Bach, Mozart, Hindemith

Click here to load reader

  • date post

    09-Mar-2016
  • Category

    Documents

  • view

    232
  • download

    0

Embed Size (px)

description

Christine Busch, Paul De Clerck, Gesine Queyras spelen Bach, Mozart en Hindemith op 9/10 in De Bijloke, Gent

Transcript of Bach, Mozart, Hindemith

  • BESPREEKBUREAU MUZIEKCENTRUM DE BIJLOKEJ. Kluyskensstraat 2, 9000 Gent

    Di - vr 10:00 - 12:00 & 13:00 - 17:00, za 13:00 - 17:00

    t. 09 269 92 92

    e. tickets@debijloke.be

    w. www.debijloke.be

    DE BIJLOKE BISTROMa - vr 12:00 - 18:00

    Op concertdagen ook 2 uur voor en 2 uur na het concert

    t. 09 277 07 04

    e. info@debijlokebistro.be

    w. www.debijlokebistro.be

    OP ZOEK NAAR EEN GESCHENK?Doe een concert cadeau in de vorm van een geschenkbon of een ticket naar uw

    keuze. Te verkrijgen aan onze balie.

    OP ZOEK NAAR KWALITEITSVOLLE OPNAMES?In de foyer vindt u een selectie opnames u aangeboden door t KLAverVIER,

    Kasteeldreef 6, 2970 Schilde

    t. 03-384 29 70

    e. info@tklavervier.be

    CULTUUR EN ECOLOGIE HAND IN HAND! WWW.ECORENTAL.BEDe Bijloke rijdt op aardgas dankzij ecorental

    AANDACHT!Gelieve uw mobiele telefoon uit te schakelen.

    COLOFONTekst programmaboekje | Frank Pauwels

    Coverafbeelding | Allemande uit Cellosuite nr. 1 van J. S. Bach

    Cordinatie programmaboekje | Sophie Cocquyt

    Verantwoordelijke uitgever | Yves Rosseel

  • 09 269 92 92 - tickets@debijloke.be

    3BACH,MOZART,HINDEMITH

    ChRISTInE BuSCh, PAuL DE CLERCK & GESInE quEYRAS

    VR | 09.10.09 | 20:00

  • WWW.DEBIJLOKE.BE

    4

    W. A. Mozart (1756-1791)Prelude en Fuga, KV 404a (bewerking Prelude en Fuga J. S. Bach)

    J. S. Bach (1685-1750)Chaconne voor viool solo in d, BWV 1004

    P. Hindemith (1895-1963)Sonate voor altviool solo, opus 25 nr. 1 1. Breit/Sehr frisch und straff2. Sehr Langsam3. Rasendes Zeitmass. Wild. Tonschnheit ist nebensache4. Langsam,mit viel Ausdrck

    W. A. MozartPrelude en Fuga, KV 404a (bewerking Prelude en Fuga J. S. Bach)

    Pauze

    W. A. MozartPrelude en Fuga, KV 404a (bewerking Prelude en Fuga J. S. Bach)

    J. S. Bach Suite voor cello solo nr. 1 in GPreludeAllemandeCouranteSarabandeMenuetto 1 & 2Gigue)

    P. HindemithStrijktrio nr. 2 1. Msig schnell2. Lebhaft3. Langsam

    UITVOERDERS

    Christine Busch | VioolPaul De Clerck | AltvioolGesine Queyras | Cello

    PROGRAMMA

    BACH,MOZART,HINDEMITH

  • 09 269 92 92 - tickets@debijloke.be

    5

    Johann Sebastian Bach als rode draad in een programma waar-in ook Mozart prijkt. Je kijkt er van op, want wie Mozart zegt, denkt niet in eerste instantie aan Bach. Werd Bachs muziek na zijn dood in de tweede helft van de achttiende eeuw groten-deels niet snel vergeten? En is het niet aan iemand als Felix Mendelssohn-Bartholdy te danken dat hij opnieuw op de kaart gezet werd? Dat beeld is niet helemaal correct. Bachs muziek verdween nooit volledig. In het Wenen van keizer Joseph II was het aan baron Gottfried Van Swieten te danken dat Bachs muziek in kleine kring voortleefde.

    In de vroege jaren 1780 van zijn Weens verblijf, werd Mozart vlug de meest beduchte klaviervirtuoos van zijn tijd. Ook als componist ging het hem voor de wind. Van groot belang voor Mozart als componist waren de zondagnamiddagconcerten bij baron Gottfried Van Swieten. Concerten als die bij Van Swieten werden wel vaker in huizen van rijke burgers georganiseerd. het opmerkelijke was dat iedereen er kon aan deelnemen, arm of rijk, amateur of professioneel. En er was iets bijzonders met die Van Swieten. hij hield van oude muziek, een voor die tijd hoogst merkwaardig gegeven, gezien het gebruikelijk was, zeker in Wenen, dat er telkens nieuwe dingen werden op- en uitgevoerd. Baron Van Swieten hield van Bach en hndel. Dat had hij te danken aan zijn vader, een nederlandse arts die uit-geweken was naar Wenen en er lijfarts werd van Maria Theresia. De jonge Gottfried studeerde er medicijnen, maar opteerde later voor een diplomatieke loopbaan. De Van Swietens hadden belangstelling voor kunst en cultuur en in het bijzonder voor muziek. Tijdens een verblijf in Berlijn had Gottfried de muziek van Bach en hndel leren kennen. hij wilde dat ook het publiek de werken van die componisten leerde kennen. Zo organiseer-de hij in Wenen zondagnamiddagconcerten waarop uitsluitend

    HOE BACH MEEKIJKT OVER DE SCHOUDER

    TOELICHTING

    FRAnK PAuWELS

  • WWW.DEBIJLOKE.BE

    6 TOELICHTING

    oude muziek, barokmuziek gespeeld werd: vooral Bach, hndel, maar ook Graun en zelfs Buxtehude. Ouder dan Buxtehude ging het niet. Mozart was er jarenlang te gast en deed er, zoals alles waarmee hij in contact kwam, zijn voordeel mee.

    In ruil voor die muzikale ontdekkingen, bewees Mozart wat graag wederdiensten aan baron Van Swieten, door niet alleen talrijke keren zelf op te treden, maar ook arrangementen en bewerkingen te maken van oude meesters. Onder meer gaf zijn gastheer hem een exemplaar van Das wohltemperierte Klavier van Bach. Mozart bewerkte daaruit fugas voor strijktrio en strijkkwartet. De eerlijkheid gebiedt ons te vermelden dat van-daag de dag er wat twijfel gerezen is omtrent de echte auteur van al de bewerkingen voor strijktrio. Drie bewerkingen werden wel in de Kchel Verzeichnis opgenomen onder de naam Mo-zart. Dit ter zijde. We weten dat Mozarts tijdgenoot en collega Emanuel Alyos Frster ook fugas voor strijktrio, -kwartet of -kwintet (met twee altviolen) uit Das wohltemperierte Klavier gemaakt heeft. Anderzijds hebben we een belangrijke getuige-nis. In een brief van april 1782 aan zijn zus schreef Mozart: ,,Ik zend je een preludium en een driestemmige fuga. Ze zijn in de verkeerde volgorde neergeschreven want ik heb eerst de fuga en pas daarna het preludium gecomponeerd. t Was mijn lieve Constanze die mij ertoe aanspoorde deze stukken te schrijven. Baron Van Swieten, bij wie ik iedere zondagnamiddag door-breng, had mij alle werken van Bach en hndel meegegeven. Toen Constanze de fugas hoorde, was ze er helemaal weg van en ze rustte niet tot ik er ook ging schrijven. Dat deed ik dus. Ik heb er andante maestoso boven gezet, opdat ze niet te snel zouden worden gespeeld. Ooit wil ik er nog eens vijf schrijven en dan de hele reeks aan baron Van Swieten schenken.In enkele gevallen werd Bachs oorspronkelijke toonaard ver-anderd om de muziek gemakkelijker speelbaar te maken op strijkinstrumenten (zodat het concept van Das wohltemperierte Klavier, met zijn systematische exploratie van elke majeur- en mineurtoonaard wel enigszins verloren gaat) maar de strijktrios zijn toch trouwe bewerkingen, met respect voor Bachs geniale beheersing van het contrapunt.

  • 09 269 92 92 - tickets@debijloke.be

    7TOELICHTING

    Hindemithhielden in de achttiende eeuw vooral Boccherini, haydn, Mo-zart en Beethoven zich bezig met de compositie van strijktrios, dan waren het in de twintigste eeuw hindemith, Schnberg en Webern die dit genre aan een renaissance hielpen.Paul hindemith (1895-1963) was een der grootste en veelzijdig-ste musici in het twintigste-eeuwse muziekleven. hij blonk uit als altviolist, dirigent, theoreticus en componist. Als componist maakte hij een ongewoon verregaande evolutie door. In eerste instantie liep hij storm voor de ten top gedreven romantiek van Wagner, Strauss, Mahler en Reger. na de Eerste Wereldoor-log keerde hindemith de romantische traditie de rug toe. hij schreef nu eens in een expressionistische stijl, vol uitvergrote emotionele momenten, dan weer in een objectiverende neoba-rokke stijl.hindemith was een notoir en algemeen gerespecteerd altvio-list. Over zijn composities waren de meningen sterk verdeeld. Vooral zijn lyrische werken werden op gemengde gevoelens onthaald. hij hechtte veel belang aan de ambachtelijke, prak-tische aspecten van de muziek en aan haar toegankelijkheid voor het publiek. In die zin zocht hij naar aanknopingspunten met de barokke traditie, meer bepaald met die van Bach. De neobarokke stijl (een fuga, een passacaglia, ) reveleert zijn voorliefde voor wetmatigheid en constructie. Veel technische kwaliteiten, zoals zijn ritmiek en de contrapuntische vormen, zijn gebaseerd op die van J.S. Bach. Variren op een thema had zijn voorliefde. Zo zal hij in het derde deel van zijn solosonate opus 25 nr. 1 een referentie maken aan een thema uit Bachs Das wohltemperierte Klavier. Maar hindemith hield ook van experi-menteren en schokte het publiek van zijn tijd met composities waarin hij afstand nam van de majeur-/mineurtonaliteit. Tege-lijkertijd distantieerde hij zich van de twaalftoonstechniek en moest hij niets hebben van atonaliteit of elektronische muziek. Zijn devies luidde: Ook in het wildste gevoel van klanken moet nog orde en regelmaat bestaan. Omdat de nazis hem ervan beschuldigen de Duitse muziek te ondermijnen, trok hij in 1937 naar Zwitserland om zich daarna in de Verenigde Staten te vestigen. Een van de grote verdiensten van hindemith was dat hij voor

  • PAUL HINDEMITH

  • 09 269 92 92 - tickets@debijloke.be

    9TOELICHTING

    ongeveer elk belangrijk instrument uit het orkest minstens een belangrijke sonate geschreven heeft. Zelf (alt)violist zijnde, schreef hij als niemand anders in de geschiedenis een pak be-langwekkende stukken voor de altviool (sonates, concertos,). hindemith behoorde ook tot het uitstervend ras van componis-ten die bekend waren voor de uitvoering van hun eigen werken (zoals Beethoven, Mozart, Brahms, Liszt, ). Op zijn tournees door Europa en de VS speelde hij heel geregeld zijn sonate opus 25 nr. 1. Vandaag blijft het, ondanks de dissonante passa-ges, een van zijn meest uitgevoerde solosonates. In die sonate van 1922 valt onmiddellijk de strenge formele structuur op. De vijf delen zijn in ABA-vorm uitgewerkt. De tempi liggen ook al in balans: traag-snel-traag-snel-traag. hindemith was onder de indruk van de industrile revolutie. In enkele delen is zijn fascinatie voor de industrile revolutie opmerkelijk: je hoort bv. een locomotief passeren. het imago van een ongevenaarde productiviteit, werd in eerste instantie gevoed door een van zijn uitspraken over