DE INVLOED VAN 17ALFA ... ... CIP-GE6EVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Reimders, Franciscus...

download DE INVLOED VAN 17ALFA ... ... CIP-GE6EVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Reimders, Franciscus Jacobus

of 208

  • date post

    20-Mar-2020
  • Category

    Documents

  • view

    0
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of DE INVLOED VAN 17ALFA ... ... CIP-GE6EVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG Reimders, Franciscus...

  • DE INVLOED VAN

    17ALFA-HYDROXYPROGESTERONCAPRONAAT

    OP DE JONGE ZWANGERSCHAP

    F.J.L REIJNDERS

  • DE INVLOED VAN 17ALFA-HYDROXYPROGESTERONCAPRONAAT

    OP DE JONGE ZWANGERSCHAP

  • CIP-GE6EVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG

    Reimders, Franciscus Jacobus Laurentius

    De invloed van 17alfa-hydroKyprogesteroncapronaat op de jonge zwangerschap / Franciscus Jacobus Laurentius Reijnders. - CS.l. : s.n.D. - 111. Proefschrift Nijmegen. - Het lit. opg. ISBN 90-9001133-1 SISO ¿05.5 UDC 615.35:618.3 Trefw.: zwangerschap / hormonale therapie / progestagenen.

  • DE INVLOED VAN

    17ALFA-HYDROXYPROGESTERONCAPRONAAT

    OP DE JONGE ZWANGERSCHAP

    THE INFLUENCE OF 17ALPHA-HYDROXYPROGESTERONECAPROATE

    ON EARLY PREGNANCY

    PROEFSCHRIFT

    TER VERKRIJGING VAN DE GRAAD VAN DOCTOR IN DE GENEESKUNDE AAN DE KATHOLIEKE UNIVERSITEIT TE NIJMEGEN, OP GEZAG VAN DE RECTOR MAGNIFICUS PROF. DR. J.H.G.I. GIESBERS VOLGENS BESLUIT VAN HET COLLEGE VAN DEKANEN IN HET OPENBAAR TE VERDEDIGEN OP DONDERDAG 19 DECEMBER 1985

    DES NAMIDDAGS TE 4.00 UUR

    DOOR

    FRANCISCUS JACOBUS LAURENTIUS REIJNDERS

    GEBOREN TE HORN (L)

    Druk DisMrtatiedrukkeni Wibro. Helmond

  • Promotores : Prof. dr. R. Rolland Prof. dr. T.K.A.B. Eskes

    Co-referent : Dr. C.M.G. Thomas

  • Aan Willemien

    en Maarten

  • VOORWOORD

    Tijdens mijn opleiding tot gynaecoloog in het Sint Josephziekenhuis te

    Eindhoven werd ik door Dr. J.H.J.M. Meuwissen in de gelegenheid ge­

    steld het onderzoek dat eerder door collega Dik Boer werd gestart,

    voort te zetten en af te ronden.

    Velen hebben mij bij de voorbereiding van dit proefschrift geholpen,

    gestimuleerd, begeleid en ruimte geboden. Graag wil ik hen hier bedan­

    ken en enkelen met name noemen.

    Prof.Dr. R. Rolland bood mij de mogelijkheid dit proefschrift tot

    stand te brengen en had de supervisie bij het verwerken van de onder­

    zoeksgegevens.

    Prof.Dr. Т.К.A.B. Eskes was betrokken bij de opzet van het onderzoek

    en gaf waardevolle adviezen bij de afronding van het manuscript.

    Dr. C.M.G. Thomas, heeft zich intensief met het onderzoek bezig gehou­

    den en met grote nauwgezetheid de verschillende versies van het manus­

    cript verbeterd en aangevuld.

    Drs. W.H. Doesburg en W. Lemmens van de Mathematisch Statistische

    Adviesafdeling (hoofd: Drs. Ph. van Eiteren) boden onmisbare hulp op

    statistisch gebied, waarbij vaak verhelderende vragen ter tafel kwa­

    men.

    Dr. N. Exalto is bereid geweest de tekst kritisch te bezien; vele van

    zijn opmerkingen zijn in het manuscript verwerkt.

    De serumbepalingen werden alle - onder de verantwoordelijkheid van

    Dr. C.M.G. Thomas en de logistieke leiding van Ing. M.F.G. Segers -

    verricht in het laboratorium voor obstetrie en gynaecologie (hoofd:

    Drs. P.C.W. Houx).

    De tekeningen werden vervaardigd door de heer J.G. Wiese.

    Dr. J.H.J.M. Meuwissen, mijn opleider, dank ik voor de niet aflatende

    energie waarmee hij wees op het belang van wetenschappelijk werk tij­

    dens de opleiding. Hiermee heeft hij mij in belangrijke mate gemoti­

    veerd tot het vervaardigen van dit proefschrift.

    Mijn andere opleiders, W. Snethlage, H. Bal, Dr. M.A.H.M. Wlegerinck

    en Dr. H.A.M. Brölmann, hebben - elk op specifieke wijze - aan mijn

    opleiding tot gynaecoloog bijgedragen en evenals Dr. W.H.M, van der

    Velden met belangstelling de voortgang van het onderzoek gevolgd.

  • Mijn mede-assistenten, Peer Huybregts, Rien Lamberá, Michel Vleugels

    en Paul Dellemijn dank ik voor hun begrip en bemoediging, alsmede voor

    de collegiale wijze waarop zij het extra werk dat door mijn geregelde

    afwezigheid ontstond, van mij overnamen.

    Mevrouw H. Abma-Goudswaard, bibliothecaresse in het Sint Josephzieken-

    huis, komt woorden van dank toe voor haar nauwgezette en deskundige

    hulp.

    De firma Schering Nederland B.V. dank ik voor de financiële ondersteu-

    ning, waardoor het mogelijk werd dit onderzoek op te zetten en uit te

    voeren.

    Voorts leverden de volgende firma's een bijdrage aan de uitvoering van

    het onderzoek: Gist-Brocades, Rijswijk; Mallinckrodt Diagnostica

    (Holland) B.V., Petten; Magnafarma, Laren; Hoechst Holland N.V.,

    Amsterdam; Travenol B.V., Utrecht.

    Dik Boer dank ik voor zijn adviezen en voor de belangstelling waarmee

    hij de verdere ontwikkeling van het onderzoek heeft gevolgd.

    Natuurlijk gaat hier eveneens mijn dank uit naar alle zwangeren die

    bereid waren hun medewerking aan dit onderzoek te verlenen.

    Tenslotte moge ik Monica Klessens verzekeren dat ik haar hulp en

    enthousiasme bij het gereedmaken van de tekst zeer gewaardeerd heb.

    Lieve Willemien, jou dank ik in het bijzonder voor al je hulp en zorg-

    zaamheid, en vooral voor je vriendschap en begrip.

  • INHOUD

    LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN

    INLEIDING

    1. SPONTANE ABORTUS

    1.1. Definities 19

    1.2. Frequentie van spontane abortus 20

    1.3. Habituele abortus 22

    1.4. Diagnostiek van spontane abortus 23

    1.4.1. Klinisch onderzoek 23

    1.4.2. Hormonaal onderzoek 24

    1.4.3. Echoscopisch onderzoek 27

    1.4.4. Onderzoek van het abortusproduct 30

    1.5. Oorzaken van spontane abortus 34

    2. ENDOCRIENE ASPECTEN VAN DE JONGE ZWANGERSCHAP

    2.1. Het corpus luteum 40

    2.2. Corpus luteum insufficiëntie 41

    2.2.1. Diagnose 41

    2.2.2. Aetiologie 42

    2.2.3. Therapie 42

    2.2.4. Klinische relevantie 43

    2.3. De luteo-placentaire shift 45

    2.4. De foeto-placentaire eenheid 47

    2.5. Hormonen 49

    2.5.1. Humaan choriogonadotrofine 49

    2.5.2. Humaan placentair lactogeen 51

    2.5.3. Zwangerschapsspecifiek Bj-glycoproteïne 52

    2.5.4. Progesteron en 17elfa-hydroxyprogesteron 52

    2.5.5. Oeatrogenen en dehydroeplandrosteron 54

    2.5.6. Alfa-foetoproteïne 55

    2.5.7. Cortisol 56

    2.5.8. Prolactine 57

    2.5.9. Schildklierhormonen 58

  • 3. HORMONALE THERAPIE TI3DEN5 DE ZWANGERSCHAP

    3.1. Inleiding 60

    3.2. Het gebruik van progestagenen 61

    3.3. De werking van progestagenen 62

    3.4. Indicaties voor hormonale therapie 64

    3.5. Resultaten van hormonale therapie 65

    3.6. Het therapeutisch eFFect van hormonale therapie 67

    3.7. Ongewenste bijwerkingen van hormonale therapie 69

    3.7.1. Onderzoek met betrekking tot teratogene eigenschappen 69

    3.7.2. Aangeboren aFwijkingen 70

    3.7.3. Teratogene werking 71

    3.7.4. Niet-teratogene, ongewenste bijwerkingen 73

    3.8. Conclusie en de daaruit aFgeleide vraagstelling 73

    4. PATIENTEN, METHODEN EN ETHISCHE ASPECTEN

    4.1. Selectiecriteria 75

    4.2. Procedure 76

    4.3. Echoscopisch onderzoek 77

    4.4. Laboratoriumbepalingen 78

    4.5. Statistische bewerkingen 88

    4.6. Ethische aspecten 92

    5. HET 17ALFA-HYDR0XYPR0GESTER0NCAPR0NAAT

    5.1. Samenstelling en structuurFormule 94

    5.2. Farmacokinetiek 94

    5.3. Biologische eigenschappen 95

    5.4. Indicaties en contraïndicatie 96

    5.5. Bijwerkingen 97

    5.6. Dosering 98

    6. RESULTATEN

    6.1. Algemene gegevens 99

    6.2. Klinische gegevens 101

    6.3. Echoscopische gegevens 103

    6.4. Hormonale gegevens 103

  • 7. CASUÏSTIEK

    7.1. Het responsmodel 118

    7.2. Zwangerschappen eindigend in abortus 119

    7.3. Gemellizwangerschappen 126

    7.4. Perinatale sterfte 130

    8. ONDERLINGE RELATIES TUSSEN VERSCHILLENDE PARAMETERS

    8.1. Ordening van enkele parameters bij de

    bepaling van de zwangerschapsduur in het

    eerste trimester 138

    8.2. hCG-concentraties en het geslacht van de foetus 139

    8.3. Recidiverende abortus en schildklierparameters 141

    8.4. Invloed van ovulatieinductie op de hormoonspiegels

    tijdens de zwangerschap 142

    9. ALGEMENE BESCHOUWING EN CONCLUSIES 144

    SAMENVATTING 155

    SUMMARY 159

    GERAADPLEEGDE LITERATUUR 163

    APPENDIX іаз

    CURRICULUM VITAE 199

  • LIJST VAN GEBRUIKTE AFKORTINGEN

    A = abortus

    AFP = alfa-foetoproteïne

    Am = amenorrhoeduur

    APLA = abortus provocatus lege artis

    BC = bromocriptine

    BSA = bovine serum albumen

    С = Cortisol

    CBG = corticosteroid bindend globuline

    CC = clomifeencitraat

    DBP = distantia biparietalis

    DCC = dextran coated charcoal

    DEX = dexamethason

    DHEA = dehydroepiandrosteron

    DHEAS = dehydroepiandrosteronsulfaat

    ЕЕ = ethinyloestradiol

    EMS = epimestrol

    F-BhCG = vrije hCG B-subunit

    FE = forcipale extractie

    FHR = fetal heart rate

    FT4 = vrij thyroxine

    gr = gram

    Gew = gewicht

    hCG = humaan choriogonadotrofine

    hMG = humaan menopauze gonadotrofine

    hPL = humaan placentair lactogeen

    i.m. = intremusculair

    IS = international standard

    IU s internationale units

    IUVD = intrauteriene v