De eeuwige God en ons (on) eindige heelal

Click here to load reader

download De  eeuwige  God en  ons  (on) eindige heelal

of 31

  • date post

    30-Jan-2016
  • Category

    Documents

  • view

    28
  • download

    0

Embed Size (px)

description

De eeuwige God en ons (on) eindige heelal Vergrootglas en Verwondering Marco de Vos (devos@symbibaz.nl). Leerhuis De Schuilplaats Eindhoven 2010/10/14. Aanschouw ik uw hemel, het werk van uw vingers, de maan en de sterren, die Gij bereid hebt: - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of De eeuwige God en ons (on) eindige heelal

  • De eeuwige God en ons (on)eindige heelal

    Vergrootglas en Verwondering Marco de Vos (devos@symbibaz.nl)Leerhuis De Schuilplaats Eindhoven2010/10/14

  • Aanschouw ik uw hemel, het werk van uw vingers, de maan en de sterren, die Gij bereid hebt:Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt, en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet?

  • Typisch voor sterrenkunde: We hebben geen invloed op heelal, en kunnen dus geen experiment inrichten. Maar: als je lang genoeg kijkt kom je elke opstelling wel zon beetje tegen. Experimenten zijn daarmee wel statistisch.WaarnemingModelHypotheseExperiment

  • De Grote Vragen van de NatuurkundeTesten van zwaartekrachtEpoch of ReionisationKosmisch MagnetismeBouwstenen van het levenGrote-schaal structurenHet Turbulente Universum

  • JvW et al. - CMV 2008/06/12Axiomas en modellenAxioma == VooronderstellingNiet verkeerd: essentieel uitgangspuntMaar: je moet niet ontkennen dat ze er zijn!!!Model == Abstracte beschrijving van een deel van de werkelijkheidBij voorkeur verifieerbaarDwz: doet voorspellingen die waarneembaar zijnSoms speculatiefDwz: zonder waarneembare effectenNatuurwet == Model met brede geldigheidOok de wet van de zwaartekracht is een modelZelfs een natuurwet heeft een beperkte geldigheid

  • En toch draait ze...Galileo Galilei, 1652

  • De afstand tot melkwegstelselsDe vraag: zijn spiraalnevels melkwegen of staan ze binnen onze melkweg?Het debat: tussen aanhangers van Shapley en Curtis in 1920De oplossing: afstand tot variabele ster in M31 bepaald door Hubble in 1923De les: Shapley had in 1920 de betere argumenten, Curtis bleek in 1923 gelijk te hebben ondanks zijn slechtere argumentatie

  • "Omdat er een wet als zwaartekracht is, kan en wil het universum zichzelf uit niets creren. Spontane creatie is de reden waarom we bestaanStephen Hawking, The Grand Design, 2010

  • JvW et al. - CMV 2008/06/12Natuurwetten en horizonsBeperking van model noemen we de horizonWaarneemhorizonGrens van wat door het model beschreven wordtBv: wetten van Newton voor v
  • JvW et al. - CMV 2008/06/12De Bijbel en horizonsInteressehorizon:Relatie tussen God en mensenRelatie tussen God en schepping als afgeleide

    Waarneemhorizon:Tijd: Schepping Dag des HerenIn een begin Van die dag of van die ure weet niemandRuimte: Aarde Hemel alleen door visioenen

  • JvW et al. - CMV 2008/06/12Hoe kijkt de Bijbel naar het heelal?Is de Bijbel geinteresseerd in de Astrofysica?Daar lijkt het niet op: standaard fysisch wereldbeeld.Maar: sterren als schepping (geen goden/engelen)Maar: zeemonsters als speeltjes (geen oerkracht)Maar:

    De Bijbel wijkt op essentiele punten af van de toen gangbare kosmologieGod als enige Schepper (monotheistisch)Geen chaos, maar een zich ontvouwend planMensen niet als slaven, maar naar Gods beeld

  • Aanschouw ik uw hemel, het werk van uw vingers, de maan en de sterren, die Gij bereid hebt:Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt, en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet?Kritische vragen

  • Aanschouw ik uw hemel, het werk van uw vingers, de maan en de sterren, die Gij bereid hebt:Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt, en het mensenkind, dat Gij naar hem omziet?Kijken uit de verwondering heeft beperkingen: - Geen inzicht in het fysisch universum - Geen kritische blik naar wereldbeeld - In extrema: zoeken naar bevestiging (God of the gaps)

  • Speculatieve theorieen zijn gevaarlijk: - Niet te toetsen -> niet te ontkennen - Risico: eigen waarheid creeeren

  • Moderne wetenschap heeft beperkingen: - Waarneemhorizons (instrumenten, mens) - Wegredeneren onbegrepen elementen (ignoring the gaps) - Risico: overtuigd van absolute objectiviteit

  • JvW et al. - CMV 2008/06/12Hoe werkt wetenschap?Wetenschap begint met methodische twijfelNiet tevreden zijn met bestaande antwoorden, toetsen van modellen, proberen ze te falsificerenZoeken naar herhaalbare, toetsbare fenomenenModellen vanuit een minimale set vooronderstellingen

    Wetenschap is ook een kwestie van vertrouwenOp studieboeken, leraren, collegae, waarnemingen, vooronderstellingen

    Wetenschap is ook mensenwerk

  • JvW et al. - CMV 2008/06/12Hoe werkt geloof?Geloof begint met vertrouwenOp ouders, medegelovigen, op de Bijbel (autoriteiten)Later op eigen ervaring (waarnemingen), afhankelijk van keuzes die je maakt (experimenten)

    Geloof kan blijven hangen bij autoriteitenBegrijpelijk (op safe spelen) maar gevaarlijkBeter conflicten onder ogen te zien dan te negerenConflicten tussen wereldproblemen en God die liefde isConflicten tussen Astrophysical Journal en BijbelGeloof is de zekerheid van de dingen die we niet zien

  • JvW et al. - CMV 2008/06/12WaarheidDe Bijbel en de Astrophysical Journal gaan beide over dezelfde werkelijkheidIeder zijn eigen waarheid

    Ieder zijn eigen terrein

    Ieder zijn eigen taal

    Ieder zijn eigen interesse

    OnzinDeels, maar overlap Klopt, en methodeDeels, maar: mensen zoeken naar doel/zin

  • JvW et al. - CMV 2008/06/12Dos & Donts (1)Zet God/geloof niet in om achter de horizon van modellen te kunnen kijkenGeen God of the gaps

    Probeer God niet te bewijzenLeidt tot onpersoonlijke God, onbewogen beweger

    Begin met vertrouwenEen persoonlijke God laat zich niet bewijzen, maar vindenGod laat zich in de Bijbel zien als Schepper en BevrijderJezus komt persoonlijk om de weg naar de Vader vrij te makentwoord

  • JvW et al. - CMV 2008/06/12Dos & Donts (2)Laat je niet misleiden door vermeende objectiviteitOok wetenschappers baseren zich deels op vertrouwen Waarnemingen, collegae, axiomas, En daar is in principe niets mis mee!

    Wees voorzichtig met geweldige theorieen die de Bijbel bevestigen Helaas is er veel kaf tussen het korenBouw je geloof niet op dergelijke theorieen maar op een persoonlijke relatie met God

    twoord

  • Voor de koorleider. Een psalm van David.

    De hemelen vertellen Gods eer, en het uitspansel verkondigt het werk zijner handen;de dag doet sprake toestromen aan de dag, en de nacht predikt kennis aan de nacht.Het is geen sprake en het zijn geen woorden, hun stem wordt niet vernomen:toch gaat hun prediking uit over de ganse aarde en hun taal tot aan het einde der wereld. Hij heeft daarin een tent opgeslagen voor de zon, die is als een bruidegom die uit zijn bruidsvertrek treedt, jubelend als een held om het pad te lopen.Van het ene einde des hemels is haar opgang en haar omloop tot het andere einde; niets blijft verborgen voor haar gloed.

  • De wet des HEREN is volmaakt, zij verkwikt de ziel; de getuigenis des HEREN is betrouwbaar, zij schenkt wijsheid aan de onverstandige.De bevelen des HEREN zijn waarachtig, zij verheugen het hart; het gebod des HEREN is louter, het verlicht de ogen.De vreze des HEREN is rein, voor immer bestendig; de verordeningen des HEREN zijn waarheid, altegader rechtvaardig.Kostelijker zijn zij dan goud, ja, dan veel fijn goud; en zoeter dan honig, ja dan honigzeem uit de raat.

  • Ook laat uw knecht zich daardoor ernstig vermanen; in het houden ervan ligt rijke beloning.Afdwalingen, wie bemerkt ze? Spreek van de verborgene mij vrij.Behoed ook uw knecht voor overmoed, laat die over mij niet heersen; dan ben ik onberispelijk en vrij van grove overtreding.Mogen de woorden van mijn mond en de overleggingen van mijn hart U welgevallig zijn, o HERE, mijn rots en mijn verlosser.

    **Hoe kijken we naar het heelal? De dichter van Psalm 8 kijkt en verwondert zich. Hij ziet die ongrijpbare sterrenhemel als een teken van Gods majesteit. Vanuit zijn verwondering over de Schepping, komt hij tot verwondering over de liefde van de Schepper. Een astronoom kijkt naar het heelal en verwondert zich. Hij/zij probeert het heelal te begrijpen, in kaart te brengen, afstanden te meten, wetmatigheden af te leiden. Het is niet gebruikelijk om bij het afleiden van die natuurwetten uit te gaan van een Schepper. Dat roept bij veel Christenen vragen op. Hoe kunnen/moeten we als Christenen omgaan met de inzichten van de wetenschap? Op deze avond gaan we op verschillende manieren kijken naar het heelal. We stellen kritische vragen bij die verschillende manieren van kijken. Maar we staan ook stil bij onze menselijke mogelijkheden en beperkingen. Zo ontdekken we wat geloof en wetenschap met elkaar te maken hebben, en hoe ook wij via de grootheid van het heelal zicht mogen krijgen op de grootheid van God.

    * ASTRON/LOFAR 2004 - Reproduction in whole or in part is prohibited without written consent of the author.*******