Gehele Plant Silage (GPS) - Louis 2011-11-17آ  Gehele Plant Silage (GPS) is geen vervanger van...

download Gehele Plant Silage (GPS) - Louis 2011-11-17آ  Gehele Plant Silage (GPS) is geen vervanger van snijmaأ¯s,

If you can't read please download the document

  • date post

    05-Jun-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Gehele Plant Silage (GPS) - Louis 2011-11-17آ  Gehele Plant Silage (GPS) is geen vervanger van...

  • Gehele Plant Silage (GPS):

    ervaringen uit de praktijk

    Jan-Paul Wagenaar en Jan de Wit

  • Gehele Plant Silage (GPS):

    ervaringen uit de praktijk

    Jan-Paul Wagenaar en Jan de Wit

  • 2

    Louis Bolk (1866-1930),

    hoogleraar humane anatomie aan de

    Universiteit van Amsterdam, profileerde

    zich als wetenschapper van de grote

    lijn, met zijn beroemde zin: “Hoe ruimer

    zou onze opvatting van het leven zijn,

    indien het ons gegeven ware dit eens

    te bestuderen met verkleinglazen”.

    Het voordeel van verkleinglazen is dat

    ze het gezichtsveld vergroten,

    waardoor de samenhang van

    verschijnselen in beeld kan komen. Het

    Louis Bolk Instituut probeert deze

    samenhang expliciet in het onderzoek

    te betrekken.

    onderzoekt en vernieuwt Het Louis Bolk Instituut is sinds 1976 pionier in wetenschappelijk onderzoek en vernieuwing van de biolo gische landbouw, voeding

    en geneeskunde. Daarbij is spiritualisering van de wetenschap een belangrijk element.

    Daar waar de gebruikelijke onderzoeksmethoden tekortschieten, worden nieuwe wegen gezocht, zoals: fenomenologie, participatief

    onderzoek, beeldvormende en bewust-intuïtieve methoden.

    Het Louis Bolk Instituut doet onderzoek voor mensen die bereid zijn verder te denken dan alleen de stof felijke

    wereld. De antroposofie is daarbij een bron van inspiratie.

    ©Louis Bolk Instituut, 2003 Publicatienummer LV51

    Prijs: e 12,-

    Deze publicatie is telefonisch te bestellen bij het Louis Bolk Instituut,

    onder vermelding van het publicatienummer

    Vormgeving: Fingerprint, Driebergen Opmaak: STIP Grafische Productie, Driebergen

    Hoofdstraat 24 NL-3972 LA Driebergen Telefoon (++31)(0)343-51 78 14 Postbank 3530591 Fax (++31)(0)343-51 56 11 E-mail: info@louisbolk.nl Instituut van de Stichting voor Fenomenologische Natuurwetenschap

  • Inhoudsopgave Voorwoord . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

    Samenvatting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5

    1. Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7

    2. Gehele Plant Silage: teeltkeuzes . . . . . . . . . . . . . 8 2.1. Redenen om voor GPS te kiezen . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 2.1.1. Tussengewas in bouwplan en/of

    graslandvernieuwing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 2.1.2. Overige teelttechnische voordelen van

    GPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.1.3. Landschap en natuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 2.2. Opbrengst en voederwaarde van GPS

    lager dan snijmaïs. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 2.3. Graankeuze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10 2.3.1. Winter­ of zomergraan als GPS . . . . . . . . . . . . 10 2.3.2. Wintergranen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 2.3.3. Zomergranen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 2.4. Met of zonder onderzaai van grasklaver . . . . . . . . . . 13 2.5. Mengteelt: gerst­erwten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15

    3. Teelt van GPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 3.1. Zaaizaad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 3.2. Zaaitijdstip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 3.3. Bemesting . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 3.4. Grondbewerking en zaaibedbereiding . . . . . . . . . . . . 19 3.5. Kavelverbetering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 3.6. Vogelvraat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 3.6.1. Preventieve teeltmaatregelen . . . . . . . . . . . . . 21 3.6.2. Afschrikking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 3.7. Onkruidbeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22

    4. Oogst en vervoedering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 4.1. Oogsttijdstip . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 4.2. Oogstmethode . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 4.3. Na de oogst: conservering en gebruik . . . . . . . . . . . . 26 4.4. Opbrengst en voederwaarde . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27 4.5. Inpassing in het rantsoen: de meerwaarde

    van GPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 4.6. Alternatieven: Gehele Aren Silage (GAS) en

    gerst­erwten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 4.6.1. GAS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 4.6.2. Mengteelt: gerst­erwten . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 5. Kostprijs van GPS . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32 Literatuur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35

    Bijlagen Bijlage 1. Kostprijsberekening GPS zand . . . . . . . . . . . . . 36 Bijlage 2. Kostprijsberekening GPS klei­op­veen . . . . . . . 37 Bijlage 3. Kostprijsberekening Doorzaai/Herinzaai

    grasklaver . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38

    3

  • Voorwoord In de periode 1998­2002 is het Louis Bolk Instituut betrokken geweest bij verschillende projecten en activiteiten rondom de teelt van Gehele Plant Silage (GPS). Hierbij is in verschillende regio’s van Nederland veel praktische ervaring opgedaan.

    Het doel van het boekje dat nu voor u ligt is de belangrijkste ervaringen en conclusies met betrekking tot de teelt van GPS bij u bekend te maken. We hebben dit proberen te doen door duidelijk en bondig op een rijtje te zetten wat u van GPS kunt verwachten en wat niet. We hebben met name geprobeerd ervaringen en ideeën van melkveehouders aan bod te laten komen.

    Onze dank gaat naar aan alle melkveehouders, adviseurs en onderzoekers die op verschillende manie­ ren meegewerkt hebben aan de totstandkoming van dit boekje. We willen hierbij speciaal de melkvee­ houders uit Limburg en Noord­Holland bedanken die aan de hieronder genoemde projecten deel heb­ ben genomen. Ook vanuit het Platform Duinboeren hebben melkveehouders een belangrijke bijdrage aan de inhoud van dit boekje geleverd. Ook hen zijn we erkentelijk.

    Dit boekje is mede tot stand gekomen in het kader van de projecten: • “Biologische teelt van voedergewassen op lössgronden”, in opdracht van de Mergelland coöperatie,

    gefinancierd door Provincie Limburg en de Europese Unie. • “Inpassing van voedergewassen in het veenweidebedrijf (BLS0105)”, in opdracht van, en gefinan­

    cierd door, de Provincie Noord­Holland en Rabobank Nederland Bij deze willen we de opdrachtgevende instanties en financiers bedanken.

    Tot slot dank aan onze collega’s Nick van Eekeren en Udo Prins voor hun constructieve bijdrage aan de inhoud.

    Veel melkveehouders hebben de afgelopen jaren ervaring met GPS opgedaan. We hopen dat deze groep, maar ook degenen die in de toekomst van plan zijn GPS te gaan verbouwen, dit boekje met veel plezier zullen lezen.

    Jan­Paul Wagenaar en Jan de Wit november 2003

    4

  • 5

    Samenvatting Grasklaver is de belangrijkste teelt voor biologische melkveehouders. Alternatieven voor grasklaver wor­ den verbouwd met het oog op hogere opbrengsten en aanvulling op het grasklaverrantsoen. Snijmaïs is een veel verbouwd alternatief. Is snijmaïs teelttechnisch een optie, dan is het qua voederwaarde en opbrengst meestal de beste keuze. Gehele Plant Silage (GPS) is geen vervanger van snijmaïs, maar kan geteeld worden in situaties waarin snijmaïs niet voldoet. Vergeleken met snijmaïs is onkruid in GPS geen probleem. GPS is minder droogtegevoelig en heeft het een gunstig oogstmoment, zeker indien na de oogst blijvend grasland ingezaaid wordt. Daarnaast heeft GPS ten opzichte van snijmaïs een aantal belangrijke voordelen als voorgewas van grasklaver of als tussengewas tussen snijmaïs en grasklaver: de diepe beworteling van een graangewas laat een mooie structuur achter. Ook kan GPS met minimale bemesting (bijvoorbeeld na snijmaïs) tot een acceptabele productie komen terwijl de stikstofonttrekking de bodem optimaal prepareert voor een evenwichtige ontwikkeling van grasklaver. GPS is ook een beter alternatief in gebieden met een natuur­ functie of in gebieden waar snijmaïs vanwege cultuurlandschappelijke waarden ongewenst is. Op zwaardere en slecht ontwaterde gronden wordt vaak gekozen voor een zomergraan. Zomergerst is vanwege de flexibele zaaiperiode (half februari­half mei) en de snelle groei een geschikte keuze. Valt de keuze op een wintergraan, dan is triticale vanwege goede opbrengst en lagere teeltrisico’s een goede optie.

  • Er zijn goede ervaringen met doorzaai van grasklaver onder GPS en herinzaai van grasklaver na de oogst. In het geval van doorzaai is een goede vochtvoorziening belangrijk, zowel rondom het moment van doorzaaien als na de oogst. Herinzaai wordt veel toegepast indien GPS volledig ten dienste staat van graslandvernieuwing. Percelen kunnen dan optimaal geprepareerd worden voor een blijvende gras­ klaver. Graslandvernieuwing na GPS is veelal succesvol, maar leidt niet op alle gronden tot de verwach­ te verbetering van de botanische samenstelling. De teelt van GPS is redelijk eenvoudig. Een goede zaaibedbereiding en een optimaal zaaitijdstip resul­ teren in een gewas dat snel s