Boeken, A. (Albert) / Archief - Het Nieuwe Instituut · PDF file 2021. 2. 14. ·...

Click here to load reader

  • date post

    02-Mar-2021
  • Category

    Documents

  • view

    2
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of Boeken, A. (Albert) / Archief - Het Nieuwe Instituut · PDF file 2021. 2. 14. ·...

  • Nummer Toegang: BOEK

    Boeken, A. (Albert) / Archief

    Het Nieuwe Instituut (c) 2000

    This finding aid is written in Dutch.

  • 2 Boeken, A. (Albert) / Archief BOEK

  • BOEK Boeken, A. (Albert) / Archief 3

    I N H O U D S O P G A V E BESCHRIJVING VAN HET ARCHIEF......................................................................5

    Aanwijzingen voor de gebruiker.......................................................................6 Citeerinstructie............................................................................................6 Openbaarheidsbeperkingen.........................................................................6

    Archiefvorming.................................................................................................7 Geschiedenis van de archiefvormer.............................................................7

    Boeken, Albert..........................................................................................7 Bereik en inhoud............................................................................................11 Verwant materiaal..........................................................................................12

    BESCHRIJVING VAN DE SERIES EN ARCHIEFBESTANDDELEN........................................13

  • BOEK Boeken, A. (Albert) / Archief 5

    Beschrijving van het archief

    Beschrijving van het archief

    Naam archiefblok: Boeken, A. (Albert) / Archief

    Periode: 1918-1951, (1891-1951)

    Archiefbloknummer: BOEK

    Omvang: 22,64 meter

    Archiefbewaarplaats: Het Nieuwe Instituut

    Archiefvormers: Boeken, Albert

  • 6 Boeken, A. (Albert) / Archief BOEK

    Aanwijzingen voor de gebruiker

    Aanwijzingen voor de gebruiker Openbare archiefstukken kunnen online worden aangevraagd en gereserveerd. U kunt dit ook via de terminals in de studiezaal doen. Citeerinstructie

    CITEERINSTRUCTIE Bij het citeren in annotatie en verantwoording dient het archief tenminste éénmaal volledig en zonder afkortingen te worden vermeld. Daarna kan worden volstaan met verkorte aanhaling.

    VOLLEDIG: Het Nieuwe Instituut, Rotterdam, Boeken, A. (Albert) / Archief, nummer toegang BOEK, inventarisnummer ...

    VERKORT: Het Nieuwe Instituut, Rotterdam, Boeken, A. (Albert) / Archief (BOEK), inv.nr. ... Openbaarheidsbeperkingen

    OPENBAARHEIDSBEPERKINGEN Het archief is openbaar

  • BOEK Boeken, A. (Albert) / Archief 7

    Archiefvorming

    Archiefvorming Geschiedenis van de archiefvormer

    GESCHIEDENIS VAN DE ARCHIEFVORMER Boeken, Albert

    BOEKEN, ALBERT (verkorte versie Bonas Essay)

    Albert Boeken (1891-1951)

    Boeken wordt in de literatuur omschreven als een zeer veelzijdig mens die werd gedreven door twee eigenschappen, namelijk zijn onderzoekersgeest, die gevoed werd met een drang tot wetenschappelijke objectiviteit, en zijn kunstenaarsgeest, die gevoed werd door een creatieve fantasie. In de architectuur en aanverwante activiteiten kon Boeken al zijn talenten, energie en interesses kwijt. Uit zijn actieve verenigingsleven, zijn vele publicaties en zijn dagboekaantekeningen is op te maken dat Boeken zeer begaan was met de ontwikkeling en de toekomst van de maatschappij in het algemeen en de architectuur (en stedenbouw) in het bijzonder. Zijn diagnose van de maatschappij kan gezien worden als de rode draad in zijn opvattingen. Zijn ideeën over de bij deze veranderde maatschappij passende architectuur hebben gedurende zijn leven nogal wat veranderingen ondergaan.

    Wat later in zijn leven, in de loop van de jaren twintig, verschoof de aandacht van Boeken volledig naar het vraagstuk van de verantwoordelijkheden van de architect. De maatschappij werd nu door hem beschouwd als een vast gegeven dat de uitgangspunten en het materiaal bood voor het bepalen en uitvoeren van de taak van de architect: het verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving van de mens. Boeken probeerde zijn ideeën en idealen te verwezenlijken door zich actief in te zetten in commissies en verenigingen, zoals Architectura et Amicitia, 'De 8', 'Groep 32', schoonheidscommissie 'Oude Stad' en de Stichting 'Bouwen van Woning tot Stad'.

    Na de Tweede Wereldoorlog nam Boeken een meer pragmatische houding aan die wordt getypeerd door de laatste regels van zijn laatste dagboek: 'Het is 1950 geworden. Groep '32 is legende geworden en wij hebben het allemaal veel te druk om ons nog te kunnen bezighouden met legendes. Veel te druk met echt werk, waarnaar de tweeendertigers zo lang tevergeefs hunkerden, met echte verenigingen, met echte supervisie- en schoonheidscommissie- machtsposities.'

    Opleiding en leertijd

    Albert Boeken studeerde bouwkunde aan de Delftse Technische Hogeschool van 1909 tot 1916. Na het behalen van zijn kandidaats, in 1913, zette hij zijn studie voort als tekenaar op architectenbureau Baanders. In 1916 studeerde Boeken af bij J.A.G. van der Steur en J.F. Klinkhamer. Klinkhamer was rationalistisch georiënteerd en was van mening dat de ideale bouwmeester de gaven van de constructeur en de artiest in zich verenigde.

  • 8 Boeken, A. (Albert) / Archief BOEK

    Publieke Werken (1919-1926)

    Na het beëindigen van zijn opleiding kwam Boeken in 1919 bij Publieke Werken Amsterdam terecht. Hier werkte hij tot 1926 onder leiding van directeur A.R. Hulshoff. In 1923 werd hij overgeplaatst naar de onderafdeling Stadsontwikkeling, waar hij zich bezig hield met de uitbreiding van Amsterdam. Van april 1924 tot maart 1925 werd hij naar eigen zeggen 'verbannen' naar Zwitserland in verband met ziekte. De periode bij Publieke Werken werd door Boeken beschouwd als de minst interessante periode uit zijn architectenloopbaan. Het ambtenarenbestaan werd door hem ervaren als beperkend.

    Zelfstandig architect (1926-1951)

    In 1926 vestigde Boeken zich uiteindelijk als zelfstandig architect in Amsterdam. In de jaren 1927 en 1928 hield hij zich bezig met het ontwerpen van woningen voor enkele Amsterdamse wijken. Van belang is vooral het door hem gewijzigde bebouwingsplan voor een wijk in Amsterdam-west. De hieraan voorafgaande studies van de reeds bestaande, maar ook door Boeken zelf ontworpen nieuwe woningtypen en -blokken, leidden in 1931 tot een schematisch bebouwingsplan voor de ongeveer 17 hectare te bebouwen oppervlakte. Architect Auke Komter heeft tussen 1924 en 1932 voor Boeken gewerkt (ook heeft hij voor Duiker en Le Corbusier gewerkt).

    De eerste ervaringen als particulier architect vielen zeker tegen. Maar al snel vond Boeken geestverwanten in Dessau waar hij, in de functie van journalist, in december 1926 de opening van het Bauhaus bezocht. Tijdens deze opening had hij zijn eerste internationale contacten met M. Breuer, W. Gropius, E. May, K. Schwitters en L. Moholy Nagy.

    Het is Boeken niet gelukt een groot zelfstandig oeuvre op te bouwen. Hiervoor zijn meerdere oorzaken aan te wijzen. Ten eerste volgde in de jaren dertig, na de hausse van de economie van de jaren twintig, een economische crisis. Ook de dreiging en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog droegen niet bij aan een gunstig klimaat voor architecten. Ten tweede sloot Boeken zich aan bij het Nederlandse Nieuwe Bouwen. Deze groep architecten was weliswaar geënt op de nieuwe tijd, maar in de praktijk waren zij tot de jaren veertig en vijftig niet populair. De meeste opdrachten gingen naar de meer traditionele architecten.

    De enige echte grote opdracht die Boeken heeft uitgevoerd, en waarmee hij ook internationale bekendheid heeft verworven, is de Tennis- en tentoonstellingshal Apollohal Amsterdam die hij ontwierp in 1933-1935 aan de Apollolaan in Amsterdam.

    De Tweede Wereldoorlog werd door Boeken ervaren als geestelijk beperkend. Er was weinig tot geen werk voorhanden. Bovendien was er nauwelijks activiteit op cultureel gebied, zodat ook zijn tweede bezigheid, het bestuderen van de cultuurgeschiedenis en het stimuleren van de openbare discussie hierover, grotendeels wegviel. Het enige dat overbleef was de voorbereiding met onder

  • BOEK Boeken, A. (Albert) / Archief 9

    andere P. Zanstra, A.W.N. Giesen en K.L. Sijmons van de wederopbouw die zou volgen op de verwoestende oorlog. Deze voorbereidingen wierpen na de oorlog hun vruchten af. De architecten van het Nederlandse Nieuwe Bouwen werden inmiddels erkend en Boeken en zijn 'overleg-partners' werden supervisor van de grote uitbreidingsgebieden van Amsterdam. Boeken werd supervisor van het uitbreidingsgebied Bos en Lommer. Ook deze functie werd door hem gezien als beperkend, daar hij een moeilijke positie had tussen de opdrachtgever, de gemeente Amsterdam en de architecten. Toch wordt Boeken gezien als een belangrijke drijvende kracht achter de wederopbouw.

    In deze laatste periode voor zijn dood heeft Boeken ook vele restauraties uitgevoerd, voornamelijk van Nederlands Hervormde kerken, en behoorden enkele opdrachten voor woonhuizen en bedrijfsgebouwen tot zijn bezigheden.

    Oeuvre

    Boeken was werkzaam in een tijd die zowel maatschappelijk als architectonisch gezien enerverend genoemd kan worden. Naast zijn honger naar inzicht, perfectie en een beetje spiritualiteit, heeft dit een grote invloed gehad op het werk van Boeken. Het oeuvre van Boeken was weliswaar niet zo groot, maar wel zeer gevarieerd. Hij heeft zich bekwaamd in verscheidene ontwerpdisciplines waarbij hij gebruik maakte van verschillende architectonische stijlen.

    Dit is deels het geval omdat Boeken door zijn opleiding, zijn baan bij Publieke Werken Amsterdam en de slechte economische omstandigheden die gepaard gingen met de E