DE VEILIGHEIDSREGIO ZUIDOOST-BRABANT in 2005 ... DE VEILIGHEIDSREGIO ZUIDOOST-BRABANT in 2005 Een...

download DE VEILIGHEIDSREGIO ZUIDOOST-BRABANT in 2005 ... DE VEILIGHEIDSREGIO ZUIDOOST-BRABANT in 2005 Een scriptie

of 33

  • date post

    16-Jul-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of DE VEILIGHEIDSREGIO ZUIDOOST-BRABANT in 2005 ... DE VEILIGHEIDSREGIO ZUIDOOST-BRABANT in 2005 Een...

  • DE VEILIGHEIDSREGIO ZUIDOOST-BRABANT

    in 2005

    Een scriptie van Han de Brock,

    Master of Crisis and Disaster Management,

    Nibra/NSOB, 5e leergang 2002/2004.

  • Een schets van de Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant

    Blz. 2

    Voorwoord Collega’s die naar mijn studie informeren, vertel ik altijd dat ik studeer aan de Brandweeracademie. Dat levert in mijn ‘blauwe’ omgeving voldoende vragen op om mijn enthousiasme voor de opleiding Master of Crisis and Disaster Management kwijt te kunnen. En nu ook in deze omgeving de komst van de veiligheidsregio’s breder begint door te dringen, komen er steeds meer vragen. Er is al veel werk verzet op de weg naar de veiligheidsregio en op gebied van crisisbeheersing. Zo leverde een intensieve samenwerking tussen de vier hulpverleningspartners het eerste bestuurlijk vastgestelde Regionaal Beheersplan Rampenbestrijding in Nederland op. De multidisciplinaire blik op de toekomst kan nu worden verlegd naar de veiligheidsregio Zuidoost-Brabant. In 2001 maakte ik mijn belangstelling voor de ontwikkeling naar de veiligheidsregio aan de korpsleiding van de politie Brabant Zuid-Oost kenbaar. Ik besloot hierop voor te sorteren en in 2002 bood het landelijke project Implementatie Referentiekader Politie 2002 mij daarvoor een unieke kans, die mij als projectleider ook gegund werd. Ook mocht ik mij verdiepen in de multidisciplinaire samenwerking en de organisatie van de politie daarin. Daarnaast kreeg ik de gelegenheid om de overwegend ‘rode’ MCDM-opleiding te volgen, uniek voor een ‘blauwe’. Niet dat ik de mogelijkheid ambieer om Commandeur te worden bij de brandweer, maar wel vanuit mijn behoefte aan verdieping op het gebied van crisisbeheersing. In de afgelopen anderhalf jaar leerde ik genuanceerder te kijken naar en te denken over mijn hulpverleningspartners. Natuurlijk blijven veel ‘roden’ techneuten en houden ‘witten’ hun vaak wetenschappelijke benadering maar ook blijven de ‘blauwen’ pragmaten. En ook hier geldt dat ieder nadeel ook een voordeel heeft: we vullen elkaar goed aan! Dit bevordert de onderlinge samenwerking bijzonder positief, zowel in de opleiding als in de praktijk. De MCDM-opleiding vergt veel tijd, in het bijzonder deze scriptie. Hiervoor maakte ik een ontdekkingsreis door literatuur en interviewde ik diverse mensen om te kunnen komen tot een ogenschijnlijk eenvoudige schets voor de veiligheidsregio Zuidoost-Brabant. Ik denk dat in die eenvoud ook de kracht van deze organisatie gaat zitten. Het is tenslotte niet voor niets een logische stap in de ontwikkelingen van cultuur, bestuur en veiligheid. Daaraan hebben veel mensen tijd besteed en ik ben hen daarvoor bijzonder dankbaar. In het bijzonder natuurlijk mijn scriptiebegeleider, Menno van Duin, die mij voortvarend voorzag van kritisch commentaar. Deze scriptie kostte mij enorm veel vrije tijd en af en toe ook mijn humeur. Mijn echtgenote Ingeborgh toonde daarvoor steeds weer begrip en bleef mij steunen. Ik hoop dat ik met deze scriptie een steentje bijdraag om de regio een beetje veiliger te maken, ook voor haar. Eindhoven, maart 2004, Han de Brock

  • Een schets van de Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant

    Blz. 3

    Samenvatting Bij het ontwerpen en inrichten van organisaties spelen cultuurontwikkelingen een belangrijke rol. Nieuwe organisaties worden altijd vergeleken met de oude organisaties, of de organisaties die daarop lijken. Ook de medewerkers in die nieuwe organisaties brengen hun eigen waarden en normen mee, die zij veelal elders hebben ontwikkeld. Daarom begint een nieuwe organisatie nooit waardevrij. Dat geldt ook voor de veiligheidsregio’s die op stapel staan. Op zich zijn die regio’s natuurlijk nieuwe organisaties of instituties, maar ze zijn volledig gebaseerd op oude organisaties en samenwerkingsvormen. Uit dat gemeenschappelijk verleden zijn waarden en normen ontstaan, een cultuur. Die cultuur is een belangrijke factor in de vorming van de nieuwe organisatie, de veiligheidsregio. Deze scriptie leidt tot een schets van een nieuwe organisatie: de veiligheidsregio Zuidoost- Brabant in 2005. Cultuur zal richtingbepalend zijn in de architectuur van die organisatie. Daarom wordt in deze scriptie de cultuurtheorie van Charles Handy gepresenteerd. Handy onderscheidt aan de hand van vier karakteristieke Griekse goden uit de oudheid, culturen. Achtereenvolgens komen de clubcultuur van Zeus, de rolcultuur van Apollo, de taakcultuur van Athene en de professionele cultuur van Dionysus aan bod. De veiligheidsregio zal gekenmerkt worden door professionaliteit, waarvoor kwaliteit en resultaatgerichtheid belangrijke kenmerken zijn. Naast deze theorie wordt een perspectief geschetst van ontwikkelingen in het openbaar bestuur en de relatie naar veiligheid in het naoorlogse Nederland. Hierbij worden op basis van literatuuronderzoek vier bestuursperioden onderscheiden met achtereenvolgens de centrale overheid, de terugtrekkende overheid, nieuw politiek management en politiek- bestuurlijk Management. Deze ontwikkelingen in het openbaar bestuur hadden hun impact op de cultuur in onder meer de overheidsorganisaties. Daarmee waren bestuur en cultuur van invloed op de veiligheid in Nederland, in visie en inrichting. In deze ontwikkelingen wordt veiligheid in elke periode anders vorm gegeven, te beginnen met de Bescherming Bevolking, evoluerend naar rampenbestrijding, integrale veiligheid en tot slot naar de veiligheidsregio. Ook in het openbaar bestuur is uiteindelijk een ontwikkeling naar professionaliteit te onderscheiden. Klantgerichtheid en een goed gevoel voor politiek-bestuurlijke verhoudingen blijken hierbij kenmerkend. De scriptie spitst zich toe op de beschrijving van de veiligheidsregio Zuidoost-Brabant in 2005. Cultuur in bestuur en veiligheid leidt tot een beeld van een doorzichtige, professionele organisatie waarin binnen de bevoegdheden en verantwoordelijkheden van de deelnemende organisaties, wordt samengewerkt om te komen tot gemeenschappelijke resultaten en prestaties onder één bestuur. Dit levert uiteindelijk een schets op van de veiligheidsregio Zuidoost-Brabant in de dagelijkse situatie maar dringt ook door in de inrichting van de regio in (dreigende) crisissituaties.

  • Een schets van de Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant

    Blz. 4

    Inhoudsopgave Voorwoord 2 Samenvatting 3 Inhoudsopgave 4 Hoofdstuk 1: Inleiding 6 § 1.1. Aanleiding 6 § 1.2. Onderzoeksvragen 6 § 1.3. Onderzoeksmethode en –kader 6 § 1.4. Leeswijzer 7 Hoofdstuk 2: Crisisbeheersing in Zuidoost-Brabant 8 § 2.1. De regiopolitie Brabant Zuid-Oost 8

    § 2.2. De hulpverleningsregio Zuidoost Noord-Brabant 9 § 2.3. Multidisciplinaire samenwerking 9

    § 2.3.1. Crisisbeheersing paraat 10 § 2.3.2. Organisatie Rampenbestrijding 10 § 2.3.3. Beleidsteams 11 § 2.3.4. Operationele teams 11 § 2.3.5. De Vierhoek 12

    § 2.4. Resumé 12 § 2.5. Tot slot 12 Hoofdstuk 3: Een cultuurperspectief 13

    § 3.1. Goden allertijden 13 § 3.2. Zeus 14 § 3.3. Apollo 14 § 3.4. Athene 15 § 3.5. Dionysus 15 § 3.6 Resumé 16

    § 3.7 Tot slot 16 Hoofdstuk 4: Cultuur in bestuur & veiligheid 17

    § 4.1. Nederland centraal bestuurd 17 § 4.1.1. Veiligheid in de naoorlogse jaren 17 § 4.2. Een stap terug 18 § 4.2.1. En een stap vooruit § 4.3. Naar taakgericht bestuur 20

    § 4.3.1. Van rampenbestrijding naar integrale veiligheid 21 § 4.4. Professionaliteit in veiligheid 22 § 4.4.1. Van integrale veiligheid naar veiligheidsregio 23 § 5.5. Resumé 24 § 5.6. Tot slot 24

  • Een schets van de Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant

    Blz. 5

    Hoofdstuk 5: De veiligheidsregio Zuidoost-Brabant 2005 25 § 5.1. De regio Zuidoost-Brabant 25 § 5.2. De veiligheidsregio bestuurd 25 § 5.2.1. De Veiligheidsraad 25 § 5.2.2. Het Veiligheidscollege 25 § 5.2.3. Het Veiligheidsbureau 26 § 5.2.4. Organigram Veiligheidsregio 27 § 5.3. De veiligheidsregio in ‘actie’ 27 § 5.3.1. De ‘koude’ en de ‘warme’ organisatie 28 § 5.3.2. De ‘lauwe’ organisatie 29 § 5.4 Resumé 29 § 5.5. Tot slot 29 Bijlagen:

    a. Literatuurlijsten 30 b. Lijst van geïnterviewden 32 c. Lijst van afkortingen 33

  • Een schets van de Veiligheidsregio Zuidoost-Brabant

    Blz. 6

    Hoofdstuk 1: Inleiding § 1.1. Aanleiding In het kader van crisisbeheersing wil de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties in 2005 Nederland opdelen in 25 veiligheidsregio’s die territoriaal congruent zijn aan de huidige politieregio’s. In die veiligheidsregio’s moeten de hulpverleningsdiensten en de gemeentelijke diensten intensief met elkaar samen werken aan veiligheid. De vorming van deze regio’s zal echter veel inspanningen vergen, te meer omdat niet alle regio’s daar hetzelfde voor staan1. Al sinds 2001 stimuleert de minister de ontwikkelingen naar de veiligheidsregio’s. Hij controleert gemeenten op hun wettelijke verplichtingen in het kader van de rampenbestrijding om te zorgen dat zij de aansluiting met de regio niet gaan missen. Om de rampenbestrijding een extra stimulans te geven, creëerde hij zelfs een zwarte lijst waarop de gemeenten die niet aan de eisen voldoen, openlijk geregistreerd worden. Hiermee deed ik persoonlijk enkele ervaringen op in het land, waardoor de –ontwikkelingen naar-