Bouw! tutorlezendownload.lexima.nl/producten/Bouw!/Handleiding Bouw!.pdf · 2019-02-12 · Bouw!...

Click here to load reader

  • date post

    20-Jan-2020
  • Category

    Documents

  • view

    350
  • download

    13

Embed Size (px)

Transcript of Bouw! tutorlezendownload.lexima.nl/producten/Bouw!/Handleiding Bouw!.pdf · 2019-02-12 · Bouw!...

  • Bouw! tutorlezen Gebruikersgids voor Bouw! Coördinatoren

  • 2 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    Inhoudsopgave

    Voordat u start met Bouw! ................................................................................................................. 3

    1. Algemeen ......................................................................................................................................... 4

    2. Klantportal ....................................................................................................................................... 5

    2.1 Nieuwe Bouw! gebruiker aanmaken ............................................................................................. 6

    2.1.1 Aanmaken van een Bouw! coördinator account .................................................................... 6

    2.1.2 Aanmaken van een leerlingaccount ....................................................................................... 8

    2.2 Kinderen aan een andere Bouw! coördinator koppelen ............................................................. 10

    2.3 Verlengen leerling ....................................................................................................................... 11

    2.4 Opzeggen leerling ........................................................................................................................ 12

    2.5 Overzicht gebruikers.................................................................................................................... 13

    2.6 Support Center ............................................................................................................................ 14

    2.7 Mijn organisatie ........................................................................................................................... 15

    2.8 Klantportaal ................................................................................................................................. 15

    3. Bouw! tutorlezen: www.bouwtutorlezen.nl ................................................................................. 16

    3.1 Inloggen als Bouw! coördinator .................................................................................................. 16

    3.2 Inloggen als leerling, aan de slag! ............................................................................................... 18

    3.2.1 Starten met een nieuwe leerling .......................................................................................... 18

    3.2.2 Verder werken met de leerling ............................................................................................ 20

    3.3 Doorlopen van lessen en toetsen ................................................................................................ 22

    3.4 Resultaten Bouw! leerlingen ....................................................................................................... 24

    3.4.1 Mijn Lessenoverzicht ............................................................................................................ 24

    3.4.2 Mijn voortgang ..................................................................................................................... 25

    3.4.3 Resultaten niet zichtbaar maken voor de leerling ............................................................... 26

    4. Praktische en inhoudelijke informatie .......................................................................................... 27

    BIJLAGE 1: Theoretische achtergrond en wetenschappelijke onderbouwing .................................. 34

    BIJLAGE 2: Overzicht lessen en toetsen ............................................................................................ 37

    Contact .............................................................................................................................................. 38

  • 3 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    Voordat u start met Bouw!

    Systeemeisen

    Ga naar https://www.lexima.nl/dyslexiesoftware/bouw en klik op het tabblad

    ‘Systeemeisen’ voor de meest actuele informatie.

    Bouw! is een web-based programma. Tijdens het werken met Bouw! kunnen andere

    lokale programma’s op uw eigen computer interacteren met het programma Bouw!. Zorg

    daarom dat uw fire-wall up-to-date is en geen toepassingen blokkeert die nodig zijn voor

    Bouw! tutorlezen.

    https://www.lexima.nl/dyslexiesoftware/bouw

  • 4 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    1. Algemeen

    Bouw! bestaat uit ruim vijfhonderd goed gestructureerde online lessen voor het aanleren,

    inoefenen, herhalen en toepassen van de leerstof, voorzien van heldere instructies voor

    de tutor. De online oefeningen passen zich aan het tempo van de leerling aan. Toetsen

    en rapportages maken de vooruitgang zichtbaar.

    Algemene uitleg over het programma vindt u op de website: www.lexima.nl/bouw.

    De Bouw! coördinator op school is degene die op school verantwoordelijk is voor een

    goede implementatie van de interventie. De Bouw! coördinator is voor de volgende taken

    verantwoordelijk:

    1. Aanmaken accounts voor leerkrachten

    2. Aanmaken accounts voor leerlingen

    3. Monitoren voortgang van leerlingen die met Bouw! werken

    4. Organiseren van het afnemen van toetsen (door een professional)

    5. Instructie aan tutoren van school

    6. Als aanspreekpunt fungeren voor de betrokkenen op school (tutoren, leerlingen,

    ouders, collega’s)

    Deze gebruikersgids is opgesteld om de Bouw! coördinator wegwijs te maken in taak 1

    t/m 4. Taak 5 en 6 zijn afhankelijk van de school specifieke kenmerken (keuze tutor,

    intensiteit uitvoeren Bouw!) en worden derhalve niet in deze gebruikersgids toegelicht.

    Voor meer informatie over deze taken kunt u terecht bij de cursus Bouw! coördinator (zie

    ook www.leximaacademie.nl/bouw).

    Taak 1 t/m 4 wordt uitgevoerd in twee omgevingen:

    - De online Klantportal: https://klantportal.lexima.nl (accountbeheer)

    - Oefenprogramma Bouw!: www.bouwtutorlezen.nl (monitoren leerlingen)

    http://www.lexima.nl/bouwhttp://www.leximaacademie.nl/bouwhttps://klantportal.lexima.nl/http://www.bouwtutorlezen.nl/

  • 5 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    2. Klantportal

    Bouw! accounts worden aangemaakt in de Klantportal van Lexima door de

    Klantportalbeheerder. De Klantportalbeheerder is degene die het programma Bouw!

    besteld heeft in de webshop van Lexima.

    Wilt u de Klantportalbeheerder wijzigen?

    Het klantportalbeheer kan gewijzigd worden middels het invullen van het formulier

    Wijzigen klantportalbeheer. Dit formulier kan opgevraagd worden via

    [email protected]

    De klantportalbeheerder heeft de mogelijkheid om leerkrachten en kinderen toe te

    voegen, accounts te verlengen of te beëindigen.

    Functies Klantportal Paragraaf

    Nieuwe Bouw! gebruiker aanmaken 2.1

    Rol Bouw! coördinator

    2.1.1

    Rol leerling

    2.1.1

    Kinderen aan een andere Bouw!

    coördinator koppelen

    2.2

    Verlengen leerling 2.3

    Opzeggen leerling 2.4

    Overzicht gebruikers 2.5

    Support Center 2.6

    Mijn organisatie 2.7

    Klantportaal 2.8

  • 6 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    2.1 Nieuwe Bouw! gebruiker aanmaken

    2.1.1 Aanmaken van een Bouw! coördinator account

    Voor leerkrachten of intern begeleiders kan in de klantportal een account worden

    aangemaakt. Met dit account kunnen de resultaten van de leerlingen bekeken worden.

    1. Na het inloggen komt u op onderstaande pagina. Klik op ‘Bouw!’ in de blauwe balk

    bovenin:

    2. Klik op ‘Nieuwe Bouw! gebruiker’ aan de linkerkant (zie figuur).

    3. Lees de getoonde informatie door en scroll naar beneden.

  • 7 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    4. U maakt een account voor de Bouw! coördinator aan door gegevens in de lege

    vensters in te vullen:

    5. Let op! Het allereerste account moet aangemaakt worden met de rol Bouw!-

    coördinator.

    6. Klik als u alle velden ingevuld heeft op ‘aanmaken’.

    NB: Voor het aanmaken van een account ‘Bouw! coördinator’ worden geen kosten in

    rekening gebracht.

  • 8 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    2.1.2 Aanmaken van een leerlingaccount

    Doorloop de volgende stappen om een account Bouw! voor de leerling aan te maken:

    1. Klik op ‘Bouw!’ in de blauwe balk bovenin;

    2. Klik op ‘Nieuwe Bouw! gebruiker’ aan de linkerkant, zie figuur

    rechts.

    3. Lees de getoonde informatie door en scroll naar beneden.

    4. Kies als rol: leerling.

    5. U maakt een leerlingaccount aan door in de lege vensters gegevens in te vullen.

    6. Na het invullen van de lege velden, kunt u kiezen uit de abonnementsduur.

    a. Twijfelt u over de duur van het abonnement? Bekijk dan pagina 8 en 9.

  • 9 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    7. Voor leerlingen die starten midden groep 2 wordt een 2 jarige account

    aanbevolen. Hiervoor vinkt u aan ‘2 jaar’. Voor leerlingen die midden groep 3 of

    later starten wordt een 1-jarige account aanbevolen.

    8. Accounts kunnen zelfstandig verlengd of beëindigd worden.

    9. U heeft de mogelijkheid om bij het aanmaken van een account een email te laten

    versturen aan de leerling met zijn of haar inloggegevens. U kunt er ook voor

    kiezen om het vinkje ‘ja, stuur deze gebruiker een e-mail met deze login’ uit te

    zetten.

    10. U heeft ook de mogelijkheid om bij het aanmaken van een account een email te

    laten versturen aan de Bouw! coördinator met de aangemaakte inloggegevens.

    Door een vinkje te zetten bij ‘Ja, stuur de Bouw! coördinator een e-mail met deze

    login’ wordt de email verstuurd.

    11. Accounts zijn uitsluitend voor één leerling omdat de oefeningen op individueel

    niveau worden aangeboden. Zorg dat de gegevens van de leerling goed

    gecontroleerd zijn. Nadat een leerlingaccount is aangemaakt, is het niet meer

    mogelijk dit te wijzigen of te annuleren.

    12. Iedere leerling kan gebruikmaken van speciaal beloningsmateriaal. Dit kunt u zelf

    downloaden en printen. Ook kunt u dit laten printen en toesturen door Lexima.

    Lees hiervoor de tekst onderaan het invulmenu.

  • 10 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    2.2 Kinderen aan een andere Bouw! coördinator koppelen Doorloop de volgende stappen om een leerling aan een andere Bouw! coördinator te

    koppelen. Deze actie kan bijvoorbeeld nodig zijn als de leerling naar een andere groep

    gaat:

    1. Klik op ‘Bouw!’ in de blauwe balk bovenin;

    2. Klik op het tabblad ‘Wijzigen coördinator’;

    3. Lees de getoonde informatie door en scroll naar beneden;

    4. Onderaan staat een klikmenu. Klik de leerling aan die u wilt toewijzen aan een

    andere coördinator.

    5. Na het aanklikken van de leerling verschijnt een nieuw klikmenu. Klik de

    coördinator aan, waar de leerling onder gaat vallen.

    6. Er kan een bevestiging gestuurd worden aan de nieuwe Bouw! coördinator.

    Hiervoor dient het vinkje aangezet te worden.

    7. Klik tot slot op de knop ‘opslaan’.

  • 11 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    2.3 Verlengen leerling Doorloop de volgende stappen om een account Bouw! te verlengen:

    1. Klik op ‘Bouw!’ in de blauwe balk bovenin;

    2. Klik op het tabblad ‘Wijzigen coördinator’;

    3. Lees de getoonde informatie door en scroll naar beneden;

    4. Onderaan staat een klikmenu. Klik de leerling aan waarvan u het abonnement wilt

    verlengen.

    5. Na het aanklikken van de leerling verschijnt een nieuw klikmenu. Klik de

    abonnementsduur aan waarmee u het account wilt verlengen.

    6. Klik tot slot op de knop ‘opslaan’.

  • 12 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    2.4 Opzeggen leerling Doorloop de volgende stappen om een account Bouw! op te zeggen:

    1. Klik op ‘Bouw!’ in de blauwe balk bovenin;

    2. Klik op het tabblad ‘Opzeggen leerling’;

    3. Er verschijnt direct een klikmenu. Klik de leerling aan waarvan u het abonnement

    wilt beëindigen. Let op! Haal voorafgaand aan het beëindigen de resultaten van de

    leerling uit het systeem.

    4. Klik tot slot op de knop ‘dit abonnement opzeggen’.

  • 13 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    2.5 Overzicht gebruikers Doorloop de volgende stappen om overzicht te krijgen over het totaal aantal

    aangemaakte accounts:

    1. Klik op ‘Bouw!’ in de blauwe balk bovenin;

    2. Klik op het tabblad ‘Overzicht gebruikers’;

    3. Lees de getoonde informatie door en scroll naar beneden;

    4. Onderaan staat een gegevensoverzicht weergegeven. In dit overzicht vindt u alle

    gegevens van de door u aangemaakte accounts.

    5. Om deze gegevens te downloaden klikt u op de knop rechts bovenaan het

    overzicht: . De gegevens worden nu geopend in Excel.

    6. Als u enkel zicht wilt hebben op de lopende abonnementen van Bouw!, klikt u op

    deze knop rechts bovenaan het scherm en klikt u op abonnementen:

  • 14 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    2.6 Support Center Doorloop de volgende stappen om een administratieve en/of technische vraag in te

    sturen, een opmerking te plaatsen of een compliment of klacht in te dienen:

    1. Klik op ‘Bouw!’ in de blauwe balk bovenin;

    2. Klik op het tabblad ‘incident insturen’

    3. Lees de getoonde informatie door en scroll naar beneden;

    4. Vul alle gegevens in op het ‘Incidentenformulier’:

    5. Klik op de knop ‘aanmaken’ :

    6. U heeft nu een vraag ingediend. Om de status van de vraag te bekijken, klik u op:

    7. Al beantwoorde vragen, opmerkingen en afgehandelde klachten kunt u vinden

    onder incident historie.

  • 15 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    2.7 Mijn organisatie In dit tabblad kunt u geplaatste bestellingen en facturen bekijken van uw organisatie.

    Tevens is dit de plek waar u een eventuele verhuizing zou kunnen doorgeven of een

    verandering van contactpersoon van uw organisatie.

    2.8 Klantportaal In de Klantportaal heeft u toegang tot gestuurde en ontvangen berichten.

  • 16 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    3. Bouw! tutorlezen: www.bouwtutorlezen.nl

    3.1 Inloggen als Bouw! coördinator

    Met het account van de Bouw! coördinator kunt u de resultaten van uw leerlingen

    bekijken. Oefeningen maken is met dit type account niet mogelijk, hiervoor moet u

    inloggen op een leerling account.

    Om snel overzicht te krijgen in de vorderingen van de leerlingen, doorloopt u de

    volgende stappen:

    1. Open een webbrowser en type www.bouwtutorlezen.nl in de adresbalk. Klik op

    enter.

    2. Vul de gebruikersnaam en wachtwoord in.

    3. Klik op de knop ‘login’:

    4. Om de resultaten van een leerling te bekijken, klikt u op de naam van een leerling

    (in het figuur weergegeven als bijv. bouw2 bouw2)

    5. U krijgt de resultaten te zien. Er zijn verschillende kolommen zichtbaar:

    a. Datum: hieronder staat weergegeven wanneer een les is gemaakt.

    b. Tijd: op de weergegeven tijd is de les gestart.

    c. Oefentijd: hieronder staat weergegeven hoe lang de leerling over de

    les/toets heeft gedaan.

    d. Afgenomen Les: hieronder staat weergegeven welke les/toets is gemaakt.

    e. Poging: hieronder staat weergegeven hoe vaak de les/toets is gemaakt.

    f. Status: via de termen voltooid/onvolledig wordt weergegeven of de

    les/toets volledig is afgerond. Bij voltooide toetsen en enkele lessen kunt u

    hierop doorklikken om kwalitatieve gegevens van de toets/les weer te

    geven.

    http://www.bouwtutorlezen.nl/http://www.bouwtutorlezen.nl/

  • 17 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    g. Score: bij toetsen en enkele lessen wordt hieronder weergegeven hoeveel

    procent woorden/letters de leerling goed heeft gelezen.

    h. Locatie: hieronder wordt het IP-adres getoond van de locatie waar de

    les/toets is gemaakt.

    i. Weeknummer: hieronder wordt getoond in welke week de les/toets is

    gemaakt.

    6. Klik op ‘home’ en vervolgens op het plaatje Bouw! om weer terug te keren naar

    het beginscherm.

    7. Links onderaan vindt u deze handleiding en veel gestelde vragen. Door op een

    titel te klikken, wordt het bestand geopend.

  • 18 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    3.2 Inloggen als leerling, aan de slag!

    3.2.1 Starten met een nieuwe leerling

    Als een nieuwe leerling start, doorloopt de leerling de volgende stappen:

    1. Open een webbrowser en vul www.bouwtutorlezen.nl in de adresbalk. Druk op

    enter.

    2. Vul de gebruikersnaam en wachtwoord in de invulvelden.

    3. Druk op de knop ‘login’:

    4. Bovenaan staan de tabbladen: ‘instaptoets’ en ‘les 1-24’

    http://www.bouwtutorlezen.nl/

  • 19 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    Verkorte instaptoets

    1. Als het kind al veel letters beheerst, start u met de Verkorte Instaptoets. Wij

    raden aan om deze toets alleen af te nemen wanneer u na midden groep 3 wil

    starten met een leerling. Deze toets meet de letterkennis van het kind. Na afname

    van de toets, start het kind op zijn of haar eigen niveau, het programma geeft zelf

    aan welke les/toets gemaakt mag worden.

    2. Druk op de blauwe hyperlink om de Verkorte Instaptoets te starten.

    3. De toetsen zijn beveiligd met een wachtwoord (zie hiervoor ook bladzijde 34 van

    deze handleiding). Door het woord ‘sleutel’ in te voeren kunt u de toets direct

    afnemen.

    Starten met les 1

    1. Als het kind nog geen of nauwelijks letters beheerst, wordt er gestart met les 1 en

    wordt de verkorte instaptoets niet gedaan.

    2. Druk op de blauwe hyperlink om les 1 te starten.

  • 20 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    3.2.2 Verder werken met de leerling

    Als een leerling verder gaat werken, doorloop dan de volgende stappen:

    1. Open een webbrowser en vul www.bouwtutorlezen.nl in de adresbalk. Druk op

    enter.

    2. Vul de gebruikersnaam en wachtwoord in de invulvelden.

    3. Druk op de knop ‘login’:

    4. Bovenaan staan tabbladen. Om bij de les te komen die de leerling moet gaan

    maken, klikt men op het meest rechter tabblad.

    5. In dit tabblad staan alle lessen open die reeds zijn gemaakt. Dit is te herkennen

    aan het blauwe vinkje rechts bovenin. Door naar onderen te scrollen komt de les

    in beeld die nog niet is gemaakt. Dit is te herkennen aan het lege hokje rechts

    bovenin.

    http://www.bouwtutorlezen.nl/

  • 21 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    6. Op deze les klikt de tutor.

  • 22 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    3.3 Doorlopen van lessen en toetsen Doorverwijzing Lessen

    Na het afronden van de les, wordt de volgende les klaargezet.

    Het lestype ‘Bouwen’ is het enige lestype waarbij een leerling een score van 80% moet

    halen om door te mogen naar de volgende les. Wordt deze score niet behaald, dan maakt

    de leerling de les nogmaals.

    Doorverwijzing Toetsen

    Na elk Bouwdeel volgen een of meerdere toetsen. Het is van belang dat een toets door

    een volwassen persoon (op zorgniveau 3 door een professional) wordt afgenomen.

    Bij het doorlopen van een toets staat op de laatste pagina bij de Toetsresultaten

    het vervolg vermeld.

    Afhankelijk van het resultaat..

    o … mag het kind door naar de volgende toets. Deze toets wordt klaargezet.

  • 23 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    o … mag het kind door naar de lessen van het volgende Bouwdeel. De eerste

    les van het volgende Bouwdeel wordt klaargezet.

    o … mag het kind lessen herhalen. Het programma geeft aan het einde van

    de toets aan welke lessen het kind gaat herhalen.

    In het rapportageoverzicht ‘Mijn Voortgang’ (zie hiervoor 3.4 op bladzijde

    24) worden deze herhaallessen ook weergegeven.

    Na het doorlopen van herhaallessen moet de toets opnieuw worden

    afgenomen.

  • 24 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    3.4 Resultaten Bouw! leerlingen

    Er zijn twee soorten overzichten van Bouw! :

    Deze overzichten staan achtereenvolgens beschreven.

    3.4.1 Mijn Lessenoverzicht

    In dit overzicht worden de lessen op datum weergegeven.. Ook kan hier de locatie van

    de oefensessie bekeken worden aan de hand van het IP-adres en het tijdstip waarop een

    les is gestart.

    Datum: hieronder staat weergegeven op welke datum een les/toets is gemaakt.

    Tijd: hieronder staat weergegeven op welk tijdstip de les/toets is gestart.

    Oefentijd: de totale tijd die gebruikt wordt om een les af te ronden.

    Afgenomen les: hieronder staat weergegeven welke les/toets is afgenomen.

    Poging: hieronder staat weergegeven welk pogingnummer dit is.

    Status: hieronder staat weergegeven wat de status van de les/toets is (voltooid of

    onvoltooid)

    Score: hieronder wordt bij toetsen en enkele lessen weergegeven hoeveel procent

    van de woorden/letters het kind goed heeft gelezen.

    Locatie: hieronder wordt weergegeven vanaf welk ip-adres de les/toets is

    afgemaakt.

    Weeknummer: hieronder staat weergegeven in welke week de les/toets is

    gemaakt.

  • 25 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    3.4.2 Mijn voortgang

    In dit overzicht staan alle gemaakte toetsen weergegeven.

    In dit overzicht staan verschillende kolommen:

    Kolom datum: hieronder staat weergegeven op welke datum een les is gemaakt.

    Kolom tijd: hieronder staat weergegeven op welk tijdstip de les is gestart.

    Kolom oefentijd: de totale tijd die gebruikt wordt om een les af te ronden.

    Kolom afgenomen les: hieronder staat weergegeven welke toets is afgenomen.

    Kolom poging: hieronder staat weergegeven welk pogingnummer dit is.

    Kolom procent: hieronder staat weergegeven met welk percentage de toets

    behaald is.

    Kolom score: hieronder staat weergegeven met welke score deze toets is behaald.

    Kolom herhaallessen: hieronder staan de eventuele benodigde herhaallessen

    weergegeven.

    Kolom weeknummer: hieronder staat weergegeven in welke week deze toets is

    gemaakt.

    Voor meer informatie over de toetsafnames doorloop de volgende stappen:

    Stap 1: klik op een percentage.

  • 26 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    Stap 2: bekijk de getoonde informatie.

    3.4.3 Resultaten niet zichtbaar maken voor de leerling

    Rechts bovenin het scherm bevindt zich de knop ‘verberg blokken’. Met deze knop

    worden de menu-onderdelen verborgen die toegang geven tot de resultaten. De

    eerstvolgende keer dat de leerling inlogt, is dit menu verborgen.

    Met de knop ‘toon blokken’, verschijnen de menu-onderdelen weer die toegang geven tot

    de resultaten.

  • 27 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    4. Praktische en inhoudelijke informatie

    Indeling en inhoud Bouw! tutorlezen

    Indeling Bouw!

    Bouw! bestaat uit Bouw! Start en Bouw! Verder. Bouw! Start is gericht op kinderen die

    nog geen leesonderwijs gevolgd hebben en/of moeite hebben met het aanleren van de

    klank-tekenkoppeling en met de woordsynthese. In dit deel worden de meest frequent

    voorkomende letters en lettercombinaties geleidelijk geïntroduceerd en vervolgens

    gebruikt bij het op gestructureerde wijze vormen (bouwen) van eenvoudige woorden. Er

    zijn ook oefeningen met klankmanipulatie opgenomen. Bouw! Start bevat veel variatie in

    leesoefeningen en binnen elk niveau van beheersing wordt het accent verschoven van

    accuratesse naar snelheid om de directe woordherkenning te bevorderen.

    Bouw! Verder is een vervolg op Bouw! Start en bestaat uit woorden met een complexere

    structuur, zoals samengestelde woorden, clusterwoorden en woorden met open en

    gesloten lettergreep.

    Inhoud Bouw! Start

    Bouw! Start is opgebouwd uit twee delen, verdeeld over Bouw 1-5 en Bouw 6-7.

    Inhoud Bouw! Verder Bouw-Verder is opgebouwd uit drie delen, verdeeld over Bouw 8-9, Bouw 10 en Bouw

    11-12.

  • 28 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    Lestypen Bouw!

    Bouw! Start bestaat uit de lestypen Letters, Fono, Bouwen, Memory, Domino en Zelf.

    Bouw! Verder bestaat uit de lestypen Bouwen, Memory, Domino en Zelf. De lestypen

    Letters, Fono, en Bouwen zijn instructielessen. Deze lessen zijn voorzien van

    tutoraanwijzingen in de gele balk links op het scherm.

  • 29 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    Letters

    In lestype Letters worden letters en lettercombinaties

    aangeleerd met speels opgezette oefeningen. In het

    merendeel van de letterlessen wordt één nieuwe letter

    geïntroduceerd. Alle letters en lettercombinaties zijn

    gekoppeld aan een woord. De 34 letters ook aan een

    plaatje. De letters en lettercombinaties worden zowel

    visueel als auditief aanboden. De tutor ondersteunt de

    leerling door de tutoraanwijzingen goed voor te lezen.

    Hierbij is het belangrijk dat de tutor de letters fonetisch in

    plaats van alfabetisch benoemt (/p/o/p/ in plaats van

    pee-oo-pee).

    Fono

    Op een letterles volgt altijd een Fonoles. Lestype Fono

    bestaat uit oefeningen om het kind bewust te maken dat

    woorden uit losse klanken zijn opgebouwd en tezamen

    weer een woord vormen. Deze klankmanipulatie wordt

    geoefend in kleine, eenlettergrepige woorden, met het

    het voor-koor-door principe. Hierbij worden de woorden

    eerst door de computer, daarna door de tutor en tot slot

    door het kind zelf gehakt en geplakt.

    Bouwen

    Bij lestype Bouwen dient het kind eerst woorden te analyseren en synthetiseren.

    Vervolgens leest het kind de gemaakte woorden. Het principe minimal pairing staat hierin

    centraal (zie McCandliss et al., 2003). Hierbij ‘bouwen’ de leerlingen tijdens het

    ontsleutelen een nieuw woord, die in slechts één letter van het vorige woord verschilt. Zo

    verandert het woord ‘tak’ in ‘tas’ en het woord ‘tas’ verandert weer in ‘tap’.

  • 30 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    Bouwen variant Lestype Bouwen kent een tweede variant. Dit zijn de

    bouwenlessen met een fiets. De fiets geeft de snelheid weer

    waarbinnen bepaalde woorden moeten worden uitgesproken

    of gevonden. De fiets is als element in de bouwenlessen

    gebracht om de leerling snelheid te laten maken. Het vlot

    kunnen toepassen van de geoefende handelingen is nodig

    voor goed ontwikkelde vaardigheden om woorden te

    decoderen (of te ontsleutelen).

    De instellingen van de fiets kunnen aangepast worden op de

    behoeften van het kind. Frustraties en

    onzekerheid worden hiermee zoveel mogelijk

    voorkomen zonder het doel van de les –

    oefenen met vlotte woordherkenning – uit het

    oog te verliezen.

    Via de blauwe knop met de stopwatch kan de

    reactietijd worden verlengd naar 10 seconden.

    De blauwe knop met de fiets kan gebruikt worden om de fiets onzichtbaar te maken

    wanneer het kind door de fiets wordt afgeleid van het lezen.

    Domino

    In de dominolessen wordt op speelse wijze extra geoefend

    met het type woorden waarmee het kind binnen lestype

    Bouwen bezig is geweest. Het kind bouwt een woordrij aan

    de hand van de eerste of laatste letter in het woord.

    Zodoende ontstaat een woordslang. In Bouw-Verder bevat

    Domino een tweede oefening waarin de woorden opgesplitst

    zijn in twee delen.

    Memory

    In de memorylessen wordt op speelse wijze extra geoefend

    met het type woord waarmee het kind binnen lestype

    bouwen bezig is. Deze aanpak komt overeen met de

    werking van het spel Memory. Het kind zoekt van tien

    woorden de bijbehorende plaatjes.

  • 31 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    Zelf

    Dit is een lestype waarbinnen het kind zelfstandig woorden

    maakt met een aantal letters of woorddelen. De letters en

    woorddelen zijn reeds geoefend in de instructielessen.

    Zodoende kan het kind in dit lestype woorden maken van

    ingeoefende teken-klankcombinaties en woorddelen. Deze

    woorden worden gemaakt in een lettervak. Het programma

    controleert of een woord bestaat en of er voldoende woorden

    gebouwd zijn. Alleen bestaande woorden verschijnen onder

    het lettervak.

    Toetsen

    Na afloop van elk Bouwdeel vindt er een toets plaats. Bij

    een toets worden de vaardigheden van de leerling getoetst

    die in dat Bouwdeel zijn aangeboden.

    In Bouw Start worden 2 toetsen na afloop van elk Bouwdeel

    aangeboden: een lettertoets en een woordentoets. De

    lettertoets controleert de aangeboden letters van het

    betreffende Bouwdeel op snelheid en nauwkeurigheid.

    Tijdens de woordentoets wordt de leerling gevraagd

    woorden te ontsleutelen. Deze woorden zijn gemaakt van de

    reeds aangeboden letters.

    In Bouwdeel Verder wordt na afloop van elk Bouwdeel 1 enkele toets aangeboden, die de

    aangeboden vaardigheden bekijkt.

    Tevens is er een Eindtoets (B13-1 en B13-2).

  • 32 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    Tutorbalk

    Hoe helpt Bouw! de tutor met de begeleiding van het kind?

    Het kind wordt ondersteunt door de tutor en het programma, en de tutor door het

    programma. Bij de lessen Letters, Fono, en Bouwen staan tutor-aanwijzingen in de gele

    balk links op het scherm. Bij de lessen Memory, Domino en Zelf is er uitleg door op het

    vraagteken te klikken. Hieronder worden een aantal belangrijke gebruikersfuncties in

    Bouw! uitgelegd.

    Tutorbalk (Gele balk)

    Sneltoetsen

    Sneltoetsen kunnen handig zijn om tijd en moeite te besparen tijdens het doorklikken

    van lessen en toetsen. In plaats van op de knoppen te klikken, kan gebruik maakt

    worden van toetsen op het het toetsenbord.

    Bouw! bevat de volgende sneltoetsen:

    = letter ‘s’ op het toetsenbord

    = letter ‘v’ op het toetsenbord

  • 33 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    = gebruik hiervoor de ‘spatiebalk’ op het toetsenbord

    = de letters ‘g’ voor goed en ‘f’ voor fout op het toetsenbord

    Beveiliging toetsen

    Om ervoor te zorgen dat de toetsen daadwerkelijk afgenomen worden door degene met

    wie dat is afgesproken, zijn de toetsen beveiligd met een sleutel. Door het woord ‘sleutel’

    in te voeren kunt u de toets direct afnemen.

  • 34 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    BIJLAGE 1: Theoretische achtergrond en

    wetenschappelijke onderbouwing

    Theoretische achtergrond bij Bouw!

    Vroege interventie

    Goed kunnen lezen en schrijven is van groot belang in onze kennismaatschappij. Om

    optimaal te kunnen functioneren moeten wij een leven lang blijven leren. Vijfentwintig

    procent van de leerlingen in groep 8 verlaat de basisschool met een leesachterstand van

    twee jaar of meer! Vroege interventie bij risicokinderen kan de kans op latere

    leesproblemen verkleinen. Het kan ook voorkomen dat kinderen zo gefrustreerd raken

    dat ze al jong gedemotiveerd afhaken.

    Risicofactoren

    Sommige kinderen hebben ‘van huis uit’ een grotere kans om zich te ontwikkelen tot

    zogenaamde laaggeletterden. Belangrijke risicofactoren zijn: (a) dyslexie in de familie;

    ongeveer de helft van de kinderen met een dyslectische ouder krijgt zelf ook problemen

    met lezen en spellen, (b) een zwakke ontwikkeling van het klankbewustzijn en/of van

    letterkennis, (c) lage sociaal-economische achtergrond, (d) te weinig ervaring met lezen

    en/of met boeken, (e) een zwakke taalvaardigheid.

    Deze risicofactoren kunnen apart of in combinatie voorkomen. Naarmate er meer zijn is

    de kans op een leesprobleem groter.

    De relatie tussen risicofactoren en leesvaardigheid

    Risicokinderen vertonen in groep 2 een achterstand in voorbereidende

    (lees)vaardigheden. Het besef dat losse klanken de bouwstenen vormen van woorden (=

    klankbewustzijn) en de vaardigheid om die klanken aan tekens (letters) te koppelen (=

    letterkennis) ontwikkelt zich bij hen langzamer. Het kost hen ook meer moeite. Kinderen

    die groep 3 binnen komen zonder voldoende klankbewustzijn en/of letterkennis hebben

    daarom extra aandacht nodig. Anders bouwen ze in enkele maanden zo’n achterstand in

    lezen en spellen op dat ze die niet of nauwelijks meer kunnen inhalen. Voor een goede

    lees- en spellingontwikkeling is het bovendien belangrijk dat de extra aandacht die

    risicokinderen krijgen van blijvende aard is om terugval te voorkomen.

    Leesprogramma Bouw!

    Het computerondersteunde programma Bouw! combineert een aantrekkelijke

    vormgeving met een systematische aanpak. Door de gestructureerde opbouw en de

    heldere aanwijzingen op het scherm kunnen ook niet professionele begeleiders het kind

    ondersteunen bij de oefeningen. Kinderen kunnen daardoor thuis en op school met het

    programma werken.

    Instructietechniek

    Om de automatisering van het lezen te bevorderen gebruikt Bouw! een specifieke

    instructietechniek. Bij deze instructietechniek lezen kinderen een reeks woorden die

    steeds maar op een positie verschillen van het voorgaande en het volgende woord. Deze

    aanpak maakt kinderen bewust van de invloed die een enkele letterverandering heeft op

    de uitspraak en de betekenis van een woord. Het principe ziet er als volgt uit: pop-kop-

    kip-sip-sik-tik-tok enzovoort. Het bevordert niet alleen

    de aandacht voor nieuwe informatie binnen een woord, kinderen leren tijdens het

    decoderen ook gebruik te maken van ‘bekende’ informatie – het deel van het nieuwe

    woord dat gelijk is aan het woord dat ze zojuist gelezen hebben. Kinderen die te weinig

    gebruik maken van alle informatie in een woord gaan radend lezen en komen moeizamer

    tot directe woordherkenning.

    Doel van het programma

    Het doel van het vernieuwde programma is effectiviteit op de lange termijn, simpel

    gezegd, dat de kinderen er beter door leren lezen. Door vroegtijdig en intensief

  • 35 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    letterkennis en vaardigheden die een beroep doen op het klankbewustzijn en

    aanvankelijk en beginnend lezen aan te bieden kunnen leesproblemen bij leerlingen

    worden voorkomen. Het programma is web-based. Dat houdt in dat er zowel op school

    als thuis geoefend kan worden volgens de beschreven specifieke procedure

    (zie overige delen handleiding).

    Wetenschappelijke verantwoording

    Oorspronkelijk is het programma ontwikkeld en beproefd in de Verenigde Staten. De

    eerste versie van het Nederlandse programma vormt onderdeel van het dissertatie-

    onderzoek van Anne Regtvoort. Met de tweede versie is in samenwerking met een klein

    aantal scholen nagegaan hoe de gebruikers – kinderen en tutors – het vernieuwde

    programma thuis en op school ervaren. De voorliggende versie is op basis van de

    eerdere resultaten verder ontwikkeld voor onderzoek naar het effect van het programma

    Bouw! op de leesvaardigheid van kinderen in groep 2 tot 4.

    Effectiviteitsstudie Bouw!

    De effectiviteit van de interventie Bouw! is onderzocht in twee langdurige studies bij

    kinderen met risico op leesproblemen. Dat zijn kinderen die in groep 2 de letters niet

    goed oppikken en ook zwak zijn in bewustzijn voor de bijbehorende klanken.

    Vervolgens werd onderscheid gemaakt tussen leerlingen met een enkelvoudig risico

    (zonder indicaties van dyslexie in de familie) en een dubbel risico (met familiair risico).

    De helft van de kinderen werd bij toeval toegedeeld aan het programma Bouw!, de

    andere helft was de controlegroep. Een jaar na afloop van de afgeronde interventie van

    twee jaar met Bouw! kwam zwak lezen (prestaties bij de laagste 25%, categorie D en E)

    in de groep met een enkelvoudig risico veel minder voor dan in de controlegroep (zie

    onderstaande grafiek, overgenomen uit Didactief, juni 2014). In de nog kwetsbaarder

    groep met dubbel risico op dyslexie werd het percentage zeer zwakke lezers (prestaties

    bij de laagste 10%, categorie E) gehalveerd. Dat gold ook voor de inzet van remedial

    teaching op school en doorverwijzing naar buitenschoolse zorg. Geconcludeerd kan

    worden dat vroeg beginnen en langdurig ondersteunen met Bouw! leesproblemen helpt

    voorkomen bij risicoleerlingen in groep 2 t/m 4. Ook is aangetoond dat de combinatie

    van gestructureerde computeroefeningen met gerichte ondersteuning van de tutor,

    praktisch goed uitvoerbaar is, zowel thuis als op school.

    Identificatie van kinderen met risico op leesproblemen

    Leesproblematiek kan op zijn vroegst pas in groep 3 worden vastgesteld, wanneer er is

    gestart met het leesonderwijs. In de kleuterperiode kan wel al worden vastgesteld welke

    kinderen risico hebben op het ontwikkelen van latere leesproblemen. Uit het

  • 36 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    dissertatieonderzoek van Regtvoort (2013) blijkt dat familiair risico op dyslexie de

    belangrijkste indicatie vormt voor het ontwikkelen van leesproblemen. Door een familiair

    risico met zwakke aanvankelijke leesvaardigheden (letterkennis en fonemisch

    bewustzijn) te combineren, zorgt dit ervoor dat geen enkel risicokind ‘gemist’ kan

    worden. Het voorkomt echter geen overidentificatie. Voor neurologische voorlopers van

    dyslexie kan geconcludeerd worden dat bestaand onderzoek naar de inzet ervan op het

    niveau van het individuele kind nog onvoldoende uitsluitsel biedt. Regtvoort (2013)

    bespreekt in haar studie de kenmerken van een effectieve interventie voor

    risicokinderen. Aangegeven wordt dat vroege interventie zowel in groep 2 als groep 3

    kan starten, maar dat risicokinderen gedurende een langere periode interventie nodig

    hebben om hun leesvaardigheid optimaal te ontwikkelen.

    Voor meer informatie over de effectiviteitsstudie van Bouw!, leest u hier meer.

    Literatuur

    McCandliss, B., Beck, I. L., Sandak, R., & Perfetti, C. (2003). Focusing attention on

    decoding for children with poor reading skills: Design and preliminary tests of the word

    building intervention. Scientific Studies of Reading, 7(1), 75-104.

    Regtvoort, A. G. F. M., & van der Leij, A. (2007). Early intervention with children of

    dyslexic parents: Effects of computer-based reading instruction at home on literacy

    acquisition. Learning and Individual Differences, 17, 35-53.

    Regtvoort, A. G. F. M., Zijlstra, A.H., & Van der Leij, A. (2013). The effectiveness of a 2-

    year supplementary tutor-assisted computerized intervention on the reading

    development of beginning readers at risk for reading difficulties: A randomized controlled

    trial. Dyslexia, 19 (4), 256-280.

    Zijlstra, H. (2015). Early Grade Learning: The role of Teacher-Child Interaction and

    Tutor-Assisted Intervention (doctoral dissertation). Amsterdam: Universiteit van

    Amsterdam.

    https://www.lexima.nl/publicaties

  • 37 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    BIJLAGE 2: Overzicht lessen en toetsen

  • 38 Gebruikersgids voor Bouw! coördinatoren – versie januari 2019

    Contact

    Heeft u een inhoudelijke vraag?

    Neem dan contact op met onze afdeling Educatie en Onderwijsadvies

    Heeft u een technische vraag bij het installeren?

    Neem dan contact op met onze Technische Helpdesk

    Heeft u een vraag voor onze administratie over uw betaling of factuur?

    Neem dan contact op met onze afdeling Administratie

    Heeft u een opmerking ter verbetering van Bouw! tutorlezen?

    Wij staan open voor uw suggesties. Deze feedback wordt door onze Bouw! experts

    bekeken en waar mogelijk meegenomen in de doorontwikkeling van Bouw! tutorlezen. U

    kunt uw idee doorgeven aan onze afdeling Educatie en Onderwijsadvies

    Bent u onzeker over het verloop van het programma en de oefeningen?

    Door het volgen van de Cursus Bouw! Coördinator leert u het programma inhoudelijk

    goed kennen en krijgt u alle handvatten mee om het programma op een effectieve

    manier te implementeren op uw school. Kijkt u hiervoor op onze Lexima-academie site

    www.leximaacademie.nl

    Wilt u ondersteuning bij het opleiden van tutoren?

    Wij bieden Bouw! Tutor trainingen aan speciaal voor ouders, ouderejaarsleerlingen en

    onderwijsassistenten aan die tutor worden. Deze training kan bij u op school worden

    gegeven en wordt ook aangeboden op ons hoofdkantoor. Kijkt u voor meer informatie op

    onze Lexima-academie site www.leximaacademie.nl

    Kijk voor meer informatie over Bouw! op onze site

    www.lexima.nl/bouw

    http://www.leximaacademie.nl/http://www.leximaacademie.nl/http://www.lexima.nl/bouw