor complexe problemen. Vroeger waren de ogen gericht op de politiek en bestuurders, nu kijken we hoopvol naar de kracht van de samenleving en van on-dernemers. Terecht, want daar zit werkelijke creativiteit en innovatie. In het CoLab komen de krachten van het bedrijfsleven, instellingen en de overheden samen. De ervaringen van de afgelopen jaren binnen Amersfoort tonen aan dat dit werkt. Ik ga die overtuigende verhalen delen met partners in de regio.

    Lucas Bolsius, burgemeester Amersfoort en EBU-boardlid

    CONTACTDiensteninnovatie is 21e-eeuws ondernemerschap. De missie van het CoLab is om maatschappelijke uitdagingen om te zetten in kansen voor bedrijven. Overheden, bedrijven en maatschappelijke instellingen worden nadrukkelijk uitgenodigd om als launching customer te participeren.U kunt contact opnemen met Jouko Huismans, [email protected]

    Binnen de EBU is Jan Wester de deskundige op het domein Slim. Hij legt verbindingen (onder meer nieuwe partners, verbreding naar andere domeinen, publiek-privaat), laat versnellen (kan de EBU een zetje geven, is er exposure nodig?) en helpt verzilveren (opschaling naar (inter)nationaal, nader netwerken). Contact: [email protected]

  • 18

    Een maand geleden was dit nog een desolate plek, nu is het een bruisende hotspot. Toen we hier des-tijds gingen kijken, was

    het bitter koud en zat er geen dak op het gebouw. Het is kenmerkend voor de regio dat we dit voor elkaar hebben gekregen.EBU-directeur Ton van Mil spreidde een mengeling van trots en verbazing ten toon bij de aftrap van Innovation Day 2013. In de fabriekshal dreunden nog niet zo lang geleden de machines. Met behoud van de industrile sfeer was nu een fraaie congresruimte gecreerd. Spoot eerst de tandpasta uit de tubes, nu was het de creativiteit, zei dagvoorzitter Jim Stolze. De toekomstvisie van Wim van Rooijen en Jan Henk Bouman van Fountainheads prikkelde. In 2040 heeft de computer onze denksnelheid ingehaald en vijf jaar later zelfs die van alle wereldbur-gers tezamen. Adapt or die, is het nieuwe adagium. Van Rooijen zei thuis met een 3D-printer brilmonturen te willen printen die passen bij elke gelegenheid. Met een verwijzing naar het faillissement van het ooit zo innovatieve Kodak besloot Bouman: Ga op zoek naar je great unknown. En pas op voor je Kodakmoment.Het zeer gemleerde publiek hing aan de lippen van Daniel Ropers, de mana-ging director van Bol.com, met 4 miljoen klanten inmiddels de grootste winkel van Nederland. Sinds 2011 zet Ropers zijn verkoopkanalen ook open voor concurren-ten. Dat doen we omdat we klanten het beste willen geven, ook als wij dat niet zelf kunnen doen. De komst van Amazon.com

    naar Nederland deert hem niet. Mensen stappen niet over als zij niks beters te bieden hebben. En mochten we niet langer de beste zijn: dan is het goed dat er iets beters komt. Ropers hield het publiek met statistische grapjes scherp. Het handjevol mensen in de zaal dat de hand opstak bij zijn vraag wie bereid zou zijn om 1.000 euro verlies te nemen bij kop of munt gooien, zou hij niet aannemen bij Bol.com. Maar je mag bij ons wel 600 keer kop of munt gooien. Want naarmate het aantal trekkingen toeneemt, wordt de kans op verlies steeds kleiner. Het is uw taak om dit soort basis-statistieken te begrijpen en zo innovatie te stimuleren. Doe vooral veel deelexperi-menten en ga gewoon door.

    DuurzaamheidsprijsHerman Wijffels, hoogleraar Duurzaam-heid en Maatschappelijke Verandering aan de Universiteit Utrecht en verbonden aan het Utrecht Sustainability Institute, reikte de Duurzaamheidsprijs uit. Deze jaar-lijkse prijs van het Netwerk Utrecht2040 is bedoeld voor de initiatiefnemer en/of ondernemer met het beste project voor een duurzame en aantrekkelijke provincie. Het thema van 2013 was de succesvolle transformatie van leegstaand vastgoed. Wijffels constateerde dat er op dat gebied veel goeds gebeurt in Utrecht. Finalisten waren de Brinkwal in Nieuwegein (trans-formatie van een kantoor tot betaalbare huurwoningen voor starters), Meysters Buiten in Utrecht (maatschappelijk-culture-le voorzieningen en nieuwbouwwoningen op het terrein van de oude Cereolfabriek)

    en Meer Merwede in Utrecht (wonen, werken en recreren op een oud bedrij-venterrein). Samen bieden ze een mooi, gedifferentieerd beeld van wat herbestem-men vermag, aldus Wijffels. Hij ziet dat er een compleet nieuwe manier van ontwik-kelen ontstaat, vaak buiten de gebaande paden om.Omdat de Brinkwal twee vliegen in n klap slaat hergebruik van een oud pand n starters aan onderdak helpen won dit project de prijs van 10.000 euro. Interes-sant is volgens de jury dat bij de aanbe-steding veel ruimte is gelaten voor de creativiteit van de bouwers, waardoor een vorm van open innovatie ontstond. Jurylid Ralph de Vries, gedeputeerde Wonen en Binnenstedelijke Vernieuwing, zei te hopen dat dit voorbeeld in het hele land navolging krijgt.

    In drie plenaire pitches presenteerden zich Tim Hanssen van de MediaHub (www.doelgroep.tv), Pascal Ontijd van SnappCar (www.snappcar.nl) en Wytze Schuurmans van Nelen & Schuurmans (www.nelen-schuurmans.nl).