Dubbele Diagnose, Dubbele Ten aanzien van de behandeling van dubbele diagnose wordt een overzicht...

download Dubbele Diagnose, Dubbele Ten aanzien van de behandeling van dubbele diagnose wordt een overzicht gegeven

If you can't read please download the document

  • date post

    28-Jun-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Dubbele Diagnose, Dubbele Ten aanzien van de behandeling van dubbele diagnose wordt een overzicht...

  • Dubbele Diagnose, Dubbele hulp

    Richtlijnen voor diagnostiek en behandeling

    Stuurgroep

    Chris van der Meer

    Vincent Hendriks

    Projectteam

    Tineke Posthuma

    Rob Vos

    Parnassia Addiction Research Center

    Margreet Kerkmeer

    Peter Blanken

    Cora de Klerk

    Den Haag, december 2003

  • 3 Resultaten Scoren > Dubbele Diagnose, Dubbele hulp > Woord vooraf2 Resultaten Scoren > Dubbele Diagnose, Dubbele hulp > Woord vooraf

    pilotonderzoeken en de richtlijnen en aanbevelingen die daaruit te destilleren zijn. Het derde

    hoofdstuk bevat de binnen het project voorgestelde screenings- en assessmentinstrumenten,

    inclusief handleidingen en richtlijnen.

    In de bijlagen vindt u naast een volledig verslag van de pilotonderzoeken, de gehele litera-

    tuurstudies. Wanneer in de drie hoofdstukken geput is uit het literatuuronderzoek, verwijzen

    de referentienummers rechtstreeks naar de bijbehorende pagina in de studies, hier kunt u

    dan de bijbehorende literatuurreferentie vinden.

    In de tekst wordt de term patiënt gehanteerd en niet cliënt. Deze beslissing is gemaakt op

    pragmatische gronden; voor de door ons beoogde doelgroep is patiënt het meest gangbaar.

    Zowel de term patiënt als cliënt heeft voor- en nadelen, hieromtrent bestaat bij ons geen

    principiële voorkeur.

    Het project was niet mogelijk geweest zonder de inzet van een groot aantal personen. Graag

    willen wij de volgende mensen bedanken: Bas van der Hoorn, Hans van Nes, Petra Bervoets

    en Han Luykx (de werkgroep).

    Nico Boersen, Annette Ruijssink, Parnassia Research Center, werkgroep en stuurgroep OC

    Kwaliteit en innovatie van zorg en Marloes van Es.

    Voor hun bijdrage aan de pilots: Frank Huismans, Jane Beck, Wilma Neuman, Fred van Essen,

    Frans Kramer, Arnoud Naborgh, Lianne v/d Neefe, Tony Bloemendaal, Kathy van der Zwan,

    Adrie de Geus. De teams die hebben deelgenomen aan de pilots: Centrum Langdurende Zorg

    (Rijngeest Groep, Oegstgeest), Transmuraal zorgteam Spectrum / Duinland / Prinsengracht

    (Parnassia GGZ voor Volwassenen I), transmuraal zorgteam Midsland / Prinsengracht (Parnas-

    sia GGZ voor Volwassenen II).

    Namens stuurgroep en projectteam,

    Rob Vos

    projectleider

    Woord vooraf

    Voor u ligt het rapport Dubbele Diagnose, Dubbele Hulp, richtlijnen bij diagnostiek en behandeling.

    Het rapport is het eindresultaat van het project Dubbele Diagnose uitgevoerd bij Verslavingszorg

    Parnassia, psycho-medisch centrum.

    Deze publicatie is uitgebracht door het Ontwikkelcentrum Kwaliteit en innovatie van zorg in

    opdracht van GGZ Nederland binnen het project Resultaten Scoren. De deelnemende instellin-

    gen aan dit ontwikkelcentrum zijn: Brijder Verslavingszorg (Alkmaar), Jellinek (Amsterdam),

    Novadic (Sint-Oedenrode) en Verslavingszorg Parnassia (Den Haag). Het Ontwikkelcentrum

    Kwaliteit is een van de drie ontwikkelcentra van Resultaten Scoren. Met Resultaten Scoren wil

    de gehele sector van de verslavingszorg een flinke slag maken in het actualiseren en verbeteren

    van de preventie en het zorgaanbod.

    Het rapport bevat instrumenten en richtlijnen voor de screening op en het diagnosticeren van dub-

    bele diagnoseproblematiek. De richtlijnen zijn voorzien van handleidingen en aanbevelingen voor

    de praktijksituatie in verslavingszorg en psychiatrie.

    Ten aanzien van de behandeling van dubbele diagnose wordt een overzicht gegeven van de

    belangrijkste wetenschappelijke inzichten. Hierbij is geprobeerd om zo concreet mogelijk

    aanbevelingen te doen, er worden echter geen behandelrichtlijnen gegeven.

    Ten aanzien van de implementatie van de aanbevelingen worden in paragraaf 5 van hoofdstuk

    2 enkele opmerkingen gemaakt. De uiteindelijke implementatietrajecten zullen toegespitst

    moeten worden op de specifieke instelling of afdeling.

    De bevindingen zijn in eerste instantie bedoeld voor behandelaars in psychiatrie en versla-

    vingszorg die te maken hebben of krijgen met dubbele diagnosepatiënten. Daarnaast kunnen

    de richtlijnen nuttig zijn voor behandelaars buiten de genoemde sectoren of beleidsmakers.

    Het rapport is opgedeeld in drie hoofdstukken: In hoofdstuk één worden het begrip dubbele

    diagnose, de epidemiologie en etiologie behandeld en wordt de opzet van het project

    beschreven. Hoofdstuk twee behandelt de resultaten van het literatuuronderzoek en van de

  • 5 Resultaten Scoren > Dubbele Diagnose, Dubbele hulp > Inhoudsopgave4 Resultaten Scoren > Dubbele Diagnose, Dubbele hulp > Inhoudsopgave

    Opmerkingen over best practice behandeling bij middelengebruik

    3. Specifieke combinaties van psychopathologie en middelenmisbruik

    3.1 Schizofrenie

    3.1.1 Schizofrenie en middelenmisbruik

    3.1.2 Aanbevelingen

    3.2 Bipolaire stoornis

    3.2.1 Bipolaire stoornis en middelenmisbruik

    3.2.2 Aanbevelingen

    3.3 Depressie

    3.3.1 Depressie en middelenmisbruik

    3.3.2 Aanbevelingen

    3.4 Angststoornissen

    3.4.1 Angststoornissen en middelenmisbruik

    3.4.2 Aanbevelingen

    3.5 Persoonlijkheidsstoornissen

    3.5.1 Aanbevelingen

    4. Verslag van het pilotonderzoek, samenvatting

    4.1 Onderzoeksopzet

    4.1.1 Pilot screening en assessment van middelenmisbruik

    4.1.2 Pilot screening en assessment van psychopathologie

    4.1.3 Vraagstelling

    4.2 Resultaten

    4.2.1 “Geven de richtlijnen voldoende handvatten om dubbele

    diagnoseproblematiek te herkennen en tot een indicatie te

    komen tijdens de diagnostiekfase?”

    4.2.2 “Welke voor- en nadelen leveren de dubbele diagnoserichtlijnen

    tijdens het hele proces van de pilotstudie voor behandelaren?”

    5. Enige aanbevelingen voor het implementatieproces

    5.1 Hindernissen

    5.2 Een implementatieplan

    6. Overzicht van de belangrijkste aanbevelingen

    Hoofdstuk 3 Instrumenten en handleidingen

    1. Middelengebruik, screening en beoordeling

    1.1 Screener middelengebruik

    1.2 Assessment middelengebruik

    2. Screening en beoordeling psychopathologie (MINI)

    Inhoudsopgave

    Hoofdstuk 1 Inleiding en methode

    1. Inleiding

    1.1 Dubbele diagnose, begripsbepaling en epidemiologie

    1.2 Etiologie van dubbele diagnose

    1.3 Doel van het project Dubbele Diagnose Parnassia

    1.3.1 Resultaten Scoren

    1.3.2 Doelstellingen van het project

    2. Methode

    2.1 Opzet van het project

    2.2 Overzicht van de literatuurstudies

    Hoofdstuk 2 Resultaten en aanbevelingen

    1. Bevindingen ten aanzien van screening en assessment

    bij dubbele diagnose

    1.1 Inleiding

    1.2 Screening en assessment middelenmisbruik

    1.2.1 Screening

    1.2.2 Screening op middelenmisbruik, conclusie en richtlijnen

    1.2.3 Assessment

    1.2.4 Assessment van middelengebruik, conclusie en richtlijnen

    1.3 Screening en assessment psychopathologie

    1.3.1 Screening

    1.3.2 Assessment

    1.3.3 Assessment van psychopathologie, conclusie en richtlijnen

    2. Bevindingen ten aanzien van de behandeling

    van dubbele diagnose

    2.1 Samenhang in behandeling tussen psychiatrie en verslavingszorg

    2.1.1 Volgorde van behandelen

    2.1.2 Mate van integratie

    2.1.3 Conclusie en aanbevelingen

    2.2 Bijkomende problematiek

    2.2.1 Dakloosheid

    2.3 Andere patiëntpopulaties

    2.3.1 Etniciteit

    2.3.2 Vrouwelijke patiënten

    2.4 Klinische en ambulante behandeling

    2.5 Motivatie

    2.5.1 Theoretisch kader en screening

    2.5.2 Motiverende gespreksvoering

    2.5.3 Conclusie en aanbevelingen

    2.6 Zelfhulpgroepen

    2.7 Abstinentie

    2.8 Medicamenteuze behandeling

    10

    10

    15

    15

    17

    17

    17

    20

    20

    22

    29

    33

    33

    37

    38

    39

    39

    42

    42

    42

    44

    45

    46

    48

    51

    53

    54

    56

    56

    57

    60

    60

    62

    64

    70

    70

    80

    90

  • 7 Resultaten Scoren > Dubbele Diagnose, Dubbele hulp > Inhoudsopgave

    Bijlagen Bijlage 1 Verslag van de pilotstudies

    1 Opzet van de pilot

    2 Resultaten

    3 Conclusies en aanbevelingen

    Bijlage 2 Motiverende gespreksvoering

    Bijlage 3 Beschrijving PZD / RPZD

    Bijlage 4 Screeningsinstrumenten naar psychoactief middelengebruik

    bij ernstig psychiatrische patiënten

    1 Inleiding

    2 Methode

    3 Resultaten

    3.1 Alcohol Dependence Scale (ads)

    3.2 Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT)

    3.3 CAGE

    3.4 cage-Adapted to Include Drugs (CAGE-AID)

    3.5 Dartmouth Assessment of Lifestyle Instrument (DALI)

    3.6 Drug Abuse Screening Test (DAST)

    3.7 MacAndrew Alcoholism Scale (MAC)

    3.8 Michigan Alcoholism Screening Test (MAST)

    3.9 Short Michigan Alcoholism Screening Test (S-MAST)

    3.10 Reasons for Drug Use Screening Test (RDU)

    3.11 Severity of Dependence Scale (SDS)

    3.12 T-ACE, TWEAK EN NET

    3.13 Andere screeningsbenaderingen

    4 Conclusies

    Bijlage 5 Assessment van middelengebruik bij psychiatr