De bijna-treinramp van Tilburg

Click here to load reader

  • date post

    06-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    222
  • download

    4

Embed Size (px)

description

afstudeerproduct 03

Transcript of De bijna-treinramp van Tilburg

  • De bijna-treinramp

    van TilburgEr is me vaak vertelt dat ik later een zacht nieuws-journalist word. Ik schrijf graag over kunst, cultuur en duurzaamheid en ik interview graag mensen over persoonlijke dingen. Economische, wetenschappelijke of erg technische onderwerpen liggen me niet zo. Toch moet een journalist van alle markten thuis zijn. Specialiseren is iets wat meestal niet direct aan het begin van een carrire al gebeurt. Ook ik moet in staat zijn om ingewikkelde rapporten te lezen en technische verhalen begrijpelijk uiteen te zetten.

    Toen er een trein met giftige stoffen in het Belgische Wetteren ontspoorde, herinnerde ik me dat ook Tilburg regelmatig doorkruist wordt met goederentreinen vol chemicalin. Uit mijn jeugd wist ik nog dat vooral de chloortreinen gevreesd werden. Toen ik begon rond te vragen over een mogelijke chloorramp, vertelde iemand me dat Tilburg in het verleden al eens bijna het slachtoffer van een chloorramp werd. Toen ik ging uitzoeken of dit inderdaad het geval was, vond ik in het archief van de brandweer een melding uit 1978 over een ontspoorde chloortrein. Via via vond ik iemand die in die tijd bij de spoorwegen en de vrijwillige brandweer werkte. Hij kon zich het ongeval nog herinneren. Na een uitgebreid gesprek had hij me voldoende aanknopingspunten

    gegeven om mijn onderzoek voort te zetten bij officile instellingen. Binnen vrij

    korte tijd werd ik overladen met allerlei technische rapporten waarin de risicos van chloortransport omschreven stonden. Het doorspitten van deze teksten heeft me erg veel tijd gekost. Zoals ik al aangaf, ben ik niet gewend over technische onderwerpen te schrijven.

    In de eerste plaats wil ik met dit artikel de competentie complexiteit bewijzen. Het onderzoeken van een treinongeval dat meer dan dertig jaar geleden plaatsvond, is behoorlijk ingewikkeld. Verder is het vooral het onderwerp van de tekst dat dit artikel complex maakt. Chloor is een stof die in verschillende vormen kan voorkomen en op windsnelheid, temperatuur en andere factoren reageert. Om goed te begrijpen wat de impact van een ontspoorde chloortrein op een stad als Tilburg kan zijn, heb ik onderzoeken naar de stof chloor gelezen. Daarnaast heb ik me in de wetgeving moeten verdiepen. AkzoNobel mag namelijk eigenlijk geen chloor meer via het spoor vervoeren, behalve als het niet anders kan. Dit levert een behoorlijk ingewikkelde situatie op.

    Verder wil ik de competentie diversiteit bewijzen. Ik wil met dit artikel laten zien

    dat ik niet alleen over zachte onderwerpen schrijf. Ik kan inspelen op de actualiteit, technische rapporten lezen en een heel ingewikkeld verhaal begrijpelijk maken voor de lezer.

    Ook wil ik de competentie creativiteit bewijzen. Er zijn veel artikelen over transport van gevaarlijke stoffen via het spoor in de media verschenen sinds de treinramp in Wetteren. Er is tot nu toe echter niemand geweest die het ongeval met de chloortrein in Tilburg of het ongeval met de chloortrein in Utrecht als invalshoek heeft gekozen. Ik denk dat deze historische invalshoek leuk is en dat dit mensen laat zien dat treinen met gevaarlijke stoffen ook in Nederland ontsporen.

    Afstudeerproduct Inge Beekmans, toelichting op artikel

  • De bijna-treinramp van Tilburg

    Op vier mei werd het Belgische Wetteren getroffen door een treinramp. Wagons gevuld met gevaarlijke stoffen ontspoorden vlakbij het stadscentrum. De ramp kostte slechts n persoon het leven. Tilburg

    ontsnapte in 1978 op het nippertje aan een soortgelijk drama.

    Op zaterdag 18 mei in 1978, iets na drie uur s nachts, ontspoorde een lange goederentrein midden in het centrum van Tilburg. De inwoners van de Brabantse stad noemen het de chloortrein. Hij doorkruist het stadscentrum iedere

    nacht. Normaal gesproken zijn alle wagons gevuld met chloor dat door AkzoNobel in Delfzijl en Rotterdam geproduceerd wordt en voor buitenlandse klanten bestemd is. Als bij een vreemd toeval, is de trein juist deze lentenacht helemaal leeg. In eerste instantie wordt er groot alarm geslagen, want chloor

    is een levensgevaarlijk gif. Als blijkt dat de wagons leeg zijn, wordt het ongeluk als een normale ontsporing behandeld. De omwonenden hoeven niet gevacueerd te worden. De meesten slapen dwars door het incident heen.

    Na de treinramp in Wetteren werd

    Een Tilburgse geschiedenis

  • er in Den Haag koortsachtig over de risicos die het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor met zich meebrengt gesproken. Dat Tilburg, net als een aantal andere Nederlandse steden, al een aantal keer door het oog van de naald is gekropen, lijkt iedereen vergeten te zijn. Slechts de mensen die jaren geleden bij de herstel- en opruimwerkzaamheden waren, praten nog over de bijna-treinramp van Tilburg. De trein ontspoorde midden in het centrum. En van de wagons met een oranje streep lag zelfs tegen het oude postkantoor aan, vertelt de gepensioneerde Gerrit Verheyen. Hij werkte op het moment van de ontsporing al bijna vijftien jaar bij de spoorwegen en zat daarnaast ook bij de vrijwillige brandweer. Ik was die dag toevallig op het terrein van de spoorwegen. Ik was s nachts niet bij het ongeluk, maar ik ben overdag natuurlijk wel even naar die ontspoorde trein gaan kijken.

    Het enige wat hem opviel, was dat de goederentrein vrij lang was. Verder kwam alles

    vrij normaal op hem over. Er ontsporen wel vaker treinen, vertelt Verheen. Ondanks het feit dat hij die dag al vroeg op de plek van het ongeval aanwezig was, kwam hij pas op zaterdagavond voor het eerst in actie als lid van de vrijwillige brandweer. Overdag viel er niet zo heel veel te doen daar, vertelt hij. We wisten dat de wagons leeg waren, dus werd de trein behandeld als een normaal ontsporingsgeval. Een ontsporing oplossen is een gigantische, tijdrovende klus. Je kunt een trein niet zomaar terug op een spoor zetten, daar heb je een hijskraan of iets dergelijks voor nodig. En voordat je zon trein terugzet, moet je de bovenleiding weghalen, anders gaat het niet. Erg lastig allemaal. Ik kon pas s avonds komen helpen met de boel weer opruimen. Het was een zootje daar.

  • Als de chloortrein zijn gewoonlijke vracht had vervoerd, was de rotzooi echter vele malen groter geweest. Het Hulpplan Chloorincidenten van AkzoNobel beschrijft dat er, als er een volle chloortrein ontspoort, eerst veiligheidsmaatregelen voor de omgeving genomen moeten worden en er vervolgens deskundigen komen die het chloor overpompen en vernietigen. In 2005 ontspoorde er een chloortrein in Zweden. Het overpompen en vernietigen van de inhoud van drie wagons kostte AkzoNobel volgens het Hulpplan Chloorincidenten 21 dagen. Al die tijd bleven er voor de omwonenden bepaalde veiligheidsmaatregelen van kracht. De wagons gingen niet lekken, er vielen geen doden of gewonden. Bovendien ontspoorde de goederentrein in dunbevolkt gebied.

    Als de trein die in Tilburg tegen het postkantoor tot stilstand kwam niet leeg was geweest, hadden AkzoNobel en hulporganisaties grotere problemen gehad dan drie weken lang durende opruimwerkzaamheden. Een ramp, ernstiger dan in Wetteren, was in dat geval bijna onafwendbaar. Als er wel chloor in de wagons had gezeten, was de kans op dodelijke slachtoffers erg groot geweest, vertelt een woordvoerder van het Instituut Fysieke Veiligheid, een organisatie die de brandweer ondersteunt bij rampenbestrijding en crisisbeheersing. Wat er precies gebeurt, hangt echter af van de overige omstandigheden. De wind, temperatuur en of het chloor in aanraking komt met andere stoffen hebben invloed op de situatie.

    Ook over deze omstandigheden schrijft AkzoNobel in een presentatie over de risicos van chloorvervoer via het spoor. Chloor kan tot ruim acht kilometer schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid, maar die schade is alleen blijvend als iemand een grote hoeveelheid chloor inademt. Mensen die zich acht kilometer van de rampplek bevinden, kunnen tijdelijk last krijgen van hun ogen, luchtwegen en longen. De longen van mensen die dichtbij het chloorlek zijn, kunnen

    Een trein mt chloor

    zo zwaar beschadigd worden dat de dood erop volgt. Wie de ramp overleven en wie aan de gevolgen van chloorvergiftiging overlijden, wordt benvloed door de grote van het lek, de hoeveelheid wind, windrichting en de conditie van iemands longen. Hoeveel slachtoffers de chloortrein in 1978 had gemaakt als hij vol was geweest, valt daarom niet te zeggen.

    1,2 kilometer van de rampplek staat Westpoint, een van de hoogste woontorens van

    Nederland. Op en rond het terrein waar het de trein ontspoorde, worden ongeveer 1500 nieuwe

    woningen gebouwd.

    De bijna-treinramp van Tilburg deel 2

    Brand in de locomotief, brand bij het chassis, brand nabij de trein, lekkage in de locomotief, problemen met cilinders in de trein, een ontsporing door problemen met de wissels, een ontsporing door een ander probleem met het spoor, een aanrijding met een andere trein, een aanrijding met een auto, een aanrijding met materiaal op het spoor of een lekkage bij de wielen.

    Mogelijke oorzaken van een ongeval met een chloortrein:

  • Vreemd genoeg was Tilburg niet de eerste stad die zich over een ontspoorde chloortrein moest ontfermen. Toen acht jaar voor de ontsporing in Tilburg een chloortrein in Utrecht ontspoorde, toevallig ook helemaal leeg, besloten de regering en gemeenten te kijken naar de risicos van het transporteren van gevaarlijke stoffen. Een Rotterdamse chemicus gaf destijds aan dat chloortransporten via het spoor de grootst bestaande bedreiging vormden voor grote steden, zoals Rotterdam. Naar aanleiding van zijn reactie en verschillende onderzoeken viel het besluit dat chloor slechts op n locatie in Nederland geproduceerd mag worden en zo veel

    Maatregelen tegen het chloortransport

    1,2 kilometer van de rampplek staat Westpoint, een van de hoogste woo