eHealth-monitor Kies bewust voor eHealth - .1.1 Vraagstelling en indeling van eHealth-toepassingen

download eHealth-monitor Kies bewust voor eHealth - .1.1 Vraagstelling en indeling van eHealth-toepassingen

of 116

  • date post

    26-Feb-2019
  • Category

    Documents

  • view

    212
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of eHealth-monitor Kies bewust voor eHealth - .1.1 Vraagstelling en indeling van eHealth-toepassingen

eHealth-monitor

eHealth-monitor 2017

Kies bewust voor eHealth

Betere gezondheid door betere informatie

Myrah WoutersIlse SwinkelsJudith Sinnige Judith de JongAnne BrabersBritt van LettowRoland FrieleLies van Gennip

Dit is een uitgave van Nictiz en het NIVELDen Haag en Utrecht, november 2017Nictiz en het NIVEL

eHealth-monitor 2017

Kies bewust voor eHealth

3

Kies bewust voor eHealth

Inhoudsopgave

SAMENVATTING: DE EHEALTH-MONITOR 2017 IN VOGELVLUCHT 7Kernresultaten 2017 8eHealth-doelstellingen ministerie VWS 11Aanbevelingen voor beleidsmakers en belangengroepen 14

1 INLEIDING 191.1 Vraagstelling en indeling van eHealth-toepassingen 201.2 Onderzoeksmethode 211.3 Anders in deze monitor 211.4 Leeswijzer 221.5 Toelichting op enkele gebruikte termen 22

2 ONTWIKKELINGEN SINDS DE EHEALTH-MONITOR 2016 252.1 Activiteiten in Nederland sinds het uitkomen van de eHealth-monitor 2016 252.2 Outcomedoelen Informatieberaad 292.3 Relevante onderzoeken voor de opschaling van eHealth 302.4 Ontwikkelingen in Europa 312.5 Terugblik aanbevelingen 2016 32

3 GEMAK EN SERVICE VOOR ZORGGEBRUIKERS 373.1 Inleiding 373.2 Houding ten aanzien van online contact 383.3 Online contactmogelijkheden tussen zorggebruikers en zorgverleners 423.4 Conclusie en discussie 46

4 ONTSLUITING VAN MEDISCHE GEGEVENS VOOR DE PATINT 514.1 Inleiding 514.2 Inzagemogelijkheden in het medisch dossier 534.3 Wenselijkheid van inzage volgens artsen 544.4 Conclusie en discussie 56

5 ZELFMANAGEMENT EN ONLINE BEHANDELING 615.1 Inleiding 615.2 Online zelfmanagement 625.3 eMental Health 665.4 Conclusie en discussie 69

6 BEGELEIDING EN ONDERSTEUNING OP AFSTAND 736.1 Inleiding 736.2 Gebruik van internet in het directe patintencontact 756.3 Telemonitoring 766.4 Beeldbellen 776.5 Domotica 786.6 Toezichthoudende technieken 796.7 Digitale medicatieondersteuning 796.8 Zorgrobots 816.9 Taakopvatting 816.10 Ondersteuning 816.11 Conclusie en discussie 81

7 ELEKTRONISCHE DOSSIERVOERING EN COMMUNICATIE TUSSEN ZORGVERLENERS 857.1 Inleiding 867.2 Elektronische dossiervoering 867.3 Elektronische informatie-uitwisseling met andere zorgverleners 877.4 Gegevens versturen en ontvangen 897.5 Elektronische afstemming van zorg 927.6 Teleconsultatie en digitale consultgesprekken 937.7 Conclusie en discussie 94

DANKWOORD 99

BIJLAGE A. ONDERZOEKSMETHODE 101Kwalitatief onderzoek onder zorggebruikers 101Dataverzameling voor het vragenlijstonderzoek 101Selectie van eHealth-toepassingen 109Analyses en betrouwbaarheid 110

BIJLAGE B. LIJST VAN AFKORTINGEN 112

5

Kies bewust voor eHealth

Kernresultaten, beschouwing en aanbevelingenVijf jaar geleden verscheen de eerste

eHealth-monitor. In de tussentijd heeft

de ontwikkeling van eHealth bepaald

niet stilgestaan. In de afgelopen jaren

zijn grote stappen gezet op het gebied

van technologische ontwikkelingen en

het creren van aanbod. Standaarden

voor informatie-uitwisseling en

gegevensvastlegging worden steeds

meer toegepast voor adequate

gegevensoverdracht. Onderzoek naar

de effecten van eHealth-toepassingen

neemt toe. En ook op het gebied van

financiering worden nieuwe mogelijk-

heden onderzocht en benut.

eHealth (zie box 1) biedt interessante

mogelijkheden om de kwaliteit van

zorg, kwaliteit van leven van patinten

en efficintie en continuteit van de

zorg te verbeteren. Zo is digitale

Samenvatting: de eHealth-monitor 2017 in vogelvlucht

Box 1: eHealth en de eHealth-monitor

eHealth is het gebruik van hedendaagse informatie- en communicatietechno-

logien, in het bijzonder internettechnologie, om gezondheid en gezondheidszorg

te ondersteunen of te verbeteren.

De eHealth-monitor is een jaarlijks terugkerend onderzoek, waarin Nictiz en het

NIVEL de beschikbaarheid en het gebruik van eHealth in Nederland in kaart

brengen. Daarbij wordt ook gekeken naar stimulansen, belemmeringen, effecten

en ontwikkelingen in de tijd.

De resultaten van deze monitor zijn gebaseerd op vragenlijsten ingevuld door

741 leden van het Consumentenpanel Gezondheidszorg, 3.040 leden van het

Nationaal Panel Chronisch Zieken en Gehandicapten, 536 artsen, 712 verpleeg-

kundigen en 225 praktijkondersteuners voor de geestelijke gezondheidszorg

(POHs-GGZ) en op gesprekken die zijn gehouden tijdens een workshopdag met

elf deelnemers van het Consumentenpanel Gezondheidszorg.

In 2016 werden de eHealth-doelstellingen die het ministerie van Volksgezond-

heid, Welzijn en Sport (VWS) in 2014 heeft opgesteld apart beschreven in een

doelstellingenrapportI. Dit jaar kozen we ervoor de bevindingen met betrekking

tot deze doelstellingen op te nemen in dit rapport. Deze bevindingen bespreken

we in de betreffende hoofdstukken en in deze samenvatting.

I Krijgsman, J., Peeters, J., Waverijn, G., Van Lettow, B., Van der Hoek, L., De Jong, J., Friele R., Van Gennip, L. (2016). Omdat ik het belangrijk vind om goed voor mezelf te zorgen. Rapportage eHealth-doelstellingen 2016. Den Haag & Utrecht: Nictiz & NIVEL.

7

Kies bewust voor eHealth

informatie-uitwisseling tussen zorgverleners onderling n met

patinten veelbetekenend voor de precisie en volledigheid van

patintendossiers. Daarnaast kan digitale ondersteuning op

het gebied van medicatie fouten voorkomen en therapietrouw

bevorderen. Technologie ondersteunt kwetsbare ouderen bij

het zelfstandig wonen, bijvoorbeeld door sensoren, digitale

sleutelkastjes en GPS-trackers. Verder zijn tal van applicaties

en online coaches beschikbaar om zorggebruikersII naar een

gezondere leefstijl te begeleiden. Ook gemaksdiensten

kunnen de zorg toegankelijker maken voor zorggebruikers:

beeldbeltoepassingen brengen een consult letterlijk dicht bij

huis.

Van aanbod moeten we nu naar gebruik: opschaling van

eHealth-toepassingen blijft een uitdaging. Vijf jaar na de eerste

monitor krijgen we steeds beter in beeld hoe het komt dat het

gebruik achter blijft op het aanbod en waarom opschaling van

toepassingen vaak uitblijft. Zo blijkt dat er nog steeds veel

onbekendheid en onduidelijkheid is op het gebied van

eHealth. Zorggebruikers zijn vaak niet op de hoogte van het

aanbod en de mogelijkheden bij hun zorgverleners, die op hun

beurt onduidelijkheid ervaren over de inzet van toepassingen.

Focus is noodzakelijk om duidelijkheid te creren. De mogelijk-

heden op eHealth-gebied zijn groot en blijven toenemen.

Zolang niet concreet is waarom, met welk doel en voor wie

eHealth wordt ingezet, is het moeilijk te bepalen wanneer een

implementatie geslaagd is. Uit de eHealth-monitor 2016

bleek dat eHealth vraagt om een maatschappelijke innovatie.

Hiervoor is een veranderkundige aanpak nodig. En zoals bij elk

verander traject zijn duidelijkheid en overeenstemming over de

reden om te veranderen belangrijk om eHealth-toepassingen

succesvol te implementeren.

Voor de uiteindelijke adoptie van eHealth lijkt het daadwerke-

lijk doen van toegevoegde waarde. Uit dit onderzoek blijkt dat

zorgverleners en zorggebruikers die ervaring hebben met

eHealth-toepassingen positiever zijn dan diegenen die de

toepassing (nog) niet hebben gebruikt. Het opdoen van

ervaring en leren van good practices kan bijdragen aan het

ervaren van de werkelijke meerwaarde.

Deze samenvatting beschrijft de belangrijkste resultaten,

conclusies en aanbevelingen uit de eHealth-monitor 2017.

Ook bespreken we de stand van zaken betreffende de drie

eHealth-doelstellingen die het ministerie van VWS in 2014

heeft gesteld.

Kernresultaten 2017Gemak en service voor zorggebruikersOnline contact roept vaak nog vragen op Het merendeel van de artsen beoordeelt online contact tussen

patint en arts positief: zij zien het als goede aanvulling op

maar zelden als vervanging van reguliere vormen van

contact. Het aanbod van online contactmogelijkheden door

artsen is toegenomen. Op dit moment zijn maar weinig

huisartsen en medisch specialisten van mening dat online

contact geschikt is voor het grootste deel van hun patinten.

Zorggebruikers staan neutraal tot positief tegenover online

contact. De bekendheid met de mogelijkheden van online

contact neemt toe bij deze groep. Bijna de helft van de

zorggebruikers geeft aan gebruik te willen maken van het

grootste deel van de toepassingen. Echter, het daadwerkelijke

gebruik van online contactmogelijkheden neemt niet altijd toe.

Uit de resultaten komt ook dit jaar weer naar voren dat veel

zorggebruikers niet op de hoogte zijn van de mogelijkheden.

Minder dan een op de drie zorggebruikers geeft aan dat de

zorgverlener wel eens wat heeft verteld over de mogelijk-

heden van online contact.

Bij zowel artsen als zorggebruikers roept online contact vaak nog

vragen op. Zo is een deel van de artsen er niet van overtuigd dat

online contact veilig is. Voor een deel van de zorggebruikers

geldt eveneens dat zij online contact niet veilig achten, of niet

goed weten of het wel voldoende informatie oplevert.

Nog veel onduidelijkheid over het gebruik van een e-consultOnd