De nieuwe stad - NAi uitgevers

download De nieuwe stad - NAi uitgevers

of 133

  • date post

    28-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    227
  • download

    1

Embed Size (px)

description

de nieuwe stad - creatieve klasse

Transcript of De nieuwe stad - NAi uitgevers

  • NAi Uitgevers

    De nieuwe stad

    Stedelijke centra als brandpunten van interactie

  • Eerdere publicaties

    de nieuwe s tad s tedelijke centr a al s br andpunten van inter ac tie

    Rob van Engelsdorp GastelaarsDavid Hamers

    NAi Uitgevers, RotterdamRuimtelijk Planbureau, Den Haag2006

    Krimp en ruimte. Bevolkingsafname,

    ruimtelijke gevolgen en beleid

    Van Dam et al. (2006)

    isbn 90 5662 5276

    Vele steden maken nog geen Randstad

    Ritsema van Eck et al.(2006)

    isbn 90 5662 5059

    Files en de ruimtelijke inrichting van

    Nederland

    Hilbers et al. (2006)

    isbn 90 5662 5519

    Betaalbaarheid van koopwoningen en

    de ruimtelijke ordening

    Renes et al. (2006)

    isbn 90 5662 5322

    Economische vernieuwing en de stad.

    Kansen en uitdagingen voor stedelijk

    onderzoek en beleid

    Van Oort (2006)

    isbn 90 5662 5071

    Indelen en afbakenen

    De Vries et al. (2006)

    isbn 90 5662 5470

    Kennishubs in Nederland. Ruimtelijke

    patronen van onderzoekssamenwerking

    Ponds & van Oort (2006)

    isbn 90 5662 508 x

    Monitor Nota Ruimte. De opgave in beeld

    Snellen et al. (2006)

    isbn 90 5662 509 8

    Economische netwerken in de regio

    Van Oort et al. (2006)

    isbn 90 5662 477 6

    Verkenning van de ruimte 2006. Ruimtelijk

    beleid tussen overheid en markt

    Van der Wouden et al. (2006)

    isbn 90 5662 506 3

    Wegen naar economische groei

    Thissen et al. (2006)

    isbn 90 5662 502 0

    De prijs van de plek. Woonomgeving en

    woningprijs

    Visser & Van Dam (2006)

    isbn 90 5662 479 2

    Woningproductie ten tijde van Vinex.

    Een verkenning

    Jkvi et al. (2006)

    isbn 90 5662 503 9

    Vinex! Een morfologische verkenning

    Lrzing et al. (2006)

    isbn 90 5662 475 x

    Bloeiende bermen. Verstedelijking langs

    de snelweg

    Hamers et al. (2006)

    isbn 90 5662 476 8

    Achtergronden en veronderstellingen bij

    het model pearl . Naar een nieuwe regio-

    nale bevolkings- en allochtonenprognose

    De Jong et al. (2005)

    isbn 90 5662 501 2

    Winkelen in Megaland

    Evers et al. (2005)

    isbn 90 5662 416 4

    Waar de landbouw verdwijnt. Het

    Nederlandse cultuurland in beweging

    Pols et al. (2005)

    isbn 90 5662 485 7

    Tussen droom en retoriek.

    De conceptualisering van ruimte in

    de Nederlandse planning.

    Zonneveld & Verwest. (2005)

    isbn 90 5662 480 6

    Het gras bij de buren. De rol van planning

    bij de bescherming van groene gebieden

    in Denemarken en Engeland

    Van Ravesteyn et al. (2005)

    isbn 90 5662 481 4

    De LandStad. Landelijk wonen in de

    netwerkstad

    Van Dam et al. (2005)

    isbn 90 5662 440 7

    Het gedeelde land van de Randstad.

    Ontwikkelingen en toekomst van het

    Groene Hart

    Pieterse et al. (2005)

    isbn 90 5662 442 3

    Verkenning regionale luchthavens

    Gordijn et al.(2005)

    isbn 90 5662 436 9

    Inkomensspreiding in en om de stad

    De Vries (2005)

    isbn 90 5662 478 4

    Nieuwbouw in beweging. Een analyse van

    het ruimtelijk mobiliteitsbeleid van Vinex

    Snellen et al. (2005)

    isbn 90 5662 438 5

  • Kennisassen en kenniscorridors. Over de

    structurerende werking van infrastructuur

    in de kenniseconomie

    Raspe et al. (2005)

    isbn 90 5662 459 8

    Schoonheid is geld! Naar een

    volwaardige rol van belevingswaarden in

    maatschappelijke kosten-batenanalyses

    Dammers et al. (2005)

    isbn 90 5662 458 x

    De markt doorgrond. Een institutionele

    analyse van de grondmarkt in Nederland

    Segeren et al. (2005)

    isbn 90 5662 439 2

    A survey of spatial economic planning

    models in the Netherlands. Theory,

    application and evaluation

    Van Oort et al. (2005)

    isbn 90 5662 445 8

    Een andere marktwerking

    Needham (2005)

    isbn 90 5662 437 7

    Kennis op de kaart. Ruimtelijke patronen

    in de kenniseconomie

    Raspe et al. (2004)

    isbn 90 5662 414 8

    Scenarios in Kaart. Model- en ontwerp-

    benaderingen voor toekomstig

    ruimtegebruik

    Groen et al. (2004)

    isbn 90 5662 377 x

    Unseen Europe. A survey of eu politics

    and its impact on spatial development in

    the Netherlands

    Van Ravesteyn & Evers (2004)

    isbn 90 5662 376 1

    Behalve de dagelijkse files. Over betrouw-

    baarheid van reistijd

    Hilbers et al. (2004)

    isbn 90 5662 375 3

    Ex ante toets Nota Ruimte

    cpb, rpb, scp (2004)

    isbn 90 5662 412 1

    Tussenland

    Frijters et al. (2004)

    isbn 90 5662 373 7

    Ontwikkelingsplanologie. Lessen uit

    en voor de praktijk

    Dammers et al. (2004)

    isbn 90 5662 374 5

    Duizend dingen op een dag. Een tijdsbeeld

    uitgedrukt in ruimte

    Galle et al. (2004)

    isbn 90 5662 372 9

    De ongekende ruimte verkend

    Gordijn (2003)

    isbn 90 5662 336 2

    De ruimtelijke effecten van ict

    Van Oort et al. (2003)

    isbn 90 5662 342 7

    Landelijk wonen

    Van Dam (2003)

    isbn 90 5662 340 0

    Naar zee! Ontwerpen aan de kust

    Bomas et al. (2003)

    isbn 90 5662 331 1

    Energie is ruimte

    Gordijn et al. (2003)

    isbn 90 5662 325 7

    Scene. Een kwartet ruimtelijke scenarios

    voor Nederland

    Dammers et al. (2003)

    isbn 90 5662 324 9

    inhoud

    Samenvatting 7

    Vooraf 13

    Compacte steden als brandpunten van interactie 19Het stedelijke politiek-bestuurlijke centrum 21Het stedelijke knooppunt van internationale handel 22Het stedelijke industriecentrum 24Compact-stedelijke standplaatskwaliteiten 26De agglomeratiegraad van een nederzetting 28Het centraliteitsniveau van een nederzetting 31Slotsom 35

    Compacte stedelijkheid onder druk; probleemstelling 41Fysiek-ruimtelijke transformaties sinds 1960: deconcentratie en uitsortering 43Zes onderzoeksvragen rond compact-stedelijk ruimtegebruik 45

    Gentrification: een hernieuwde opbloei van het stedelijk wonen 53Gentrification als thema in de literatuur 53Amsterdamse jonge starters en hun binding aan de stad 71Slotsom 85

    Kenniswerk: een groeisector binnen de stedelijke economie 93Kenniswerk als thema in de literatuur 93Zakelijke dienstverleners en hun binding met Amsterdam 115Beeldend kunstenaars in Amsterdam en hun binding aan de stad 129Slotsom 135

    Publieke interactie: een blijvende stedelijke kwaliteit 151Interactie als thema in de literatuur 151Publieke interactie in Amsterdam 171Slotsom 181

    Compacte stedelijkheid als voorwaarde voor directe interactie 191De specifieke kwaliteiten van directe interactie 193Directe interactie en ruimtelijke clustering 197Regionale clustering: regionaal-stedelijke daily systems 199Lokale clustering: geprofileerde werk-, winkel-, onderwijs- en uitgaanscentra 203De stedelijkheid van steden 209

    Lokaal, regionaal-stedelijk en rijksbeleid 217The center of things 217Wees creatief! 218Kennis van creativiteit en innovatie 221Regionale samenwerking 231Oude en nieuwe paden 238

    Compacte stedelijkheid als toekomstig beleidsthema 235

    Literatuur 255

    Over de auteurs 263

  • d e ni eu w e s ta d

    Sa menvat ting

    Drie groepen maken de nieuwe stad: de hoog opgeleide, alleenstaande starters die in de stad wonen, de kenniswerkers die in de stad werken en het publiek dat massaal de voorzieningen van de stad bezoekt. Zij allen zijn afhankelijk van intensief rechtstreeks contact met soortgenoten.

    Het zijn vooral de hoog opgeleide jonge alleenstaanden, die een profes-sionele carrire starten en uitbouwen, die bewust kiezen voor een leven als fulltime stedeling. Doordat een deel van deze mensen in de stad blijft wonen nadat ze hun status als starter voor een andere hebben verruild, zullen de steden op den duur niet alleen aanzienlijke aantallen jonge starters herbergen, maar een meer gemengd bewonersbestand vertonen.

    Het beleid van de overheid voor deze steden moet daarom in de eerste plaats gericht zijn op het in stand houden en verder uitbouwen van de roltrapfuncties van de stad: scholingsmogelijkheden en een ruim bestand aan banen voor kenniswerkers.

    De ruimtegebruikers die minder op frequente interactie gericht zijn, vertrekken daarentegen steeds vaker naar woon- en werkmilieus aan de stadsranden of in het suburbane ommeland. De voorheen gemengde stadscentra veranderen daardoor: door de selectieve uittocht van ruimte-gebruikers ontstaan specifiek geprofileerde (sub)centra.

    Ook kenniswerk is duidelijk gebonden aan compacte stedelijke centra. Dit geldt met name voor kenniswerkers met een alfa- of gammaspecialisatie. Dit houdt echter niet in dat alle naar revitalisering snakkende steden zich de komende tijd moeten richten op het aantrekken van creatieve industrien of kleinschalige, op zakelijke of politiek-bestuurlijke dienst-verlening gerichte bureaus. De mogelijkheid dat een dergelijke poging succes oplevert, is namelijk over het geheel genomen tamelijk beperkt. Slechts enkele steden per land lijken in dit opzicht kansrijk.

    De aanwezigheid van instellingen voor universitair en hoger beroeps-onderwijs, de aanwezigheid van kennisintensieve bedrijvigheid en de aanwezigheid van een monumentale oude stadskern dragen ertoe bij dat een stad een florerende winkel- en uitgaansfunctie heeft.

    Goed functionerende publiekscentra worden gekenmerkt door intensieve interactie buitenshuis en door een telkens wisselend omvangrijk publiek. Deze centra functioneren